Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0179/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
8.21
Պատասխանող
Սարո Վարդանյան Տիգրանի
Սարո Վարդանյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-08-04 | 11:00 | 7 | Կայացել է |
Գործ թիվ ԵԿԴ/0179/01/17
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Դարինա Բեգլարյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Սաթենիկ Անդրեասյանի,
պաշտպան (հանրային)` Կարեն Ղազարյանի,
օրինական ներկայացուցիչ` Մարինե Վարդանյանի,
2017թ. օգոստոսի 4-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Սարո Տիգրանի Վարդանյանի` (ծնված` 2000թ. ապրիլի 11-ին, Շիրակի մարզի Գյումրի քաղա¬քում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, միակողմանի ծնողազուրկ, նախկինում չդատապարտ¬ված, հաշվառված է Գյումրիի Կամոյի 46 շենքի 31-32 բնակարաններում, բնակվում է Երևանի Վ.Փա¬փազյան 16բ շենքի 42 բնակարանում, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 235-րդ հոդ¬վածի 4-րդ մա¬սով նախա¬տես-ված հանցավոր արարքի կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել ծնողի հսկողության հանձնելը)։
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 15191317 քրեական գործը հարուցվել է 2017թ. հունիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ոստիկանության Կենտ¬¬¬րոնականի բաժնում` քաղ. Սարո Վարդանյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերի քննարկման արդյունքներով։
2017թ. հունիսի 27-ից քրեական գործի նախաքննությունը կատարվել է քննչական կո-միտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջանների քննչա¬կան բաժնում։
2017թ. հունիսի 29-ին Սարո Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ծնողի` Մարինե Վարդանյանի հսկողության հանձնելը։
2017թ. հունիսի 29-ին Սարո Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
2017թ. հուլիսի 6-ին քրեական գործը Սարո Տիգրանի Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ-յամբ ու¬ղարկ¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա-սության դա¬տա¬րան (փաստացի հանձնվել է 2017թ. հուլիսի 10-ին), 2017թ. հուլիսի 10-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬-րանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց այն, որ անչափահաս Սարո Վարդանյանը, 2017թ. հունիսի 08-ին` ժամը 13։50-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտայում, տաբատի առջևի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է սառը զենք հանդիսացող, արհեստագործական եղանակով պատ¬րաստված, կռփազենքերի նմանողությամբ առարկա, որը նույն օրը` ժամը 13։50-ին, հայտ¬նաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում իրականացված նրա անձնական խուզարկության արդ¬յունք¬ներով, այսինքն՝ Սարո Վարդանյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախա¬տես¬ված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղա-վոր ճա¬¬նա¬չեց, Դատարանում հայտնեց, որ գրպանում անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված առարկան իրենն է, իսկ նրան ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին ուղեկցած և այդ բաժնում խու¬զարկած ոս¬տի¬¬կանների գործողություններից որևէ դժգոհություն չունի, դրանք իրավաչափ էին։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանի մեղա¬վորությունը, բացի նրա խոս¬տովանական ցուցմունքներից, հաս¬տատվել է նաև պատշաճ իրա¬վական ընթա-ցա¬կարգերի շրջա¬նակ¬ներում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույց¬ների հա-մադրման և գնահատ¬ման արդյունքներով.
Անձնական խուզարկություն կատարելու արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանութ¬յան Կենտրոնական բաժնում 2017թ. հունիսի 8-ին կատարված այդ քննչական գոր-ծողության արդ¬յունք¬ներով խուզարկվող Սարո Վարդանյանի տաբատի առջևի աջ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ հատ մետաղյա կռփազենք։ Ս.Վարդանյանը հայտարարել է, որ կռփազենքը պատկանում է իրեն։
Սառը զենքի դատատեխնիկական փորձաքննության 2017թ. հունիսի 20-ի թիվ 1368-17 եզրա¬կացությամբ, համա¬ձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված արծաթագույն մետաղյա առար¬կան պատրաստված է արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հանդի¬սանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` սառը զենք հանդիսացող մետաղյա կռփա¬զենքի առկա¬յությամբ և Դատարանում այն զննելու արդյունքներով (արձանագրությամբ)։
Դատարանը դատաքննության արդյունքներով հաստատված համարեց նաև հետևյալ հանգա¬մանքները.
