ԵԿԴ/0191/01/17






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
Ա. Գեղամյանի,
մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ս. Անդրեասյանի,

տուժողի և քաղաքացիական
հայցվորի ներկայացուցիչ Ն. Ազիզյանի,


2017թ. սեպտեմբերի 22-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Քաջիկ Սամսոնի Արզումանյանի`
ծնված 1992թ. հունվարի 12-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ` ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, նախկինում դատված, դատվածությունը մարված, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Պոպովի փողոցի թիվ 21/1 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով։

Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017թ. հուլիսի 07-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչի կողմից, Գարիկ Գրիշայի Հակոբյանի հաղորդման վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 15197917 քրեական գործը` 2017թ. հունիսի 30-ին Երևանի Սայաթ Նովա 19/1 հասցեում գտնվող խանութից 19.750 /տասնինը հազար յոթ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամ արժողությամբ մեկ շիշ կոնյակ Քաջիկ Արզումանյանի կողմից գողանալու դեպքի առթիվ։ Քրեական գործը նույն օրն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին և 2017թ. հուլիսի 11-ին ընդունվել է վարույթ։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. հուլիսի 11-ի որոշմամբ Ք. Արզումանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
Քննիչի 2017թ. հուլիսի 12-ի որոշմամբ Ք. Արզումանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ արարքի համար, որ նա` «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2017 թվականի հունիսի 30-ին գնումներ կատարելու պատրվակով մուտք է գործել «Էվրիկա գրուպ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող` Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 19/1 հասցեում գործող «Էվրիկա» սուպերմարկետ, որտեղ վաճառասրահի վրայից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի` 19.750 ՀՀ դրամ արժողությամբ, 0,5լ տարողությամբ, «Նոյ կլասիկ» տեսակի 1 շիշ կոնյակ։
Այսինքն` Քաջիկ Արզումանյանին մեղսագրվում է արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով։»։
2017թ. հուլիսի 19-ին թիվ 15197917 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. հուլիսի 21-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, 2017թ. օգոստոսի 04-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. օգոստոսի 14-ին, ժամը 10։00-ին նշանակելու մասին։

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
2017 թվականի հունիսի 30-ին, ժամը 13։40-ի սահմաններում, ամբաստանյալ Քաջիկ Արզումանյանը Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 19/1 հասցեում գտնվող «Էվրիկա» խանութից գողացել է «Էվրիկա գրուպ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող, «Նոյ կլասիկ» տեսակի, 19.750 /տասնինը հազար յոթ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամ արժողության մեկ հատ կոնյակ։
Քրեական գործի նախաքննության և դատաքննության ընթացքում պարզվել է, որ 2015թ. փետրվարի 20-ից 2017թ. օգոստոսի 27-ը ներառյալ ժամանակահատվածում, ՀՀ ոստիկանության տարբեր ստորաբաժանումներում, 69 /վաթսունինը/ անգամ նյութեր են նախապատրաստվել Քաջիկ Արզումանյանի կողմից Հայաստանի Հանրապետության տարբեր համայնքներում գողություններ կամ գողությունների փորձեր կատարելու վերաբերյալ, սակայն այդ բոլոր գործերով քրեական հետապնդում Քաջիկ Արզումանյանի նկատմամբ չի իրականացվել` դիմողի բողոքի բացակայության կամ Քաջիկ Արզումանյանի հետ տուժողի հաշտվելու պատճառաբանությամբ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կամ 5-րդ կետերով սահմանված կարգով։
Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2017թ. օգոստոսի 22-ին թիվ ԵՇԴ/0108/01/17 քրեական գործով կայացված դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1ին մասով, 2017թ. հունիսի առաջին տասնօրյակում երկու անգամ ալկոհոլային խմիչքների գողություններ կատարելու համար Քաջիկ Արզումանյանը դատապարտվել է տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրհիսունապատիկի` 150.000 /հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ամբաստանյալ Քաջիկ Արզումանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներ չեն արձանագրվել։
