Հիմնական

Գործի համար: ԵԿԴ/0175/01/17
Վիճակագրական տողի համար : 8.21

Պատասխանող

Թենգիզ Խուդոյան Թեմուրի
Թենգիզ Խուդոյան

Դատավոր

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Արշակ Վարդանյան

Դատավոր

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Արշակ Վարդանյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Թենգիզ Խուդոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. մայիսի 2-ին Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտայում տաբատի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է հարվածող-փշրող սառը զենք հանդիսացող ինքնաշեն եղանակով պատրաստված կռփազենքի նմանողությամբ մետաղյա առարկա, որը նույն օրը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում վերջինիս անձնական խուզարկության ժամանակ:
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-07-28 16:00 7 Կայացել է
Գործ թիվ ԵԿԴ/0175/01/17



ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատա-րանը (այսուհետ` Դատարան )`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի«
քարտուղարությամբ` Դարինա Բեգլարյանի«

մասնակցությամբ`

մեղադրող` Սաթենիկ Անդրեասյանի,

պաշտպան (հանրային)` Էդուարդ Աղաջանյանի,
օրինական ներկայացուցիչ` Թեմուր Խուդոյանի,


2017թ. հուլիսի 28-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավար¬տեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Թենգիզ Թեմուրի Խուդոյանի` (ծնված 1999թ. օգոստոսի 2-ին« Արմավիր քաղաքում, ազգությամբ եզդի« ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, չամուսնացած, նախ¬կինում չդատապարտված, չի աշխատում, հաշ¬վառ¬ված և բնակվում է Արմավիր քաղաքի Բամբակաշատ գյուղի 5/2 փողոցի 4 տանը, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մա¬սով նախա¬տես-ված հան¬¬ցա¬վոր արարքի կատարում, որպես խա¬փանման միջոց է ընտրվել ծնողի հսկողության հանձնելը)։

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 15171017 քրեական գործը հարուցվել է 2017թ. մայիսի 11-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ոստիկանության Կենտ-րոնականի բաժնում` քաղ. Թենգիզ Խուդոյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերի քննարկման արդյունքներով։
2017թ. մայիսի 11-ից քրեական գործի նախաքննությունը կատարվել է քննչական կո¬միտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջանների քննչա¬կան բաժնում։
2017թ. հունիսի 23-ին Թենգիզ Խուդոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ծնողի` Թեմուրի Խուդոյանի հսկողության հանձնելը։
2017թ. հունիսի 23-ին Թենգիզ Խուդոյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
2017թ. հունիսի 30-ին քրեական գործը Թենգիզ Թեմուրի Խուդոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դա¬տա¬րան (փաստացի հանձնվել է 2017թ. հուլիսի 3-ին), 2017թ. հուլիսի 3-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա-նակվել դատական քննության։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬¬րանը հաս-տատված հա¬մա¬րեց այն, որ անչափահաս Թենգիզ Խուդոյանը 2017թ.-ի մայիսի 02-ին Երևան քա¬ղաքի Հյուսիսային պողոտայում տաբատի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է հարվածող-փշրող սառը զենք հանդիսացող ինքնաշեն եղանակով պատրաստված կռփազենքի նմանողությամբ մետաղյա առարկա« որը նույն օրը՝ ժամը 14։30-ի սահմաններում հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում կատարված նրա անձնական խու¬զար¬կության արդյունք¬նե¬րով, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը նախա¬տես¬ված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղա¬վոր ճա¬¬նա¬չեց և օգտվելով իր դատավարական իրավունքից Դատարանում ցուցմունք տալուց հրաժարվեց՝ պնդելով նախաքննական ցուցմունքները։
Ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանին առաջադրված մեղադրանքում նրա մեղա¬վորությունը հաս-տատվել է պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կարգերի շրջանակներում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատ¬ման արդյունքներով.
Ոստիկանական բաժին բերման ենթարկելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 2017թ. մայիսի 2-ին ժամը 1430-ին Հյուսիսային պողոտայից ՀՀ ոստիկանական Կենտրոնականի բաժին սառը զենք կրելու կասկածանքով բերման է ենթարկվել քաղ. Թենգիզ Խուդոյանը։
Անձնական խուզարկություն կատարելու արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանութ¬յան Կենտրոնական բաժնում 2017թ. մայիսի 2-ին կատարված այդ քննչական գոր-ծողության արդ¬յունք¬ներով խուզարկվող Թենգիզ Խուդոյանի տաբատի աջ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ հատ արծաթագույն կռփազենք։
Սառը զենքի դատատեխնիկական փորձաքննության 2017թ. մայիսի 10-ի թիվ 1081-17 եզրակացությամբ, համա¬ձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված արծաթագույն մետաղյա առարկան պատրաստված է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ« հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` սառը զենք հանդիսացող մետաղյա կռփա¬զենքի առկա¬յությամբ և Դատարանում այն զննելու արդյունքներով (արձանագրությամբ)։
Դատարանը դատաքննության արդյունքներով հաստատված համարեց նաև հետևյալ հանգա-մանքները.
- 2012թ. մայիսի 21-ին տրված սերիայի ԱԲ սերիայի 196374 համարի ծննդյան վկայականի համաձայն` Թենգիզ Խուդոյանը ծնվել է 1999թ. օգոստոսի 2-ին։
- ՀՀ ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. հունիսի 23-ին կատարված հարցման հա¬մաձայն` Թենգիզ Խուդոյանը նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ։
- 2017թ. հուլիսի 28-ի դատական նիստի արձանագրության համաձայն` Թենգիզ Խուդոյանը Դատարանում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատա¬րածի համար և խնդրել է մեղմ պատիժ նշանակել։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս-տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանը ապօրինի կերպով կրել է արհես-տագործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող սառը զենք, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հանցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին։

