ԵԿԴ/0199/01/17


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
05 սեպտեմբերի 2018թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
դատարանը`

նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Վ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
տուժող Ե.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ
օրինական ներկ. Ա.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Ն.ՂԵՎՈՆԴՅԱՆԻ
պաշտպան Ռ.ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ

դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Արթուրի Ղևոնդյանի` ծնված 16.01.1996թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ա-մուրի, միջնակարգ-մասնագիտական կրթությամբ, առողջ, իր հայտարարությամբ` աշխա-տում է «Հայերկշին» ՍՊ ընկերությունում` որպես բանվոր, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Մամիկոնյանց փողոց, 27-րդ շենք, բնակարան հ. 128, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով։
Ամբաստանյալ Նարեկ Ղևոնդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա.«2017թ. մարտի 25-ին` ժամը 18։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գ.Լուսավորիչ փողոցի թիվ 6 հասցեում գործող Գ.Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի մոտակայքում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ Երվանդ Արարատի Բաղդասարյանի առողջությանը խուլիգանական դրդումներով դիտավորությամբ պատճառել է միջին ծանրության մարմնա-կան վնաս։
Այսպես.
Դմիտրի Խանդիլյանը եղբոր` Ալեքսանդր Խանդիլյանի և ընկերներ` Ռոլանդ Հարութ-յունյանի, Գոռ Արզումանյանի և Արամ Խանջյանի հետ 2017թ. մարտի 25-ին` ժամը 15։00-ի սահմաններում, այցելել են Երևան քաղաքի Գ.Լուսավորիչ փողոցում գտնվող Անգլիական այգի` համերգ դիտելու նպատակով։ Համերգի ընթացքում, ժամը 18։30-ի սահմաններում, Դ. Խանդիլյանը պատահաբար ուսով երկու անգամ դիպել է Ռաֆիկ Մելքոնյանին, որից հետո հիշյալ հարցի շուրջ խոսակցություն է սկսվել վերջիններիս միջև։ Համերգի վայրից առանձ-նանալով, խոսակցությունը շարունակվել է այգու վերջնամասում գտնվող Գ.Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի մոտակայքում, որին միջամտել են Ռ.Մելքոնյա-նի ընկերներ Սերգեյ Սարգսյանը և Նարեկ Ղևոնդյանը, ինչպես նաև Դ.Խանդիլյանի եղբայր` Ալեսանդր Խանդիլյանը, ընկերներ` Արամ Խանջյանը, Երվանդ Բաղդասարյանը, Դավիթ Իս-պիրյանը, Միքայել Խոսրովյանը, Ռոլանդ Հարությունյանը և Գոռ Արզումանյանը։ Խոսակ-ցությունը վերածվել է կռվի, որի ընթացքում Ն.Ղևոնդյանը գրպանից հանել է իր հետ նախա-պես վերցրած դանակը, ապա իր անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքից մղված, սե-փական անձը վեր դասելով հասարակությունում սահմանված համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերից, խուլիգանական դրդումներով, դանակով հարվածել է Երվանդ Բաղդա-սարյանի ձախ ուսի շրջանին և դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառել միջին ծանրության մարմնական վնաս` ձախ ուսագոտու շրջանի ծակած-կտրած վնասվածք, որն ուղեկցվել է խորանիստ մկանների վնասումով և արտաքին արյունահոսությունով»։
Ամբաստանյալ Ն.Ղևոնդյանը` մինչև դատաքննությունն սկսվելը, միջնորդեց կիրառել արագացված դատական քննության կարգ և հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայաց-նում է կամավոր` իր պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մե-ղավոր է ճանաչում և գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնե-լու հետևանքները։
Նկատի ունենալով, որ մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս չի առարկել արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեմ, իսկ տուժողը չառարկեց ամբաստանյալի միջնորդությանը, դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալի միջնորդությունը բավարարվել է և դատական քննությունն անցկացվել է արագացված կարգով։
Դատարանը, հաշվի առնելով առաջադրված մեղադրանքի հետ ամբաստանյալի հա-մաձայն լինելու հանգամանքն ու հանգելով եզրակացության, որ մեղադրանքը, որի հետ հա-մաձայնվեց ամբաստանյալը, հիմնավորված է և հաստատվում է քրեական գործով հավաք-ված ապացույցներով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Ն.Ղևոնդյանը կատարել է հանցանք` նա-խատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, դատա-րանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործության բնույթը, հանրության հա-մար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, հանցագործությունից հետո նրա դրևսո-րած վարքագիծը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատական քննության ըն-թացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Ն.Ղևոնդյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ-մացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և անկեղծորեն զղջաց կատարած հանցանքի։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, առաջին անգամ է դատապարտվում, զբաղվում է հանրօգուտ աշխատանքով։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ չարձանագրվեցին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանք-ներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակ-վում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբեր-յալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշում-ներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեա-իրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակ-ման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկ-րետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմուն-քը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հի-ման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
38. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտա-կում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պա-տիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծան-րացնող հանգամանքները։ (...)»։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթար-կել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ /0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախա-դեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առ-կա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարա-վոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ նման հետևության կարելի է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանա-կանորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատա-րանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրե-ական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգա-մանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույ-թը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոց-ները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմ-բերի 31-ին կայացրած որոշմամբ աչձանագրել է, որ. «Նշանակվող պատժի արդարացիու-թյան հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործու-թյան հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլ-վում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշ-վել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ, ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահա-տականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազ-մում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբող-ջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգե-բանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցա-ղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հի-ման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ ազա-տությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որո-շումը»։
Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոգրյալները և ամբաստանյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ելնելով դատարա-նի մոտ ձևավորված նրա բարոյահոգեբանական ու քրեաիրավական բնութագրերից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ ու 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պա-տասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքնե-րից, դատարանը հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալը կատարած հանցանքի համար պետք է դատապարտվի ազատազրկման, սակայն նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգքրի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չպետք է կիրառվի, նկատի ունե-նալով, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշված պատիժը կրելու՝ հասարակությունից նրան չմեկուսացնելու, սակայն նրա վարքագծի նկատմամբ հսկողություն սահմանելու միջո-ցով, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար։
Դատարանը նման հետևության է հանգում նաև հաշվի առնելով նաև ամբաստանյա-լին մեղսագրված հանցագործության կատարման հանգամանքները և կրկին համոզմունք է հայտնում, որ վերը նշված պատիժը համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։
Տուժողը քաղաքացիական հայց չհարուցեց։
Դատարանը, քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Ե.Բաղդասարյանի հագուստները պետք է վե-րադարձվեն նրան։
Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաս-տանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությու-նը, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնվի անփոփոխ։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 119-րդ, 357-րդ, 359-րդ, 360-րդ և 3753-րդ հոդվածներով՝ դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Նարեկ Արթուրի Ղևոնդյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդ-վածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և դատապարտել ազատազրկման 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ն.Ղևոնդյանի նկատմամբ նշա-նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Իրեղեն ապացույցները` տուժող Ե.Բաղդասարյանի հագուստները, վերադարձնել նրան։
Ն.Ղևոնդյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստո-րագրությունը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