Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0171/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
8.28
Պատասխանող
Մարտին Իսահակյան
Մարտին Իսահակյան Խաչիկի
Մարտին Իսահակյան
Մարտին Իսահակյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Տիգրան Սահակյան
Սերգեյ Մարաբյան
Ռուզաննա Բարսեղյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Տիգրան Սահակյան
Սերգեյ Մարաբյան
Ռուզաննա Բարսեղյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-09-10 | 14:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2019-04-23 | 09:30 | 1 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2019-03-18 | 09:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2019-02-18 | 16:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2019-01-10 | 16:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-12-05 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-11-01 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-10-01 | 09:15 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-09-03 | 09:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-07-09 | 09:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-06-05 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-04-17 | 16:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-03-16 | 09:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-02-01 | 09:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-12-08 | 09:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-10-25 | 14:30 | 1 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2017-09-26 | 10:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-09-04 | 11:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ |
ԵԿԴ/0171/01/17
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
նախագահող դատավոր` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
դատավորներ` Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆԻ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
տուժող` Գ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ՝ Մ.ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
տուժողի ներկայացուցիչ՝ Ի.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
թարգման՝ Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆԻ
2019 թվականի սեպտեմբերի 10-ին, ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում տուժող, քաղացիական հայցվոր Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացուցիչ Ինեսսա Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2019 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճիռը՝ քրեական գործով ըստ մեղադրանքի՝ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
2017 թվականի հունվարի 5-ին՝ ժամը 18:30-ի սահմանններում, Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 30 հասցեի դիմաց անհայտ մակնիշի և հաշվառման համարանիշի, սև տաքսու տարբերանշանով ավտոմեքենայի վարորդը վրաերթի է ենթարկել ոմն Գայանե Միքայելի Մարտիրոսյանին, ինչի հետևանքով ստացած մարմնական վնասվածքների պատճառով վերջինս տեղափոխվել է «Արամյանց» ԲԿ, իսկ վրաերթ ստացած անհայտ տրանսպորտային միջոցը վարող անձը թողել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը։
2017 թվականի փետրվարի 16-ին Երևան քաղաքի դատախազությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 244-րդ հոդվածի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 63200417 քրեական գործը:
2017 թվականի փետրվարի 20-ին Գայանե Մարտիրոսյանը ճանաչվել է տուժող:
2017 թվականի փետրվարի 22-ին Մարտին Իսահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2017 թվականի մարտի 01-ին Մարտին Իսահակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով առաջադրվել է մեղադրանք:
2017 թվականի մայիսի 03-ին Մարտին Իսահակյանին 2017 թվականի մարտի 01-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով կրկին առաջադրվել է մեղադրանք:
2017 թվականի հունիսի 02-ին Ինեսսա Պետրոսյանը ճանաչվել է տուժողի ներկայացուցիչ:
2017 թվականի հունիսի 28-ին թիվ 63200417 քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան՝ ըստ էության քննության համար:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճռով Մարտին Խաչիկի Իսահակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 150.000 (մեկ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածով դատապարտվել է 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի՝ առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքի զրկման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, որպես վերջնական պատիժ է նշանակվել 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանք՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ Մարտին Իսահակյանը ազատվել է հիմնական պատժից՝ 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքից։
Վճռվել է Մարտին Իսահակյանից՝ հօգուտ Գ.Մարտիրոսյանի բռնագանձել 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում։
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել տուժող, քաղացիական հայցվոր Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացուցիչ Ինեսսա Պետրոսյանը:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:
Թիվ ԵԿԴ/0171/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Տ.Սահակյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 04.07.2019 թվականին և Վերաքննիչ դատարանի 16.07.2019 թվականի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, նշանակվել քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
Մարտին Խաչիկի Իսահակյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով այն բանի համար, որ նա. «2017թ. հունվարի 5-ին` ժամը 18:30-ի սահմաններում, իրեն վստահված, «Լունա» տաքսի ծառայությանը պատկանող «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 30 հասցեին հարակից ճանապարհահատվածով երթևեկելիս թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու, այսինքն՝ հետիոտն Գայանե Միքայելի Մարտիրոսյանի կողմից իր ուղեմասով ճանապարհը հոծ գծանշումից հատելու պահից սկսած, երթեկության անվտանգությունն ապահովելու և վերջինիս վրաերթը կանխելու նպատակով ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենան մինչև վրաերթի տեղին հասնելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար, այն հաշվով, որպեսզի Գ.Մարտիրոսյանը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը, անզգուշությամբ նրա առողջությանը պատճառել միջին ծանրության վնաս։
Այնուհետև, Մ.Իսահակյանը խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 2-րդ կետի «Դ» ենթակետի պահանջները` թողել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը և հեռացել։
Այսպիսով, Մարտին Իսահակյանն իր վարած «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայով խախտել է «ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջները, ինչի հետևանքով Գայանե Մարտիրոսյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է միջին ծանրության վնաս, և թողնելով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը` հեռացել է»:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի համաձայն՝
«(…) Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգա-մանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած, դատարանի կողմից հաստատված արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, քրեական գործի ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեա-կան գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը կատարել է հանցանքներ՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով, որոնցով և պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալի ցուցմունքին և դրանում նշված պատճառաբանություններին, գտնում է, որ դատաքննությանմբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ հիմնավորվում է, որ դրանք անհնիմն են և հերքվում են դատաքննությամբ հետազոտված և դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատվող մյուս ապացույցներով։
Դատարանը գտնում է, որ նշված պատճառաբանություններով ամբաստանյալը ցանկանում է խուսափել դատարանի կողմից հաստատված հանցագործությունների համար պատասխանատվությունից և պատժից։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած արարքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո և հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում նրա դրսևորած վարքագիծը, կատարած արարքների և դրանց հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական և առաջին անգամ է դատապարտվում։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ ձեռք չբերվեցին։
(...)
Դատարանը, նկատի ունենալով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը և ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է դատապարտվի տուգանքի` երկու տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկմամբ, իսկ 244-րդ հոդվածով` տուգանքի` առանց տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկման։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` պետք է ազատվի հիմնական պատժից, նկատի ունենալով, որ առկա չեն նշված օրենքով սահմանված սահմանափակումները։
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքի համաձայն` Մարտին Խաչիկի Իսահակյանը որևէ այլ հանցագործություն չի կատարել և չի դատապարտվել։
Դատարանը, քննության առնելով քաղաքացիական հայցվոր (տուժող) Գայանե Մարտիրոսյանի ընդդեմ պատասխանող (ամբաստանյալ) Մ.Իսահակյանի՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման պահանջի մասին հայցը, արձանագրելով, որ պատասխանողը հայցն ընդունեց միայն հիվանդանոցում կատարված բուժման ծախսերի մասով, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի մասնակիորեն՝ հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի մասով։
(...)
Ներկայացված քաղաքացիական հայցը հիմնավորող ապացույցներից հետևում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասվածքնե-րի պատճառով նա հետազոտվել է բժշկական կենտրոններում և ռենտգեն ու կամպյուտերա-յին տոմոգրաֆիա հետազոտությունների համար վճարվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։
Այսինքն, ներկայացված պատշաճ փաստաթղթերով հիմնավորվում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասների պատճառով ծախսվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։
Ինչ վերաբերվում է պահանջի և այն հիմնավորող փաստաթղթերի մյուս մասին, ապա դատարանն արձանագրում է, որ դրանք հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները են (օրինակ՝ տուժողի շանը զբոսանքի տանելու համար կատրաված ծախսերը) և չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ ու պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը հնարավորություն կտա տուժողին իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով։
Դատարանը նաև հարկ է համարում նշել, որ ներկայացված փաստաթղթերի մեծ մասը, որոնցով ըստ տուժողի ներկայացուցչի պնդման հիմնավորվում է տուժողի բուժման հետ կապված ծախսերի մի մասը, պատշաճ չեն կամ մեծամասամբ անընթեռնելի անդորրագրեր են, որոնցում բացակայում է որևէ նշում, որ դրանք ուղղված են եղել տուժողի առողջության վերականգնմանը՝ կապված կատարված հանցագործության հետ։
(…)»:
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
1. Ամբաստանյալ Մարտին Իսահակյանի ցուցմունքները,
2. Տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ցուցմուքները,
3. Վկա Աշոտ Բաղդասարյանի ցուցմունքը,
4. Դատաբժշկական փորձաքննության 10.01.2017թ. թիվ 0034 և լրացուցիչ եզրակացությունը,
5. Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության 14.04.2017թ. հ. 15701708 եզրակացությունը,
6. Դատահետքաբանական և դատաքիմիական փորձաքննության 02.05.2017թ. Հմ` 14181702 եզրակացությունը,
7. «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու և պատասխանատու պահպանությանը հանձնելու մասին» 19.04.2017թ. որոշումը,
8. «Ճանապարհատրանսպորտային դեպքի վայրի զննության մասին» 05.01.2017թ. արձանագրությունը,
9. «Տեսագրությունը որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին» 26.04. 2017թ. որոշումը,
10. «Տեսագրության զննում կատարելու մասին» 20.02.2017թ. արձանագրությունը,
11. «Ձայնագրությունը որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին» 22.05. 2017թ. որոշումը,
12. «Ձայնագրության զննում կատարելու մասին» 22.05.2017թ. արձանագրությունը:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ըստ տուժողի ներկայացուցիչ Ինեսսա Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքի՝ տուժող կողմը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը սույն գործի շրջանակներում չի իրականացրել բազմակողմանի, լրիվ օբյեկտիվ քննություն քաղաքացիական հայցի մասով, քանի որ այն բավարարել է մասնակի, մինչդեռ տուժող կողմը քաղաքացիական հայցին կից դատարանին է ներկայացրել բոլոր այն ապացույցները, որոնք հաստատում են, թե հանցագործությունից իրեն պատճառված վնասների արդյունքում ինչպիսի ծախսեր է կատարել և որ դրանք ուղղակիորեն կապված են եղել հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասների հետ։
Քանի որ տուժողը կատարված հանցագործության արդյունքում ստացել է բազում առողջական խնդիրներ, արդյունքում կրել է ֆինանսական և բարոյական վնասներ։ Տուժող կողմը ներկայացրել է իրավիճակը, թե հանցագործությամբ ուղղակիորեն պատճառված վնասների արդյունքում տևական ժամանակ բուժումներ է ստացել, ընդունել է բազմաթիվ դեղորայքներ և իրեն անկողնային պայմաններում խնամելու համար, հրավիրել են խնամողի, որին ընդհանուր առմամբ վճարել են 400.000 ՀՀ դրամ։ Բացի այդ քանի որ մշտապես տուժողն է իր շանը տարել զբոսանքի, ստիպված է եղել հրավիրել անձի, ով ամեն օր՝ երկու անգամ շանը տարել է զբոսանքի, և ամիսը վճարվել է 60.000 ՀՀ դրամ։ Ինչպես նաև ամիսներ շարունակ տուն է այցելել բժիշկ, քանի որ տուժողը ի վիճակի չէր տեղաշարժվելու, որի յուրաքանչյուր այցի համար վճարել են 15-ից 30 հազար ՀՀ դրամ գումար։
Նշել է, որ տուժողը դեպքից հետո դիմել է փաստաբանի, ում հետ կնել է պայմանագիր 300.000 ՀՀ դրամ գումար է փոխանցել, ով իրականացրել է վերջինիս շահերի պաշտպանությունը։
Այս ամենը հաշվի առնելով տուժող կողմը պատասխանողից պահանջել է վնասների հատուցում, որը նվազագույն հաշվարկով կազմել է երեք միլիոն երեք հարյուր հազար ՀՀ դրամ։
Վերը նշածից բխում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրած որոշման մեջ պետք է անդրադարձ կատարեր տուժողի կողմից ներկաացրած քաղաքացիական հայցին և դրան կից ներկայացրած ապացույցներին և պատճառաբաներ, թե տուժողի ներկայացրած ինչպիսի ապացույցների վրա հիմնվելով է կայացրել նման որոշում՝ բավարարելով ընդհամենը 75.000 ՀՀ դրամ։ Իսկ այն, որ դատարանը նշել է, որ ներկայացված փաստաթղթերը /անդորրագրերը/ անընթեռնելի են, որոնցում բացակայում է որևէ նշում, որ դրանք ուղղված են եղել տուժողի առողջության վերականգնմանը կապված կատարված հանցագործության հետ, ապա նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր չեն, քանի որ երկարատև ժամանակ տևած դատական նիստերի ընթացքում տուժողը ներկայացրել է բոլոր փաստաթղթերը՝ ինչպես պատճենները այնպես էլ բնօրինակները, որոնք Առաջին ատյանի դատարանը համեմատել է միմյանց հետ, ուստի այս ամենի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր չեն։
Հարկ է համարել նշել, որ սույն գործով դատաքննությունը մոտ 2 տարի է ինչ ընթացքի մեջ է եղել և տուժող կողմին անընդունելի է այն հանգամանքը, որ Առաջին ատյանի դատարանը նշել է տուժողին դիմել վնասների փոխհատուցում ստանալու պահանջով քաղաքացիադատավարական կարգով, այն դեպքում, երբ տուժողը քրեական գործի շրջանակներում քաղաքացիական հայցը ներկայացրել է դատավարության սկզբից, այս ամենից պարզ է դառնում, որ դատարանը խախտում է տուժողի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունքը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ քաղաքացիական հայցի մասով բեկանել: Տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի՝ երեք միլիոն երեք հարյուր հազար ՀՀ դրամի պահանջը բավարարել ամբողջությամբ:
4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է`
իրավաչա՞փ են արդյոք տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը մասնակիորեն բավարարելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով:
2. Քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)3. Քրեական դատավարությունում հարուցված քաղաքացիական հայցը, որը դատարանի կողմից թողնվել է առանց քննության, կարող է հետագայում հարուցվել քաղաքացիական դատավարության կարգով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայց կարող է հարուցվել յուրաքանչյուր պահի` սկսած քրեական գործի հարուցումից մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի հեռանալը խորհրդակցական սենյակ:
2. Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն`
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության»:
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Մկրտչյանի և Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում:
Մասնավորապես, Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի: (…)» (տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը):
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում: Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…):
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը» (տե՛ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի լուծման համար պարտադիր է հանցագործության և հատուցման ենթակա վնասի միջև անմիջական պատճառահետևանքային կապի առկայությունը, ինչպես նաև քաղաքացիական հայցի հիմքի և առարկայի՝ պատշաճ կերպով հիմնավորված լինելը: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ քաղաքացիական հայցի հիմքը հայց հարուցելու իրավունք առաջացնող փաստերի ամբողջությունն է, իսկ հայցի առարկան` այդ փաստերի վրա հիմնված պահանջը: Ընդ որում, քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերը պետք է հիմնավորեն վնասի առկայությունն ու այն հանցագործությամբ պատճառված լինելու հանգամանքը: Հետևաբար, քրեական դատավարությունում հայց հարուցելու իրավունքն առկա է այն դեպքում, երբ վնասն անմիջականորեն պատճառվել է հանցագործությամբ:
Ելնելով վերոգրյալից` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերն են`
ա) հակաիրավական արարքը` հանցագործությունը, վնաս հասցնելու փաստը և դրանց միջև առկա անմիջական պատճառահետևանքային կապը.
բ) հատուցման ենթակա գույքային վնասը հայցվորին պատճառված լինելու հանգամանքը.
գ) մեղադրյալի կամ նրա գործողությունների համար գույքային պատասխանատվություն կրող անձի կողմից վնասի հատուցման պարտականությունը կամովին չկատարելու հանգամանքը:
Քաղաքացիական հայցի առարկան, ինչպես արդեն նշվել է, կազմում է հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը: Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար, քրեական դատավարության շրջանակներում հատուցման ենթակա չէ այն վնասը, որը թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով:
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության շրջանակներում ենթակա են հատուցման`
ա) քրեական օրենքով արգելված արարքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը,
բ) վնասված կամ ոչնչացված (կորսված) գույքը վերականգնելու, գնելու ծախսերը,
գ) տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության համար կատարված անհրաժեշտ ծախսերը (mutatis mutandis տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը):
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են միայն վերոնշյալ վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս) (տեˊս Արկադի Արամայիսի Վարդանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 18-ի թիվ ՇԴ2/0013/01/11 որոշման 15-րդ կետը):
Սույն գործով կայացված դատավճռի ուսումնասիրությունից պարզվել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը, հիմքում դրել է հետևյալ պատճառաբանությունները` «(…) Դատարանը, քննության առնելով քաղաքացիական հայցվոր (տուժող) Գայանե Մարտիրոսյանի ընդդեմ պատասխանող (ամբաստանյալ) Մ.Իսահակյանի՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման պահանջի մասին հայցը, արձանագրելով, որ պատասխանողը հայցն ընդունեց միայն հիվանդանոցում կատարված բուժման ծախսերի մասով, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի մասնակիորեն՝ հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի մասով։
(...)