Քրեական պատասխանատվության և պատժի հարցերը.
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Թ.Խուդոյանի անչափահաս լինելը` Դատարանը հատուկ անդ¬րա-դարձ է կատարում նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու նպատակահարմարությանը։
Այսպես, անչափա¬հասների գործերի վարույթը, նրանց քրեական պատասխանատվության և պատժի առանձնահատկությունները կարգավորվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ գլխում սահ¬ման-ված դրույթներով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատա¬րանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերա¬զան¬ցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը կամ որոնց համար նախատեսված է ազա¬տազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրա-պատիկի չափով կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով կամ ազատազրկմամբ` առավելա¬գույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)», այսինքն՝ անչափահաս Թենգիզ Խուդոյանին մեղսագրվում է ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որը նա կա¬տարել է առաջին անգամ (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. հունիսի 23-ին կատարված հարցման արդյունքների` նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հար-կադրանքի հետևյալ միջոցները.(...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատա-պարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկո¬ղութ¬յանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով. (...)»։
Դատաքննությամբ հիմնավորվեց, որ ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանը հանցանքը կա¬տարել է անչափահաս տարիքում` տասնյոթ տարեկան հասակում, անկեղծորեն զղջացել և առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել։ Վերջինս նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ, բնու¬թագրվում է դրա¬կանորեն։
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը փաստում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնա¬հատ¬կութ¬յունների համակցութ¬յունը բավարար է հանգելու համար այն համոզման, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու՝ դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ հիմքով նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից` երեք ամիս ժամկետով ծնող Թեմուր Խուդոյանի հսկողությանը հանձնելու պայմանով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը, դատվածության հետ կապված իրա¬վական հետևանքներից նրան ձերբազատելուն։
Ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հարցը քննարկելիս Դատարանը ղեկավարվում է նաև անչափահասների իրավունքները երաշխավորող վերա-բերյալ միջազգային իրավա¬կան ակտերի դրույթներով.
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրա¬-կանության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրա¬ժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։
«Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվա-զագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկե¬ցութ-յան ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցան¬կացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատ¬կութ¬յուն¬ներին, այն¬պես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
«Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն` «Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հան-գամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասա-րակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախ¬տում¬ներ կատա¬րելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացա¬կայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի»։
«Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներ¬-փակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառ¬ված»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ (...)
(բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձեր-բակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գոր¬ծադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է՝ կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաս¬տանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համա¬ձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռ¬նարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկ¬ների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրութ¬յուն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մե¬ղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախ-տած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրա¬վունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանա¬կա¬լիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրա¬վունք¬ների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատ-մամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաին¬տեգրաց-ման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաս¬տելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փոր-ձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագ¬¬-րերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահո¬վում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագոր¬ծության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով մեջբերված դրույթները, ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշմամբ արձանագրել է, որ. «13. (…) անչափահասները, պայ-մանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռ¬նարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորա¬պես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատ¬կություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափա¬հաս¬¬ների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում։ (…)
Այդ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնա-հատ¬կություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսաց¬նելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջա¬պատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրաց¬նելու հավանա-կանությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են են¬թարկ¬¬վում պատ-ժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար` դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ա¬զա¬տությունից զրկե¬լու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամ¬կետով ազա-տազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատ¬ժա¬տեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։
Այսպիսով, վերոնշյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխա¬նատվութ-յունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի մի¬ջոց-ների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 443-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, գալով այն եզրակացության, որ անչափահասը կարող է ուղղվել առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, կարող է անչափահասին ազատել պատժից և նրա նկատմամբ նշա¬նակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ։
Ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված ծնողի հսկողության հանձնելու հարցը քննարկելիս` Դատա¬րանը փաստում է« որ այն անհրա¬ժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե-րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին« սա-կայն Դատարանը« պարզելով« որ սույն քրեական գործով Թենգիզ Խուդոյանի և/կամ նրա օրի¬նա¬կան ներկայացուցչի գույքի վրա արգե¬լանք չի կիրառվել« Թենգիզ Խուդոյանի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներ¬կայացվել, քրեական գործում բացակայում է նաև դա¬տական ծախսերի վերաբերյալ որևէ ապացույց, սահմա¬նա¬փակվում է այդ փաստերի արձա¬նագրմամբ։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին` Դատարանը փաստում է, որ գործով իրե¬ղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող սառը զենք հանդիսացող մետաղյա կռփա¬զենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող զենքն անհրաժեշտ է ոչնչացնել` սույն դա¬տավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկավար¬վելով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 375-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդված¬ներով, Դատա¬րանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց՝