- 2000թ. ապրիլի 26-ին տրված սերիայի ԱԱ սերիայի 240733 համարի ծննդյան վկայականի համաձայն` Սարո Վարդանյանը ծնվել է 2000թ. ապրիլի 11-ին։
- ՀՀ ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. հունիսի 28-ին կատարված հարցման հա¬մաձայն` Սարո Վարդանյանը նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ։
- 2017թ. օգոստոսի 4-ի դատական նիստի արձանագրության համաձայն` Սարո Վարդանյանը Դատարանում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանը ապօրինի կերպով կրել է արհես¬տագործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող սառը զենք, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հանցա¬վոր արարք, որը համա¬պա¬տաս¬-խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա-գործության հատ¬կանիշ¬ներին։
Քրեական պատասխանատվության և պատժի հարցերը.
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ս.Վարդանյանի անչափահաս լինելը` Դատարանը հատուկ անդ¬րա¬դարձ է կատարում նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու նպատակահարմարությանը։
Այսպես, անչափա¬հասների գործերի վարույթը, նրանց քրեական պատասխանատվության և պատժի առանձնահատկությունները կարգավորվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ գլխում սահ¬ման¬ված դրույթներով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
,Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ,։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
,Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատա¬րանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ,։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
,Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերա¬զան¬ցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը կամ որոնց համար նախատեսված է ազա¬տազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը,։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
,Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրա¬պատիկի չափով կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով կամ ազատազրկմամբ` առավելա¬գույնը երկու տարի ժամկետով։ (...),, այսինքն՝ անչափահաս Սարո Վարդանյանին մեղսագրվում է ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որը նա կա¬տարել է առաջին անգամ (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. հունիսի 28-ին կատարված հարցման արդյունքների` նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
,Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի հետևյալ միջոցները.(...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատա¬պարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկո¬ղութ¬յանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով. (...),։
Դատաքննությամբ հիմնավորվեց, որ ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանը հանցանքը կա-տարել է անչափահաս տարիքում` տասնյոթ տարեկան հասակում, անկեղծորեն զղջացել և առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, միակողմանի ծնողազուրկ է (2014թ. սեպտեմբերի 16-ին տրված սերիա ԱԲ 195364 համարի մահվան վկայականի համաձայն) բնակվում է ծնողի (մոր) հետ միա¬սին, նրա դաստիա¬րակությամբ և խնամքով զբաղվում է մայրը։ Սարո Վարդանյանի կյանքի և դաս¬տիա¬րակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Վերջինս նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել, բնու¬թագրվում է դրա¬կանորեն (համաձայն Երևանի Վ.Դավթյանի անվան համար 149 ավագ դպրոցի Ս.Վարդանյանի դասղեկի կողմից տրված բնութագրի)։
Վերոգրյալի հիման վրա` Դատարանը փաստում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնա¬հատ¬կութ¬յունների համակցութ¬յունը բավարար է հանգելու համար այն համոզման, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու՝ դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ հիմքով նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից` երեք ամիս ժամկետով ծնող Մարինե Վարդանյանի հսկողությանը հանձնելու պայմանով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը, դատվածության հետ կապված իրա¬վական հետևանքներից նրան ձերբազատելուն։
Ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հարցը քննարկելիս Դատարանը ղեկավարվում է նաև անչափահասների իրավունքները երաշխավորող վերա¬բերյալ միջազգային իրավա¬կան ակտերի դրույթներով.
,Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին, միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդ-վածի 1-ին մասի համաձայն` ,Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրա¬¬կանության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի,։
,Երեխայի իրավունքների մասին, ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն` ,Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրա¬ժեշտ կենսապայմանների իրավունք,։
,Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ, ՄԱԿ-ի նվա¬զագույն ստանդարտ կանոնների (,Պեկինյան կանոններ,) 5-րդ կետի համաձայն` ,Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկե¬ցութ¬յան ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցան¬կացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատ¬կութ¬յուն¬ներին, այն¬պես էլ իրավախախտման հանգամանքներին,։
,Պեկինյան կանոնների, 17.1-րդ կետի համաձայն` ,Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հան¬գամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասա¬րակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…),։
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախ-տում¬ներ կատա¬րելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացա-կայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի,։
,Պեկինյան կանոնների, 19.1-րդ կետի համաձայն` ,Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներ¬¬փակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառ¬ված,։
,Երեխայի իրավունքների մասին, ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ ,Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ (...)
(բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձեր¬բակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գոր-ծադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է՝ կարճ ժամանակամիջոցով, (...),։
,Երեխաների իրավունքների մասին, Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաս¬տանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համա¬ձայն` ,Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռ¬նարկ¬վում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկ¬ների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրութ¬յուն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը,։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
,1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մե¬ղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախ¬տած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրա¬վունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաս¬տում է նրա արժանապատվության և նշանա¬կա¬լիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրա¬վունք¬ների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատ¬մամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաին¬տեգրաց¬ման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաս¬տելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնա¬մակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փոր¬ձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագ¬¬¬րերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահո¬վում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագոր¬ծության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։,։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով մեջբերված դրույթները, ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշմամբ արձանագրել է, որ. ,13. (…) անչափահասները, պայ¬մանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռ¬նարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորա¬պես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատ¬կություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափա¬հաս¬¬ների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում։ (…)
Այդ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
,15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնա¬հատ¬կություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսաց¬նելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջա¬պատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրաց¬նելու հավանա¬կանությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են են¬թարկ¬¬վում պատ¬ժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար` դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ա¬զա¬տությունից զրկե¬լու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամ¬կետով ազա¬տազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատ¬ժա¬տեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։
Այսպիսով, վերոնշյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխա¬նատվութ¬յունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի մի¬ջոց¬ների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 443-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, գալով այն եզրակացության, որ անչափահասը կարող է ուղղվել առանց քրեական պատ¬ժի միջոցներ կիրառելու, կարող է անչափահասին ազատել պատժից և նրա նկատմամբ նշա¬նակել դաստիա¬րակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ։
Ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված ծնողի հսկողության հանձնելու հարցը քննարկելիս` Դատա¬րանը փաստում է, որ այն անհրա¬ժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, դատական ծախ¬սե¬րի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին, սա¬կայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով Սարո Վարդանյանի և/կամ նրա օրի¬նա¬կան ներկայացուցչի գույքի վրա արգե¬լանք չի կիրառվել, Սարո Վարդանյանի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներ¬կայացվել, քրեական գործում բացակայում է նաև դա¬տական ծախսերի վերաբերյալ որևէ ապացույց, սահմա¬նա¬փակվում է այդ փաստերի արձա-նագրմամբ։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին` Դատարանը փաստում է, որ գործով իրե¬ղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող սառը զենք հանդիսացող մետաղյա կռփա¬զենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող զենքն անհրաժեշտ է ոչնչացնել` սույն դա¬տավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկավար-վելով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 375-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդված¬ներով, Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց՝
Սարո Տիգրանի Վարդանյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդ-վածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրան ազատել այդ հոդվածով նախա¬տես¬ված քրեական պատասխանատվությունից` կիրառելով դաստիարակչական բնույթի հարկադրան¬քի մի¬ջոց` ծնողի հսկողության հանձնելը` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
Սարո Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ծնողի հսկողության հանձ-նե¬լը, թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` կռփազենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող զենքը ոչնչացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե-րաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Դարինա Բեգլարյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Սաթենիկ Անդրեասյանի,
պաշտպան (հանրային)` Կարեն Ղազարյանի,
օրինական ներկայացուցիչ` Մարինե Վարդանյանի,
2017թ. օգոստոսի 4-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Սարո Տիգրանի Վարդանյանի` (ծնված` 2000թ. ապրիլի 11-ին, Շիրակի մարզի Գյումրի քաղա¬քում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, միակողմանի ծնողազուրկ, նախկինում չդատապարտ¬ված, հաշվառված է Գյումրիի Կամոյի 46 շենքի 31-32 բնակարաններում, բնակվում է Երևանի Վ.Փա¬փազյան 16բ շենքի 42 բնակարանում, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 235-րդ հոդ¬վածի 4-րդ մա¬սով նախա¬տես-ված հանցավոր արարքի կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել ծնողի հսկողության հանձնելը)։
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 15191317 քրեական գործը հարուցվել է 2017թ. հունիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ոստիկանության Կենտ¬¬¬րոնականի բաժնում` քաղ. Սարո Վարդանյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերի քննարկման արդյունքներով։
2017թ. հունիսի 27-ից քրեական գործի նախաքննությունը կատարվել է քննչական կո-միտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջանների քննչա¬կան բաժնում։
2017թ. հունիսի 29-ին Սարո Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ծնողի` Մարինե Վարդանյանի հսկողության հանձնելը։
2017թ. հունիսի 29-ին Սարո Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
2017թ. հուլիսի 6-ին քրեական գործը Սարո Տիգրանի Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ-յամբ ու¬ղարկ¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա-սության դա¬տա¬րան (փաստացի հանձնվել է 2017թ. հուլիսի 10-ին), 2017թ. հուլիսի 10-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬-րանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց այն, որ անչափահաս Սարո Վարդանյանը, 2017թ. հունիսի 08-ին` ժամը 13։50-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտայում, տաբատի առջևի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է սառը զենք հանդիսացող, արհեստագործական եղանակով պատ¬րաստված, կռփազենքերի նմանողությամբ առարկա, որը նույն օրը` ժամը 13։50-ին, հայտ¬նաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում իրականացված նրա անձնական խուզարկության արդ¬յունք¬ներով, այսինքն՝ Սարո Վարդանյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախա¬տես¬ված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղա-վոր ճա¬¬նա¬չեց, Դատարանում հայտնեց, որ գրպանում անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված առարկան իրենն է, իսկ նրան ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին ուղեկցած և այդ բաժնում խու¬զարկած ոս¬տի¬¬կանների գործողություններից որևէ դժգոհություն չունի, դրանք իրավաչափ էին։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանի մեղա¬վորությունը, բացի նրա խոս¬տովանական ցուցմունքներից, հաս¬տատվել է նաև պատշաճ իրա¬վական ընթա-ցա¬կարգերի շրջա¬նակ¬ներում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույց¬ների հա-մադրման և գնահատ¬ման արդյունքներով.