Ներկայացված քաղաքացիական հայցը հիմնավորող ապացույցներից հետևում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասվածքնե-րի պատճառով նա հետազոտվել է բժշկական կենտրոններում և ռենտգեն ու կամպյուտերա-յին տոմոգրաֆիա հետազոտությունների համար վճարվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։
Այսինքն, ներկայացված պատշաճ փաստաթղթերով հիմնավորվում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասների պատճառով ծախսվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։
Ինչ վերաբերվում է պահանջի և այն հիմնավորող փաստաթղթերի մյուս մասին, ապա դատարանն արձանագրում է, որ դրանք հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները են (օրինակ՝ տուժողի շանը զբոսանքի տանելու համար կատրաված ծախսերը) և չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ ու պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը հնարավորություն կտա տուժողին իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով։
Դատարանը նաև հարկ է համարում նշել, որ ներկայացված փաստաթղթերի մեծ մասը, որոնցով ըստ տուժողի ներկայացուցչի պնդման հիմնավորվում է տուժողի բուժման հետ կապված ծախսերի մի մասը, պատշաճ չեն կամ մեծամասամբ անընթեռնելի անդորրագրեր են, որոնցում բացակայում է որևէ նշում, որ դրանք ուղղված են եղել տուժողի առողջության վերականգնմանը՝ կապված կատարված հանցագործության հետ։
(…)»:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործով հաստատված է այն հանգամանքը, որ քաղաքացիական հայցը հիմնավորող փաստաթղթերով պարզ է դառնում, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասների պատճառով ծախսվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ:
Ինչ վերաբերում է տուժողի ներկայացուցչի պնդումներին այն մասին, որ տուժողը հրավիրել է խնամողի, որին վճարել է 400.000 ՀՀ դրամ, հրավիրել է անձի, ով զբոսանքի է տարել շանը և ամսեկան վճարել է 60.000 ՀՀ դրամ, ամիսներ շարունակ տուն է այցելել բժիշկ, որի յուրաքանչյուր այցի համար վճարել են 15.000-30.000 ՀՀ դրամ, փաստաբանի հետ կնքել է պայմանագիր, ում վճարել է 300.000 ՀՀ դրամ գումար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ թեև տուժողի վերը հիշատակված վճարումները պայմանավորված են կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չեն առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով, հետևաբար փոխհատուցման ենթակա չեն:
Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տուժողի քաղաքացիական հայցը մասնակիորեն բավարարելով չեն սահմանափակվել վերջինիս իրավունքները, ուստի բարձրացված հարցի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2019 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի՝ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով, թողնել անփոփոխ, իսկ տուժող, քաղացիական հայցվոր Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացուցիչ Ինեսսա Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
նախագահող դատավոր` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
դատավորներ` Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆԻ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
տուժող` Գ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ՝ Մ.ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
տուժողի ներկայացուցիչ՝ Ի.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
թարգման՝ Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆԻ
2019 թվականի սեպտեմբերի 10-ին, ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում տուժող, քաղացիական հայցվոր Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացուցիչ Ինեսսա Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2019 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճիռը՝ քրեական գործով ըստ մեղադրանքի՝ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
2017 թվականի հունվարի 5-ին՝ ժամը 18:30-ի սահմանններում, Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 30 հասցեի դիմաց անհայտ մակնիշի և հաշվառման համարանիշի, սև տաքսու տարբերանշանով ավտոմեքենայի վարորդը վրաերթի է ենթարկել ոմն Գայանե Միքայելի Մարտիրոսյանին, ինչի հետևանքով ստացած մարմնական վնասվածքների պատճառով վերջինս տեղափոխվել է «Արամյանց» ԲԿ, իսկ վրաերթ ստացած անհայտ տրանսպորտային միջոցը վարող անձը թողել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը։
2017 թվականի փետրվարի 16-ին Երևան քաղաքի դատախազությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 244-րդ հոդվածի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 63200417 քրեական գործը:
2017 թվականի փետրվարի 20-ին Գայանե Մարտիրոսյանը ճանաչվել է տուժող:
2017 թվականի փետրվարի 22-ին Մարտին Իսահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2017 թվականի մարտի 01-ին Մարտին Իսահակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով առաջադրվել է մեղադրանք:
2017 թվականի մայիսի 03-ին Մարտին Իսահակյանին 2017 թվականի մարտի 01-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով կրկին առաջադրվել է մեղադրանք:
2017 թվականի հունիսի 02-ին Ինեսսա Պետրոսյանը ճանաչվել է տուժողի ներկայացուցիչ:
2017 թվականի հունիսի 28-ին թիվ 63200417 քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան՝ ըստ էության քննության համար:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճռով Մարտին Խաչիկի Իսահակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 150.000 (մեկ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածով դատապարտվել է 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի՝ առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքի զրկման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, որպես վերջնական պատիժ է նշանակվել 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանք՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ Մարտին Իսահակյանը ազատվել է հիմնական պատժից՝ 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքից։
Վճռվել է Մարտին Իսահակյանից՝ հօգուտ Գ.Մարտիրոսյանի բռնագանձել 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում։
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել տուժող, քաղացիական հայցվոր Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացուցիչ Ինեսսա Պետրոսյանը:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:
Թիվ ԵԿԴ/0171/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Տ.Սահակյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 04.07.2019 թվականին և Վերաքննիչ դատարանի 16.07.2019 թվականի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, նշանակվել քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
Մարտին Խաչիկի Իսահակյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով այն բանի համար, որ նա. «2017թ. հունվարի 5-ին` ժամը 18:30-ի սահմաններում, իրեն վստահված, «Լունա» տաքսի ծառայությանը պատկանող «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 30 հասցեին հարակից ճանապարհահատվածով երթևեկելիս թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու, այսինքն՝ հետիոտն Գայանե Միքայելի Մարտիրոսյանի կողմից իր ուղեմասով ճանապարհը հոծ գծանշումից հատելու պահից սկսած, երթեկության անվտանգությունն ապահովելու և վերջինիս վրաերթը կանխելու նպատակով ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենան մինչև վրաերթի տեղին հասնելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար, այն հաշվով, որպեսզի Գ.Մարտիրոսյանը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը, անզգուշությամբ նրա առողջությանը պատճառել միջին ծանրության վնաս։
Այնուհետև, Մ.Իսահակյանը խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 2-րդ կետի «Դ» ենթակետի պահանջները` թողել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը և հեռացել։
Այսպիսով, Մարտին Իսահակյանն իր վարած «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայով խախտել է «ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջները, ինչի հետևանքով Գայանե Մարտիրոսյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է միջին ծանրության վնաս, և թողնելով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը` հեռացել է»:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի համաձայն՝
«(…) Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգա-մանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած, դատարանի կողմից հաստատված արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, քրեական գործի ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեա-կան գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը կատարել է հանցանքներ՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով, որոնցով և պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալի ցուցմունքին և դրանում նշված պատճառաբանություններին, գտնում է, որ դատաքննությանմբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ հիմնավորվում է, որ դրանք անհնիմն են և հերքվում են դատաքննությամբ հետազոտված և դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատվող մյուս ապացույցներով։
Դատարանը գտնում է, որ նշված պատճառաբանություններով ամբաստանյալը ցանկանում է խուսափել դատարանի կողմից հաստատված հանցագործությունների համար պատասխանատվությունից և պատժից։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած արարքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո և հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում նրա դրսևորած վարքագիծը, կատարած արարքների և դրանց հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական և առաջին անգամ է դատապարտվում։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ ձեռք չբերվեցին։
(...)
Դատարանը, նկատի ունենալով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը և ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է դատապարտվի տուգանքի` երկու տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկմամբ, իսկ 244-րդ հոդվածով` տուգանքի` առանց տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկման։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` պետք է ազատվի հիմնական պատժից, նկատի ունենալով, որ առկա չեն նշված օրենքով սահմանված սահմանափակումները։
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքի համաձայն` Մարտին Խաչիկի Իսահակյանը որևէ այլ հանցագործություն չի կատարել և չի դատապարտվել։
Դատարանը, քննության առնելով քաղաքացիական հայցվոր (տուժող) Գայանե Մարտիրոսյանի ընդդեմ պատասխանող (ամբաստանյալ) Մ.Իսահակյանի՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման պահանջի մասին հայցը, արձանագրելով, որ պատասխանողը հայցն ընդունեց միայն հիվանդանոցում կատարված բուժման ծախսերի մասով, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի մասնակիորեն՝ հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի մասով։
(...)
Ներկայացված քաղաքացիական հայցը հիմնավորող ապացույցներից հետևում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասվածքնե-րի պատճառով նա հետազոտվել է բժշկական կենտրոններում և ռենտգեն ու կամպյուտերա-յին տոմոգրաֆիա հետազոտությունների համար վճարվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։
Այսինքն, ներկայացված պատշաճ փաստաթղթերով հիմնավորվում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասների պատճառով ծախսվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։
Ինչ վերաբերվում է պահանջի և այն հիմնավորող փաստաթղթերի մյուս մասին, ապա դատարանն արձանագրում է, որ դրանք հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները են (օրինակ՝ տուժողի շանը զբոսանքի տանելու համար կատրաված ծախսերը) և չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ ու պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը հնարավորություն կտա տուժողին իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով։
Դատարանը նաև հարկ է համարում նշել, որ ներկայացված փաստաթղթերի մեծ մասը, որոնցով ըստ տուժողի ներկայացուցչի պնդման հիմնավորվում է տուժողի բուժման հետ կապված ծախսերի մի մասը, պատշաճ չեն կամ մեծամասամբ անընթեռնելի անդորրագրեր են, որոնցում բացակայում է որևէ նշում, որ դրանք ուղղված են եղել տուժողի առողջության վերականգնմանը՝ կապված կատարված հանցագործության հետ։
(…)»:
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
1. Ամբաստանյալ Մարտին Իսահակյանի ցուցմունքները,
2. Տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ցուցմուքները,
3. Վկա Աշոտ Բաղդասարյանի ցուցմունքը,
4. Դատաբժշկական փորձաքննության 10.01.2017թ. թիվ 0034 և լրացուցիչ եզրակացությունը,
5. Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության 14.04.2017թ. հ. 15701708 եզրակացությունը,
6. Դատահետքաբանական և դատաքիմիական փորձաքննության 02.05.2017թ. Հմ` 14181702 եզրակացությունը,
7. «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու և պատասխանատու պահպանությանը հանձնելու մասին» 19.04.2017թ. որոշումը,
8. «Ճանապարհատրանսպորտային դեպքի վայրի զննության մասին» 05.01.2017թ. արձանագրությունը,
9. «Տեսագրությունը որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին» 26.04. 2017թ. որոշումը,
10. «Տեսագրության զննում կատարելու մասին» 20.02.2017թ. արձանագրությունը,
11. «Ձայնագրությունը որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին» 22.05. 2017թ. որոշումը,
12. «Ձայնագրության զննում կատարելու մասին» 22.05.2017թ. արձանագրությունը:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ըստ տուժողի ներկայացուցիչ Ինեսսա Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքի՝ տուժող կողմը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը սույն գործի շրջանակներում չի իրականացրել բազմակողմանի, լրիվ օբյեկտիվ քննություն քաղաքացիական հայցի մասով, քանի որ այն բավարարել է մասնակի, մինչդեռ տուժող կողմը քաղաքացիական հայցին կից դատարանին է ներկայացրել բոլոր այն ապացույցները, որոնք հաստատում են, թե հանցագործությունից իրեն պատճառված վնասների արդյունքում ինչպիսի ծախսեր է կատարել և որ դրանք ուղղակիորեն կապված են եղել հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասների հետ։
Քանի որ տուժողը կատարված հանցագործության արդյունքում ստացել է բազում առողջական խնդիրներ, արդյունքում կրել է ֆինանսական և բարոյական վնասներ։ Տուժող կողմը ներկայացրել է իրավիճակը, թե հանցագործությամբ ուղղակիորեն պատճառված վնասների արդյունքում տևական ժամանակ բուժումներ է ստացել, ընդունել է բազմաթիվ դեղորայքներ և իրեն անկողնային պայմաններում խնամելու համար, հրավիրել են խնամողի, որին ընդհանուր առմամբ վճարել են 400.000 ՀՀ դրամ։ Բացի այդ քանի որ մշտապես տուժողն է իր շանը տարել զբոսանքի, ստիպված է եղել հրավիրել անձի, ով ամեն օր՝ երկու անգամ շանը տարել է զբոսանքի, և ամիսը վճարվել է 60.000 ՀՀ դրամ։ Ինչպես նաև ամիսներ շարունակ տուն է այցելել բժիշկ, քանի որ տուժողը ի վիճակի չէր տեղաշարժվելու, որի յուրաքանչյուր այցի համար վճարել են 15-ից 30 հազար ՀՀ դրամ գումար։
Նշել է, որ տուժողը դեպքից հետո դիմել է փաստաբանի, ում հետ կնել է պայմանագիր 300.000 ՀՀ դրամ գումար է փոխանցել, ով իրականացրել է վերջինիս շահերի պաշտպանությունը։
Այս ամենը հաշվի առնելով տուժող կողմը պատասխանողից պահանջել է վնասների հատուցում, որը նվազագույն հաշվարկով կազմել է երեք միլիոն երեք հարյուր հազար ՀՀ դրամ։
Վերը նշածից բխում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրած որոշման մեջ պետք է անդրադարձ կատարեր տուժողի կողմից ներկաացրած քաղաքացիական հայցին և դրան կից ներկայացրած ապացույցներին և պատճառաբաներ, թե տուժողի ներկայացրած ինչպիսի ապացույցների վրա հիմնվելով է կայացրել նման որոշում՝ բավարարելով ընդհամենը 75.000 ՀՀ դրամ։ Իսկ այն, որ դատարանը նշել է, որ ներկայացված փաստաթղթերը /անդորրագրերը/ անընթեռնելի են, որոնցում բացակայում է որևէ նշում, որ դրանք ուղղված են եղել տուժողի առողջության վերականգնմանը կապված կատարված հանցագործության հետ, ապա նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր չեն, քանի որ երկարատև ժամանակ տևած դատական նիստերի ընթացքում տուժողը ներկայացրել է բոլոր փաստաթղթերը՝ ինչպես պատճենները այնպես էլ բնօրինակները, որոնք Առաջին ատյանի դատարանը համեմատել է միմյանց հետ, ուստի այս ամենի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր չեն։
Հարկ է համարել նշել, որ սույն գործով դատաքննությունը մոտ 2 տարի է ինչ ընթացքի մեջ է եղել և տուժող կողմին անընդունելի է այն հանգամանքը, որ Առաջին ատյանի դատարանը նշել է տուժողին դիմել վնասների փոխհատուցում ստանալու պահանջով քաղաքացիադատավարական կարգով, այն դեպքում, երբ տուժողը քրեական գործի շրջանակներում քաղաքացիական հայցը ներկայացրել է դատավարության սկզբից, այս ամենից պարզ է դառնում, որ դատարանը խախտում է տուժողի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունքը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ քաղաքացիական հայցի մասով բեկանել: Տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի՝ երեք միլիոն երեք հարյուր հազար ՀՀ դրամի պահանջը բավարարել ամբողջությամբ:
4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է`
իրավաչա՞փ են արդյոք տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը մասնակիորեն բավարարելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով:
2. Քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)3. Քրեական դատավարությունում հարուցված քաղաքացիական հայցը, որը դատարանի կողմից թողնվել է առանց քննության, կարող է հետագայում հարուցվել քաղաքացիական դատավարության կարգով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայց կարող է հարուցվել յուրաքանչյուր պահի` սկսած քրեական գործի հարուցումից մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի հեռանալը խորհրդակցական սենյակ:
2. Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն`
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության»:
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Մկրտչյանի և Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում:
Մասնավորապես, Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի: (…)» (տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը):
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում: Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…):
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը» (տե՛ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի լուծման համար պարտադիր է հանցագործության և հատուցման ենթակա վնասի միջև անմիջական պատճառահետևանքային կապի առկայությունը, ինչպես նաև քաղաքացիական հայցի հիմքի և առարկայի՝ պատշաճ կերպով հիմնավորված լինելը: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ քաղաքացիական հայցի հիմքը հայց հարուցելու իրավունք առաջացնող փաստերի ամբողջությունն է, իսկ հայցի առարկան` այդ փաստերի վրա հիմնված պահանջը: Ընդ որում, քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերը պետք է հիմնավորեն վնասի առկայությունն ու այն հանցագործությամբ պատճառված լինելու հանգամանքը: Հետևաբար, քրեական դատավարությունում հայց հարուցելու իրավունքն առկա է այն դեպքում, երբ վնասն անմիջականորեն պատճառվել է հանցագործությամբ:
Ելնելով վերոգրյալից` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերն են`
ա) հակաիրավական արարքը` հանցագործությունը, վնաս հասցնելու փաստը և դրանց միջև առկա անմիջական պատճառահետևանքային կապը.
բ) հատուցման ենթակա գույքային վնասը հայցվորին պատճառված լինելու հանգամանքը.
գ) մեղադրյալի կամ նրա գործողությունների համար գույքային պատասխանատվություն կրող անձի կողմից վնասի հատուցման պարտականությունը կամովին չկատարելու հանգամանքը:
Քաղաքացիական հայցի առարկան, ինչպես արդեն նշվել է, կազմում է հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը: Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար, քրեական դատավարության շրջանակներում հատուցման ենթակա չէ այն վնասը, որը թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով:
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության շրջանակներում ենթակա են հատուցման`
ա) քրեական օրենքով արգելված արարքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը,
բ) վնասված կամ ոչնչացված (կորսված) գույքը վերականգնելու, գնելու ծախսերը,
գ) տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության համար կատարված անհրաժեշտ ծախսերը (mutatis mutandis տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը):
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են միայն վերոնշյալ վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս) (տեˊս Արկադի Արամայիսի Վարդանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 18-ի թիվ ՇԴ2/0013/01/11 որոշման 15-րդ կետը):
Սույն գործով կայացված դատավճռի ուսումնասիրությունից պարզվել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը, հիմքում դրել է հետևյալ պատճառաբանությունները` «(…) Դատարանը, քննության առնելով քաղաքացիական հայցվոր (տուժող) Գայանե Մարտիրոսյանի ընդդեմ պատասխանող (ամբաստանյալ) Մ.Իսահակյանի՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման պահանջի մասին հայցը, արձանագրելով, որ պատասխանողը հայցն ընդունեց միայն հիվանդանոցում կատարված բուժման ծախսերի մասով, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի մասնակիորեն՝ հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի մասով։
(...)