Թենգիզ Թեմուրի Խուդոյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդ¬վածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրան ազատել այդ հոդվածով նախա¬տես-ված քրեական պատասխանատվությունից` կիրառելով դաստիարակչական բնույթի հարկադրան¬քի մի-ջոց` ծնողի հսկողության հանձնելը` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
Թենգիզ Խուդոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ծնողի հսկողության հանձ¬նե¬լը, թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` կռփազենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող զենքը ոչնչացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0175/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 30-06-2017
Ինչ կարգով է գործը ստացվել Առաջին անգամ
Դատախազություն Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 15171017
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Թենգիզ Խուդոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. մայիսի 2-ին Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտայում տաբատի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է հարվածող-փշրող սառը զենք հանդիսացող ինքնաշեն եղանակով պատրաստված կռփազենքի նմանողությամբ մետաղյա առարկա, որը նույն օրը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում վերջինիս անձնական խուզարկության ժամանակ:
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Թենգիզ
Ազգանուն Խուդոյան
Հայրանուն Թեմուրի
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Վիճակագրական տողի համարը 8.21
Չափահաս Ոչ
Մակագրել
Երբ 30-06-2017
Նախագահող դատավոր
Անուն Արշակ
Ազգանուն Վարդանյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 03-07-2017
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին 06-07-2017
Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը 06-07-2017
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 28-07-2017
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր Պաշտպան
Դատավարության կողմեր
Անուն Սաթենիկ
Ազգանուն Անդրեասյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Թենգիզ
Ազգանուն Խուդոյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Էդուարդ
Ազգանուն Աղաջանյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 7
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 28-07-2017
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Թենգիզ
Ազգանուն Խուդոյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ամսաթիվ 28-07-2017
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Օրենսգիրք Քրեական դատավարության օրենսգիրք
Առավել ծանր հանցագործության հոդված
Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով Դատապարտվել է
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելը՝ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելով Ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամսով
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը Գործ թիվ ԵԿԴ/0175/01/17



ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատա-րանը (այսուհետ` Դատարան )`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի«
քարտուղարությամբ` Դարինա Բեգլարյանի«

մասնակցությամբ`

մեղադրող` Սաթենիկ Անդրեասյանի,

պաշտպան (հանրային)` Էդուարդ Աղաջանյանի,
օրինական ներկայացուցիչ` Թեմուր Խուդոյանի,


2017թ. հուլիսի 28-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավար¬տեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Թենգիզ Թեմուրի Խուդոյանի` (ծնված 1999թ. օգոստոսի 2-ին« Արմավիր քաղաքում, ազգությամբ եզդի« ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, չամուսնացած, նախ¬կինում չդատապարտված, չի աշխատում, հաշ¬վառ¬ված և բնակվում է Արմավիր քաղաքի Բամբակաշատ գյուղի 5/2 փողոցի 4 տանը, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մա¬սով նախա¬տես-ված հան¬¬ցա¬վոր արարքի կատարում, որպես խա¬փանման միջոց է ընտրվել ծնողի հսկողության հանձնելը)։

