ԵԿԴ/0210/01/1


Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ. ՊԱՊՈՅԱՆ
Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
ԴԱՏԱԽԱԶ` Տ. ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Էդ. ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Մ. ԼԵՎՈՆՅԱՆԻ

2018 թվականի ապրիլի 5-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Մարատ Լևոնյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Մարատ Լևոյանի պաշտպան Է. Աղաջանյանի վերաքննիչ բողոքը՝
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

2017 թվականի հուլիսի 17-ին ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչ Ա. Ոսկանյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել է թիվ 13853017 քրեական գործը և ընդունել վարույթ:
2017 թվականի հուլիսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա. Մխիթարյանը թիվ 13853017 քրեական գործն ընդունել է վարույթ:
Նախաքննության մարմնի 2017 թվականի հուլիսի 19-ի որոշմամբ Մարատ Վոլոդյայի Լևոնյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ՝ վերջինիս մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հուլիսի 19-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել և մեղադրյալ Մարատ Վոլոդյայի Լևոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտվել կալանավորումը երկու ամիս ժամկետով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2017 թվականի հուլիսի 17-ից:
2017 թվականի հուլիսի 28-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել Մարատ Վոլոդյայի Լևոնյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին:
Նախաքննության մարմնի 2017 թվականի հուլիսի 28-ի որոշմամբ Մարատ Վոլոդյայի Լևոնյանը ներգրավվել է որպես մեղդարյալ՝ վերջինիս մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նախաքննության մարմնի 2017 թվականի հուլիսի 28-ի որոշմամբ Մարատ Վոլոդյայի Լևոնյանի մոտ մարմնական վնասվածքների առաջացման մասով` քրեական հետապնդում չի իրականացվել` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով` հանցագործության դեպքի բացակայության հիմքով, ինչպես նաև Սիմոն Վովայի Պետրոսյանի կողմից Մարատ Վոլոդյայի Լևոնյանին հանցանք կատարելուց անմիջապես հետո բռնելու ընթացքում մարմնական վնասվածքներ պատճառելու մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` Ս. Պետրոսյանի օրինաչափ գործողությունների հիմքով: Մարատ Վոլոդյայի Լևոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով՝ վերջինիս արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2017 թվականի օգոստոսի 02-ին թիվ 13853017 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարատ Վոլոդյայի Լևոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, իսկ 2017 թվականի օգոստոսի 08-ին ընդունվել նույն դատարանի դատավոր Գ. Պողոսյանի վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով` Մարատ Վոլոդյայի Լևոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով: Պատժի կրման սկիզբը հաշվարկվել է 2017 թվականի հուլիսի 17-ից:
Մարատ Վոլոդյայի Լևոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է նաև՝
<<Իրեղեն ապացույցը` 583 հարգի ոսկու համաձուլվածքից պատրաստված շղթան և խաչը, վերադարձնել տուժող Ի. Կաբանովային>>:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2018 թվականի փետրվարի 21-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Մարատ Լևոնյանի պաշտպան Էդ. Աղաջանյանը:
Թիվ ԵԿԴ/0210/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2018 թվականի մարտի 12-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2018 թվականի մարտի 13-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Մարատ Լևոնյանի պաշտպան Էդ. Աղաջանյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մարատ Վոլոդյայի Լևոնյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել վճռաբեկության կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:

