Հիմնական

Գործի համար: ԵԿԴ/0188/01/17
Վիճակագրական տողի համար : 8.21

Պատասխանող

Արամ Միրզախանյան
Արամ Միրզախանյան Ժորժի
Արամ Միզախանյան

Դատավոր

Քրեական վերաքննիչ

Կարեն Մարդանյան

Նարինե Հովակիմյան

Անդրանիկ Մնացականյան

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Մնացական Մարտիրոսյան

Դատավոր

Քրեական վերաքննիչ

Կարեն Մարդանյան

Նարինե Հովակիմյան

Անդրանիկ Մնացականյան

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Մնացական Մարտիրոսյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Արամ Միրզախանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա տաբատի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է կոմբինացված սառը զենք հանդիսացող` գործարանային արտադրության հարվածող-փշրող դանակ-կռփազենք, որը նրա մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ:
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Քրեական վերաքննիչ 2018-01-29 12:30 3 Կայացվել է
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-09-12 15:00 4 Կայացել է
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-09-07 10:00 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-08-11 10:00 4 Կայացել է
ԵԿԴ/0188/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
«29» հունվարի 2018թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր Կ.Մարդանյան
դատավորներ Ն.Հովակիմյան
Ա.Մնացականյան
քարտուղարությամբ Մ.Մահտեսյանի
մասնակցությամբ` պաշտպան Ռ.Չիբուխչյանի


դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով Արամ Ժորժի Միրզախանյանի վերաբերյալ քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի վերաքննիչ բողոքը.
ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2017 թվականի հուլիսի 03-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել թիվ 15195117 քրեական գործը:
2017 թվականի հուլիսի 06-ին Արամ Ժորժի Միրզախանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը՝ չհեռանալու մասին:
Նույն օրը Արամ Միրզախանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
2017 թվականի հուլիսի 12-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանը 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դատավճռով Արամ Միրզախանյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Ռուբեն Չիբուխչյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ թողնվել է առանց քննության՝ վերաքննիչ բողոքը բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ:
2017 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 27-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Արամ Միրզախանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «[Ն]ա տաբատի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է կոմբինացված սառը զենք հանդիսացող՝ գործարանային արտադրության հարվածող-փշրող դանակ-կռփազենք, որը նրա մոտ հայտնաբերվել է 2017թ. հունիսի 24-ին՝ ժամը 22։45-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում անձնական խուզարկության ընթացքում»:
3. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դատավճռի համաձայն.
«(…) Դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում, հանցագործությունների ռեցիդիվի պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի ուժով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված արարքի կատարման համար նախատեսված առավել մեղմ պատժի` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի ուժով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված արարքի կատարման համար նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի` 1 /մեկ/ տարի 4 /չորս/ ամիս ժամկետով ազատազրկման միջև առկա չէ որևէ անորոշություն կամ հակասություն, քանի որ քրեաիրավական և քրեադատավարական նորմերի միաժամանակյա կիրառության պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման համար պատիժ կարող է նշանակվել ազատազրկում` 1 /մեկ/ տարուց մինչև 1 /մեկ/ տարի 4 /չորս/ ամիս ժամկետով։
Ամբաստանյալ Ա.Միրզախանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում (…) ամբաստանյալ Ա.Միրզախանյանի անձը, նախկինում Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար դատապարտվելուց հետո Հայաստանի Հանրապետության տարածքում կրկին հանցանք` ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն կատարած լինելը, այսինքն` հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործության կատարման մեջ իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի և հղի կնոջ առկայությունը։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, իսկ որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ, հաշվի առնելով նաև ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող վերոհիշյալ հանգամանքների առկայությունը` դատարանը գտնում է, որ Ա.Միրզախանյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, քանի որ առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ և Ա.Միրզախանյանի կատարած արարքի համար սահմանված պատժի առավելագույն չափը երկու տարի ժամկետով ազատազրկումն է։
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ա.Միրզախանյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու կամ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ անհասկանալի է, թե ինչպես է Առաջին ատյանի դատարանը հանգել այն վերջնական որոշմանը, որ իր նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված պատժատեսակներից առավել խիստ տեսակը ազատազրկումը, և առավել ևս չի հիմնավորել, թե ինչու ինքը պետք է ռեալ կրի նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը:
Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել կնոջ հղի լինելու և իր խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը:
Բողոքաբերը գտնում է, որ իր կողմից անկեղծորեն զղջալը և մեղքն ընդունելը, արագացված դատաքննության կարգի կիրառումը, իր ընտանիքում ևս մեկ երեխայի ծնվելու հեռանկարի փաստը, իր խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը, արդեն իսկ բավարար պայման են հանդիսանում հանգելու այն հետևության, որ իր ուղղվելու համար կարիք չկա ազատազրկման ձևով պատժի ենթարկվելու, կամ էլ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու:
Արդյունքում, բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ իր նկատմամբ նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով կամ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. Պաշտպան Ռ.Չիբուխչյանը պնդել է վերաքննիչ բողոքը և խնդրել է այն բավարարել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն.
«1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2.Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3.Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«.Հանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից: (...)»:
Պատժի արդարացիության հետ կապված հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ի թիվս այլ որոշումների անդրադարձել է նաև, Է.Հայրապետյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (...)
[Պ]ատիժն արդարացի է, եթե դրա տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները» (տե՛ս Էրիկ Հայրապետյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշման 12-13-րդ կետերը):
7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
(…)»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը նախատեսող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլնի, հաշվի առնել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, պատճառված վնասի չափի, մեղքի ձևի և տեսակի, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: Վերջիններս վկայում են հանցագործության նվազ կամ բարձր հանրային վտանգավորության աստիճանի մասին` դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս և այն կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս ապահովելով արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի կենսագործումը:
8. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված, դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցանքների շարքին, որի համար նախատեսված է պատիժ՝ տուգանքի ձևով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Հիշյալ հոդվածով նախատեսված արարքի հանրային վտանգավորությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրանով նախատեսված առարկաները հանցավոր նպատակով օգտագործելու իրական հնարավորություն է ստեղծվում, ինչը վտանգ է առաջացնում մարդկանց կյանքի և առողջության համար։ Քննարկվող հոդվածով նախատեսված հանցագործության անմիջական օբյեկտը հոդվածում նշված առարկաների անօրինական շրջանառությունից մարդու և հասարակության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
Դրա հետ մեկտեղ, հարկ է նաև արձանագրել, որ քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է բացառապես ուղղակի դիտավորությամբ
9. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Արամ Միրզախանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա ապօրինի կերպով կրել է կոմբինացված սառը զենք հանդիսացող՝ գործարանային արտադրության հարվածող-փշրող դանակ-կռփազենք:
Նշված արարքը կատարելու համար Արամ Միրզախանյանը դատապարտվել է ազատազրկման՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանը՝ Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, որպես նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, խնամքին ունի մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխա և հղի կին:
Որպես ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել հանցագործությունների ռեցիդիվը:
10. Նախորդ կետում արձանագրված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 6-րդ կետի լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված իր հայեցողության շրջանակներում, ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, այդ թվում նաև՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատժի նշանակման կանոններով, հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթն ու դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը, կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը, նշանակել է արդարացի պատիժ, որը կոնկրետ դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի իմաստով չի կարող գնահատվել որպես անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ լինելու հիմքով: Նշանակված պատիժը համապատասխանում է ամբաստանյալի կատարած հանցագործության ծանրությանը և նրա անձին: Դրա միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությանը: Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը՝ հիշյալ հոդվածի սանկցիայի և հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատժի նշանակման կանոնների համատեքստում՝ կոնկրետ դեպքում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակման ենթակա հնարավոր նվազագույն պատիժն է:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի՝ ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժի՝ տուգանքի նշանակման հնարավորության առնչությամբ բերված փաստարկին, ապա հարկ է նկատել, որ հանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից, իսկ տվյալ դեպքում որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատիժ է սահմանված ազատազրկումը՝ երկու տարի ժամկետով: Հետևաբար՝ ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ, բացի ազատազրկման ձևով պատժից, այլ պատիժ չի կարող նշանակվել, իսկ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքեր գործում առկա չեն: Ուստի վերոհիշյալի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը Վերաքննիչ դատարանի համար ևս ընդունելի է, իսկ դրա առնչությամբ վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկը՝ անհիմն:
Անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկին, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել ամբաստանյալի կնոջ հղի լինելու և նրա խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքի նշյալ փաստարկը չի բխում վիճարկվող դատական ակտից (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը):
11. Անդրադառնալով ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորության հարցին և հաշվի առնելով մասնավորապես՝ կատարված հանցագործության բնույթը ու դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, մեղքի ձևը, տեսակը, խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության կարևորությունը, հանցագործության առարկա հանդիսացող սառը զենքի տեսակը, ամբաստանյալի անձը, նրա պատաuխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը, մասնավորապես այն, որ դիտավորյալ հանցանք կատարելու համար դատապարտված լինելով և ունենալով չմարված դատվածություն՝ ամբաստանյալը կրկին կատարել է դիտավորյալ հանցանք, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր չէ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությանը, ուստի ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի չկիրառելիության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի է: Ընդ որում՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել նաև, որ վիճարկվող դատական ակտից չի բխում վերաքննիչ բողոքի փաստարկն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի հիմնավորել ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի չկիրառելիության վերաբերյալ իր եզրահանգումը (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը):
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող վերը նշված տվյալներին և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշվածի համատեքստում դրանք այն աստիճան չեն նվազեցնում ամբաստանյալի անձի և նրա կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որ օբյեկտիվ հիմք հանդիսանան նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
12. Ամփոփելով սույն որոշման 10-րդ և 11-րդ կետերում արձանագրված դատողությունները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դատավճիռն ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով փոփոխելու և նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394 հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝
Վերաքննիչ բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՄԱՐԴԱՆՄԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ


Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
ԵԿԴ/0188/01/17

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Գեղամյանի,
Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ս. Անդրեասյանի,
պաշտպան Մ. Թովմասյանի,