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 15171017 քրեական գործը հարուցվել է 2017թ. մայիսի 11-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ոստիկանության Կենտ-րոնականի բաժնում` քաղ. Թենգիզ Խուդոյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերի քննարկման արդյունքներով։
2017թ. մայիսի 11-ից քրեական գործի նախաքննությունը կատարվել է քննչական կո¬միտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջանների քննչա¬կան բաժնում։
2017թ. հունիսի 23-ին Թենգիզ Խուդոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ծնողի` Թեմուրի Խուդոյանի հսկողության հանձնելը։
2017թ. հունիսի 23-ին Թենգիզ Խուդոյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
2017թ. հունիսի 30-ին քրեական գործը Թենգիզ Թեմուրի Խուդոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դա¬տա¬րան (փաստացի հանձնվել է 2017թ. հուլիսի 3-ին), 2017թ. հուլիսի 3-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա-նակվել դատական քննության։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬¬րանը հաս-տատված հա¬մա¬րեց այն, որ անչափահաս Թենգիզ Խուդոյանը 2017թ.-ի մայիսի 02-ին Երևան քա¬ղաքի Հյուսիսային պողոտայում տաբատի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է հարվածող-փշրող սառը զենք հանդիսացող ինքնաշեն եղանակով պատրաստված կռփազենքի նմանողությամբ մետաղյա առարկա« որը նույն օրը՝ ժամը 14։30-ի սահմաններում հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում կատարված նրա անձնական խու¬զար¬կության արդյունք¬նե¬րով, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը նախա¬տես¬ված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղա¬վոր ճա¬¬նա¬չեց և օգտվելով իր դատավարական իրավունքից Դատարանում ցուցմունք տալուց հրաժարվեց՝ պնդելով նախաքննական ցուցմունքները։
Ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանին առաջադրված մեղադրանքում նրա մեղա¬վորությունը հաս-տատվել է պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կարգերի շրջանակներում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատ¬ման արդյունքներով.
Ոստիկանական բաժին բերման ենթարկելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 2017թ. մայիսի 2-ին ժամը 1430-ին Հյուսիսային պողոտայից ՀՀ ոստիկանական Կենտրոնականի բաժին սառը զենք կրելու կասկածանքով բերման է ենթարկվել քաղ. Թենգիզ Խուդոյանը։
Անձնական խուզարկություն կատարելու արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանութ¬յան Կենտրոնական բաժնում 2017թ. մայիսի 2-ին կատարված այդ քննչական գոր-ծողության արդ¬յունք¬ներով խուզարկվող Թենգիզ Խուդոյանի տաբատի աջ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ հատ արծաթագույն կռփազենք։
Սառը զենքի դատատեխնիկական փորձաքննության 2017թ. մայիսի 10-ի թիվ 1081-17 եզրակացությամբ, համա¬ձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված արծաթագույն մետաղյա առարկան պատրաստված է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ« հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` սառը զենք հանդիսացող մետաղյա կռփա¬զենքի առկա¬յությամբ և Դատարանում այն զննելու արդյունքներով (արձանագրությամբ)։
Դատարանը դատաքննության արդյունքներով հաստատված համարեց նաև հետևյալ հանգա-մանքները.
- 2012թ. մայիսի 21-ին տրված սերիայի ԱԲ սերիայի 196374 համարի ծննդյան վկայականի համաձայն` Թենգիզ Խուդոյանը ծնվել է 1999թ. օգոստոսի 2-ին։
- ՀՀ ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. հունիսի 23-ին կատարված հարցման հա¬մաձայն` Թենգիզ Խուդոյանը նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ։
- 2017թ. հուլիսի 28-ի դատական նիստի արձանագրության համաձայն` Թենգիզ Խուդոյանը Դատարանում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատա¬րածի համար և խնդրել է մեղմ պատիժ նշանակել։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս-տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանը ապօրինի կերպով կրել է արհես-տագործական եղանակով պատրաստված, կռփազենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող սառը զենք, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հանցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին։