Ներկայացված քաղաքացիական հայցը հիմնավորող ապացույցներից հետևում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասվածքնե-րի պատճառով նա հետազոտվել է բժշկական կենտրոններում և ռենտգեն ու կամպյուտերա-յին տոմոգրաֆիա հետազոտությունների համար վճարվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։
Այսինքն, ներկայացված պատշաճ փաստաթղթերով հիմնավորվում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասների պատճառով ծախսվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։
Ինչ վերաբերվում է պահանջի և այն հիմնավորող փաստաթղթերի մյուս մասին, ապա դատարանն արձանագրում է, որ դրանք հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները են (օրինակ՝ տուժողի շանը զբոսանքի տանելու համար կատրաված ծախսերը) և չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ ու պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը հնարավորություն կտա տուժողին իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով։
Դատարանը նաև հարկ է համարում նշել, որ ներկայացված փաստաթղթերի մեծ մասը, որոնցով ըստ տուժողի ներկայացուցչի պնդման հիմնավորվում է տուժողի բուժման հետ կապված ծախսերի մի մասը, պատշաճ չեն կամ մեծամասամբ անընթեռնելի անդորրագրեր են, որոնցում բացակայում է որևէ նշում, որ դրանք ուղղված են եղել տուժողի առողջության վերականգնմանը՝ կապված կատարված հանցագործության հետ։
(…)»:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործով հաստատված է այն հանգամանքը, որ քաղաքացիական հայցը հիմնավորող փաստաթղթերով պարզ է դառնում, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասների պատճառով ծախսվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ:
Ինչ վերաբերում է տուժողի ներկայացուցչի պնդումներին այն մասին, որ տուժողը հրավիրել է խնամողի, որին վճարել է 400.000 ՀՀ դրամ, հրավիրել է անձի, ով զբոսանքի է տարել շանը և ամսեկան վճարել է 60.000 ՀՀ դրամ, ամիսներ շարունակ տուն է այցելել բժիշկ, որի յուրաքանչյուր այցի համար վճարել են 15.000-30.000 ՀՀ դրամ, փաստաբանի հետ կնքել է պայմանագիր, ում վճարել է 300.000 ՀՀ դրամ գումար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ թեև տուժողի վերը հիշատակված վճարումները պայմանավորված են կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չեն առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով, հետևաբար փոխհատուցման ենթակա չեն:
Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տուժողի քաղաքացիական հայցը մասնակիորեն բավարարելով չեն սահմանափակվել վերջինիս իրավունքները, ուստի բարձրացված հարցի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2019 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի՝ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով, թողնել անփոփոխ, իսկ տուժող, քաղացիական հայցվոր Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացուցիչ Ինեսսա Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ
ԵԿԴ/0171/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
23 ապրիլի 2019թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
դատարանը՝
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ
տուժող Գ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
տուժողի ներկ. Ի.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Մ.ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
պաշտպան Է.ԿՈՍՏԱՆԴՅԱՆԻ
թարգմանիչ Ծ.ԹՈՐՈՍՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի` ծնված 18.03.1952թ-ին ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքա-ցի, ամուսնացած, իր հայտարարությամբ` խնամքին 1 անձ, միջնակարգ կրթությամբ, վատ-առողջ, չի աշխատում, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Բայադյան փողոց, 3-րդ շենք, հ. 56 բնակարան, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Գևորգյանը 16.02.2017թ. ո-րոշմամբ նախապատրաստված նյութերով քրեական գործի հարուցելը մերժելու մասին ՀՀ ոստիկանության ՃՈ 1-ին սպայական գումարտակի ՃՏՊ գործերով հետաքննության և վար-չական վարույթի իրականացման բաժանմունքի հետաքննիչ Ա.Բաբիկյանի 04.02.2017թ. ո-րոշումը վերացրել է և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվա-ծով հարուցել է թիվ 63200417 քրեական գործը։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Ա.Ա-դամյանը 20.02.2017թ. որոշմամբ թիվ 63200417 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։
Քննիչի 22.02.2017թ. որոշմամբ որպես խափանման միջոց` Մ.Իսահակյանի նկատ-մամբ ընտրվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին, իսկ 01.03.2017թ. որոշմամբ վերջինս ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս-գրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով։
Քննիչի 03.05.2017թ. որոշմամբ Մ.Իսահակյանին նախկինում առաջադրված մեղադ-րանքը փոփոխվել է և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով։
Քրեական գործի նյութերում վարույթը կարճելու հանգամանքներ չկան, մինչդատա-կան վարույթը կատարված է առանց քրեադատավարական օրենքի էական խախտումների։
Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Մ.Իսահակյանին պաշտպանել է փաստա-բան Է.Կոստանյանը։
2017թ. հունիսի 28-ին թիվ 63200417 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Մ.Մակյան) 2017թ. հունիսի 29-ի որոշ-մամբ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 14.07.2017թ. որոշ-մամբ նշանակվել է դատաքննության։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2017թ. սեպտեմբերի 29-ի որոշմամբ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդ-վածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017թ. հոկ-տեմբերի 16-ի որոշմամբ նշանակվել է դատաքննության։
Ամբաստանյալ Մարտին Իսահակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «2017թ. հունվարի 5-ին` ժամը 1830-ի սահմաններում, իրեն վստահված, «Լունա» տաքսի ծառայութ-յանը պատկանող «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քա-ղաքի Սարյան փողոցի 30 հասցեին հարակից ճանապարհահատվածով երթևեկելիս թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ ճա-նապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջներին հակասող գործողություն-ներ, այն է՝ իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու, այսինքն՝ հետիոտն Գայանե Միքայելի Մարտիրոսյանի կողմից իր ուղեմասով ճանապարհը հոծ գծանշումից հատելու պահից սկսած, երթեկության անվտանգությունն ապահովելու և վերջինիս վրաերթը կանխելու նպատակով ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենան մինչև վրաերթի տեղին հասնելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար, այն հաշվով, որպեսզի Գ.Մար-տիրոսյանը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը, ան-զգուշությամբ նրա առողջությանը պատճառել միջին ծանրության վնաս։
Այնուհետև, Մ.Իսահակյանը խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտան-գության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 2-րդ կետի «Դ» ենթակետի պահանջ-ները` թողել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը և հեռացել։
Այսպիսով, Մարտին Իսահակյանն իր վարած «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայով խախտել է «ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն ո-րոշմամբ հաստատված ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջ-ները, ինչի հետևանքով Գայանե Մարտիրոսյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճա-ռել է միջին ծանրության վնաս, և թողնելով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը` հեռացել է, այսինքն՝ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 1-ին մասով և 244 հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքներ»։
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները.
Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանը 2017թ. հունվարի 5-ին՝ ժամը 1830-ի սահմաններում, իրեն վստահված, «Լունա» տաքսի ծա-ռայությանը պատկանող «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 30-րդ շենքին հարակից ճանապարհա-հատվածով՝ Ամիրյան փողոցի կողմից Լեոյի փողոցի ուղղությամբ, հոծ գծից մոտ 1 մետր հե-ռավորությամբ մոտ 40 կմ/ժ արագությամբ երթևեկելիս թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված «ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոններ»-ի 67-րդ կետի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ իր երթևեկու-թյան համար վտանգն առաջանալու, այսինքն` տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի կողմից շան հետ միասին Սարյան փողոցի նշված, հետիոտնի անցման համար չնախատեսված հատ-վածը Մաշտոցի պողոտայի ուղղությամբ ձախ մայթից աջ մայթ արագ քայլերով ուղիղ անկ-յան տակ հատելու պահից սկսած, երթեկության անվտանգությունն ապահովելու և վերջինիս վրաերթը կանխելու նպատակով ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմե-քենան մինչև վրաերթի տեղին հասնելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար, այն հաշ-վով, որպեսզի Գ.Մարտիրոսյանը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, որի արդյունքում ավտոմե-քենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրա-երթի առաջացումը՝ տուժող Գ.Մարտիրոսյանի առողջությանը պատճառելով միջին ծանրու-թյան վնաս։
Այնուհետև, ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը խախտելով «Ճանապարհային երթևեկու-թյան անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 2-րդ կետի «Դ» են-թակետի պահանջները` շրջանցել է վրաերթի հետևանքով գետնին ընկած տուժողին, թողել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը և հեռացել։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց՝ պատճառաբա-նելով, որ ինքը չի նկատել, որ մեքենայի տակ կին է գցել։
Ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանի ցուցմունքի համաձայն` ինքը տաքսի է վարում և դեպքի օրը Մասիվից ուղևոր փոխադրելու ժամանակ երթևեկել է դեպի Մաշտոցի պողոտա։ Մինչ Մաշտոցի պողոտա հասնելը` Մոսկովյան փողոցում նկատել է, որ ճանապարհը սառած է, ուստի դանդաղեցրել է արագությունը և սկսել է երթևեկել մոտավորապես 40 կմ/ժ արա-գությամբ։ Սարյան փողոցից դեպի Մաշտոցի պողոտա թեքվելիս, հոծ գծից մոտ 1.5 մետր հե-ռավորության վրա մի շուն է նկատել, որը վազել է դեպի փողոց։ Ինքը դանդաղեցրել է արա-գությունը, ձախից շրջանցել է շանը և, նկատելով, որ շունը վազում է, շարունակել է իր եր-թուղին։
Ընկած կին չի նկատել, հակառակ դեպքում կկանգներ և կօգներ նրան։
Հետագայում իր աղջիկն այցելել է տուժողին, ով անկողնում պառկած է եղել։
Տուժողն իրենից պահանջում է 7000 ԱՄՆ դոլարից ավել գումար, որն ինքը չի կարող վճարել։
Տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ցուցմունքի համաձայն` դեպքի օրն ինքն իր շան հետ դուրս է եկել զբոսնելու։ Երբ հասել է Պուշկին-Սարյան փողոցների խաչմերուկին, նայել է աջ ու, տեսնելով, որ ավտոմեքենաներ և այլ մարդիկ չկան, շան հետ արագ քայլերով փորձել է անցնել ճանապարհը, սակայն կեսից շատն անցնելուց հետո իրեն մի ավտոմեքենա է հար-վածել։ Այդ պահին ինքն անմիջապես շանը բաց է թողել։ Ավտոմեքենայի վարորդը, ում ինքը չի էլ տեսել, շրջանցել է իրեն և շարունակել է ճանապարհը։ Իր շուրջ մարդիկ են հավաքվել և փորձել են օգնել իրեն, սակայն կոտրվածքներ ունենալու պատճառով չի կարողացել կանգ-նել։ Դեպքի վայրից իրեն շտապօգնության ավտոմեքենայով տեղափոխել են հիվանդանոց, որտեղ զննել են իրեն և ուղարկել են տուն` ասելով, որ 10 օր հետո կառողջանա։ Դրանից որոշ ժամանակ անց իր կանչով բժիշկն այցելել է իրեն և տարել է «Էրեբունի» ԲԿ՝ ռենտգեն անե-լու։ Ինքը 4 ամիս անկողնային վիճակում պառկած է եղել, բժիշկը շաբաթվա մեջ երկու ան-գամ իր կանչով այցելել է իրեն և 7-8 ամիս քայլել է ձեռնափայտի օգնությամբ ու այս ամենի արդյունքում ինքը մոտավոր երեք միլիոն երեք հարյուր հազար ՀՀ դրամ գումար է ծախսել, սակայն ամբաստանյալն իրեն ոչնչով չի օգնել։
Վկա Աշոտ Բաղդասարյանի ցուցմունքի համաձայն` դեպքի օրն ինքն աշխատանքից տուն վերադառնալիս՝ Սարյան փողոցն անցնելիս, նկատել է, որ «Օպել» մակնիշի մի տաքսի ավտոմեքենա, որը վրաերթի է ենթարկել մի կնոջ, այնուհետև նստատեղից ձգվել է, գլուխը բարձրացրել, նայել ու, ավտոմեքենայով շրջանցելով, շարունակել ճանապարհը։ Ինքը երթև-եկել է «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի հանդիպակաց ուղղությամբ։ Ամաբաստանյալի ավ-տոմեքենայի պատուհանը փակ է եղել, և նա ոչ ավտոմքենայից է իջել, ոչ էլ գլուխն է պատու-հանից դուրս հանել։ Ինքն իր ավտոմեքենան կանգնեցրել է փողոցի աջ հատվածում և գնացել է օգնելու վրաերթի ենթարկված կնոջը։ Անմիջապես զանգել է շտապօգնություն։ Վրաերթի ենթարկված կինը շան հետ է եղել, և ամբաստանյալը հարվածել է նաև շանը։ Տուժողը ցավեր է ունեցել, սակայն տեսանելի վնասվածքներ չեն եղել։
Դատաբժշկական փորձաքննության 10.01.2017թ. թիվ 0034 և լրացուցիչ եզրակացու-թյան համաձայն` Գ.Մարտիրոսյանի մարմնական վնասվածքները՝ ձախից 2-րդ մատի քերծ-վածքի, աջից ազդրի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, աջ սրունքի շրջանի արյունազեղ-ման, աջ և ձախ ցայլոսկրերի հիմքի կոտրվածքների, ձախ նստոսկրի փակ առանց տեղա-շարժի կոտրվածքների, աջ ազդոսկրի միջային կոճի պոկումային առանց տեղաշարժի կոտրվածքի ձևով, պատճառվել են բութ, կոշտ առարկաների ներգործությամբ, հնարավոր է փորձաքննվողի կողմից նշված ժամանակին և հանգամանքներում, որոնք առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով, նկատի ունե-նալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ գտնվող հետևանքների տևողությունը 21 օրից ավելի։
Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության 14.04.2017թ. հ. 15701708 եզրակացութ-յան համաձայն` առաջադրված պայմաններում «Օպել Աստրա 1.6» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն ու-նեցել է և նա, ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ավտոմոբիլը մինչև վրաերթի տեղին հաս-նելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար, այն հաշվով, որպեսզի հետիոտնը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, արդյունքում վրաերթի է ենթարկել հետիոտնին, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ կետի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը։
Առաջադրված պայմաններում «Օպել Աստրա 1.6» մակնիշի 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմե-քենայի վարորդը՝ իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու պահից սկսած, երթեկութ-յան անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ վրաերթը կանխելու նպատակով պետք է ժա-մանակին կատարված արգելակումով իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն տար հետիոտնին դուրս գալու վը-տանգավոր գոտուց։
Ինչ վերաբերվում է «Օպել Աստրա 1.6» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայի վարորդի գործողությանը՝ պատահարի վայրից հեռանալու առումով, ապա դրա գնահատման համար ավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պա-հանջվում։ Այն ենթակա է իրավական գնահատման «Ճանապարհային երթևեկության անվը-տանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջների տե-սանկյունից։
Հետիոտնի գործողությունների գնահատման համար ավտոտեխնիկական փորձագե-տի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պահանջվում։ Դրանք ենթակա են իրավական գնահատման «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի համապատասխան պահանջների տեսանկյունից։
Դատահետքաբանական և դատաքիմիական փորձաքննության 02.05.2017թ. Հմ` 14181702 եզրակացության համաձայն` հետազոտման պահին փորձաքննությանը տրամա-դըրված «Օպել» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայի վրա, մասնավորապես` առաջնա-մասում, վրաերթին բնորոշ վնասվածքներ ու հետքեր չեն հայտնաբերվել։ Ավտոմեքենայի առջևի աջ կողմում առկա են մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ, որոնք կարող էին առա-ջանալ համապատասխան բարձրություններ ունեցող կոշտ առարկաների հետ փոխազդե-ցությունների մեջ մտնելու հետևանքով։ Տվյալ վնասվածքների առաջացման վաղեմությունը որոշել հնարավոր չէ, գիտականորեն մշակված մեթոդի բացակայության պատճառով։
Հետազոտման պահին փորձաքննությանը տրամադրված «Օպել» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայի վրա, մասնավորապես՝ առջևի դետալների վրա վերանորոգմանը բնորոշ հետքեր չկան։
Փորձաքննությանը տրամադրված «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտո-մեքենայի առջևի վահանը, շարժիչի ծածկոցը, առջևի ձախակողմյան և աջակողմյան անվա-թևերը, աջակողմյան հետին տեսանելիության հայելու իրանը վերաներկված են։ Որոշել տըվ-յալ դետալների վերաներկման վաղեմությունը հնարավոր չէ՝ գիտականորեն մշակված հա-մապատասխան մեթոդիկայի բացակայության պատճառով։
Փորձաքննությանը տրամադրված «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտո-մեքենայի ձախակողմյան հետին տեսանելիության հայելու իրանը վերաներկված չէ։
«Տրանսպորտային միջոցի զննության մասին» 22.02.2017թ. արձանագրության համա-ձայն` զննության ենթարկվող «Օպել Աստրա» մակնիշի ավտոմքենայի առջևի պաշտպանիչ վահանակի աջակողմյան անկյունային հատվածը մասնակի գունաթափված է, եզրային հատվածը վնասված է, շարժիչի ծածկոցի առաջնամասի մեջտեղի հատվածում տեսանելի են թեթև ճաքճքված հատվածներ։
«Իրեղեն ապացույց ճանաչելու և պատասխանատու պահպանությանը հանձնելու մասին» 19.04.2017թ. որոշման համաձայն՝ «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան ճանաչվել է իրեղեն ապացույց և հանձնվել ՀՀ ՃՈ ծառայու-թյան պատասխանատու պահպանությանը։
«Ճանապարհատրանսպորտային դեպքի վայրի զննության մասին» 05.01.2017թ. ար-ձանագրության համաձայն` դեպքը տեղի է ունեցել 05.01.2017թ.` ժամը 18։30-ի սահմաննե-րում, Սարյան փողոցի թիվ 30 շենքի դիմացի հատվածում։
«Տեսագրությունը որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին» 26.04. 2017թ. որոշման համաձայն` ապացույց է ճանաչվել 18.01.2017թ. «Փարկինգ Սիթի Սերվիս» ՓԲԸ-ից դեպքի վերաբերյալ ստացված տեսագրությունները։
«Տեսագրության զննում կատարելու մասին» 20.02.2017թ. արձանագրության համա-ձայն` CAM 141312 անվանումով տեսագրությունը սկսվում է 18։11։45 վայրկյանից և ա-վարտվում 18։13։00 վայրկյանին։ Տեսագրությամբ տեսանելի են երթևեկության երկու ուղե-մասերի և հանդիպակաց մայթի մի հատված։ Նշված մայթեզրին կանգնած են երկու ավտո-մեքենա, իսկ մայթին՝ քաղաքացի և շուն։ Տեսանելի է, որ քաղաքացին և շունը կանգնած մե-քենաների մեջտեղով մտնում են ճանապարհի հանդիպակաց ուղեմասի երթևեկելի մաս, քաղաքացին մի պահ գլուխը շրջում է ձախ, հետո՝ աջ և 18։11։55 վայրկյանին արագ քայլով հատում է նշված ուղեմասը, հասնում բաժանարար հոծ գծանշումին և առանց կանգ առնելու նույն տեմպով 18։12։00 վայրկյանին շարունակում է ուղիղ հատել երթևեկելի առաջին ուղե-մասը, սակայն երկու կամ երեք քայլ առաջանալուց հետո 18։12։01 վայրկյանին նրան հար-վածում է այդ ուղեմասով ընթացող ավտոմեքենան, և քաղաքացին առաջ է շպրտվում այդ ավտոմեքենայի առջևի մասում՝ ավտոմեքենայից մի փոքր հեռավորության վրա, իսկ շունը վազում է քաղաքացուց մի փոքր հեռու։ Հարվածող ավտոմեքենան, որի առջևի լուսարձակ-ները միացրած են, հարվածից հետո կանգ է առնում, սակայն 18։12։09 վայրկյանին շրջան-ցելով գետնին ընկած քաղաքացուն, առաջ է ընթանում և 18։12։15 վայրկյանից դուրս է գալիս տեսադաշտից։ Այդ ընթացքում՝ 18։12։12 վայրկյանին, նշված ավտոմեքենայի վրա տեսանելի է «LUNA» անգլերեն տպատառ գրառումը և տաքսու տարբերանշանը։ Գետնին ընկած քաղաքացուն են մոտենում մի քանի քաղաքացի և փորձում օգնել։ Այդ ընթացքում ավտոմե-քենաները շարունակում են երթևեկել երկու ուղեմասերում էլ։
Նշված տեսագրությունում քրեական գործի համար հետաքրքրություն է ներկայաց-նում նաև անհայտ մակնիշի և համարանիշի ավտոմեքենան, որը նշված քաղաքացուն վրա-երթի ենթարկվելու պահին ընթանում է հանդիպակաց ուղեմասով և վրաերթից հետո անմի-ջապես կանգ է առնում, այնուհետև վարորդը մեքենան կանգնեցնում է իր աջ մայթեզրին և միացնելով ու միացված թողնելով վթարային լուսաթարթիչը՝ մոտենում է վրաերթի ենթարկ-ված քաղաքացուն՝ օգնության։
Տեսագրության ավարտին՝ 18։13։00 վայրկյանին վրաերթի ենթարկված քաղաքացին դեռևս գտնվում է գետնին ընկած վիճակում։
Երկրորդ՝ CAM 141315 անվամբ տեսագրության, 18։12։02 վայրկյանին տեսանելի է, թե ինչպես հանդիպակաց ուղեմասով առջևի լուսարձակները միացրած ընթացող ավտոմեքենան առաջնամասով հարվածում է մի քաղաքացու, նույն պահին տեսանելի է շուն, որը քաղաքա-ցուց հեռանում է մի փոքր և կանգնում։ Հարվածող մեքենան 18։12։09 վայրկյանին շրջան-ցելով գետնին ընկած քաղաքացուն, առաջ ընթանալով և վարելով իր ուղեմասի աջ եզրով, հե-ռանում է և 18։12։18 վայրկյանին դուրս է հայտնվում տեսադաշտից։ Այդ ընթացքում վրաերթի ենթարկված քաղաքացուն են մոտենում 5-6 քաղաքացիներ և փորձում օգնել նրան։ Տեսագ-րության ավարտին՝ 18։13։00 վայրկյանին, վրաերթի ենթարկված քաղաքացին դեռևս մնում է վրաերթից հետո նույն տեղում գետնին ընկած վիճակում։
Զննությամբ պարզվել է, որ վերը նշված երկու տեսագրություններում էլ նույն դեպքն է, տեսանկարահանված տարբեր դիրքերից։
«Ձայնագրությունը որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին» 22.05. 2017թ. որոշման համաձայն` որպես ապացույց է ճանաչվել 20.05.2017թ. «Շտապբուժօգնու-թյուն» ՓԲԸ-ից ստացված ձայնագրությունը։
«Ձայնագրության զննում կատարելու մասին» 22.05.2017թ. արձանագրության համա-ձայն` «Շտապբուժօգնություն» ՓԲԸ է զանգահարել մի քաղաքացի և զանգի ամենասկզբում լսվում է, որ կնոջ ձայնով ինքնապատասխանիչը հայտնում է, որ զանգը ձայնագրվում է, այ-նուհետև աղջկա և տղայի ձայներով երկխոսություն է 1։55 րոպե տվողությամբ։ Խոսակցութ-յան ընթացքում տղայի ձայնով քաղաքացին բարևելուց հետո խնդրում է «սկորի» ուղարկել Ամիրյան Սարյան փողոցների խաչմերուկի մոտ` հայտնելով, որ այնտեղ մի տաքսի մարդ է գցել մեքենայի տակ ու փախել։ Հետագա խոսակցության ժամանակ աղջկա ձայնով քաղա-քացին հարցնում է, թե Ամիրյան-Սարյան խաչմերուկ, վրաերթ, վնասվող կա արդյոք, մոտա-վոր տարիքը, տղայի ձայնով քաղաքացին պատասխանում է, որ այո, «Գոլդ Ջիմ»-ի շենքի մոտ, Սարյան 30, վնասվողը մոտ 70 տարեկան կին է, աղջկա ձայնով քաղաքացին վերջում հայտնում է՝ եղավ։
Դատարանի վերլուծություն.
ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածն ամրագրում է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդա-րացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։
2. (...)։
3. Հիմնական իրավունքների խախտմամբ ձեռք բերված կամ արդար դատաքննության իրավունքը խաթարող ապացույցի օգտագործումն արգելվում է։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են-թադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հա-վաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Շարադրված դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն են-թակա է հիմնավորման գործին վերաբերող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բա-վարար ամբողջությամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապա-ցույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ա-պացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դա-տավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նա-խատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատ-րելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բա-վարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկա-վարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզ-մամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համա-ձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կա-յացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորու-թյունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամ-բաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկա-վարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապա-ցույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակ-ցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգա-մանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած, դատարանի կողմից հաստատված արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, քրեական գործի ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեա-կան գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամ-բողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը կատարել է հանցանքներ՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով, որոնցով և պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալի ցուցմունքին և դրանում նշված պատ-ճառաբանություններին, գտնում է, որ դատաքննությանմբ հետազոտված ապացույցների հա-մակցությամբ հիմնավորվում է, որ դրանք անհնիմն են և հերքվում են դատաքննությամբ հետազոտված և դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատվող մյուս ապացույց-ներով։
Դատարանը գտնում է, որ նշված պատճառաբանություններով ամբաստանյալը ցան-կանում է խուսափել դատարանի կողմից հաստատված հանցագործությունների համար պա-տասխանատվությունից և պատժից։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած արարքների բնույթը և հան-րության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարումից անմիջա-պես հետո և հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում նրա դրսևորած վարքագիծը, կատարած արարքների և դրանց հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևո-րած հոգեբանական վերաբերմունքը, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ուսումնասիր-ված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմաց-նող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական և առաջին անգամ է դատապարտվում։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ ձեռք չբերվեցին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանք-ներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակ-վում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբեր-յալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադե-պային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բա-վարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջ-ներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վեր-լուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակ-ների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
Դատարանը, նկատի ունենալով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվութ-յունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը և ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պա-տասխանատվության անհատականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքնե-րից, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է դատապարտվի տուգանքի` երկու տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկմամբ, իսկ 244-րդ հոդվածով` տուգան-քի` առանց տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկման։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախութ-յան հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարա-րելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` պետք է ազատվի հիմնական պատժից, նկատի ունենալով, որ առկա չեն նշված օրենքով սահման-ված սահմանափակումները։
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքի համաձայն` Մարտին Խա-չիկի Իսահակյանը որևէ այլ հանցագործություն չի կատարել և չի դատապարտվել։
Դատարանը, քննության առնելով քաղաքացիական հայցվոր (տուժող) Գայանե Մար-տիրոսյանի ընդդեմ պատասխանող (ամբաստանյալ) Մ.Իսահակյանի՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման պահանջի մասին հայցը, արձանագրելով, որ պատաս-խանողը հայցն ընդունեց միայն հիվանդանոցում կատարված բուժման ծախսերի մասով, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի մասնակիորեն՝ հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի մասով։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի համաձայն՝ տուժող է ճա-նաչվում այն անձը, ում քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով անմիջականորեն պատճառվել է բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածը սահմանում է, որ քաղաքա-ցիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրե-լու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դա-տավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս։ Ըստ ՀՀ քրեական դատավա-րության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ քաղաքացիական հայցը հարուցվում է կաս-կածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար։
Փաստորեն, քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հա-տուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողութ-յունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։
Վճռաբեկ դատարանը Ա.Մկրտչյանի վերաբերյալ թիվ ՇԴ2/0013/01/11 գործով կա-յացրած որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մա-սին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։ (…)» (տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը)։
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հա-տուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում։ Քրեական դատավարու-թյունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանա-կան փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրե-ական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…)։
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը» (տե՛ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը)»։
Հիմք ընդունելով Ա.Մկրտչյանի, Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի լուծման համար պարտադիր է հանցագործության և հատուցման ենթակա վնասի միջև անմիջական պատճառահետևան-քային կապի առկայությունը, ինչպես նաև քաղաքացիական հայցի հիմքի և առարկայի՝ պատշաճ կերպով հիմնավորված լինելը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգը-ծում է, որ քաղաքացիական հայցի հիմքը հայց հարուցելու իրավունք առաջացնող փաստերի ամբողջությունն է, իսկ հայցի առարկան` այդ փաստերի վրա հիմնված պահանջը։ Ընդ որում, քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերը պետք է հիմնավորեն վնասի առկայու-թյունն ու այն հանցագործությամբ պատճառված լինելու հանգամանքը։ Հետևաբար, քրեա-կան դատավարությունում հայց հարուցելու իրավունքն առկա է այն դեպքում, երբ վնասն ան-միջականորեն պատճառվել է հանցագործությամբ։
Ելնելով վերոգրյալից` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դա-տավարությունում քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերն են`
ա) հակաիրավական արարքը` հանցագործությունը, վնաս հասցնելու փաստը և դը-րանց միջև առկա անմիջական պատճառահետևանքային կապը.
բ) հատուցման ենթակա գույքային վնասը հայցվորին պատճառված լինելու հանգա-մանքը,
գ) մեղադրյալի կամ նրա գործողությունների համար գույքային պատասխանատ-վություն կրող անձի կողմից վնասի հատուցման պարտականությունը կամովին չկատարելու հանգամանքը։
Քաղաքացիական հայցի առարկան, ինչպես արդեն նշվեց, կազմում է հանցագործու-թյամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը։ Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար, քրեական դատավարության շրջանակներում հատուց-ման ենթակա չէ այն վնասը, որը թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատ-ճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով։
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեա-կան դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության շրջանակներում ենթակա են հատուցման`
ա) քրեական օրենքով արգելված արարքով անմիջականորեն պատճառված գույքա-յին վնասը,
բ) վնասված կամ ոչնչացված (կորսված) գույքը վերականգնելու, գնելու ծախսերը,
գ) տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության համար կատարված անհրաժեշտ ծախսերը (mutatis mutandis տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը)։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են միայն վերոնշյալ վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեա-կան գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատա-վարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)»։
Սույն գործի փաստական տվյալների և հետազոտված ապացույցների համաձայն՝ ամբաստանյալը տուժողին պատճառել է մարմնական վնասվածքներ։
Ներկայացված քաղաքացիական հայցը հիմնավորող ապացույցներից հետևում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասվածքնե-րի պատճառով նա հետազոտվել է բժշկական կենտրոններում և ռենտգեն ու կամպյուտերա-յին տոմոգրաֆիա հետազոտությունների համար վճարվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։
Այսինքն, ներկայացված պատշաճ փաստաթղթերով հիմնավորվում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասների պատճառով ծախսվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։
Ինչ վերաբերվում է պահանջի և այն հիմնավորող փաստաթղթերի մյուս մասին, ապա դատարանն արձանագրում է, որ դրանք հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները են (օրինակ՝ տուժողի շանը զբոսանքի տանելու համար կատրաված ծախսերը) և չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ ու պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը հնարավորություն կտա տուժո-ղին իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով։
Դատարանը նաև հարկ է համարում նշել, որ ներկայացված փաստաթղթերի մեծ մա-սը, որոնցով ըստ տուժողի ներկայացուցիչի պնդման հիմնավորվում է տուժողի բուժման հետ կապված ծախսերի մի մասը, պատշաճ չեն կամ մեծամասամբ անընթեռնելի անդորրագրեր են, որոնցում բացակայում է որևէ նշում, որ դրանք ուղղված են եղել տուժողի առողջության վերականգնմանը՝ կապված կատարված հանցագործության հետ։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար-չական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 24.07.2017թ. ո-րոշմամբ որպես հայցի ապահովման միջոց, հայցագնի` 3.300.000 ՀՀ դրամի չափով արգե-լանք է դրվել ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանի գույքի և դրամական միջոցների վրա, գտնում է, որ նշված անհրաժեշտությունը դեռևս չի վերացել, հետևաբար մինչև սույն դատավճռի կա-տարումը ամբաստանյալի գույքի վրա դրված կալանքը պետք է պահպանվի։
Դատարանը, քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, գտնում է, որ իրեղեն ապացույցը՝ «Օպել Աստրա» մակնիշի 34 DN 924 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է հանձնվի դրա սե-փականատիրոջ տնօրինմանը։
Քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաս-տանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, պետք է թողնվի անփոփոխ։
Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մարտին Խաչիկի Իսահակյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով։
Մարտին Իսահակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով դա-տապարտել 150.000 (մեկ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Մարտին Իսահակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածով դատապարտել 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի՝ առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքի զրկման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ նշանակված պատիժ-ները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, որպես վերջնական պատիժ՝ նշանակել 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանք՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապե-տության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով հա-մաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կե-տի համաձայն՝ Մարտին Իսահակյանին ազատել հիմնական պատժից՝ 300.000 (երեք հար-յուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքից։
Մարտին Իսահակյանից հօգուտ Գ.Մարտիրոսյանի բռնագանձել 75.000 (յոթանա-սունհինգ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում։
Մ.Իսահակյանի գույքի վրա դրված կալանքը պահպանել մինչև սույն դատավճռի կա-տարումը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված «Օպել Աստրա» մակնիշի 34 DN 924 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան հանձնել սեփականատիրոջ տնօրինմանը։
Մ.Իսահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստո-րագրությունը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
23 ապրիլի 2019թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
դատարանը՝
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ
տուժող Գ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
տուժողի ներկ. Ի.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Մ.ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
պաշտպան Է.ԿՈՍՏԱՆԴՅԱՆԻ
թարգմանիչ Ծ.ԹՈՐՈՍՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի` ծնված 18.03.1952թ-ին ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքա-ցի, ամուսնացած, իր հայտարարությամբ` խնամքին 1 անձ, միջնակարգ կրթությամբ, վատ-առողջ, չի աշխատում, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Բայադյան փողոց, 3-րդ շենք, հ. 56 բնակարան, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Գևորգյանը 16.02.2017թ. ո-րոշմամբ նախապատրաստված նյութերով քրեական գործի հարուցելը մերժելու մասին ՀՀ ոստիկանության ՃՈ 1-ին սպայական գումարտակի ՃՏՊ գործերով հետաքննության և վար-չական վարույթի իրականացման բաժանմունքի հետաքննիչ Ա.Բաբիկյանի 04.02.2017թ. ո-րոշումը վերացրել է և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվա-ծով հարուցել է թիվ 63200417 քրեական գործը։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Ա.Ա-դամյանը 20.02.2017թ. որոշմամբ թիվ 63200417 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։
Քննիչի 22.02.2017թ. որոշմամբ որպես խափանման միջոց` Մ.Իսահակյանի նկատ-մամբ ընտրվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին, իսկ 01.03.2017թ. որոշմամբ վերջինս ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս-գրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով։
Քննիչի 03.05.2017թ. որոշմամբ Մ.Իսահակյանին նախկինում առաջադրված մեղադ-րանքը փոփոխվել է և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով։
Քրեական գործի նյութերում վարույթը կարճելու հանգամանքներ չկան, մինչդատա-կան վարույթը կատարված է առանց քրեադատավարական օրենքի էական խախտումների։
Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Մ.Իսահակյանին պաշտպանել է փաստա-բան Է.Կոստանյանը։
2017թ. հունիսի 28-ին թիվ 63200417 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Մ.Մակյան) 2017թ. հունիսի 29-ի որոշ-մամբ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 14.07.2017թ. որոշ-մամբ նշանակվել է դատաքննության։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2017թ. սեպտեմբերի 29-ի որոշմամբ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդ-վածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017թ. հոկ-տեմբերի 16-ի որոշմամբ նշանակվել է դատաքննության։
Ամբաստանյալ Մարտին Իսահակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «2017թ. հունվարի 5-ին` ժամը 1830-ի սահմաններում, իրեն վստահված, «Լունա» տաքսի ծառայութ-յանը պատկանող «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քա-ղաքի Սարյան փողոցի 30 հասցեին հարակից ճանապարհահատվածով երթևեկելիս թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ ճա-նապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջներին հակասող գործողություն-ներ, այն է՝ իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու, այսինքն՝ հետիոտն Գայանե Միքայելի Մարտիրոսյանի կողմից իր ուղեմասով ճանապարհը հոծ գծանշումից հատելու պահից սկսած, երթեկության անվտանգությունն ապահովելու և վերջինիս վրաերթը կանխելու նպատակով ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենան մինչև վրաերթի տեղին հասնելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար, այն հաշվով, որպեսզի Գ.Մար-տիրոսյանը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը, ան-զգուշությամբ նրա առողջությանը պատճառել միջին ծանրության վնաս։
Այնուհետև, Մ.Իսահակյանը խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտան-գության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 2-րդ կետի «Դ» ենթակետի պահանջ-ները` թողել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը և հեռացել։
Այսպիսով, Մարտին Իսահակյանն իր վարած «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայով խախտել է «ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն ո-րոշմամբ հաստատված ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջ-ները, ինչի հետևանքով Գայանե Մարտիրոսյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճա-ռել է միջին ծանրության վնաս, և թողնելով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը` հեռացել է, այսինքն՝ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 1-ին մասով և 244 հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքներ»։
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները.
Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանը 2017թ. հունվարի 5-ին՝ ժամը 1830-ի սահմաններում, իրեն վստահված, «Լունա» տաքսի ծա-ռայությանը պատկանող «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 30-րդ շենքին հարակից ճանապարհա-հատվածով՝ Ամիրյան փողոցի կողմից Լեոյի փողոցի ուղղությամբ, հոծ գծից մոտ 1 մետր հե-ռավորությամբ մոտ 40 կմ/ժ արագությամբ երթևեկելիս թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված «ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոններ»-ի 67-րդ կետի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ իր երթևեկու-թյան համար վտանգն առաջանալու, այսինքն` տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի կողմից շան հետ միասին Սարյան փողոցի նշված, հետիոտնի անցման համար չնախատեսված հատ-վածը Մաշտոցի պողոտայի ուղղությամբ ձախ մայթից աջ մայթ արագ քայլերով ուղիղ անկ-յան տակ հատելու պահից սկսած, երթեկության անվտանգությունն ապահովելու և վերջինիս վրաերթը կանխելու նպատակով ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմե-քենան մինչև վրաերթի տեղին հասնելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար, այն հաշ-վով, որպեսզի Գ.Մարտիրոսյանը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, որի արդյունքում ավտոմե-քենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրա-երթի առաջացումը՝ տուժող Գ.Մարտիրոսյանի առողջությանը պատճառելով միջին ծանրու-թյան վնաս։
Այնուհետև, ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը խախտելով «Ճանապարհային երթևեկու-թյան անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 2-րդ կետի «Դ» են-թակետի պահանջները` շրջանցել է վրաերթի հետևանքով գետնին ընկած տուժողին, թողել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը և հեռացել։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց՝ պատճառաբա-նելով, որ ինքը չի նկատել, որ մեքենայի տակ կին է գցել։
Ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանի ցուցմունքի համաձայն` ինքը տաքսի է վարում և դեպքի օրը Մասիվից ուղևոր փոխադրելու ժամանակ երթևեկել է դեպի Մաշտոցի պողոտա։ Մինչ Մաշտոցի պողոտա հասնելը` Մոսկովյան փողոցում նկատել է, որ ճանապարհը սառած է, ուստի դանդաղեցրել է արագությունը և սկսել է երթևեկել մոտավորապես 40 կմ/ժ արա-գությամբ։ Սարյան փողոցից դեպի Մաշտոցի պողոտա թեքվելիս, հոծ գծից մոտ 1.5 մետր հե-ռավորության վրա մի շուն է նկատել, որը վազել է դեպի փողոց։ Ինքը դանդաղեցրել է արա-գությունը, ձախից շրջանցել է շանը և, նկատելով, որ շունը վազում է, շարունակել է իր եր-թուղին։
Ընկած կին չի նկատել, հակառակ դեպքում կկանգներ և կօգներ նրան։
Հետագայում իր աղջիկն այցելել է տուժողին, ով անկողնում պառկած է եղել։
Տուժողն իրենից պահանջում է 7000 ԱՄՆ դոլարից ավել գումար, որն ինքը չի կարող վճարել։
Տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ցուցմունքի համաձայն` դեպքի օրն ինքն իր շան հետ դուրս է եկել զբոսնելու։ Երբ հասել է Պուշկին-Սարյան փողոցների խաչմերուկին, նայել է աջ ու, տեսնելով, որ ավտոմեքենաներ և այլ մարդիկ չկան, շան հետ արագ քայլերով փորձել է անցնել ճանապարհը, սակայն կեսից շատն անցնելուց հետո իրեն մի ավտոմեքենա է հար-վածել։ Այդ պահին ինքն անմիջապես շանը բաց է թողել։ Ավտոմեքենայի վարորդը, ում ինքը չի էլ տեսել, շրջանցել է իրեն և շարունակել է ճանապարհը։ Իր շուրջ մարդիկ են հավաքվել և փորձել են օգնել իրեն, սակայն կոտրվածքներ ունենալու պատճառով չի կարողացել կանգ-նել։ Դեպքի վայրից իրեն շտապօգնության ավտոմեքենայով տեղափոխել են հիվանդանոց, որտեղ զննել են իրեն և ուղարկել են տուն` ասելով, որ 10 օր հետո կառողջանա։ Դրանից որոշ ժամանակ անց իր կանչով բժիշկն այցելել է իրեն և տարել է «Էրեբունի» ԲԿ՝ ռենտգեն անե-լու։ Ինքը 4 ամիս անկողնային վիճակում պառկած է եղել, բժիշկը շաբաթվա մեջ երկու ան-գամ իր կանչով այցելել է իրեն և 7-8 ամիս քայլել է ձեռնափայտի օգնությամբ ու այս ամենի արդյունքում ինքը մոտավոր երեք միլիոն երեք հարյուր հազար ՀՀ դրամ գումար է ծախսել, սակայն ամբաստանյալն իրեն ոչնչով չի օգնել։
Վկա Աշոտ Բաղդասարյանի ցուցմունքի համաձայն` դեպքի օրն ինքն աշխատանքից տուն վերադառնալիս՝ Սարյան փողոցն անցնելիս, նկատել է, որ «Օպել» մակնիշի մի տաքսի ավտոմեքենա, որը վրաերթի է ենթարկել մի կնոջ, այնուհետև նստատեղից ձգվել է, գլուխը բարձրացրել, նայել ու, ավտոմեքենայով շրջանցելով, շարունակել ճանապարհը։ Ինքը երթև-եկել է «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի հանդիպակաց ուղղությամբ։ Ամաբաստանյալի ավ-տոմեքենայի պատուհանը փակ է եղել, և նա ոչ ավտոմքենայից է իջել, ոչ էլ գլուխն է պատու-հանից դուրս հանել։ Ինքն իր ավտոմեքենան կանգնեցրել է փողոցի աջ հատվածում և գնացել է օգնելու վրաերթի ենթարկված կնոջը։ Անմիջապես զանգել է շտապօգնություն։ Վրաերթի ենթարկված կինը շան հետ է եղել, և ամբաստանյալը հարվածել է նաև շանը։ Տուժողը ցավեր է ունեցել, սակայն տեսանելի վնասվածքներ չեն եղել։
Դատաբժշկական փորձաքննության 10.01.2017թ. թիվ 0034 և լրացուցիչ եզրակացու-թյան համաձայն` Գ.Մարտիրոսյանի մարմնական վնասվածքները՝ ձախից 2-րդ մատի քերծ-վածքի, աջից ազդրի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, աջ սրունքի շրջանի արյունազեղ-ման, աջ և ձախ ցայլոսկրերի հիմքի կոտրվածքների, ձախ նստոսկրի փակ առանց տեղա-շարժի կոտրվածքների, աջ ազդոսկրի միջային կոճի պոկումային առանց տեղաշարժի կոտրվածքի ձևով, պատճառվել են բութ, կոշտ առարկաների ներգործությամբ, հնարավոր է փորձաքննվողի կողմից նշված ժամանակին և հանգամանքներում, որոնք առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով, նկատի ունե-նալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ գտնվող հետևանքների տևողությունը 21 օրից ավելի։
Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության 14.04.2017թ. հ. 15701708 եզրակացութ-յան համաձայն` առաջադրված պայմաններում «Օպել Աստրա 1.6» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն ու-նեցել է և նա, ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ավտոմոբիլը մինչև վրաերթի տեղին հաս-նելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար, այն հաշվով, որպեսզի հետիոտնը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, արդյունքում վրաերթի է ենթարկել հետիոտնին, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ կետի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը։
Առաջադրված պայմաններում «Օպել Աստրա 1.6» մակնիշի 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմե-քենայի վարորդը՝ իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու պահից սկսած, երթեկութ-յան անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ վրաերթը կանխելու նպատակով պետք է ժա-մանակին կատարված արգելակումով իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն տար հետիոտնին դուրս գալու վը-տանգավոր գոտուց։
Ինչ վերաբերվում է «Օպել Աստրա 1.6» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայի վարորդի գործողությանը՝ պատահարի վայրից հեռանալու առումով, ապա դրա գնահատման համար ավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պա-հանջվում։ Այն ենթակա է իրավական գնահատման «Ճանապարհային երթևեկության անվը-տանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջների տե-սանկյունից։
Հետիոտնի գործողությունների գնահատման համար ավտոտեխնիկական փորձագե-տի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պահանջվում։ Դրանք ենթակա են իրավական գնահատման «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի համապատասխան պահանջների տեսանկյունից։
Դատահետքաբանական և դատաքիմիական փորձաքննության 02.05.2017թ. Հմ` 14181702 եզրակացության համաձայն` հետազոտման պահին փորձաքննությանը տրամա-դըրված «Օպել» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայի վրա, մասնավորապես` առաջնա-մասում, վրաերթին բնորոշ վնասվածքներ ու հետքեր չեն հայտնաբերվել։ Ավտոմեքենայի առջևի աջ կողմում առկա են մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ, որոնք կարող էին առա-ջանալ համապատասխան բարձրություններ ունեցող կոշտ առարկաների հետ փոխազդե-ցությունների մեջ մտնելու հետևանքով։ Տվյալ վնասվածքների առաջացման վաղեմությունը որոշել հնարավոր չէ, գիտականորեն մշակված մեթոդի բացակայության պատճառով։
Հետազոտման պահին փորձաքննությանը տրամադրված «Օպել» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայի վրա, մասնավորապես՝ առջևի դետալների վրա վերանորոգմանը բնորոշ հետքեր չկան։
Փորձաքննությանը տրամադրված «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտո-մեքենայի առջևի վահանը, շարժիչի ծածկոցը, առջևի ձախակողմյան և աջակողմյան անվա-թևերը, աջակողմյան հետին տեսանելիության հայելու իրանը վերաներկված են։ Որոշել տըվ-յալ դետալների վերաներկման վաղեմությունը հնարավոր չէ՝ գիտականորեն մշակված հա-մապատասխան մեթոդիկայի բացակայության պատճառով։
Փորձաքննությանը տրամադրված «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտո-մեքենայի ձախակողմյան հետին տեսանելիության հայելու իրանը վերաներկված չէ։
«Տրանսպորտային միջոցի զննության մասին» 22.02.2017թ. արձանագրության համա-ձայն` զննության ենթարկվող «Օպել Աստրա» մակնիշի ավտոմքենայի առջևի պաշտպանիչ վահանակի աջակողմյան անկյունային հատվածը մասնակի գունաթափված է, եզրային հատվածը վնասված է, շարժիչի ծածկոցի առաջնամասի մեջտեղի հատվածում տեսանելի են թեթև ճաքճքված հատվածներ։
«Իրեղեն ապացույց ճանաչելու և պատասխանատու պահպանությանը հանձնելու մասին» 19.04.2017թ. որոշման համաձայն՝ «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան ճանաչվել է իրեղեն ապացույց և հանձնվել ՀՀ ՃՈ ծառայու-թյան պատասխանատու պահպանությանը։
«Ճանապարհատրանսպորտային դեպքի վայրի զննության մասին» 05.01.2017թ. ար-ձանագրության համաձայն` դեպքը տեղի է ունեցել 05.01.2017թ.` ժամը 18։30-ի սահմաննե-րում, Սարյան փողոցի թիվ 30 շենքի դիմացի հատվածում։
«Տեսագրությունը որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին» 26.04. 2017թ. որոշման համաձայն` ապացույց է ճանաչվել 18.01.2017թ. «Փարկինգ Սիթի Սերվիս» ՓԲԸ-ից դեպքի վերաբերյալ ստացված տեսագրությունները։
«Տեսագրության զննում կատարելու մասին» 20.02.2017թ. արձանագրության համա-ձայն` CAM 141312 անվանումով տեսագրությունը սկսվում է 18։11։45 վայրկյանից և ա-վարտվում 18։13։00 վայրկյանին։ Տեսագրությամբ տեսանելի են երթևեկության երկու ուղե-մասերի և հանդիպակաց մայթի մի հատված։ Նշված մայթեզրին կանգնած են երկու ավտո-մեքենա, իսկ մայթին՝ քաղաքացի և շուն։ Տեսանելի է, որ քաղաքացին և շունը կանգնած մե-քենաների մեջտեղով մտնում են ճանապարհի հանդիպակաց ուղեմասի երթևեկելի մաս, քաղաքացին մի պահ գլուխը շրջում է ձախ, հետո՝ աջ և 18։11։55 վայրկյանին արագ քայլով հատում է նշված ուղեմասը, հասնում բաժանարար հոծ գծանշումին և առանց կանգ առնելու նույն տեմպով 18։12։00 վայրկյանին շարունակում է ուղիղ հատել երթևեկելի առաջին ուղե-մասը, սակայն երկու կամ երեք քայլ առաջանալուց հետո 18։12։01 վայրկյանին նրան հար-վածում է այդ ուղեմասով ընթացող ավտոմեքենան, և քաղաքացին առաջ է շպրտվում այդ ավտոմեքենայի առջևի մասում՝ ավտոմեքենայից մի փոքր հեռավորության վրա, իսկ շունը վազում է քաղաքացուց մի փոքր հեռու։ Հարվածող ավտոմեքենան, որի առջևի լուսարձակ-ները միացրած են, հարվածից հետո կանգ է առնում, սակայն 18։12։09 վայրկյանին շրջան-ցելով գետնին ընկած քաղաքացուն, առաջ է ընթանում և 18։12։15 վայրկյանից դուրս է գալիս տեսադաշտից։ Այդ ընթացքում՝ 18։12։12 վայրկյանին, նշված ավտոմեքենայի վրա տեսանելի է «LUNA» անգլերեն տպատառ գրառումը և տաքսու տարբերանշանը։ Գետնին ընկած քաղաքացուն են մոտենում մի քանի քաղաքացի և փորձում օգնել։ Այդ ընթացքում ավտոմե-քենաները շարունակում են երթևեկել երկու ուղեմասերում էլ։
Նշված տեսագրությունում քրեական գործի համար հետաքրքրություն է ներկայաց-նում նաև անհայտ մակնիշի և համարանիշի ավտոմեքենան, որը նշված քաղաքացուն վրա-երթի ենթարկվելու պահին ընթանում է հանդիպակաց ուղեմասով և վրաերթից հետո անմի-ջապես կանգ է առնում, այնուհետև վարորդը մեքենան կանգնեցնում է իր աջ մայթեզրին և միացնելով ու միացված թողնելով վթարային լուսաթարթիչը՝ մոտենում է վրաերթի ենթարկ-ված քաղաքացուն՝ օգնության։
Տեսագրության ավարտին՝ 18։13։00 վայրկյանին վրաերթի ենթարկված քաղաքացին դեռևս գտնվում է գետնին ընկած վիճակում։
Երկրորդ՝ CAM 141315 անվամբ տեսագրության, 18։12։02 վայրկյանին տեսանելի է, թե ինչպես հանդիպակաց ուղեմասով առջևի լուսարձակները միացրած ընթացող ավտոմեքենան առաջնամասով հարվածում է մի քաղաքացու, նույն պահին տեսանելի է շուն, որը քաղաքա-ցուց հեռանում է մի փոքր և կանգնում։ Հարվածող մեքենան 18։12։09 վայրկյանին շրջան-ցելով գետնին ընկած քաղաքացուն, առաջ ընթանալով և վարելով իր ուղեմասի աջ եզրով, հե-ռանում է և 18։12։18 վայրկյանին դուրս է հայտնվում տեսադաշտից։ Այդ ընթացքում վրաերթի ենթարկված քաղաքացուն են մոտենում 5-6 քաղաքացիներ և փորձում օգնել նրան։ Տեսագ-րության ավարտին՝ 18։13։00 վայրկյանին, վրաերթի ենթարկված քաղաքացին դեռևս մնում է վրաերթից հետո նույն տեղում գետնին ընկած վիճակում։
Զննությամբ պարզվել է, որ վերը նշված երկու տեսագրություններում էլ նույն դեպքն է, տեսանկարահանված տարբեր դիրքերից։
«Ձայնագրությունը որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին» 22.05. 2017թ. որոշման համաձայն` որպես ապացույց է ճանաչվել 20.05.2017թ. «Շտապբուժօգնու-թյուն» ՓԲԸ-ից ստացված ձայնագրությունը։
«Ձայնագրության զննում կատարելու մասին» 22.05.2017թ. արձանագրության համա-ձայն` «Շտապբուժօգնություն» ՓԲԸ է զանգահարել մի քաղաքացի և զանգի ամենասկզբում լսվում է, որ կնոջ ձայնով ինքնապատասխանիչը հայտնում է, որ զանգը ձայնագրվում է, այ-նուհետև աղջկա և տղայի ձայներով երկխոսություն է 1։55 րոպե տվողությամբ։ Խոսակցութ-յան ընթացքում տղայի ձայնով քաղաքացին բարևելուց հետո խնդրում է «սկորի» ուղարկել Ամիրյան Սարյան փողոցների խաչմերուկի մոտ` հայտնելով, որ այնտեղ մի տաքսի մարդ է գցել մեքենայի տակ ու փախել։ Հետագա խոսակցության ժամանակ աղջկա ձայնով քաղա-քացին հարցնում է, թե Ամիրյան-Սարյան խաչմերուկ, վրաերթ, վնասվող կա արդյոք, մոտա-վոր տարիքը, տղայի ձայնով քաղաքացին պատասխանում է, որ այո, «Գոլդ Ջիմ»-ի շենքի մոտ, Սարյան 30, վնասվողը մոտ 70 տարեկան կին է, աղջկա ձայնով քաղաքացին վերջում հայտնում է՝ եղավ։
Դատարանի վերլուծություն.
ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածն ամրագրում է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդա-րացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։
2. (...)։
3. Հիմնական իրավունքների խախտմամբ ձեռք բերված կամ արդար դատաքննության իրավունքը խաթարող ապացույցի օգտագործումն արգելվում է։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են-թադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հա-վաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Շարադրված դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն են-թակա է հիմնավորման գործին վերաբերող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բա-վարար ամբողջությամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապա-ցույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ա-պացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դա-տավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նա-խատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատ-րելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բա-վարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկա-վարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզ-մամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համա-ձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կա-յացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորու-թյունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամ-բաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկա-վարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապա-ցույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակ-ցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգա-մանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած, դատարանի կողմից հաստատված արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, քրեական գործի ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեա-կան գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամ-բողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը կատարել է հանցանքներ՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով, որոնցով և պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալի ցուցմունքին և դրանում նշված պատ-ճառաբանություններին, գտնում է, որ դատաքննությանմբ հետազոտված ապացույցների հա-մակցությամբ հիմնավորվում է, որ դրանք անհնիմն են և հերքվում են դատաքննությամբ հետազոտված և դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատվող մյուս ապացույց-ներով։
Դատարանը գտնում է, որ նշված պատճառաբանություններով ամբաստանյալը ցան-կանում է խուսափել դատարանի կողմից հաստատված հանցագործությունների համար պա-տասխանատվությունից և պատժից։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած արարքների բնույթը և հան-րության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարումից անմիջա-պես հետո և հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում նրա դրսևորած վարքագիծը, կատարած արարքների և դրանց հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևո-րած հոգեբանական վերաբերմունքը, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ուսումնասիր-ված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմաց-նող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական և առաջին անգամ է դատապարտվում։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ ձեռք չբերվեցին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանք-ներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակ-վում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբեր-յալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադե-պային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բա-վարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջ-ներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վեր-լուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակ-ների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
Դատարանը, նկատի ունենալով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվութ-յունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը և ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պա-տասխանատվության անհատականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքնե-րից, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է դատապարտվի տուգանքի` երկու տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկմամբ, իսկ 244-րդ հոդվածով` տուգան-քի` առանց տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկման։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախութ-յան հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարա-րելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` պետք է ազատվի հիմնական պատժից, նկատի ունենալով, որ առկա չեն նշված օրենքով սահման-ված սահմանափակումները։
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքի համաձայն` Մարտին Խա-չիկի Իսահակյանը որևէ այլ հանցագործություն չի կատարել և չի դատապարտվել։
Դատարանը, քննության առնելով քաղաքացիական հայցվոր (տուժող) Գայանե Մար-տիրոսյանի ընդդեմ պատասխանող (ամբաստանյալ) Մ.Իսահակյանի՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման պահանջի մասին հայցը, արձանագրելով, որ պատաս-խանողը հայցն ընդունեց միայն հիվանդանոցում կատարված բուժման ծախսերի մասով, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի մասնակիորեն՝ հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի մասով։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի համաձայն՝ տուժող է ճա-նաչվում այն անձը, ում քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով անմիջականորեն պատճառվել է բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածը սահմանում է, որ քաղաքա-ցիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրե-լու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դա-տավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս։ Ըստ ՀՀ քրեական դատավա-րության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ քաղաքացիական հայցը հարուցվում է կաս-կածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար։
Փաստորեն, քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հա-տուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողութ-յունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։
Վճռաբեկ դատարանը Ա.Մկրտչյանի վերաբերյալ թիվ ՇԴ2/0013/01/11 գործով կա-յացրած որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մա-սին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։ (…)» (տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը)։
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հա-տուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում։ Քրեական դատավարու-թյունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանա-կան փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրե-ական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…)։
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը» (տե՛ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը)»։
Հիմք ընդունելով Ա.Մկրտչյանի, Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի լուծման համար պարտադիր է հանցագործության և հատուցման ենթակա վնասի միջև անմիջական պատճառահետևան-քային կապի առկայությունը, ինչպես նաև քաղաքացիական հայցի հիմքի և առարկայի՝ պատշաճ կերպով հիմնավորված լինելը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգը-ծում է, որ քաղաքացիական հայցի հիմքը հայց հարուցելու իրավունք առաջացնող փաստերի ամբողջությունն է, իսկ հայցի առարկան` այդ փաստերի վրա հիմնված պահանջը։ Ընդ որում, քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերը պետք է հիմնավորեն վնասի առկայու-թյունն ու այն հանցագործությամբ պատճառված լինելու հանգամանքը։ Հետևաբար, քրեա-կան դատավարությունում հայց հարուցելու իրավունքն առկա է այն դեպքում, երբ վնասն ան-միջականորեն պատճառվել է հանցագործությամբ։
Ելնելով վերոգրյալից` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դա-տավարությունում քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերն են`
ա) հակաիրավական արարքը` հանցագործությունը, վնաս հասցնելու փաստը և դը-րանց միջև առկա անմիջական պատճառահետևանքային կապը.
բ) հատուցման ենթակա գույքային վնասը հայցվորին պատճառված լինելու հանգա-մանքը,
գ) մեղադրյալի կամ նրա գործողությունների համար գույքային պատասխանատ-վություն կրող անձի կողմից վնասի հատուցման պարտականությունը կամովին չկատարելու հանգամանքը։
Քաղաքացիական հայցի առարկան, ինչպես արդեն նշվեց, կազմում է հանցագործու-թյամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը։ Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար, քրեական դատավարության շրջանակներում հատուց-ման ենթակա չէ այն վնասը, որը թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատ-ճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով։
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեա-կան դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության շրջանակներում ենթակա են հատուցման`
ա) քրեական օրենքով արգելված արարքով անմիջականորեն պատճառված գույքա-յին վնասը,
բ) վնասված կամ ոչնչացված (կորսված) գույքը վերականգնելու, գնելու ծախսերը,
գ) տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության համար կատարված անհրաժեշտ ծախսերը (mutatis mutandis տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը)։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են միայն վերոնշյալ վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեա-կան գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատա-վարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)»։
Սույն գործի փաստական տվյալների և հետազոտված ապացույցների համաձայն՝ ամբաստանյալը տուժողին պատճառել է մարմնական վնասվածքներ։
Ներկայացված քաղաքացիական հայցը հիմնավորող ապացույցներից հետևում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասվածքնե-րի պատճառով նա հետազոտվել է բժշկական կենտրոններում և ռենտգեն ու կամպյուտերա-յին տոմոգրաֆիա հետազոտությունների համար վճարվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։
Այսինքն, ներկայացված պատշաճ փաստաթղթերով հիմնավորվում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասների պատճառով ծախսվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։
Ինչ վերաբերվում է պահանջի և այն հիմնավորող փաստաթղթերի մյուս մասին, ապա դատարանն արձանագրում է, որ դրանք հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները են (օրինակ՝ տուժողի շանը զբոսանքի տանելու համար կատրաված ծախսերը) և չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ ու պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը հնարավորություն կտա տուժո-ղին իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով։
Դատարանը նաև հարկ է համարում նշել, որ ներկայացված փաստաթղթերի մեծ մա-սը, որոնցով ըստ տուժողի ներկայացուցիչի պնդման հիմնավորվում է տուժողի բուժման հետ կապված ծախսերի մի մասը, պատշաճ չեն կամ մեծամասամբ անընթեռնելի անդորրագրեր են, որոնցում բացակայում է որևէ նշում, որ դրանք ուղղված են եղել տուժողի առողջության վերականգնմանը՝ կապված կատարված հանցագործության հետ։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար-չական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 24.07.2017թ. ո-րոշմամբ որպես հայցի ապահովման միջոց, հայցագնի` 3.300.000 ՀՀ դրամի չափով արգե-լանք է դրվել ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանի գույքի և դրամական միջոցների վրա, գտնում է, որ նշված անհրաժեշտությունը դեռևս չի վերացել, հետևաբար մինչև սույն դատավճռի կա-տարումը ամբաստանյալի գույքի վրա դրված կալանքը պետք է պահպանվի։
Դատարանը, քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, գտնում է, որ իրեղեն ապացույցը՝ «Օպել Աստրա» մակնիշի 34 DN 924 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է հանձնվի դրա սե-փականատիրոջ տնօրինմանը։
Քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաս-տանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, պետք է թողնվի անփոփոխ։
Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մարտին Խաչիկի Իսահակյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով։
Մարտին Իսահակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով դա-տապարտել 150.000 (մեկ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Մարտին Իսահակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածով դատապարտել 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի՝ առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքի զրկման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ նշանակված պատիժ-ները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, որպես վերջնական պատիժ՝ նշանակել 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանք՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապե-տության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով հա-մաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կե-տի համաձայն՝ Մարտին Իսահակյանին ազատել հիմնական պատժից՝ 300.000 (երեք հար-յուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքից։
Մարտին Իսահակյանից հօգուտ Գ.Մարտիրոսյանի բռնագանձել 75.000 (յոթանա-սունհինգ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում։
Մ.Իսահակյանի գույքի վրա դրված կալանքը պահպանել մինչև սույն դատավճռի կա-տարումը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված «Օպել Աստրա» մակնիշի 34 DN 924 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան հանձնել սեփականատիրոջ տնօրինմանը։
Մ.Իսահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստո-րագրությունը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0171/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 28-06-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Երևան քաղաքի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 63200417 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Մարտին Իսահակյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. հունվարի 5-ին իրեն վստահված <Լունա>> տաքսի ծառայությանը պատկանող <<Օպել Աստրա>> մակնիշի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 30 հասցեին հարակից ճանապարհահատվածով երթևեկելիս թույլ է տվել երթևեկության կանոնների պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է` իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու, այսինքն` հետիոտն Գայանե Մարտիրոսյանի կողմից իր ուղեմասով ճանապարհը հոծ գծանշումից հատելու պահից սկսած, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և վերջինիս վրաերթը կանխելու նպատակով ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենան մինչև վրաերթի տեղին հասնելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար, այն հաշվով, որպեսզի Գ. Մարտիրոսյանը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, դրանով իսկ պայմանավորվել տվյալ վրաերթի առաջացմանը, անզգուշությամբ նրա առողջությանը պատճառել միջին ծանրության վնաս: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Մարտին |
| Ազգանուն | Իսահակյան |
| Հայրանուն | Խաչիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.28 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 28-06-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մեսրոպ |
| Ազգանուն | Մակյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 29-06-2017 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 29-06-2017 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-07-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Գևորգյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մարտին |
| Ազգանուն | Իսահակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էլիզա |
| Ազգանուն | Կոստանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գայանե |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-09-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-09-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | ՀՀ ԴՆԽ-ի կողմից 23.09.2017թ. թիվ 23Ա որոշմամբ նախագահող դատավորի այլ դատարան գործուղվելու պատճառով |
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 27-09-2017 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Գործուղում |
Մակագրել
| Երբ | 27-09-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 29-09-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-10-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Գևորգյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էլիզա |
| Ազգանուն | Կոստանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գայանե |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-12-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-04-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-07-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-09-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:15 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-12-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2019թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-01-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի վատառողջության պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-02-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-03-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-04-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 23-04-2019 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Մարտին |
| Ազգանուն | Իսահակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 23-04-2019 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 23-04-2019 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Ոչ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0171/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 23 ապրիլի 2019թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ նախագահությամբ` դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ` մեղադրող Ա.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ տուժող Գ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ տուժողի ներկ. Ի.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ ամբաստանյալ Մ.ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ պաշտպան Է.ԿՈՍՏԱՆԴՅԱՆԻ թարգմանիչ Ծ.ԹՈՐՈՍՅԱՆԻ դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի` ծնված 18.03.1952թ-ին ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքա-ցի, ամուսնացած, իր հայտարարությամբ` խնամքին 1 անձ, միջնակարգ կրթությամբ, վատ-առողջ, չի աշխատում, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Բայադյան փողոց, 3-րդ շենք, հ. 56 բնակարան, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը. Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Գևորգյանը 16.02.2017թ. ո-րոշմամբ նախապատրաստված նյութերով քրեական գործի հարուցելը մերժելու մասին ՀՀ ոստիկանության ՃՈ 1-ին սպայական գումարտակի ՃՏՊ գործերով հետաքննության և վար-չական վարույթի իրականացման բաժանմունքի հետաքննիչ Ա.Բաբիկյանի 04.02.2017թ. ո-րոշումը վերացրել է և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվա-ծով հարուցել է թիվ 63200417 քրեական գործը։ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Ա.Ա-դամյանը 20.02.2017թ. որոշմամբ թիվ 63200417 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։ Քննիչի 22.02.2017թ. որոշմամբ որպես խափանման միջոց` Մ.Իսահակյանի նկատ-մամբ ընտրվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին, իսկ 01.03.2017թ. որոշմամբ վերջինս ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս-գրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով։ Քննիչի 03.05.2017թ. որոշմամբ Մ.Իսահակյանին նախկինում առաջադրված մեղադ-րանքը փոփոխվել է և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով։ Քրեական գործի նյութերում վարույթը կարճելու հանգամանքներ չկան, մինչդատա-կան վարույթը կատարված է առանց քրեադատավարական օրենքի էական խախտումների։ Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Մ.Իսահակյանին պաշտպանել է փաստա-բան Է.Կոստանյանը։ 2017թ. հունիսի 28-ին թիվ 63200417 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Մ.Մակյան) 2017թ. հունիսի 29-ի որոշ-մամբ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 14.07.2017թ. որոշ-մամբ նշանակվել է դատաքննության։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2017թ. սեպտեմբերի 29-ի որոշմամբ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդ-վածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017թ. հոկ-տեմբերի 16-ի որոշմամբ նշանակվել է դատաքննության։ Ամբաստանյալ Մարտին Իսահակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «2017թ. հունվարի 5-ին` ժամը 1830-ի սահմաններում, իրեն վստահված, «Լունա» տաքսի ծառայութ-յանը պատկանող «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քա-ղաքի Սարյան փողոցի 30 հասցեին հարակից ճանապարհահատվածով երթևեկելիս թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ ճա-նապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջներին հակասող գործողություն-ներ, այն է՝ իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու, այսինքն՝ հետիոտն Գայանե Միքայելի Մարտիրոսյանի կողմից իր ուղեմասով ճանապարհը հոծ գծանշումից հատելու պահից սկսած, երթեկության անվտանգությունն ապահովելու և վերջինիս վրաերթը կանխելու նպատակով ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենան մինչև վրաերթի տեղին հասնելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար, այն հաշվով, որպեսզի Գ.Մար-տիրոսյանը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը, ան-զգուշությամբ նրա առողջությանը պատճառել միջին ծանրության վնաս։ Այնուհետև, Մ.Իսահակյանը խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտան-գության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 2-րդ կետի «Դ» ենթակետի պահանջ-ները` թողել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը և հեռացել։ Այսպիսով, Մարտին Իսահակյանն իր վարած «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայով խախտել է «ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն ո-րոշմամբ հաստատված ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջ-ները, ինչի հետևանքով Գայանե Մարտիրոսյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճա-ռել է միջին ծանրության վնաս, և թողնելով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը` հեռացել է, այսինքն՝ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 1-ին մասով և 244 հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքներ»։ Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները. Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանը 2017թ. հունվարի 5-ին՝ ժամը 1830-ի սահմաններում, իրեն վստահված, «Լունա» տաքսի ծա-ռայությանը պատկանող «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 30-րդ շենքին հարակից ճանապարհա-հատվածով՝ Ամիրյան փողոցի կողմից Լեոյի փողոցի ուղղությամբ, հոծ գծից մոտ 1 մետր հե-ռավորությամբ մոտ 40 կմ/ժ արագությամբ երթևեկելիս թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված «ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոններ»-ի 67-րդ կետի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ իր երթևեկու-թյան համար վտանգն առաջանալու, այսինքն` տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի կողմից շան հետ միասին Սարյան փողոցի նշված, հետիոտնի անցման համար չնախատեսված հատ-վածը Մաշտոցի պողոտայի ուղղությամբ ձախ մայթից աջ մայթ արագ քայլերով ուղիղ անկ-յան տակ հատելու պահից սկսած, երթեկության անվտանգությունն ապահովելու և վերջինիս վրաերթը կանխելու նպատակով ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմե-քենան մինչև վրաերթի տեղին հասնելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար, այն հաշ-վով, որպեսզի Գ.Մարտիրոսյանը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, որի արդյունքում ավտոմե-քենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրա-երթի առաջացումը՝ տուժող Գ.Մարտիրոսյանի առողջությանը պատճառելով միջին ծանրու-թյան վնաս։ Այնուհետև, ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը խախտելով «Ճանապարհային երթևեկու-թյան անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 2-րդ կետի «Դ» են-թակետի պահանջները` շրջանցել է վրաերթի հետևանքով գետնին ընկած տուժողին, թողել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը և հեռացել։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում. Ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց՝ պատճառաբա-նելով, որ ինքը չի նկատել, որ մեքենայի տակ կին է գցել։ Ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանի ցուցմունքի համաձայն` ինքը տաքսի է վարում և դեպքի օրը Մասիվից ուղևոր փոխադրելու ժամանակ երթևեկել է դեպի Մաշտոցի պողոտա։ Մինչ Մաշտոցի պողոտա հասնելը` Մոսկովյան փողոցում նկատել է, որ ճանապարհը սառած է, ուստի դանդաղեցրել է արագությունը և սկսել է երթևեկել մոտավորապես 40 կմ/ժ արա-գությամբ։ Սարյան փողոցից դեպի Մաշտոցի պողոտա թեքվելիս, հոծ գծից մոտ 1.5 մետր հե-ռավորության վրա մի շուն է նկատել, որը վազել է դեպի փողոց։ Ինքը դանդաղեցրել է արա-գությունը, ձախից շրջանցել է շանը և, նկատելով, որ շունը վազում է, շարունակել է իր եր-թուղին։ Ընկած կին չի նկատել, հակառակ դեպքում կկանգներ և կօգներ նրան։ Հետագայում իր աղջիկն այցելել է տուժողին, ով անկողնում պառկած է եղել։ Տուժողն իրենից պահանջում է 7000 ԱՄՆ դոլարից ավել գումար, որն ինքը չի կարող վճարել։ Տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ցուցմունքի համաձայն` դեպքի օրն ինքն իր շան հետ դուրս է եկել զբոսնելու։ Երբ հասել է Պուշկին-Սարյան փողոցների խաչմերուկին, նայել է աջ ու, տեսնելով, որ ավտոմեքենաներ և այլ մարդիկ չկան, շան հետ արագ քայլերով փորձել է անցնել ճանապարհը, սակայն կեսից շատն անցնելուց հետո իրեն մի ավտոմեքենա է հար-վածել։ Այդ պահին ինքն անմիջապես շանը բաց է թողել։ Ավտոմեքենայի վարորդը, ում ինքը չի էլ տեսել, շրջանցել է իրեն և շարունակել է ճանապարհը։ Իր շուրջ մարդիկ են հավաքվել և փորձել են օգնել իրեն, սակայն կոտրվածքներ ունենալու պատճառով չի կարողացել կանգ-նել։ Դեպքի վայրից իրեն շտապօգնության ավտոմեքենայով տեղափոխել են հիվանդանոց, որտեղ զննել են իրեն և ուղարկել են տուն` ասելով, որ 10 օր հետո կառողջանա։ Դրանից որոշ ժամանակ անց իր կանչով բժիշկն այցելել է իրեն և տարել է «Էրեբունի» ԲԿ՝ ռենտգեն անե-լու։ Ինքը 4 ամիս անկողնային վիճակում պառկած է եղել, բժիշկը շաբաթվա մեջ երկու ան-գամ իր կանչով այցելել է իրեն և 7-8 ամիս քայլել է ձեռնափայտի օգնությամբ ու այս ամենի արդյունքում ինքը մոտավոր երեք միլիոն երեք հարյուր հազար ՀՀ դրամ գումար է ծախսել, սակայն ամբաստանյալն իրեն ոչնչով չի օգնել։ Վկա Աշոտ Բաղդասարյանի ցուցմունքի համաձայն` դեպքի օրն ինքն աշխատանքից տուն վերադառնալիս՝ Սարյան փողոցն անցնելիս, նկատել է, որ «Օպել» մակնիշի մի տաքսի ավտոմեքենա, որը վրաերթի է ենթարկել մի կնոջ, այնուհետև նստատեղից ձգվել է, գլուխը բարձրացրել, նայել ու, ավտոմեքենայով շրջանցելով, շարունակել ճանապարհը։ Ինքը երթև-եկել է «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի հանդիպակաց ուղղությամբ։ Ամաբաստանյալի ավ-տոմեքենայի պատուհանը փակ է եղել, և նա ոչ ավտոմքենայից է իջել, ոչ էլ գլուխն է պատու-հանից դուրս հանել։ Ինքն իր ավտոմեքենան կանգնեցրել է փողոցի աջ հատվածում և գնացել է օգնելու վրաերթի ենթարկված կնոջը։ Անմիջապես զանգել է շտապօգնություն։ Վրաերթի ենթարկված կինը շան հետ է եղել, և ամբաստանյալը հարվածել է նաև շանը։ Տուժողը ցավեր է ունեցել, սակայն տեսանելի վնասվածքներ չեն եղել։ Դատաբժշկական փորձաքննության 10.01.2017թ. թիվ 0034 և լրացուցիչ եզրակացու-թյան համաձայն` Գ.Մարտիրոսյանի մարմնական վնասվածքները՝ ձախից 2-րդ մատի քերծ-վածքի, աջից ազդրի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, աջ սրունքի շրջանի արյունազեղ-ման, աջ և ձախ ցայլոսկրերի հիմքի կոտրվածքների, ձախ նստոսկրի փակ առանց տեղա-շարժի կոտրվածքների, աջ ազդոսկրի միջային կոճի պոկումային առանց տեղաշարժի կոտրվածքի ձևով, պատճառվել են բութ, կոշտ առարկաների ներգործությամբ, հնարավոր է փորձաքննվողի կողմից նշված ժամանակին և հանգամանքներում, որոնք առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով, նկատի ունե-նալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ գտնվող հետևանքների տևողությունը 21 օրից ավելի։ Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության 14.04.2017թ. հ. 15701708 եզրակացութ-յան համաձայն` առաջադրված պայմաններում «Օպել Աստրա 1.6» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն ու-նեցել է և նա, ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ավտոմոբիլը մինչև վրաերթի տեղին հաս-նելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար, այն հաշվով, որպեսզի հետիոտնը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, արդյունքում վրաերթի է ենթարկել հետիոտնին, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ կետի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը։ Առաջադրված պայմաններում «Օպել Աստրա 1.6» մակնիշի 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմե-քենայի վարորդը՝ իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու պահից սկսած, երթեկութ-յան անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ վրաերթը կանխելու նպատակով պետք է ժա-մանակին կատարված արգելակումով իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն տար հետիոտնին դուրս գալու վը-տանգավոր գոտուց։ Ինչ վերաբերվում է «Օպել Աստրա 1.6» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայի վարորդի գործողությանը՝ պատահարի վայրից հեռանալու առումով, ապա դրա գնահատման համար ավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պա-հանջվում։ Այն ենթակա է իրավական գնահատման «Ճանապարհային երթևեկության անվը-տանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջների տե-սանկյունից։ Հետիոտնի գործողությունների գնահատման համար ավտոտեխնիկական փորձագե-տի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պահանջվում։ Դրանք ենթակա են իրավական գնահատման «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի համապատասխան պահանջների տեսանկյունից։ Դատահետքաբանական և դատաքիմիական փորձաքննության 02.05.2017թ. Հմ` 14181702 եզրակացության համաձայն` հետազոտման պահին փորձաքննությանը տրամա-դըրված «Օպել» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայի վրա, մասնավորապես` առաջնա-մասում, վրաերթին բնորոշ վնասվածքներ ու հետքեր չեն հայտնաբերվել։ Ավտոմեքենայի առջևի աջ կողմում առկա են մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ, որոնք կարող էին առա-ջանալ համապատասխան բարձրություններ ունեցող կոշտ առարկաների հետ փոխազդե-ցությունների մեջ մտնելու հետևանքով։ Տվյալ վնասվածքների առաջացման վաղեմությունը որոշել հնարավոր չէ, գիտականորեն մշակված մեթոդի բացակայության պատճառով։ Հետազոտման պահին փորձաքննությանը տրամադրված «Օպել» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայի վրա, մասնավորապես՝ առջևի դետալների վրա վերանորոգմանը բնորոշ հետքեր չկան։ Փորձաքննությանը տրամադրված «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտո-մեքենայի առջևի վահանը, շարժիչի ծածկոցը, առջևի ձախակողմյան և աջակողմյան անվա-թևերը, աջակողմյան հետին տեսանելիության հայելու իրանը վերաներկված են։ Որոշել տըվ-յալ դետալների վերաներկման վաղեմությունը հնարավոր չէ՝ գիտականորեն մշակված հա-մապատասխան մեթոդիկայի բացակայության պատճառով։ Փորձաքննությանը տրամադրված «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտո-մեքենայի ձախակողմյան հետին տեսանելիության հայելու իրանը վերաներկված չէ։ «Տրանսպորտային միջոցի զննության մասին» 22.02.2017թ. արձանագրության համա-ձայն` զննության ենթարկվող «Օպել Աստրա» մակնիշի ավտոմքենայի առջևի պաշտպանիչ վահանակի աջակողմյան անկյունային հատվածը մասնակի գունաթափված է, եզրային հատվածը վնասված է, շարժիչի ծածկոցի առաջնամասի մեջտեղի հատվածում տեսանելի են թեթև ճաքճքված հատվածներ։ «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու և պատասխանատու պահպանությանը հանձնելու մասին» 19.04.2017թ. որոշման համաձայն՝ «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան ճանաչվել է իրեղեն ապացույց և հանձնվել ՀՀ ՃՈ ծառայու-թյան պատասխանատու պահպանությանը։ «Ճանապարհատրանսպորտային դեպքի վայրի զննության մասին» 05.01.2017թ. ար-ձանագրության համաձայն` դեպքը տեղի է ունեցել 05.01.2017թ.` ժամը 18։30-ի սահմաննե-րում, Սարյան փողոցի թիվ 30 շենքի դիմացի հատվածում։ «Տեսագրությունը որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին» 26.04. 2017թ. որոշման համաձայն` ապացույց է ճանաչվել 18.01.2017թ. «Փարկինգ Սիթի Սերվիս» ՓԲԸ-ից դեպքի վերաբերյալ ստացված տեսագրությունները։ «Տեսագրության զննում կատարելու մասին» 20.02.2017թ. արձանագրության համա-ձայն` CAM 141312 անվանումով տեսագրությունը սկսվում է 18։11։45 վայրկյանից և ա-վարտվում 18։13։00 վայրկյանին։ Տեսագրությամբ տեսանելի են երթևեկության երկու ուղե-մասերի և հանդիպակաց մայթի մի հատված։ Նշված մայթեզրին կանգնած են երկու ավտո-մեքենա, իսկ մայթին՝ քաղաքացի և շուն։ Տեսանելի է, որ քաղաքացին և շունը կանգնած մե-քենաների մեջտեղով մտնում են ճանապարհի հանդիպակաց ուղեմասի երթևեկելի մաս, քաղաքացին մի պահ գլուխը շրջում է ձախ, հետո՝ աջ և 18։11։55 վայրկյանին արագ քայլով հատում է նշված ուղեմասը, հասնում բաժանարար հոծ գծանշումին և առանց կանգ առնելու նույն տեմպով 18։12։00 վայրկյանին շարունակում է ուղիղ հատել երթևեկելի առաջին ուղե-մասը, սակայն երկու կամ երեք քայլ առաջանալուց հետո 18։12։01 վայրկյանին նրան հար-վածում է այդ ուղեմասով ընթացող ավտոմեքենան, և քաղաքացին առաջ է շպրտվում այդ ավտոմեքենայի առջևի մասում՝ ավտոմեքենայից մի փոքր հեռավորության վրա, իսկ շունը վազում է քաղաքացուց մի փոքր հեռու։ Հարվածող ավտոմեքենան, որի առջևի լուսարձակ-ները միացրած են, հարվածից հետո կանգ է առնում, սակայն 18։12։09 վայրկյանին շրջան-ցելով գետնին ընկած քաղաքացուն, առաջ է ընթանում և 18։12։15 վայրկյանից դուրս է գալիս տեսադաշտից։ Այդ ընթացքում՝ 18։12։12 վայրկյանին, նշված ավտոմեքենայի վրա տեսանելի է «LUNA» անգլերեն տպատառ գրառումը և տաքսու տարբերանշանը։ Գետնին ընկած քաղաքացուն են մոտենում մի քանի քաղաքացի և փորձում օգնել։ Այդ ընթացքում ավտոմե-քենաները շարունակում են երթևեկել երկու ուղեմասերում էլ։ Նշված տեսագրությունում քրեական գործի համար հետաքրքրություն է ներկայաց-նում նաև անհայտ մակնիշի և համարանիշի ավտոմեքենան, որը նշված քաղաքացուն վրա-երթի ենթարկվելու պահին ընթանում է հանդիպակաց ուղեմասով և վրաերթից հետո անմի-ջապես կանգ է առնում, այնուհետև վարորդը մեքենան կանգնեցնում է իր աջ մայթեզրին և միացնելով ու միացված թողնելով վթարային լուսաթարթիչը՝ մոտենում է վրաերթի ենթարկ-ված քաղաքացուն՝ օգնության։ Տեսագրության ավարտին՝ 18։13։00 վայրկյանին վրաերթի ենթարկված քաղաքացին դեռևս գտնվում է գետնին ընկած վիճակում։ Երկրորդ՝ CAM 141315 անվամբ տեսագրության, 18։12։02 վայրկյանին տեսանելի է, թե ինչպես հանդիպակաց ուղեմասով առջևի լուսարձակները միացրած ընթացող ավտոմեքենան առաջնամասով հարվածում է մի քաղաքացու, նույն պահին տեսանելի է շուն, որը քաղաքա-ցուց հեռանում է մի փոքր և կանգնում։ Հարվածող մեքենան 18։12։09 վայրկյանին շրջան-ցելով գետնին ընկած քաղաքացուն, առաջ ընթանալով և վարելով իր ուղեմասի աջ եզրով, հե-ռանում է և 18։12։18 վայրկյանին դուրս է հայտնվում տեսադաշտից։ Այդ ընթացքում վրաերթի ենթարկված քաղաքացուն են մոտենում 5-6 քաղաքացիներ և փորձում օգնել նրան։ Տեսագ-րության ավարտին՝ 18։13։00 վայրկյանին, վրաերթի ենթարկված քաղաքացին դեռևս մնում է վրաերթից հետո նույն տեղում գետնին ընկած վիճակում։ Զննությամբ պարզվել է, որ վերը նշված երկու տեսագրություններում էլ նույն դեպքն է, տեսանկարահանված տարբեր դիրքերից։ «Ձայնագրությունը որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին» 22.05. 2017թ. որոշման համաձայն` որպես ապացույց է ճանաչվել 20.05.2017թ. «Շտապբուժօգնու-թյուն» ՓԲԸ-ից ստացված ձայնագրությունը։ «Ձայնագրության զննում կատարելու մասին» 22.05.2017թ. արձանագրության համա-ձայն` «Շտապբուժօգնություն» ՓԲԸ է զանգահարել մի քաղաքացի և զանգի ամենասկզբում լսվում է, որ կնոջ ձայնով ինքնապատասխանիչը հայտնում է, որ զանգը ձայնագրվում է, այ-նուհետև աղջկա և տղայի ձայներով երկխոսություն է 1։55 րոպե տվողությամբ։ Խոսակցութ-յան ընթացքում տղայի ձայնով քաղաքացին բարևելուց հետո խնդրում է «սկորի» ուղարկել Ամիրյան Սարյան փողոցների խաչմերուկի մոտ` հայտնելով, որ այնտեղ մի տաքսի մարդ է գցել մեքենայի տակ ու փախել։ Հետագա խոսակցության ժամանակ աղջկա ձայնով քաղա-քացին հարցնում է, թե Ամիրյան-Սարյան խաչմերուկ, վրաերթ, վնասվող կա արդյոք, մոտա-վոր տարիքը, տղայի ձայնով քաղաքացին պատասխանում է, որ այո, «Գոլդ Ջիմ»-ի շենքի մոտ, Սարյան 30, վնասվողը մոտ 70 տարեկան կին է, աղջկա ձայնով քաղաքացին վերջում հայտնում է՝ եղավ։ Դատարանի վերլուծություն. ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածն ամրագրում է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք։ ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդա-րացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։ 2. (...)։ 3. Հիմնական իրավունքների խախտմամբ ձեռք բերված կամ արդար դատաքննության իրավունքը խաթարող ապացույցի օգտագործումն արգելվում է։ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են-թադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հա-վաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ Շարադրված դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն են-թակա է հիմնավորման գործին վերաբերող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բա-վարար ամբողջությամբ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապա-ցույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ա-պացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ. 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դա-տավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նա-խատեսված չէ օրենքով»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատ-րելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բա-վարարության տեսանկյունից։ 2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկա-վարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզ-մամբ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համա-ձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կա-յացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորու-թյունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամ-բաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկա-վարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապա-ցույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։ Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակ-ցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգա-մանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած, դատարանի կողմից հաստատված արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, քրեական գործի ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեա-կան գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամ-բողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը կատարել է հանցանքներ՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով, որոնցով և պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։ Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալի ցուցմունքին և դրանում նշված պատ-ճառաբանություններին, գտնում է, որ դատաքննությանմբ հետազոտված ապացույցների հա-մակցությամբ հիմնավորվում է, որ դրանք անհնիմն են և հերքվում են դատաքննությամբ հետազոտված և դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատվող մյուս ապացույց-ներով։ Դատարանը գտնում է, որ նշված պատճառաբանություններով ամբաստանյալը ցան-կանում է խուսափել դատարանի կողմից հաստատված հանցագործությունների համար պա-տասխանատվությունից և պատժից։ Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած արարքների բնույթը և հան-րության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարումից անմիջա-պես հետո և հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում նրա դրսևորած վարքագիծը, կատարած արարքների և դրանց հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևո-րած հոգեբանական վերաբերմունքը, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ուսումնասիր-ված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմաց-նող ու ծանրացնող հանգամանքները։ Որպես ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական և առաջին անգամ է դատապարտվում։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ ձեռք չբերվեցին։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանք-ներով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակ-վում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։ Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբեր-յալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադե-պային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բա-վարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջ-ներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վեր-լուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակ-ների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Դատարանը, նկատի ունենալով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվութ-յունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը և ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պա-տասխանատվության անհատականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքնե-րից, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է դատապարտվի տուգանքի` երկու տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկմամբ, իսկ 244-րդ հոդվածով` տուգան-քի` առանց տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկման։ Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախութ-յան հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարա-րելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` պետք է ազատվի հիմնական պատժից, նկատի ունենալով, որ առկա չեն նշված օրենքով սահման-ված սահմանափակումները։ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքի համաձայն` Մարտին Խա-չիկի Իսահակյանը որևէ այլ հանցագործություն չի կատարել և չի դատապարտվել։ Դատարանը, քննության առնելով քաղաքացիական հայցվոր (տուժող) Գայանե Մար-տիրոսյանի ընդդեմ պատասխանող (ամբաստանյալ) Մ.Իսահակյանի՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման պահանջի մասին հայցը, արձանագրելով, որ պատաս-խանողը հայցն ընդունեց միայն հիվանդանոցում կատարված բուժման ծախսերի մասով, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի մասնակիորեն՝ հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի մասով։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի համաձայն՝ տուժող է ճա-նաչվում այն անձը, ում քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով անմիջականորեն պատճառվել է բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածը սահմանում է, որ քաղաքա-ցիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրե-լու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դա-տավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս։ Ըստ ՀՀ քրեական դատավա-րության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ քաղաքացիական հայցը հարուցվում է կաս-կածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար։ Փաստորեն, քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հա-տուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողութ-յունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։ Վճռաբեկ դատարանը Ա.Մկրտչյանի վերաբերյալ թիվ ՇԴ2/0013/01/11 գործով կա-յացրած որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մա-սին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։ (…)» (տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը)։ Ա.Ստեփանյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հա-տուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում։ Քրեական դատավարու-թյունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանա-կան փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրե-ական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…)։ (…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը» (տե՛ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը)»։ Հիմք ընդունելով Ա.