2017թ. սեպտեմբերի 12-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Արամ Ժորժի Միրզախանյանի`
ծնված 1987թ. մայիսի 12-ին, Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ` ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքի տակ են մինչև 14 տարեկան 1 երեխան և հղի կինը, չի աշխատում, նախկինում դատված՝ Ռուսաստանի Դաշնության /այսուհետ՝ ՌԴ/ Մոսկվա քաղաքի Զյուզինյան շրջանային դատարանի 2015 թվականի նոյեմբերի 02-ի դատավճռով, ՌԴ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Բ կետով (գողության փորձ` ապօրինաբար պահեստարան մուտք գործելով) դատապարտվել է ազատազրկման 1 տարի 6 ամիս ժամկետով, որը կրել է, հաշվառված է Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքի Համբարձումյան փողոցի թիվ 7 շենքի թիվ 55 բնակարանում, փաստացի բնակվում է Երևան քաղաքում վարձակալությամբ (բնակարանի հասցեն չգիտի), կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017թ. հուլիսի 03-ին, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում, Արամ Ժորժի Միրզախանյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, հետաքննիչի կողմից հարուցվել է թիվ 15195117 քրեական գործը և ընդունվել վարույթ։
Հետաքննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին` նախաքննություն կատարելու համար և 2017թ. հուլիսի 06-ին ընդունվել է քննիչի վարույթ։
Քննիչի նույն օրվա որոշմամբ Ա. Միրզախանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը, Ա. Միրզախանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա. «2017թ. հունիսի 24-ին՝ժամը 22։00-ի սահմաններում ապօրինի կերպով կրել է կոմբինացված սառը զենք հանդիսացող՝ գործարանային արտադրության հարվածող-փշրող դանակ-կռփազենք, որը նույն օրը հայտնաբերվել է նրա տաբատի աջ գրպանից` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում անձնական խուզարկության ժամանակ։
Այսինքն` Արամ Ժորժի Միրզախանյանին մեղսագրվում է արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։
2017 թվականի հուլիսի 12-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017 թվականի հուլիսի 17-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017 թվականի օգոստոսի 01-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017 թվականի օգոստոսի 11-ին նշանակելու մասին։

Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Ա. Միրզախանյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքը համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Պաշտպանը հայտնեց, որ համաձայն է միջնորդության հետ։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալը խնամքի տակ ունի մինչև 14 տարեկան 1 երեխա, կինը հղի է, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով` զղջում է իր կատարած արարքի համար, նախկինում դատված է եղել` Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն կատարած լինելու համար, որով դատվածությունը մարված չէ։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Միրզախանյանի կողմից, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Կատարած հանցագործության համար ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
Նույն օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճիռը կարող է հաշվի առնվել, եթե Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին, օտարերկրյա քաղաքացին կամ քաղաքացիություն չունեցող անձը դատապարտվել է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս կատարած հանցանքի համար և կրկին հանցանք է կատարել Հայաստանի Հանրապետության տարածքում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասին համապատասխան հանցագործությունների ռեցիդիվը, չկրած պատիժը կամ օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճռի այլ իրավական հետևանքները հաշվի են առնվում նոր հանցանքը որակելիս, պատիժ նշանակելիս, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելիս։»։
Նույն օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։ (...)»։
Նույն օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
Նույն օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
Նույն օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից։ (...)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Ա. Պողոսյանի վերաբերյալ ՏԴ/0071/01/13 քրեական գործով իր 2014 թվականի մայիսի 31-ի որոշման մեջ անդրադառնալով հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոններ սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի և արագացված դատաքննության արդյունքում պատիժ նշանակելու կանոններ սահմանող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հարաբերակցության խնդրին՝ հայտնել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«17. (…) սույն որոշման 16-րդ կետում շարադրված եզրահանգումը բխում է նաև «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 7-րդ մասով սահմանված կանոնից, որի համաձայն` «Հավասար իրավաբանական ուժ ունեցող նորմատիվ իրավական ակտերի կամ նույն իրավական ակտի տարբեր մասերի միջև հակասության դեպքում (...) ֆիզիկական ու իրավաբանական անձանց հետ հարաբերություններում պետք է կիրառեն ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց համար նախընտրելի նորմատիվ իրավական ակտը կամ դրա մասը»։
Վերոնշյալ կոլիզիոն նորմի շրջանակներում գնահատելով հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արագացված դատաքննության պարագայում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված պատիժ նշանակելու կարգը հանցանք կատարած անձանց համար ավելի նախընտրելի է ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով նախատեսված կարգի համեմատությամբ, քանի որ օրենսդիրն ամբաստանյալի կողմից արագացված դատաքննություն կատարելուն համաձայնություն տալու և մեղսագրված արարքն ընդունելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել (արագացված դատաքննության էության ու նշանակության վերաբերյալ mutatis mutandis տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի թիվ ՍԴՈ-931 որոշումը)։
Մինչդեռ անձի արարքում հանցագործությունների ռեցիդիվի առկայության դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի սանկցիայի շրջանակներում անձի նկատմամբ ավելի խիստ պատիժ նշանակելու կանոններ։
18. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների հստակ կիրառության վերաբերյալ իրավական կարգավորման բացակայությունը և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող անորոշություններն ու տարակարծությունները հակասում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածով ամրագրված օրինականության սկզբունքի պահանջներին, որոնցից բխում է, որ անձի նկատմամբ պատժի նշանակման կարգը և չափը իրավական որոշակիության չափանիշներին բավարարող եղանակով պետք է սահմանված լինեն հստակ, մատչելի և կանխատեսելի օրենքով։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեն սահմանել է. «(...) պետությունը ոչ միայն պետք է պահպանի և կիրառի իր կողմից ընդունված օրենքները, այլև պետք է երաշխավորի դրանց իրավական և գործնական կիրառության պայմանները։ Այն պետք է ապահովի ոչ միայն օրենքի առկայությունը, այլև օրենքի գերակայության գաղափարին համահունչ որակը` հստակությունը, մատչելիությունը և կանխատեսելիությունը (...)» (տե՛ս The Council of Europe and the Rule of Law-An Overview. CM Documents, CM (2008)170, էջեր 8-9)։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի հարաբերակցության իրավական կարգավորման անորոշությունը և դրանց միջև առկա հակասությունը պետք է լուծվի հօգուտ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու բարենպաստ պայմաններ նախատեսող նորմի, ինչը բխում է ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային իրավական ակտերով սահմանված մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնարար դրույթներից։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԼԴ4/0031/01/16 քրեական գործով 2017 թվականի հունիսի 22-ի որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) 13. Վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Պողոսյանի գործով որոշմամբ արտահայտած և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ «սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ» և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ «կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժ» ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցագործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը մեկնաբանվում է որպես քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ։ Հիշյալ մեկնաբանման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միջև մրցակցություն կամ հակասություն կարող է առաջանալ այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի նկատմամբ ռեցիդիվի կանոնների կիրառման արդյունքում ստացված պատժի նվազագույն սահմանը մեծ է արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնի կիրառման արդյունքում ստացված պատժի առավելագույն սահմանից, կամ հավասար է դրան։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ համապատասխան կանոնների կիրառման արդյունքում ձևավորված պատժի նվազագույն սահմանը փոքր է առավելագույն սահմանից՝ նման հակասության մասին խոսք չի կարող լինել, քանի որ առաջանում է հարաբերական որոշակի սանկցիա՝ ապահովելով պատժի անհատականացման սկզբունքի իրացման հնարավորությունը։ (...)»։
Դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում, հանցագործությունների ռեցիդիվի պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի ուժով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված արարքի կատարման համար նախատեսված առավել մեղմ պատժի` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի ուժով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված արարքի կատարման համար նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի` 1 /մեկ/ տարի 4 /չորս/ ամիս ժամկետով ազատազրկման միջև առկա չէ որևէ անորոշություն կամ հակասություն, քանի որ քրեաիրավական և քրեադատավարական նորմերի միաժամանակյա կիրառության պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման համար պատիժ կարող է նշանակվել ազատազրկում` 1 /մեկ/ տարուց մինչև 1 /մեկ/ տարի 4 /չորս/ ամիս ժամկետով։
Ամբաստանյալ Ա. Միրզախանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Միրզախանյանի անձը, նախկինում Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար դատապարտվելուց հետո Հայաստանի Հանրապետության տարածքում կրկին հանցանք` ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն կատարած լինելը, այսինքն` հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործության կատարման մեջ իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի և հղի կնոջ առկայությունը։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, իսկ որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ, հաշվի առնելով նաև ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող վերոհիշյալ հանգամանքների առկայությունը` դատարանը գտնում է, որ Ա. Միրզախանյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, քանի որ առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ և Ա. Միրզախանյանի կատարած արարքի համար սահմանված պատիժի առավելագույն չափը երկու տարի ժամկետով ազատազրկումն է։
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ա. Միրզախանյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու կամ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Միրզախանյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դատական քննության ընթացքում դրա պայմաններն ամբաստանյալի կողմից չեն խախտվել, իսկ այն վերացնելու հիմքեր առկա չեն։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2017թ. հուլիսի 06-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, սառը զենք հանդիսացող` կոմբինացված դանակ-կռփազենքը պետք է ոչնչացնել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 375.1-375.4-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Արամ Ժորժի Միրզախանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով նրան արգելանքի վերցնելու պահից։
Ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2017թ. հուլիսի 06-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, սառը զենք հանդիսացող, կոմբինացված դանակ-կռփազենքը ոչնչացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0188/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 14-07-2017
Ինչ կարգով է գործը ստացվել Առաջին անգամ
Դատախազություն Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 15195117
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Արամ Միրզախանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա տաբատի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է կոմբինացված սառը զենք հանդիսացող` գործարանային արտադրության հարվածող-փշրող դանակ-կռփազենք, որը նրա մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ:
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Արամ
Ազգանուն Միրզախանյան
Հայրանուն Ժորժի
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Վիճակագրական տողի համարը 8.21
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 14-07-2017
Նախագահող դատավոր
Անուն Մնացական
Ազգանուն Մարտիրոսյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 17-07-2017
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 11-08-2017
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր
Անուն Ս.
Ազգանուն Անդրեասյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Արամ
Ազգանուն Միրզախանյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 07-09-2017
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 12-09-2017
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 12-09-2017
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Արամ
Ազգանուն Միզախանյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Ամսաթիվ 12-09-2017
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Առավել ծանր հանցագործության հոդված
Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով Դատապարտվել է
Հիմնական պատիժ Որոշակի ժամկետով ազատազրկում
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը ԵԿԴ/0188/01/17

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Գեղամյանի,
Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ս. Անդրեասյանի,
պաշտպան Մ. Թովմասյանի,