Անձնական խուզարկություն կատարելու արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանութ¬յան Կենտրոնական բաժնում 2017թ. հունիսի 8-ին կատարված այդ քննչական գոր-ծողության արդ¬յունք¬ներով խուզարկվող Սարո Վարդանյանի տաբատի առջևի աջ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ հատ մետաղյա կռփազենք։ Ս.Վարդանյանը հայտարարել է, որ կռփազենքը պատկանում է իրեն։
Սառը զենքի դատատեխնիկական փորձաքննության 2017թ. հունիսի 20-ի թիվ 1368-17 եզրա¬կացությամբ, համա¬ձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված արծաթագույն մետաղյա առար¬կան պատրաստված է արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հանդի¬սանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` սառը զենք հանդիսացող մետաղյա կռփա¬զենքի առկա¬յությամբ և Դատարանում այն զննելու արդյունքներով (արձանագրությամբ)։
Դատարանը դատաքննության արդյունքներով հաստատված համարեց նաև հետևյալ հանգա¬մանքները.
- 2000թ. ապրիլի 26-ին տրված սերիայի ԱԱ սերիայի 240733 համարի ծննդյան վկայականի համաձայն` Սարո Վարդանյանը ծնվել է 2000թ. ապրիլի 11-ին։
- ՀՀ ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. հունիսի 28-ին կատարված հարցման հա¬մաձայն` Սարո Վարդանյանը նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ։
- 2017թ. օգոստոսի 4-ի դատական նիստի արձանագրության համաձայն` Սարո Վարդանյանը Դատարանում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանը ապօրինի կերպով կրել է արհես¬տագործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող սառը զենք, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հանցա¬վոր արարք, որը համա¬պա¬տաս¬-խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա-գործության հատ¬կանիշ¬ներին։
Քրեական պատասխանատվության և պատժի հարցերը.
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ս.Վարդանյանի անչափահաս լինելը` Դատարանը հատուկ անդ¬րա¬դարձ է կատարում նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու նպատակահարմարությանը։
Այսպես, անչափա¬հասների գործերի վարույթը, նրանց քրեական պատասխանատվության և պատժի առանձնահատկությունները կարգավորվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ գլխում սահ¬ման¬ված դրույթներով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
,Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ,։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
,Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատա¬րանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ,։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
,Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերա¬զան¬ցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը կամ որոնց համար նախատեսված է ազա¬տազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը,։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
,Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրա¬պատիկի չափով կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով կամ ազատազրկմամբ` առավելա¬գույնը երկու տարի ժամկետով։ (...),, այսինքն՝ անչափահաս Սարո Վարդանյանին մեղսագրվում է ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որը նա կա¬տարել է առաջին անգամ (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. հունիսի 28-ին կատարված հարցման արդյունքների` նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
,Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի հետևյալ միջոցները.(...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատա¬պարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկո¬ղութ¬յանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով. (...),։
Դատաքննությամբ հիմնավորվեց, որ ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանը հանցանքը կա-տարել է անչափահաս տարիքում` տասնյոթ տարեկան հասակում, անկեղծորեն զղջացել և առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, միակողմանի ծնողազուրկ է (2014թ. սեպտեմբերի 16-ին տրված սերիա ԱԲ 195364 համարի մահվան վկայականի համաձայն) բնակվում է ծնողի (մոր) հետ միա¬սին, նրա դաստիա¬րակությամբ և խնամքով զբաղվում է մայրը։ Սարո Վարդանյանի կյանքի և դաս¬տիա¬րակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Վերջինս նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել, բնու¬թագրվում է դրա¬կանորեն (համաձայն Երևանի Վ.Դավթյանի անվան համար 149 ավագ դպրոցի Ս.Վարդանյանի դասղեկի կողմից տրված բնութագրի)։
Վերոգրյալի հիման վրա` Դատարանը փաստում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնա¬հատ¬կութ¬յունների համակցութ¬յունը բավարար է հանգելու համար այն համոզման, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու՝ դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ հիմքով նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից` երեք ամիս ժամկետով ծնող Մարինե Վարդանյանի հսկողությանը հանձնելու պայմանով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը, դատվածության հետ կապված իրա¬վական հետևանքներից նրան ձերբազատելուն։
Ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հարցը քննարկելիս Դատարանը ղեկավարվում է նաև անչափահասների իրավունքները երաշխավորող վերա¬բերյալ միջազգային իրավա¬կան ակտերի դրույթներով.
,Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին, միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդ-վածի 1-ին մասի համաձայն` ,Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրա¬¬կանության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի,։
,Երեխայի իրավունքների մասին, ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն` ,Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրա¬ժեշտ կենսապայմանների իրավունք,։
,Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ, ՄԱԿ-ի նվա¬զագույն ստանդարտ կանոնների (,Պեկինյան կանոններ,) 5-րդ կետի համաձայն` ,Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկե¬ցութ¬յան ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցան¬կացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատ¬կութ¬յուն¬ներին, այն¬պես էլ իրավախախտման հանգամանքներին,։
,Պեկինյան կանոնների, 17.1-րդ կետի համաձայն` ,Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հան¬գամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասա¬րակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…),։
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախ-տում¬ներ կատա¬րելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացա-կայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի,։
,Պեկինյան կանոնների, 19.1-րդ կետի համաձայն` ,Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներ¬¬փակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառ¬ված,։
,Երեխայի իրավունքների մասին, ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ ,Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ (...)
(բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձեր¬բակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գոր-ծադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է՝ կարճ ժամանակամիջոցով, (...),։
,Երեխաների իրավունքների մասին, Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաս¬տանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համա¬ձայն` ,Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռ¬նարկ¬վում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկ¬ների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրութ¬յուն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը,։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
,1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մե¬ղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախ¬տած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրա¬վունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաս¬տում է նրա արժանապատվության և նշանա¬կա¬լիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրա¬վունք¬ների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատ¬մամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաին¬տեգրաց¬ման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաս¬տելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնա¬մակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փոր¬ձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագ¬¬¬րերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահո¬վում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագոր¬ծության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։,։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով մեջբերված դրույթները, ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշմամբ արձանագրել է, որ. ,13. (…) անչափահասները, պայ¬մանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռ¬նարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորա¬պես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատ¬կություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափա¬հաս¬¬ների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում։ (…)
Այդ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
,15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնա¬հատ¬կություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսաց¬նելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջա¬պատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրաց¬նելու հավանա¬կանությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են են¬թարկ¬¬վում պատ¬ժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար` դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ա¬զա¬տությունից զրկե¬լու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամ¬կետով ազա¬տազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատ¬ժա¬տեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։
Այսպիսով, վերոնշյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխա¬նատվութ¬յունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի մի¬ջոց¬ների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 443-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, գալով այն եզրակացության, որ անչափահասը կարող է ուղղվել առանց քրեական պատ¬ժի միջոցներ կիրառելու, կարող է անչափահասին ազատել պատժից և նրա նկատմամբ նշա¬նակել դաստիա¬րակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ։
Ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված ծնողի հսկողության հանձնելու հարցը քննարկելիս` Դատա¬րանը փաստում է, որ այն անհրա¬ժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, դատական ծախ¬սե¬րի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին, սա¬կայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով Սարո Վարդանյանի և/կամ նրա օրի¬նա¬կան ներկայացուցչի գույքի վրա արգե¬լանք չի կիրառվել, Սարո Վարդանյանի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներ¬կայացվել, քրեական գործում բացակայում է նաև դա¬տական ծախսերի վերաբերյալ որևէ ապացույց, սահմա¬նա¬փակվում է այդ փաստերի արձա-նագրմամբ։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին` Դատարանը փաստում է, որ գործով իրե¬ղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող սառը զենք հանդիսացող մետաղյա կռփա¬զենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող զենքն անհրաժեշտ է ոչնչացնել` սույն դա¬տավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկավար-վելով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 375-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդված¬ներով, Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց՝