Տուժող «Էվրիկա գրուպ» ՍՊ ընկերության ներկայացուցիչ Նաիրի Ազիզյանի կողմից քաղաքացիական հայց է ներկայացվել թիվ ԵԿԴ/0191/01/17 քրեական գործով Քաջիկ Արզումանյանի կատարած հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասի հատուցման պահանջի մասին։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Քաջիկ Սամսոնի Արզումանյանի խոստովանական ցուցմունքով այն մասին, որ 2017 թվականի հունիսի 30-ի ժամը 13։00-ի սահմաններում գտնվել է Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա փողոցում, նկատել է «Էվրիկա» սուպերմարկետը և որոշել է մտնել ներս` կոնյակ գողանալու նպատակով։ Հագին եղել է կապտամոխրագույն վերնազգեստ, սև տաբատ, սև կոշիկներ և կրել է արևային ակնոց։ Ներս մտելով` գնացել է խմիչքների բաժին և վաճառասեղանից վերցրել մեկ հատ, 0,5լ տարողությամբ, «Նոյ կլասիկ» տեսակի կոնյակ, որի արժեքը մոտավորապես 19.000 /տասնինը հազար/ ՀՀ դրամ է եղել։ Այդ կոնյակի շիշը ձեռքին գնացել է խանութի սուրճերի բաժին, որտեղ այն դրել է տաբատի գոտու տակ, ծածկել վերնազգեստով և առանց վճարում կատարելու դուրս եկել խանութից։ Այնուհետև գնացել է դեպի «Կինոռոսիա» կոչվող տարածք, որտեղ պատահական անցորդներից մեկին գողացած կոնյակը 8.000 դրամով վաճառել է, իսկ գումարը ծախսել է իր սեփական կարիքների համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 82-83, 94/
Վկա Գարրի Գրիգորի Հակոբյանի ցուցմունքով, այն մասին, որ շուրջ 6 ամիս աշխատում է «Էվրիկա գրուպ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող «Էվրիկա» սուպերմարկետում որպես հսկիչ։ Իր աշատանքային պարտականություններն են հանդիսանում սուպերմարկետի կարգ ու կանոնի պահպանությունը հսկելը։ 2017 թվականի հունիսի 30-ի ժամը 13։10-ի սահմաններում գտնվել է «Էվրիկա» սուպերմարկետում, երբ սուպերմարկետի աշխատակցուհի Նաիրա Աղաջանյանը հայտնել է, որ մի երիտասարդ, ում նկարը փակցված է «Էվրիկա» սուպերմարկետի վերելակում` որպես գողի, գտնվում է խանութում։ Ինքը խանութի տեսախցիկների միջոցով նայել և տեսել է, որ երիտասարդ տղան մտնում է խանութ, մոտենում խմիչքների բաժնին, այնտեղից վերցնում կոնյակ, ապա գնում է դեպի սուրճի բաժին, այնտեղ կոնյակը դնում է տաբատի գոտկատեղին, ծածկում վերնազգեստով և առանց վճարում կատարելու հեռանում է խանութից։ Այդ գողությունը կատարող տղայի անունը Քաջիկ է։ Ինքը նրան ճանաչում է, քանի որ նա նախկինում իրենց խանութների ցանցի Չարբախի մասնաճյուղից կրկին ինչ որ բան է գողացել և բռնվել։ Այդ պատճառով տնօրինությունը «Էվրիկա» սուպերմարկետների բոլոր մասնաճյուղերում փակցրել է Քաջիկի նկարները, որպեսզի խանութի աշխատողները ուշադիր լինեն նրա` խանութում գտնվելու ժամանակ։ Դրանից հետո ինքը մոտեցել է կոնյակների բաժնին և տեսել, որ պակասում է մեկ հատ, 15 տարեկան, 0,5 լ տարողությամբ, «Նոյ կլասիկ» տեսակի կոնյակ, որի արժեքը 19.750 /տասնինը հազար յոթ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամ է։ Դրանից հետո ինքը դուրս եկել խանութից` Քաջիկին գտնելու համար, սակայն չի տեսել նրան։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 68-70/
Վկա Նաիրա Հրաչիկի Աղաջանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ շուրջ 1 ամիս աշխատում է «Էվրիկա գրուպ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող, Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 19/1 հասցեում գտնվող «Էվրիկա» սուպերմարկետում որպես վաճառողուհի։ Այդ սուպերմարկետի վերելակում փակցված է մի տղայի նկար, ով «Էվրիկա» սուպերմարկետների ցանցի Չարբախի մասնաճյուղից կատարել է գողություն։ Այդ նկարը փակցված է, որպեսզի խանութում նրան նկատելիս` աշխատակիցները ուշադիր լինեն։ 2017 թվականի հուլիսի 30-ի ժամը 13-ի սահմաններում ինքը գտնվել է սուպերմարկետում և տեսել, որ վերելակի մեջ փակցված նկարում պատկերված տղային շատ նման մեկը գտնվում է սուպերմարկետում։ Անմիջապես զանգահարել է խանութում գտնվող հսկիչներին և հայտնել, որ խանութում տեսել է վերելակում փակցված նկարում պատկերված տղային։ Դրանից հետո իմացել է, որ հսկիչները նայել են տեսախցիկների ձայնագրությունները և տեսել, որ այդ տղան գողացել է մեկ հատ 15 տարեկան 0,5 լ տարողությամբ, «Նոյ կլասիկ» տեսակի կոնյակ, որի արժեքը 19.750 /տասնինը հազար յոթ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամ է։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 76-78/