2.Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով Մարատ Վոլոդյայի Լևոնյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա, ուրիշի զգալի չափերի գույքի բացահայտ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2017 թվականի հուլիսի 16-ին` ժամը 21:10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա և Չարենց փողոցների խաչմերուկի մոտ, գործով տուժող Իրինա Իգորի Կաբանովայի պարանոցից քաշել-պոկելու միջոցով բացահայտ հափշտակել է վերիջինիս ընդհանուր 142.000 ՀՀ դրամ արժողության 583 հարգի ոսկու համաձուլվածքից պատրաստված ընդհանուր 10.977 գրամ քաշով շղթան՝ խաչով, և դիմել փախուստի, սակայն Երևան քաղաքի Ալեք Մանուկյան փողոցում գործող <<Սոհո Փլեյս>> սրճարանի մոտ բռնվել է իրեն հետապնդող մի խումբ քաղաքացիների կողմից, որից հետո ոստիկանության աշխատակիցների կողմից բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին և հանցագործությունն ավարտին չի հասցրել իր կամքից անկախ հանգամանքներում:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատժի մասով հիմնավորված չէ, հաշվի չեն առնվել գործում առկա բոլոր մեղմացուցիչ հանգամանքները, ինչի հետևանքով Մարատ Լևոնյանի նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ խիստ պատիժ, ուստի դատավճիռը պատժի մասով ենթակա է բեկանման և փոփոխման:
Դատարանը հաշվի չի առել, որ Մ. Լևոնյանը 35 տարեկան է՝ 05.06.1983 թվականին ծնված, խնամքին է գտնվում վատառողջ մայրը: Մեղադրվում է միջին ծանրության հանցանք կատարելու փորձի մեջ, որի սանկցիան այլընտրանքային է և բացի ազատազրկումից նախատեսվում է նաև տուգանք՝ 500.000-ից մինչև 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով: Հանցանքը կատարել է ծանր նյութական վիճակից ելնելով: Առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարվածի համար և շահագրգռված լինելով գործի օբյեկտիվ քննությամբ` տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, որով նպաստել է հանցագործության բացահայտմանը, տուժողը դատարանում հայտնել է, որ ամբաստանյալի դեմ որևէ բողոք, պահանջ չունի և խնդրել է նշանակել հնարավորինս մեղմ պատիժ: Ամբաստանյալը շուրջ 8 ամիս գտնվում է կալանքի տակ:
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռով չի հիմնավորել, թե ինչու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն անհրաժեշտ ու բավարար չի կարող համարվել սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանագործությունների կատարումը կանխելու համար, այսինքն՝ ինչու նրա ուղղվելը հնարավոր է միայն պատիժը կրելու պայմաններում:
Սույն քրեական գործով հաշվի առնելով ամբաստանյալ Մարատ Լևոնյանի անձը, նրա տարիքը, խնամքին վատառողջ ծնողի առկայությունը, մեղքն ընդունելը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը, անկեղծորեն զղջալը, տուժողի կողմից բողոք չներկայացնելը, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող այլ հանգամանքների համակցությունն ու ծանրանցնող հանգամանքների բացակայությունը, բողոքաբերը գտել է, որ Մարատ Լևոնյանի ուղղվելը հնարավոր է նաև ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու և այն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանական չկիրառելու պայմաններում:
Ելնելով վերոգրյալից ՝ Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդանուր իրավասության դատարանի 02.02.18 թվականի դատավճիռը և հաշվի առնելով գործում առկա վերը թվարկված մեղմացուցիչ հանգամանքները ամբաստանյալ Մ. Լևոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնել և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով այն պայմանականորեն չկիրառել:
Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալ Մ. Լևոնյանը և նրա պաշտպան Էդ. Աղաջանյանն ամբողջությամբ պնդեցին վերաքննիչ բողոքը` խնդրելով բավարարել այն:
Մեղադրող Տ. Պողոսյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց մերժել այն և Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալ Մ. Լևոնյանի և նրա պաշտպան Էդ. Աղաջանյանի հիմնավորումները, դատախազ Տ. Պողոսյանի առարկությունը, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<< 1. Կողոպուտը՝ ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակությունը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործությունն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
Քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
(...) 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 քրեական գործով որոշման մեջ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի վերաբերյալ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<<(...) 9. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից: Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
10. Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ: Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:>>
Վերը նշված հարցերի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն իր դիրքորոշումներն է արտահայտել ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումներում:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Մարատ Լևոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս արձանագրել է հետևյալը.
<< (...) Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործության բնույթը, հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, հանցագործությունից հետո նրա դրևսորած վարքագիծը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Մ. Լևոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ, անկեղծորեն զղջաց կատարած հանցանքի համար։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք` դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից հանցանք կատարելու ռեցիդիվը։
(...) Այսպիսով, հաշվի առնելով ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող վերոգրյալ հանգամանքներն ու հանցագործության կատարման հանգամանքները և եղանակը, ամբաստանյալի մեղքի ձևը, նրա կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, ելնելով մեղադրական եզրակացությամբ հաստատված գործի փաստական տվյալների և հանգամանքների վերլուծության հիման վրա դատարանի մոտ ձևավորված ամբաստանյալի բարոյահոգեբանական ու քրեաիրավական բնութագրից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ ու 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, նկատի ունենալով, որ նրա կատարած հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված է նաև պատժի նվազ խիստ տեսակ՝ տուգանք և կալանք, հանգում է հետևության, որ նրա կատարած հանցագործության համար նախատեսված պատժի նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, և կատարած հանցագործության համար նա պետք է դատապարտվի ազատազրկման ու կրի պատիժը, նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգքրի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ այն պայմանականորեն չկիրառելն անհրաժեշտ ու բավարար չի կարող համարվել սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար, այսինքն՝ նրա ուղղվելը հնարավոր է միայն պատիժը կրելու պայմաններում։ (...)>>:
Վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծությունների և ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի կանոնակարգումը նախատեսող իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալ Մարատ Լևոնյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու հարցը` Վերաքննիչ դատարանը, բացահայտելով ամբաստանյալի կատարած արարքի վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, օրենքով պաշտպանվող հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող վերը նշված հանգամանքները, գտնում է, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց պատիժը կրելու և միայն այդ կերպ կարելի է հասնել ՀՀ քրեական օրենգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ` Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ վերլուծության է ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, դրա առանձնահատկությունները, գործի կոնկրետ հանգամանքները:
Վերաքննիչ դատարանը, ղեկավարվելով սույն որոշման մեջ նշված ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշումներով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Մարատ Լևոնյանի նկատմամբ նշանակված պատժի նպատակահարմարության հարցը քննության առնելիս՝ հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ պատժի նպատակը միայն անձին ուղղելը չէ, այլ նաև սոցիալական արդարության վերականգնումը և հանցագործությունների կանխումը, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը պետք է վերլուծել պատժի բոլոր նպատակների իրականացման համատեքստում։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժաչափից առավել մեղմ պատժաչափ ընտրելու` վերաքննիչ բողոքի պահանջին` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Մարատ Լևոնյանի նկատմամբ պատժի չափը որոշելիս՝ Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել ամբաստանյալ Մարատ Լևոնյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ համաձայնել է մեղադրանքի հետ, անկեղծորեն զղջացել կատարած հանցանքի համար, պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքը, մասնավորապես`նրա կողմից հանցանք կատարելու ռեցիդիվը, վերջինիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով նշանակված պատիժը համապատասխանում է Մարատ Լևոնյանի կատարած հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, նրա անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է նրան ուղղելու ու նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել պատժի նպատակները` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել նրան, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ հիմնավորմամբ` հաշվի է առել ամբաստանյալ Մարատ Լևոնյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Մարատ Լևոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է, օրինական ու հիմնավորված, որ դատական ակտ կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված ու պատճառաբանված, համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ պաշտպան Էդ. Աղաջանյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Վերաքննիչ դատարանի լիազորություններն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի 1-ին պարբերության համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ և 418-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Մարատ Լևոնյանի պաշտպան Էդ. Աղաջանյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ամբաստանյալ Մարատ Լևոնյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