Սարո Տիգրանի Վարդանյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդ-վածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրան ազատել այդ հոդվածով նախա¬տես¬ված քրեական պատասխանատվությունից` կիրառելով դաստիարակչական բնույթի հարկադրան¬քի մի¬ջոց` ծնողի հսկողության հանձնելը` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
Սարո Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ծնողի հսկողության հանձ-նե¬լը, թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` կռփազենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող զենքը ոչնչացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե-րաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0179/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 07-07-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 15191317 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Սարո Տիգրանի Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2017թ. հունիսի 08-ին, տաբատի առջևի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է արհեստագործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքերի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը նույն օրը վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստկանության Կենտրոնականի բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Սարո |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
| Հայրանուն | Տիգրանի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.21 |
| Չափահաս | Ոչ |
Մակագրել
| Երբ | 07-07-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 10-07-2017 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 11-07-2017 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 11-07-2017 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-08-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սաթենիկ |
| Ազգանուն | Անդրեասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սարո |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 04-08-2017 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Սարո |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 04-08-2017 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Քրեական պատասխանատվությունից ազատելը՝ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելով | Ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամսով |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ թիվ ԵԿԴ/0179/01/17 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )` նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի, քարտուղարությամբ` Դարինա Բեգլարյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող` Սաթենիկ Անդրեասյանի, պաշտպան (հանրային)` Կարեն Ղազարյանի, օրինական ներկայացուցիչ` Մարինե Վարդանյանի, 2017թ. օգոստոսի 4-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Սարո Տիգրանի Վարդանյանի` (ծնված` 2000թ. ապրիլի 11-ին, Շիրակի մարզի Գյումրի քաղա¬քում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, միակողմանի ծնողազուրկ, նախկինում չդատապարտ¬ված, հաշվառված է Գյումրիի Կամոյի 46 շենքի 31-32 բնակարաններում, բնակվում է Երևանի Վ.Փա¬փազյան 16բ շենքի 42 բնակարանում, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 235-րդ հոդ¬վածի 4-րդ մա¬սով նախա¬տես-ված հանցավոր արարքի կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել ծնողի հսկողության հանձնելը)։ Գործի դատավարական նախապատմությունը. Թիվ 15191317 քրեական գործը հարուցվել է 2017թ. հունիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ոստիկանության Կենտ¬¬¬րոնականի բաժնում` քաղ. Սարո Վարդանյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերի քննարկման արդյունքներով։ 2017թ. հունիսի 27-ից քրեական գործի նախաքննությունը կատարվել է քննչական կո-միտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջանների քննչա¬կան բաժնում։ 2017թ. հունիսի 29-ին Սարո Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ծնողի` Մարինե Վարդանյանի հսկողության հանձնելը։ 2017թ. հունիսի 29-ին Սարո Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։ 2017թ. հուլիսի 6-ին քրեական գործը Սարո Տիգրանի Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ-յամբ ու¬ղարկ¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա-սության դա¬տա¬րան (փաստացի հանձնվել է 2017թ. հուլիսի 10-ին), 2017թ. հուլիսի 10-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում. Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬-րանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց այն, որ անչափահաս Սարո Վարդանյանը, 2017թ. հունիսի 08-ին` ժամը 13։50-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտայում, տաբատի առջևի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է սառը զենք հանդիսացող, արհեստագործական եղանակով պատ¬րաստված, կռփազենքերի նմանողությամբ առարկա, որը նույն օրը` ժամը 13։50-ին, հայտ¬նաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում իրականացված նրա անձնական խուզարկության արդ¬յունք¬ներով, այսինքն՝ Սարո Վարդանյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախա¬տես¬ված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։ Ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղա-վոր ճա¬¬նա¬չեց, Դատարանում հայտնեց, որ գրպանում անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված առարկան իրենն է, իսկ նրան ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին ուղեկցած և այդ բաժնում խու¬զարկած ոս¬տի¬¬կանների գործողություններից որևէ դժգոհություն չունի, դրանք իրավաչափ էին։ Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանի մեղա¬վորությունը, բացի նրա խոս¬տովանական ցուցմունքներից, հաս¬տատվել է նաև պատշաճ իրա¬վական ընթա-ցա¬կարգերի շրջա¬նակ¬ներում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույց¬ների հա-մադրման և գնահատ¬ման արդյունքներով. Անձնական խուզարկություն կատարելու արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանութ¬յան Կենտրոնական բաժնում 2017թ. հունիսի 8-ին կատարված այդ քննչական գոր-ծողության արդ¬յունք¬ներով խուզարկվող Սարո Վարդանյանի տաբատի առջևի աջ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ հատ մետաղյա կռփազենք։ Ս.