Քրեական պատասխանատվության և պատժի հարցերը.
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Թ.Խուդոյանի անչափահաս լինելը` Դատարանը հատուկ անդ¬րա-դարձ է կատարում նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու նպատակահարմարությանը։
Այսպես, անչափա¬հասների գործերի վարույթը, նրանց քրեական պատասխանատվության և պատժի առանձնահատկությունները կարգավորվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ գլխում սահ¬ման-ված դրույթներով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատա¬րանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերա¬զան¬ցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը կամ որոնց համար նախատեսված է ազա¬տազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրա-պատիկի չափով կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով կամ ազատազրկմամբ` առավելա¬գույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)», այսինքն՝ անչափահաս Թենգիզ Խուդոյանին մեղսագրվում է ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որը նա կա¬տարել է առաջին անգամ (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. հունիսի 23-ին կատարված հարցման արդյունքների` նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հար-կադրանքի հետևյալ միջոցները.(...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատա-պարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկո¬ղութ¬յանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով. (...)»։
Դատաքննությամբ հիմնավորվեց, որ ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանը հանցանքը կա¬տարել է անչափահաս տարիքում` տասնյոթ տարեկան հասակում, անկեղծորեն զղջացել և առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել։ Վերջինս նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ, բնու¬թագրվում է դրա¬կանորեն։
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը փաստում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնա¬հատ¬կութ¬յունների համակցութ¬յունը բավարար է հանգելու համար այն համոզման, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու՝ դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ հիմքով նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից` երեք ամիս ժամկետով ծնող Թեմուր Խուդոյանի հսկողությանը հանձնելու պայմանով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը, դատվածության հետ կապված իրա¬վական հետևանքներից նրան ձերբազատելուն։
Ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հարցը քննարկելիս Դատարանը ղեկավարվում է նաև անչափահասների իրավունքները երաշխավորող վերա-բերյալ միջազգային իրավա¬կան ակտերի դրույթներով.
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրա¬-կանության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրա¬ժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։
«Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվա-զագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկե¬ցութ-յան ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցան¬կացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատ¬կութ¬յուն¬ներին, այն¬պես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
«Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն` «Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հան-գամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասա-րակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախ¬տում¬ներ կատա¬րելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացա¬կայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի»։
«Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներ¬-փակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառ¬ված»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ (...)
(բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձեր-բակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գոր¬ծադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է՝ կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաս¬տանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համա¬ձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռ¬նարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկ¬ների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրութ¬յուն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մե¬ղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախ-տած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրա¬վունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանա¬կա¬լիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրա¬վունք¬ների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատ-մամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաին¬տեգրաց-ման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաս¬տելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փոր-ձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագ¬¬-րերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահո¬վում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագոր¬ծության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով մեջբերված դրույթները, ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշմամբ արձանագրել է, որ. «13. (…) անչափահասները, պայ-մանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռ¬նարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորա¬պես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատ¬կություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափա¬հաս¬¬ների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում։ (…)
Այդ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնա-հատ¬կություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսաց¬նելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջա¬պատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրաց¬նելու հավանա-կանությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են են¬թարկ¬¬վում պատ-ժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար` դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ա¬զա¬տությունից զրկե¬լու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամ¬կետով ազա-տազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատ¬ժա¬տեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։
Այսպիսով, վերոնշյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխա¬նատվութ-յունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի մի¬ջոց-ների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 443-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, գալով այն եզրակացության, որ անչափահասը կարող է ուղղվել առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, կարող է անչափահասին ազատել պատժից և նրա նկատմամբ նշա¬նակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ։
Ամբաստանյալ Թենգիզ Խուդոյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված ծնողի հսկողության հանձնելու հարցը քննարկելիս` Դատա¬րանը փաստում է« որ այն անհրա¬ժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե-րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին« սա-կայն Դատարանը« պարզելով« որ սույն քրեական գործով Թենգիզ Խուդոյանի և/կամ նրա օրի¬նա¬կան ներկայացուցչի գույքի վրա արգե¬լանք չի կիրառվել« Թենգիզ Խուդոյանի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներ¬կայացվել, քրեական գործում բացակայում է նաև դա¬տական ծախսերի վերաբերյալ որևէ ապացույց, սահմա¬նա¬փակվում է այդ փաստերի արձա¬նագրմամբ։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին` Դատարանը փաստում է, որ գործով իրե¬ղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող սառը զենք հանդիսացող մետաղյա կռփա¬զենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող զենքն անհրաժեշտ է ոչնչացնել` սույն դա¬տավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկավար¬վելով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 375-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդված¬ներով, Դատա¬րանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց՝

Թենգիզ Թեմուրի Խուդոյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդ¬վածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրան ազատել այդ հոդվածով նախա¬տես-ված քրեական պատասխանատվությունից` կիրառելով դաստիարակչական բնույթի հարկադրան¬քի մի-ջոց` ծնողի հսկողության հանձնելը` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
Թենգիզ Խուդոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ծնողի հսկողության հանձ¬նե¬լը, թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` կռփազենքի նմանողությամբ հարվածող-փշրող զենքը ոչնչացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 28-07-2017
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 29-08-2017
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 07-09-2017
Էջերի քանակ 1-64, 2-44
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 07-09-2017
Էջերի քանակը 1-64, 2-44