2017թ. սեպտեմբերի 12-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Արամ Ժորժի Միրզախանյանի`
ծնված 1987թ. մայիսի 12-ին, Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ` ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքի տակ են մինչև 14 տարեկան 1 երեխան և հղի կինը, չի աշխատում, նախկինում դատված՝ Ռուսաստանի Դաշնության /այսուհետ՝ ՌԴ/ Մոսկվա քաղաքի Զյուզինյան շրջանային դատարանի 2015 թվականի նոյեմբերի 02-ի դատավճռով, ՌԴ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի Բ կետով (գողության փորձ` ապօրինաբար պահեստարան մուտք գործելով) դատապարտվել է ազատազրկման 1 տարի 6 ամիս ժամկետով, որը կրել է, հաշվառված է Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաքի Համբարձումյան փողոցի թիվ 7 շենքի թիվ 55 բնակարանում, փաստացի բնակվում է Երևան քաղաքում վարձակալությամբ (բնակարանի հասցեն չգիտի), կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017թ. հուլիսի 03-ին, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում, Արամ Ժորժի Միրզախանյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, հետաքննիչի կողմից հարուցվել է թիվ 15195117 քրեական գործը և ընդունվել վարույթ։
Հետաքննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին` նախաքննություն կատարելու համար և 2017թ. հուլիսի 06-ին ընդունվել է քննիչի վարույթ։
Քննիչի նույն օրվա որոշմամբ Ա. Միրզախանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը, Ա. Միրզախանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա. «2017թ. հունիսի 24-ին՝ժամը 22։00-ի սահմաններում ապօրինի կերպով կրել է կոմբինացված սառը զենք հանդիսացող՝ գործարանային արտադրության հարվածող-փշրող դանակ-կռփազենք, որը նույն օրը հայտնաբերվել է նրա տաբատի աջ գրպանից` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում անձնական խուզարկության ժամանակ։
Այսինքն` Արամ Ժորժի Միրզախանյանին մեղսագրվում է արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։
2017 թվականի հուլիսի 12-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017 թվականի հուլիսի 17-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017 թվականի օգոստոսի 01-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017 թվականի օգոստոսի 11-ին նշանակելու մասին։

Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Ա. Միրզախանյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքը համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Պաշտպանը հայտնեց, որ համաձայն է միջնորդության հետ։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալը խնամքի տակ ունի մինչև 14 տարեկան 1 երեխա, կինը հղի է, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով` զղջում է իր կատարած արարքի համար, նախկինում դատված է եղել` Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն կատարած լինելու համար, որով դատվածությունը մարված չէ։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Միրզախանյանի կողմից, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Կատարած հանցագործության համար ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
Նույն օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճիռը կարող է հաշվի առնվել, եթե Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին, օտարերկրյա քաղաքացին կամ քաղաքացիություն չունեցող անձը դատապարտվել է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս կատարած հանցանքի համար և կրկին հանցանք է կատարել Հայաստանի Հանրապետության տարածքում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասին համապատասխան հանցագործությունների ռեցիդիվը, չկրած պատիժը կամ օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճռի այլ իրավական հետևանքները հաշվի են առնվում նոր հանցանքը որակելիս, պատիժ նշանակելիս, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելիս։»։
Նույն օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։ (...)»։
Նույն օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
Նույն օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
Նույն օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից։ (...)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Ա. Պողոսյանի վերաբերյալ ՏԴ/0071/01/13 քրեական գործով իր 2014 թվականի մայիսի 31-ի որոշման մեջ անդրադառնալով հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոններ սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի և արագացված դատաքննության արդյունքում պատիժ նշանակելու կանոններ սահմանող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի հարաբերակցության խնդրին՝ հայտնել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«17. (…) սույն որոշման 16-րդ կետում շարադրված եզրահանգումը բխում է նաև «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 7-րդ մասով սահմանված կանոնից, որի համաձայն` «Հավասար իրավաբանական ուժ ունեցող նորմատիվ իրավական ակտերի կամ նույն իրավական ակտի տարբեր մասերի միջև հակասության դեպքում (...) ֆիզիկական ու իրավաբանական անձանց հետ հարաբերություններում պետք է կիրառեն ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց համար նախընտրելի նորմատիվ իրավական ակտը կամ դրա մասը»։
Վերոնշյալ կոլիզիոն նորմի շրջանակներում գնահատելով հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արագացված դատաքննության պարագայում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված պատիժ նշանակելու կարգը հանցանք կատարած անձանց համար ավելի նախընտրելի է ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով նախատեսված կարգի համեմատությամբ, քանի որ օրենսդիրն ամբաստանյալի կողմից արագացված դատաքննություն կատարելուն համաձայնություն տալու և մեղսագրված արարքն ընդունելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել (արագացված դատաքննության էության ու նշանակության վերաբերյալ mutatis mutandis տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի թիվ ՍԴՈ-931 որոշումը)։
Մինչդեռ անձի արարքում հանցագործությունների ռեցիդիվի առկայության դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի սանկցիայի շրջանակներում անձի նկատմամբ ավելի խիստ պատիժ նշանակելու կանոններ։
18. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների հստակ կիրառության վերաբերյալ իրավական կարգավորման բացակայությունը և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող անորոշություններն ու տարակարծությունները հակասում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածով ամրագրված օրինականության սկզբունքի պահանջներին, որոնցից բխում է, որ անձի նկատմամբ պատժի նշանակման կարգը և չափը իրավական որոշակիության չափանիշներին բավարարող եղանակով պետք է սահմանված լինեն հստակ, մատչելի և կանխատեսելի օրենքով։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեն սահմանել է. «(...) պետությունը ոչ միայն պետք է պահպանի և կիրառի իր կողմից ընդունված օրենքները, այլև պետք է երաշխավորի դրանց իրավական և գործնական կիրառության պայմանները։ Այն պետք է ապահովի ոչ միայն օրենքի առկայությունը, այլև օրենքի գերակայության գաղափարին համահունչ որակը` հստակությունը, մատչելիությունը և կանխատեսելիությունը (...)» (տե՛ս The Council of Europe and the Rule of Law-An Overview. CM Documents, CM (2008)170, էջեր 8-9)։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի հարաբերակցության իրավական կարգավորման անորոշությունը և դրանց միջև առկա հակասությունը պետք է լուծվի հօգուտ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու բարենպաստ պայմաններ նախատեսող նորմի, ինչը բխում է ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային իրավական ակտերով սահմանված մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնարար դրույթներից։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԼԴ4/0031/01/16 քրեական գործով 2017 թվականի հունիսի 22-ի որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) 13. Վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Պողոսյանի գործով որոշմամբ արտահայտած և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ «սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ» և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ «կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժ» ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցագործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը մեկնաբանվում է որպես քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ։ Հիշյալ մեկնաբանման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միջև մրցակցություն կամ հակասություն կարող է առաջանալ այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի նկատմամբ ռեցիդիվի կանոնների կիրառման արդյունքում ստացված պատժի նվազագույն սահմանը մեծ է արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնի կիրառման արդյունքում ստացված պատժի առավելագույն սահմանից, կամ հավասար է դրան։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ համապատասխան կանոնների կիրառման արդյունքում ձևավորված պատժի նվազագույն սահմանը փոքր է առավելագույն սահմանից՝ նման հակասության մասին խոսք չի կարող լինել, քանի որ առաջանում է հարաբերական որոշակի սանկցիա՝ ապահովելով պատժի անհատականացման սկզբունքի իրացման հնարավորությունը։ (...)»։
Դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում, հանցագործությունների ռեցիդիվի պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի ուժով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված արարքի կատարման համար նախատեսված առավել մեղմ պատժի` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի ուժով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված արարքի կատարման համար նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի` 1 /մեկ/ տարի 4 /չորս/ ամիս ժամկետով ազատազրկման միջև առկա չէ որևէ անորոշություն կամ հակասություն, քանի որ քրեաիրավական և քրեադատավարական նորմերի միաժամանակյա կիրառության պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման համար պատիժ կարող է նշանակվել ազատազրկում` 1 /մեկ/ տարուց մինչև 1 /մեկ/ տարի 4 /չորս/ ամիս ժամկետով։
Ամբաստանյալ Ա. Միրզախանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Միրզախանյանի անձը, նախկինում Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար դատապարտվելուց հետո Հայաստանի Հանրապետության տարածքում կրկին հանցանք` ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն կատարած լինելը, այսինքն` հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործության կատարման մեջ իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի և հղի կնոջ առկայությունը։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, իսկ որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ, հաշվի առնելով նաև ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող վերոհիշյալ հանգամանքների առկայությունը` դատարանը գտնում է, որ Ա. Միրզախանյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, քանի որ առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ և Ա. Միրզախանյանի կատարած արարքի համար սահմանված պատիժի առավելագույն չափը երկու տարի ժամկետով ազատազրկումն է։
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ա. Միրզախանյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու կամ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Միրզախանյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դատական քննության ընթացքում դրա պայմաններն ամբաստանյալի կողմից չեն խախտվել, իսկ այն վերացնելու հիմքեր առկա չեն։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2017թ. հուլիսի 06-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, սառը զենք հանդիսացող` կոմբինացված դանակ-կռփազենքը պետք է ոչնչացնել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 375.1-375.4-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Արամ Ժորժի Միրզախանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով նրան արգելանքի վերցնելու պահից։
Ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2017թ. հուլիսի 06-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, սառը զենք հանդիսացող, կոմբինացված դանակ-կռփազենքը ոչնչացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 12-09-2017
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 10-10-2017
Էջերի քանակ 51, 64
Գործն ուղարկվել է
Գործը ուղարկվել է 10-10-2017
Էջերի քանակը 51, 64
ՈՒր(դատարան) Քրեական վերաքննիչ
Ելքի գրության համարը Ե-54992
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
Ամսաթիվ 08-06-2018
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 14-06-2018
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 27-06-2018
Էջերի քանակ 51, 63, 131
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 28-06-2018
Էջերի քանակը 51, 63, 131
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0188/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
Ամսաթիվ 09-10-2017
Ամսաթիվ 09-10-2017
Ում կողմից է բերվել բողոքը Պաշտպան
Բողոքը բերող անձը
Անուն Ռուբեն
Ազգանուն Չիբուխչյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Բողոքի բովանդակությունը Արամ Միրզախանյան Բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` Արամ Ժորժի Միրզախանյանի /ՀՀ քր.օր. 235 հոդ. 4-րդ մասով - ազատազրկում 1 տարի ժամկետով / վերաբերյալ 12.09.2017թ. դատավճիռը`ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի մասով և Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով , կամ նշանակված պատիժը ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել :
Բողոքի ստացման կարգը Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ
Չափահաս Այո
Գործը ստացվել է
Գործի ստացման ամսաթիվ 12-10-2017
Գործը ստացվել է Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
Ըստ էության լուծող դատական ակտեր Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական)
Մակագրել
Ամսաթիվ 12-10-2017
Նախագահող դատավոր
Անուն Կարեն
Ազգանուն Մարդանյան
Դատավոր
Անուն Նարինե
Ազգանուն Հովակիմյան
Դատավոր
Անուն Անդրանիկ
Ազգանուն Մնացականյան
Ընդունվել է վարույթ
Ամսաթիվ 27-10-2017
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 16-11-2017
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Չի կայացվել
Պատճառը Դատավորի կողմից վերապատրաստման դասընթացներին մասնակցելու պատճառով:
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 20-12-2017
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 29-01-2018
Ժամ 12:30
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
Անփոփոխ թողնված դատական ակտը Պատճառաբանվել է
Ամսաթիվ 29-01-2018
Ամբաստանյալ
Անուն Արամ
Ազգանուն Միրզախանյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր.օր. հոդված
Դատական ակտ
Դատական ակտ ԵԿԴ/0188/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
«29» հունվարի 2018թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր Կ.Մարդանյան
դատավորներ Ն.Հովակիմյան
Ա.Մնացականյան
քարտուղարությամբ Մ.Մահտեսյանի
մասնակցությամբ` պաշտպան Ռ.Չիբուխչյանի


դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով Արամ Ժորժի Միրզախանյանի վերաբերյալ քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի վերաքննիչ բողոքը.
ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2017 թվականի հուլիսի 03-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել թիվ 15195117 քրեական գործը:
2017 թվականի հուլիսի 06-ին Արամ Ժորժի Միրզախանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը՝ չհեռանալու մասին:
Նույն օրը Արամ Միրզախանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
2017 թվականի հուլիսի 12-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանը 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դատավճռով Արամ Միրզախանյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Ռուբեն Չիբուխչյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ թողնվել է առանց քննության՝ վերաքննիչ բողոքը բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ:
2017 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 27-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Արամ Միրզախանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «[Ն]ա տաբատի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է կոմբինացված սառը զենք հանդիսացող՝ գործարանային արտադրության հարվածող-փշրող դանակ-կռփազենք, որը նրա մոտ հայտնաբերվել է 2017թ. հունիսի 24-ին՝ ժամը 22։45-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում անձնական խուզարկության ընթացքում»:
3. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դատավճռի համաձայն.
«(…) Դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում, հանցագործությունների ռեցիդիվի պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի ուժով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված արարքի կատարման համար նախատեսված առավել մեղմ պատժի` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի ուժով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված արարքի կատարման համար նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի` 1 /մեկ/ տարի 4 /չորս/ ամիս ժամկետով ազատազրկման միջև առկա չէ որևէ անորոշություն կամ հակասություն, քանի որ քրեաիրավական և քրեադատավարական նորմերի միաժամանակյա կիրառության պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման համար պատիժ կարող է նշանակվել ազատազրկում` 1 /մեկ/ տարուց մինչև 1 /մեկ/ տարի 4 /չորս/ ամիս ժամկետով։
Ամբաստանյալ Ա.Միրզախանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում (…) ամբաստանյալ Ա.Միրզախանյանի անձը, նախկինում Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար դատապարտվելուց հետո Հայաստանի Հանրապետության տարածքում կրկին հանցանք` ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն կատարած լինելը, այսինքն` հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործության կատարման մեջ իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի և հղի կնոջ առկայությունը։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, իսկ որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ, հաշվի առնելով նաև ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող վերոհիշյալ հանգամանքների առկայությունը` դատարանը գտնում է, որ Ա.Միրզախանյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, քանի որ առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ և Ա.Միրզախանյանի կատարած արարքի համար սահմանված պատժի առավելագույն չափը երկու տարի ժամկետով ազատազրկումն է։
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ա.Միրզախանյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու կամ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ անհասկանալի է, թե ինչպես է Առաջին ատյանի դատարանը հանգել այն վերջնական որոշմանը, որ իր նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված պատժատեսակներից առավել խիստ տեսակը ազատազրկումը, և առավել ևս չի հիմնավորել, թե ինչու ինքը պետք է ռեալ կրի նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը:
Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել կնոջ հղի լինելու և իր խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը:
Բողոքաբերը գտնում է, որ իր կողմից անկեղծորեն զղջալը և մեղքն ընդունելը, արագացված դատաքննության կարգի կիրառումը, իր ընտանիքում ևս մեկ երեխայի ծնվելու հեռանկարի փաստը, իր խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը, արդեն իսկ բավարար պայման են հանդիսանում հանգելու այն հետևության, որ իր ուղղվելու համար կարիք չկա ազատազրկման ձևով պատժի ենթարկվելու, կամ էլ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու:
Արդյունքում, բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ իր նկատմամբ նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով կամ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. Պաշտպան Ռ.Չիբուխչյանը պնդել է վերաքննիչ բողոքը և խնդրել է այն բավարարել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն.
«1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2.Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3.Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«.Հանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից: (...)»:
Պատժի արդարացիության հետ կապված հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ի թիվս այլ որոշումների անդրադարձել է նաև, Է.Հայրապետյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (...)
[Պ]ատիժն արդարացի է, եթե դրա տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները» (տե՛ս Էրիկ Հայրապետյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշման 12-13-րդ կետերը):
7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
(…)»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը նախատեսող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլնի, հաշվի առնել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, պատճառված վնասի չափի, մեղքի ձևի և տեսակի, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: Վերջիններս վկայում են հանցագործության նվազ կամ բարձր հանրային վտանգավորության աստիճանի մասին` դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս և այն կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս ապահովելով արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի կենսագործումը:
8. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված, դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցանքների շարքին, որի համար նախատեսված է պատիժ՝ տուգանքի ձևով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Հիշյալ հոդվածով նախատեսված արարքի հանրային վտանգավորությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրանով նախատեսված առարկաները հանցավոր նպատակով օգտագործելու իրական հնարավորություն է ստեղծվում, ինչը վտանգ է առաջացնում մարդկանց կյանքի և առողջության համար։ Քննարկվող հոդվածով նախատեսված հանցագործության անմիջական օբյեկտը հոդվածում նշված առարկաների անօրինական շրջանառությունից մարդու և հասարակության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
Դրա հետ մեկտեղ, հարկ է նաև արձանագրել, որ քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է բացառապես ուղղակի դիտավորությամբ
9. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Արամ Միրզախանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա ապօրինի կերպով կրել է կոմբինացված սառը զենք հանդիսացող՝ գործարանային արտադրության հարվածող-փշրող դանակ-կռփազենք:
Նշված արարքը կատարելու համար Արամ Միրզախանյանը դատապարտվել է ազատազրկման՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանը՝ Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, որպես նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, խնամքին ունի մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխա և հղի կին:
Որպես ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել հանցագործությունների ռեցիդիվը:
10. Նախորդ կետում արձանագրված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 6-րդ կետի լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված իր հայեցողության շրջանակներում, ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, այդ թվում նաև՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատժի նշանակման կանոններով, հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթն ու դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը, կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը, նշանակել է արդարացի պատիժ, որը կոնկրետ դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի իմաստով չի կարող գնահատվել որպես անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ լինելու հիմքով: Նշանակված պատիժը համապատասխանում է ամբաստանյալի կատարած հանցագործության ծանրությանը և նրա անձին: Դրա միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությանը: Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը՝ հիշյալ հոդվածի սանկցիայի և հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատժի նշանակման կանոնների համատեքստում՝ կոնկրետ դեպքում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակման ենթակա հնարավոր նվազագույն պատիժն է:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի՝ ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժի՝ տուգանքի նշանակման հնարավորության առնչությամբ բերված փաստարկին, ապա հարկ է նկատել, որ հանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից, իսկ տվյալ դեպքում որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատիժ է սահմանված ազատազրկումը՝ երկու տարի ժամկետով: Հետևաբար՝ ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ, բացի ազատազրկման ձևով պատժից, այլ պատիժ չի կարող նշանակվել, իսկ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքեր գործում առկա չեն: Ուստի վերոհիշյալի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը Վերաքննիչ դատարանի համար ևս ընդունելի է, իսկ դրա առնչությամբ վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկը՝ անհիմն:
Անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկին, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել ամբաստանյալի կնոջ հղի լինելու և նրա խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքի նշյալ փաստարկը չի բխում վիճարկվող դատական ակտից (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը):
11. Անդրադառնալով ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորության հարցին և հաշվի առնելով մասնավորապես՝ կատարված հանցագործության բնույթը ու դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը, մեղքի ձևը, տեսակը, խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության կարևորությունը, հանցագործության առարկա հանդիսացող սառը զենքի տեսակը, ամբաստանյալի անձը, նրա պատաuխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը, մասնավորապես այն, որ դիտավորյալ հանցանք կատարելու համար դատապարտված լինելով և ունենալով չմարված դատվածություն՝ ամբաստանյալը կրկին կատարել է դիտավորյալ հանցանք, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր չէ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությանը, ուստի ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի չկիրառելիության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի է: Ընդ որում՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել նաև, որ վիճարկվող դատական ակտից չի բխում վերաքննիչ բողոքի փաստարկն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի հիմնավորել ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի չկիրառելիության վերաբերյալ իր եզրահանգումը (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը):
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող վերը նշված տվյալներին և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշվածի համատեքստում դրանք այն աստիճան չեն նվազեցնում ամբաստանյալի անձի և նրա կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որ օբյեկտիվ հիմք հանդիսանան նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
12. Ամփոփելով սույն որոշման 10-րդ և 11-րդ կետերում արձանագրված դատողությունները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դատավճիռն ամբաստանյալ Արամ Միրզախանյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով փոփոխելու և նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394 հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝
Վերաքննիչ բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՄԱՐԴԱՆՄԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ


Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 29-01-2018
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Ամսաթիվ 05-06-2018
Էջերի քանակը 3 հատոր, 1-51, 2-64, 3-123 թերթից
Գործն ուղարկվել է
Գործն ուղարկվել է 05-06-2018
Էջերի քանակը 3 հատոր, 1-51, 2-64, 3-123 թերթից
Ուր Երևան քաղաքի դատարան
Գրության համարը Ե-18595/18