Վարդանյանը հայտարարել է, որ կռփազենքը պատկանում է իրեն։ Սառը զենքի դատատեխնիկական փորձաքննության 2017թ. հունիսի 20-ի թիվ 1368-17 եզրա¬կացությամբ, համա¬ձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված արծաթագույն մետաղյա առար¬կան պատրաստված է արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հանդի¬սանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` սառը զենք հանդիսացող մետաղյա կռփա¬զենքի առկա¬յությամբ և Դատարանում այն զննելու արդյունքներով (արձանագրությամբ)։ Դատարանը դատաքննության արդյունքներով հաստատված համարեց նաև հետևյալ հանգա¬մանքները. - 2000թ. ապրիլի 26-ին տրված սերիայի ԱԱ սերիայի 240733 համարի ծննդյան վկայականի համաձայն` Սարո Վարդանյանը ծնվել է 2000թ. ապրիլի 11-ին։ - ՀՀ ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. հունիսի 28-ին կատարված հարցման հա¬մաձայն` Սարո Վարդանյանը նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ։ - 2017թ. օգոստոսի 4-ի դատական նիստի արձանագրության համաձայն` Սարո Վարդանյանը Դատարանում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը. Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանը ապօրինի կերպով կրել է արհես¬տագործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող սառը զենք, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հանցա¬վոր արարք, որը համա¬պա¬տաս¬-խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա-գործության հատ¬կանիշ¬ներին։ Քրեական պատասխանատվության և պատժի հարցերը. Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ս.Վարդանյանի անչափահաս լինելը` Դատարանը հատուկ անդ¬րա¬դարձ է կատարում նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու նպատակահարմարությանը։ Այսպես, անչափա¬հասների գործերի վարույթը, նրանց քրեական պատասխանատվության և պատժի առանձնահատկությունները կարգավորվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ գլխում սահ¬ման¬ված դրույթներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ,Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ,։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ,Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատա¬րանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ,։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ,Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերա¬զան¬ցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը կամ որոնց համար նախատեսված է ազա¬տազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը,։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` ,Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը` պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրա¬պատիկի չափով կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով կամ ազատազրկմամբ` առավելա¬գույնը երկու տարի ժամկետով։ (...),, այսինքն՝ անչափահաս Սարո Վարդանյանին մեղսագրվում է ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որը նա կա¬տարել է առաջին անգամ (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. հունիսի 28-ին կատարված հարցման արդյունքների` նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ)։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ,Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի հետևյալ միջոցները.(...) 2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատա¬պարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկո¬ղութ¬յանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով. (...),։ Դատաքննությամբ հիմնավորվեց, որ ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանը հանցանքը կա-տարել է անչափահաս տարիքում` տասնյոթ տարեկան հասակում, անկեղծորեն զղջացել և առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, միակողմանի ծնողազուրկ է (2014թ. սեպտեմբերի 16-ին տրված սերիա ԱԲ 195364 համարի մահվան վկայականի համաձայն) բնակվում է ծնողի (մոր) հետ միա¬սին, նրա դաստիա¬րակությամբ և խնամքով զբաղվում է մայրը։ Սարո Վարդանյանի կյանքի և դաս¬տիա¬րակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Վերջինս նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել, բնու¬թագրվում է դրա¬կանորեն (համաձայն Երևանի Վ.Դավթյանի անվան համար 149 ավագ դպրոցի Ս.Վարդանյանի դասղեկի կողմից տրված բնութագրի)։ Վերոգրյալի հիման վրա` Դատարանը փաստում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնա¬հատ¬կութ¬յունների համակցութ¬յունը բավարար է հանգելու համար այն համոզման, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու՝ դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ հիմքով նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից` երեք ամիս ժամկետով ծնող Մարինե Վարդանյանի հսկողությանը հանձնելու պայմանով։ Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը, դատվածության հետ կապված իրա¬վական հետևանքներից նրան ձերբազատելուն։ Ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հարցը քննարկելիս Դատարանը ղեկավարվում է նաև անչափահասների իրավունքները երաշխավորող վերա¬բերյալ միջազգային իրավա¬կան ակտերի դրույթներով. ,Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին, միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդ-վածի 1-ին մասի համաձայն` ,Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրա¬¬կանության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի,։ ,Երեխայի իրավունքների մասին, ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն` ,Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրա¬ժեշտ կենսապայմանների իրավունք,։ ,Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ, ՄԱԿ-ի նվա¬զագույն ստանդարտ կանոնների (,Պեկինյան կանոններ,) 5-րդ կետի համաձայն` ,Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկե¬ցութ¬յան ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցան¬կացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատ¬կութ¬յուն¬ներին, այն¬պես էլ իրավախախտման հանգամանքներին,։ ,Պեկինյան կանոնների, 17.1-րդ կետի համաձայն` ,Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով. ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հան¬գամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասա¬րակության պահանջներին. բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…),։ գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախ-տում¬ներ կատա¬րելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացա-կայության դեպքում. դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի,։ ,Պեկինյան կանոնների, 19.1-րդ կետի համաձայն` ,Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներ¬¬փակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառ¬ված,։ ,Երեխայի իրավունքների մասին, ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ ,Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ (...) (բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձեր¬բակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գոր-ծադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է՝ կարճ ժամանակամիջոցով, (...),։ ,Երեխաների իրավունքների մասին, Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաս¬տանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համա¬ձայն` ,Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռ¬նարկ¬վում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկ¬ների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրութ¬յուն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը,։ Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` ,1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մե¬ղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախ¬տած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրա¬վունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաս¬տում է նրա արժանապատվության և նշանա¬կա¬լիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրա¬վունք¬ների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատ¬մամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաին¬տեգրաց¬ման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաս¬տելու ցանկալիությունը։ (…) 4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնա¬մակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փոր¬ձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագ¬¬¬րերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահո¬վում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագոր¬ծության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։,։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով մեջբերված դրույթները, ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշմամբ արձանագրել է, որ. ,13. (…) անչափահասները, պայ¬մանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռ¬նարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորա¬պես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատ¬կություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափա¬հաս¬¬ների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում։ (…) Այդ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ,15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնա¬հատ¬կություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսաց¬նելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջա¬պատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրաց¬նելու հավանա¬կանությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են են¬թարկ¬¬վում պատ¬ժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար` դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ա¬զա¬տությունից զրկե¬լու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամ¬կետով ազա¬տազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատ¬ժա¬տեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։ Այսպիսով, վերոնշյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխա¬նատվութ¬յունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի մի¬ջոց¬ների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 443-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, գալով այն եզրակացության, որ անչափահասը կարող է ուղղվել առանց քրեական պատ¬ժի միջոցներ կիրառելու, կարող է անչափահասին ազատել պատժից և նրա նկատմամբ նշա¬նակել դաստիա¬րակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ։ Ամբաստանյալ Սարո Վարդանյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված ծնողի հսկողության հանձնելու հարցը քննարկելիս` Դատա¬րանը փաստում է, որ այն անհրա¬ժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը։ ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, դատական ծախ¬սե¬րի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին, սա¬կայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով Սարո Վարդանյանի և/կամ նրա օրի¬նա¬կան ներկայացուցչի գույքի վրա արգե¬լանք չի կիրառվել, Սարո Վարդանյանի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներ¬կայացվել, քրեական գործում բացակայում է նաև դա¬տական ծախսերի վերաբերյալ որևէ ապացույց, սահմա¬նա¬փակվում է այդ փաստերի արձա-նագրմամբ։ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին` Դատարանը փաստում է, որ գործով իրե¬ղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող սառը զենք հանդիսացող մետաղյա կռփա¬զենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող զենքն անհրաժեշտ է ոչնչացնել` սույն դա¬տավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։ Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկավար-վելով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 375-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդված¬ներով, Դատա¬րանը Վ Ճ Ռ Ե Ց՝ Սարո Տիգրանի Վարդանյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդ-վածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրան ազատել այդ հոդվածով նախա¬տես¬ված քրեական պատասխանատվությունից` կիրառելով դաստիարակչական բնույթի հարկադրան¬քի մի¬ջոց` ծնողի հսկողության հանձնելը` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ Սարո Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ծնողի հսկողության հանձ-նե¬լը, թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը։ Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` կռփազենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող զենքը ոչնչացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։ Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։ Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե-րաքննիչ քրեական դատարան։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-08-2017 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 05-09-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 11-09-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 103 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 11-09-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 103 |