Դեպքի վայրի զննության մասին 2017թ. հուլիսի 11-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի` դեպքի վայրը Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 19/1 հասցեում գտնվող «Էվրիկա» խանութն է և զննության մասնակից Ն. Ազիզյանի կողմից մատնացույց արված հատվածը, որտեղից գողացվել է մեկ հատ 0,5լ տարողությամբ, 15 տարվա, «Նոյ Կլասիկ» տեսակի կոնյակը։
/հատոր 1, գ.թ. 49-51/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակով և դրանում առկա տեսանյութի զննություն կատարելու մասին 2017թ. հուլիսի 12-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի` տեսանյութում առկա է Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 19/1 հասցեում գտնվող «Էվրիկա» խանութում տեղադրված տեսանկարահանող սարքերի միջոցով 2017 թվականի հունիսի 30-ի ժամը 13։10-ի սահմաններում կատարված տեսագրությունը, որի զննությամբ պարզվել է, որ կիսաճաղատ գլխով, մոխրագույն վերնազգեստով, սև տաբատով, սև կոշիկներով և արևային ակնոցով տղամարդը մտնում է «Էվրիկա» սուպերմարկետ։ Նա քայլում է դեպի խմիչքների բաժինը և ըստ տեսանյութի` ժամը 13։40։07-ին, ցուցափեղկի վերևի դարակի միջնամասի վրայից վերցնում է շշի նմանվող մեկ առարկա, քայլում է դեպի սուրճի բաժին, որտեղ կոնյակի շիշը դնում է տաբատի վերին հատվածում, ծածկում է իր վերնազգեստով, հետո դուրս է գալիս «Էվրիկա» սուպերմարկետից։
Զննության մասնակից Քաջիկ Արզումանյանը հայտարարել է, որ տեսանյութում պատկերված անձն ինքն է, տեսանյութում ֆիքսված է իր կողմից Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 19/1 հասցեում գործող «Էվրիկա» սուպերմարկետից կոնյակ գողանալու պահը։
/հատոր 1, գ.թ. 84-86/

Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Վերլուծելով ամբաստանյալ Ք. Արզումանյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա, վկաների ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ք. Արզումանյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ գողություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Ք. Արզումանյանի կողմից կատարված, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
4. Սույն գլխում զգալի չափ է համարվում հանցագործության պահին Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երեսնապատիկից հինգհարյուրապատիկը չգերազանցող գումարը (արժեքը), իսկ գողության միջոցով հափշտակություն կատարելու պահին` Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկից հինգհարյուրապատիկը չգերազանցող գումարը (արժեքը)։
(…)»։
Ամբաստանյալ Ք. Արզումանյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ք. Արզումանյանի անձը` 2015թ. փետրվարի 20-ից 2017թ. օգոստոսի 27-ը ներառյալ նրա կողմից ավելի քան 69 /վաթսունինը/ անգամ, գույքի զգալի չափի գողություններ և դրա փորձեր կատարած լինելը։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև Քաջիկ Արզումանյանի կողմից կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրա կատարած արարքը ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը` գողոնը իրացնելն ու տուժողին պատճառված վնասը չհատուցելը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վերոհիշյալ հանցագործության կատարման համար ամբաստանյալ Ք. Արզումանյանն ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար Ք. Արզումանյանին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, իսկ պատժի նվազ խիստ տեսակներ տուգանքը և կալանքը տվյալ դեպքում չեն կարող ապահովել պատժի նպատակները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։
2. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է միայն ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Ընդ որում, գումարելիս վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 5 տարին։
(...)
6. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը։ Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը։»
Նկատի ունենալով, որ Ք. Արզումանյանը հանցանքը կատարելուց հետո Շենգավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. օգոստոսի 22-ի դատավճռով, թիվ ԵՇԴ/0108/01/17 քրեական գործով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով` 2 /երկու/ դրվագով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ դատապարտվել է տուգանքի` 150.000 /հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով` դատարանը գտնում է, որ Ք. Արզումանյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին և 6-րդ մասերով նախատեսված` պատիժների լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, պատժին լրիվ գումարելով Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. օգոստոսի 22-ի դատավճռով նշանակված և չկրած պատիժը։
Միաժամանակ դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ք. Արզումանյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Քննելով ամբաստանյալ Ք. Արզումանյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար։»։
Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։ (…)» (տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի վերաբերյալ ՎԲ-150/07 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի որոշումը)։
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում։ Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…)։
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը» (տե՛ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի վերաբերյալ ԼԴ/0327/01/10 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի որոշման 21-րդ կետը)։
Սույն քրեական գործի դատական քննությամբ հաստատվել է, որ ամբաստանյալ Ք. Արզումանյանը դիտավորությամբ ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակություն է կատարել, ինչի հետևանքով տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «Էվրիկա» ՍՊ ընկերությանը պատճառվել է 19.750 /տասնինը հազար յոթ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամ գումարի չափով վնաս։
Հետևաբար տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «Էվրիկա» ՍՊ ընկերության քաղաքացիական հայցը` ամբաստանյալ Ք. Արզումանյանից հօգուտ իրեն 19.750 /տասնինը հազար յոթ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու վերաբերյալ, հիմնավոր է և ենթակա է բավարարման ամբողջությամբ։
Գործով իրեղեն ապացույցներ առկա չեն։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Քաջիկ Արզումանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է փոփոխել, որպես խափանման միջոց պետք է ընտրել կալանավորումը և Քաջիկ Արզումանյանին պետք է կալանավորել դատական նիստերի դահլիճում, քանի որ ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու դեպքում` նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-138-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Քաջիկ Սամսոնի Արզումանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին և 6-րդ մասերի կիրառմամբ լրիվ գումարել Շենգավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. օգոստոսի 22-ի դատավճռով Քաջիկ Արզումանյանի նկատմամբ նշանակված և չկրած պատիժը` 150.000 /հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով տուգանքը և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով և տուգանք` 150.000 /հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում` պատժի սկիզբը հաշվելով 2017թ. սեպտեմբերի 22-ից։
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «Էվրիկա գրուպ» ՍՊ ընկերության ներկայացուցիչ Նաիրի Ազիզյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` ամբաստանյալ և քաղաքացիական պատասխանող Քաջիկ Արզումանյանից հօգուտ «Էվրիկա գրուպ» ՍՊ ընկերության բռնագանձել 19.750 /տասնինը հազար յոթ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը փոփոխել, խափանման միջոց ընտրել կալանավորումը և Քաջիկ Արզումանյանին կալանավորել դատական նիստի դահլիճում։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