Մկրտչյանի, Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի լուծման համար պարտադիր է հանցագործության և հատուցման ենթակա վնասի միջև անմիջական պատճառահետևան-քային կապի առկայությունը, ինչպես նաև քաղաքացիական հայցի հիմքի և առարկայի՝ պատշաճ կերպով հիմնավորված լինելը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգը-ծում է, որ քաղաքացիական հայցի հիմքը հայց հարուցելու իրավունք առաջացնող փաստերի ամբողջությունն է, իսկ հայցի առարկան` այդ փաստերի վրա հիմնված պահանջը։ Ընդ որում, քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերը պետք է հիմնավորեն վնասի առկայու-թյունն ու այն հանցագործությամբ պատճառված լինելու հանգամանքը։ Հետևաբար, քրեա-կան դատավարությունում հայց հարուցելու իրավունքն առկա է այն դեպքում, երբ վնասն ան-միջականորեն պատճառվել է հանցագործությամբ։ Ելնելով վերոգրյալից` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դա-տավարությունում քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերն են` ա) հակաիրավական արարքը` հանցագործությունը, վնաս հասցնելու փաստը և դը-րանց միջև առկա անմիջական պատճառահետևանքային կապը. բ) հատուցման ենթակա գույքային վնասը հայցվորին պատճառված լինելու հանգա-մանքը, գ) մեղադրյալի կամ նրա գործողությունների համար գույքային պատասխանատ-վություն կրող անձի կողմից վնասի հատուցման պարտականությունը կամովին չկատարելու հանգամանքը։ Քաղաքացիական հայցի առարկան, ինչպես արդեն նշվեց, կազմում է հանցագործու-թյամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը։ Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար, քրեական դատավարության շրջանակներում հատուց-ման ենթակա չէ այն վնասը, որը թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատ-ճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով։ Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեա-կան դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության շրջանակներում ենթակա են հատուցման` ա) քրեական օրենքով արգելված արարքով անմիջականորեն պատճառված գույքա-յին վնասը, բ) վնասված կամ ոչնչացված (կորսված) գույքը վերականգնելու, գնելու ծախսերը, գ) տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության համար կատարված անհրաժեշտ ծախսերը (mutatis mutandis տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը)։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են միայն վերոնշյալ վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեա-կան գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատա-վարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)»։ Սույն գործի փաստական տվյալների և հետազոտված ապացույցների համաձայն՝ ամբաստանյալը տուժողին պատճառել է մարմնական վնասվածքներ։ Ներկայացված քաղաքացիական հայցը հիմնավորող ապացույցներից հետևում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասվածքնե-րի պատճառով նա հետազոտվել է բժշկական կենտրոններում և ռենտգեն ու կամպյուտերա-յին տոմոգրաֆիա հետազոտությունների համար վճարվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։ Այսինքն, ներկայացված պատշաճ փաստաթղթերով հիմնավորվում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասների պատճառով ծախսվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։ Ինչ վերաբերվում է պահանջի և այն հիմնավորող փաստաթղթերի մյուս մասին, ապա դատարանն արձանագրում է, որ դրանք հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները են (օրինակ՝ տուժողի շանը զբոսանքի տանելու համար կատրաված ծախսերը) և չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ ու պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը հնարավորություն կտա տուժո-ղին իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով։ Դատարանը նաև հարկ է համարում նշել, որ ներկայացված փաստաթղթերի մեծ մա-սը, որոնցով ըստ տուժողի ներկայացուցիչի պնդման հիմնավորվում է տուժողի բուժման հետ կապված ծախսերի մի մասը, պատշաճ չեն կամ մեծամասամբ անընթեռնելի անդորրագրեր են, որոնցում բացակայում է որևէ նշում, որ դրանք ուղղված են եղել տուժողի առողջության վերականգնմանը՝ կապված կատարված հանցագործության հետ։ Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար-չական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 24.07.2017թ. ո-րոշմամբ որպես հայցի ապահովման միջոց, հայցագնի` 3.300.000 ՀՀ դրամի չափով արգե-լանք է դրվել ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանի գույքի և դրամական միջոցների վրա, գտնում է, որ նշված անհրաժեշտությունը դեռևս չի վերացել, հետևաբար մինչև սույն դատավճռի կա-տարումը ամբաստանյալի գույքի վրա դրված կալանքը պետք է պահպանվի։ Դատարանը, քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, գտնում է, որ իրեղեն ապացույցը՝ «Օպել Աստրա» մակնիշի 34 DN 924 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է հանձնվի դրա սե-փականատիրոջ տնօրինմանը։ Քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաս-տանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, պետք է թողնվի անփոփոխ։ Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Մարտին Խաչիկի Իսահակյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով։ Մարտին Իսահակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով դա-տապարտել 150.000 (մեկ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Մարտին Իսահակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածով դատապարտել 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի՝ առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքի զրկման։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ նշանակված պատիժ-ները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, որպես վերջնական պատիժ՝ նշանակել 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանք՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։ «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապե-տության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով հա-մաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կե-տի համաձայն՝ Մարտին Իսահակյանին ազատել հիմնական պատժից՝ 300.000 (երեք հար-յուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքից։ Մարտին Իսահակյանից հօգուտ Գ.Մարտիրոսյանի բռնագանձել 75.000 (յոթանա-սունհինգ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում։ Մ.Իսահակյանի գույքի վրա դրված կալանքը պահպանել մինչև սույն դատավճռի կա-տարումը։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված «Օպել Աստրա» մակնիշի 34 DN 924 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան հանձնել սեփականատիրոջ տնօրինմանը։ Մ.Իսահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստո-րագրությունը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 23-04-2019 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 27-06-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-255, 2-107, 3-99, 4-101 |
| Գործին կից նյութերը | Քաղաքացիական հայցի վերաբերյալ ներկայացված փաստաթղթերի բնօրինակները մեկ փաթեթով կցված քրեական գործի 4-րդ հատորին: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 01-07-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-255, 2-107, 3-99, 4-101 |
| Գործին կից նյութերը | Քաղաքացիական հայցի վերաբերյալ ներկայացված փաստաթղթերի բնօրինակները մեկ փաթեթով կցված քրեական գործի 4-րդ հատորին: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-133086 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 11-02-2020 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 13-02-2020 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 23-03-2020 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-255, 2-107, 3-99, 4-101, 5-129 |
| Գործին կից նյութերը | Մեկ փաթեթ կցված քրեական գործի 4-րդ հատորին: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 23-03-2020 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-255, 2-107, 3-99, 4-101, 5-129 |
| Գործին կից նյութերը | Մեկ փաթեթ կցված քրեական գործի 4-րդ հատորին: |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0171/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 24-06-2019 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 21-06-2019 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Տուժողի ներկայացուցիչ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ինեսսա |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մարտին Իսահակյան Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Կենտրոն /` Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի /ՀՀ քր. օր-ի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով , ՀՀ քր. օր-ի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն վերջնական պատիժ - 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանք՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով , <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդ. 1-ին մասի 3-րդ կետի հիմքով ազատվել է հիմնական պատժից / վերաբերյալ 23.04.2019թ, դատավճիռը քաղաքացիական հայցի մասով , տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի երեք միլիոն երեքհարյուր հազար ՀՀ դրամի պահանջը բավարարել ամբողջությամբ : Վերաքննիչ բողոքի բաց թողնված ժամկետը համարել հարգելի և ընդունել բողոքը վարույթ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 03-07-2019 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 03-07-2019 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մարաբյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 16-07-2019 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-07-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 10-09-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 10-09-2019 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Մարտին |
| Ազգանուն | Իսահակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0171/01/17 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ նախագահող դատավոր` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ դատավորներ` Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆԻ Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ` տուժող` Գ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ ամբաստանյալ՝ Մ.ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ տուժողի ներկայացուցիչ՝ Ի.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ թարգման՝ Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆԻ 2019 թվականի սեպտեմբերի 10-ին, ք.Երևանում դռնբաց դատական նիստում տուժող, քաղացիական հայցվոր Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացուցիչ Ինեսսա Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2019 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճիռը՝ քրեական գործով ըստ մեղադրանքի՝ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. 2017 թվականի հունվարի 5-ին՝ ժամը 18:30-ի սահմանններում, Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 30 հասցեի դիմաց անհայտ մակնիշի և հաշվառման համարանիշի, սև տաքսու տարբերանշանով ավտոմեքենայի վարորդը վրաերթի է ենթարկել ոմն Գայանե Միքայելի Մարտիրոսյանին, ինչի հետևանքով ստացած մարմնական վնասվածքների պատճառով վերջինս տեղափոխվել է «Արամյանց» ԲԿ, իսկ վրաերթ ստացած անհայտ տրանսպորտային միջոցը վարող անձը թողել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը։ 2017 թվականի փետրվարի 16-ին Երևան քաղաքի դատախազությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 244-րդ հոդվածի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 63200417 քրեական գործը: 2017 թվականի փետրվարի 20-ին Գայանե Մարտիրոսյանը ճանաչվել է տուժող: 2017 թվականի փետրվարի 22-ին Մարտին Իսահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը: 2017 թվականի մարտի 01-ին Մարտին Իսահակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով առաջադրվել է մեղադրանք: 2017 թվականի մայիսի 03-ին Մարտին Իսահակյանին 2017 թվականի մարտի 01-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով կրկին առաջադրվել է մեղադրանք: 2017 թվականի հունիսի 02-ին Ինեսսա Պետրոսյանը ճանաչվել է տուժողի ներկայացուցիչ: 2017 թվականի հունիսի 28-ին թիվ 63200417 քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան՝ ըստ էության քննության համար: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճռով Մարտին Խաչիկի Իսահակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 150.000 (մեկ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածով դատապարտվել է 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի՝ առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքի զրկման։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, որպես վերջնական պատիժ է նշանակվել 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանք՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։ «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ Մարտին Իսահակյանը ազատվել է հիմնական պատժից՝ 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքից։ Վճռվել է Մարտին Իսահակյանից՝ հօգուտ Գ.Մարտիրոսյանի բռնագանձել 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում։ Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել տուժող, քաղացիական հայցվոր Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացուցիչ Ինեսսա Պետրոսյանը: Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան չի ներկայացվել: Թիվ ԵԿԴ/0171/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Տ.Սահակյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 04.07.2019 թվականին և Վերաքննիչ դատարանի 16.07.2019 թվականի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, նշանակվել քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով: 2. Գործի փաստական հանգամանքները. Մարտին Խաչիկի Իսահակյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով այն բանի համար, որ նա. «2017թ. հունվարի 5-ին` ժամը 18:30-ի սահմաններում, իրեն վստահված, «Լունա» տաքսի ծառայությանը պատկանող «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 30 հասցեին հարակից ճանապարհահատվածով երթևեկելիս թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու, այսինքն՝ հետիոտն Գայանե Միքայելի Մարտիրոսյանի կողմից իր ուղեմասով ճանապարհը հոծ գծանշումից հատելու պահից սկսած, երթեկության անվտանգությունն ապահովելու և վերջինիս վրաերթը կանխելու նպատակով ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենան մինչև վրաերթի տեղին հասնելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար, այն հաշվով, որպեսզի Գ.Մարտիրոսյանը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը, անզգուշությամբ նրա առողջությանը պատճառել միջին ծանրության վնաս։ Այնուհետև, Մ.Իսահակյանը խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 2-րդ կետի «Դ» ենթակետի պահանջները` թողել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը և հեռացել։ Այսպիսով, Մարտին Իսահակյանն իր վարած «Օպել Աստրա» մակնիշի, 34 DN 924 հ/հ-ի ավտոմեքենայով խախտել է «ՀՀ կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջները, ինչի հետևանքով Գայանե Մարտիրոսյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է միջին ծանրության վնաս, և թողնելով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը` հեռացել է»: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի համաձայն՝ «(…) Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգա-մանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած, դատարանի կողմից հաստատված արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, քրեական գործի ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեա-կան գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը կատարել է հանցանքներ՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 244-րդ հոդվածով, որոնցով և պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։ Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալի ցուցմունքին և դրանում նշված պատճառաբանություններին, գտնում է, որ դատաքննությանմբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ հիմնավորվում է, որ դրանք անհնիմն են և հերքվում են դատաքննությամբ հետազոտված և դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատվող մյուս ապացույցներով։ Դատարանը գտնում է, որ նշված պատճառաբանություններով ամբաստանյալը ցանկանում է խուսափել դատարանի կողմից հաստատված հանցագործությունների համար պատասխանատվությունից և պատժից։ Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած արարքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո և հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում նրա դրսևորած վարքագիծը, կատարած արարքների և դրանց հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։ Որպես ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական և առաջին անգամ է դատապարտվում։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ ձեռք չբերվեցին։ (...) Դատարանը, նկատի ունենալով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը և ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է դատապարտվի տուգանքի` երկու տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկմամբ, իսկ 244-րդ հոդվածով` տուգանքի` առանց տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկման։ Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Իսահակյանը «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` պետք է ազատվի հիմնական պատժից, նկատի ունենալով, որ առկա չեն նշված օրենքով սահմանված սահմանափակումները։ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքի համաձայն` Մարտին Խաչիկի Իսահակյանը որևէ այլ հանցագործություն չի կատարել և չի դատապարտվել։ Դատարանը, քննության առնելով քաղաքացիական հայցվոր (տուժող) Գայանե Մարտիրոսյանի ընդդեմ պատասխանող (ամբաստանյալ) Մ.Իսահակյանի՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման պահանջի մասին հայցը, արձանագրելով, որ պատասխանողը հայցն ընդունեց միայն հիվանդանոցում կատարված բուժման ծախսերի մասով, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի մասնակիորեն՝ հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի մասով։ (...) Ներկայացված քաղաքացիական հայցը հիմնավորող ապացույցներից հետևում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասվածքնե-րի պատճառով նա հետազոտվել է բժշկական կենտրոններում և ռենտգեն ու կամպյուտերա-յին տոմոգրաֆիա հետազոտությունների համար վճարվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։ Այսինքն, ներկայացված պատշաճ փաստաթղթերով հիմնավորվում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասների պատճառով ծախսվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։ Ինչ վերաբերվում է պահանջի և այն հիմնավորող փաստաթղթերի մյուս մասին, ապա դատարանն արձանագրում է, որ դրանք հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները են (օրինակ՝ տուժողի շանը զբոսանքի տանելու համար կատրաված ծախսերը) և չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ ու պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը հնարավորություն կտա տուժողին իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով։ Դատարանը նաև հարկ է համարում նշել, որ ներկայացված փաստաթղթերի մեծ մասը, որոնցով ըստ տուժողի ներկայացուցչի պնդման հիմնավորվում է տուժողի բուժման հետ կապված ծախսերի մի մասը, պատշաճ չեն կամ մեծամասամբ անընթեռնելի անդորրագրեր են, որոնցում բացակայում է որևէ նշում, որ դրանք ուղղված են եղել տուժողի առողջության վերականգնմանը՝ կապված կատարված հանցագործության հետ։ (…)»: Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝ 1. Ամբաստանյալ Մարտին Իսահակյանի ցուցմունքները, 2. Տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ցուցմուքները, 3. Վկա Աշոտ Բաղդասարյանի ցուցմունքը, 4. Դատաբժշկական փորձաքննության 10.01.2017թ. թիվ 0034 և լրացուցիչ եզրակացությունը, 5. Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության 14.04.2017թ. հ. 15701708 եզրակացությունը, 6. Դատահետքաբանական և դատաքիմիական փորձաքննության 02.05.2017թ. Հմ` 14181702 եզրակացությունը, 7. «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու և պատասխանատու պահպանությանը հանձնելու մասին» 19.04.2017թ. որոշումը, 8. «Ճանապարհատրանսպորտային դեպքի վայրի զննության մասին» 05.01.2017թ. արձանագրությունը, 9. «Տեսագրությունը որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին» 26.04. 2017թ. որոշումը, 10. «Տեսագրության զննում կատարելու մասին» 20.02.2017թ. արձանագրությունը, 11. «Ձայնագրությունը որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին» 22.05. 2017թ. որոշումը, 12. «Ձայնագրության զննում կատարելու մասին» 22.05.2017թ. արձանագրությունը: 3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Ըստ տուժողի ներկայացուցիչ Ինեսսա Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքի՝ տուժող կողմը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը սույն գործի շրջանակներում չի իրականացրել բազմակողմանի, լրիվ օբյեկտիվ քննություն քաղաքացիական հայցի մասով, քանի որ այն բավարարել է մասնակի, մինչդեռ տուժող կողմը քաղաքացիական հայցին կից դատարանին է ներկայացրել բոլոր այն ապացույցները, որոնք հաստատում են, թե հանցագործությունից իրեն պատճառված վնասների արդյունքում ինչպիսի ծախսեր է կատարել և որ դրանք ուղղակիորեն կապված են եղել հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասների հետ։ Քանի որ տուժողը կատարված հանցագործության արդյունքում ստացել է բազում առողջական խնդիրներ, արդյունքում կրել է ֆինանսական և բարոյական վնասներ։ Տուժող կողմը ներկայացրել է իրավիճակը, թե հանցագործությամբ ուղղակիորեն պատճառված վնասների արդյունքում տևական ժամանակ բուժումներ է ստացել, ընդունել է բազմաթիվ դեղորայքներ և իրեն անկողնային պայմաններում խնամելու համար, հրավիրել են խնամողի, որին ընդհանուր առմամբ վճարել են 400.000 ՀՀ դրամ։ Բացի այդ քանի որ մշտապես տուժողն է իր շանը տարել զբոսանքի, ստիպված է եղել հրավիրել անձի, ով ամեն օր՝ երկու անգամ շանը տարել է զբոսանքի, և ամիսը վճարվել է 60.000 ՀՀ դրամ։ Ինչպես նաև ամիսներ շարունակ տուն է այցելել բժիշկ, քանի որ տուժողը ի վիճակի չէր տեղաշարժվելու, որի յուրաքանչյուր այցի համար վճարել են 15-ից 30 հազար ՀՀ դրամ գումար։ Նշել է, որ տուժողը դեպքից հետո դիմել է փաստաբանի, ում հետ կնել է պայմանագիր 300.000 ՀՀ դրամ գումար է փոխանցել, ով իրականացրել է վերջինիս շահերի պաշտպանությունը։ Այս ամենը հաշվի առնելով տուժող կողմը պատասխանողից պահանջել է վնասների հատուցում, որը նվազագույն հաշվարկով կազմել է երեք միլիոն երեք հարյուր հազար ՀՀ դրամ։ Վերը նշածից բխում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրած որոշման մեջ պետք է անդրադարձ կատարեր տուժողի կողմից ներկաացրած քաղաքացիական հայցին և դրան կից ներկայացրած ապացույցներին և պատճառաբաներ, թե տուժողի ներկայացրած ինչպիսի ապացույցների վրա հիմնվելով է կայացրել նման որոշում՝ բավարարելով ընդհամենը 75.000 ՀՀ դրամ։ Իսկ այն, որ դատարանը նշել է, որ ներկայացված փաստաթղթերը /անդորրագրերը/ անընթեռնելի են, որոնցում բացակայում է որևէ նշում, որ դրանք ուղղված են եղել տուժողի առողջության վերականգնմանը կապված կատարված հանցագործության հետ, ապա նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր չեն, քանի որ երկարատև ժամանակ տևած դատական նիստերի ընթացքում տուժողը ներկայացրել է բոլոր փաստաթղթերը՝ ինչպես պատճենները այնպես էլ բնօրինակները, որոնք Առաջին ատյանի դատարանը համեմատել է միմյանց հետ, ուստի այս ամենի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր չեն։ Հարկ է համարել նշել, որ սույն գործով դատաքննությունը մոտ 2 տարի է ինչ ընթացքի մեջ է եղել և տուժող կողմին անընդունելի է այն հանգամանքը, որ Առաջին ատյանի դատարանը նշել է տուժողին դիմել վնասների փոխհատուցում ստանալու պահանջով քաղաքացիադատավարական կարգով, այն դեպքում, երբ տուժողը քրեական գործի շրջանակներում քաղաքացիական հայցը ներկայացրել է դատավարության սկզբից, այս ամենից պարզ է դառնում, որ դատարանը խախտում է տուժողի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունքը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ քաղաքացիական հայցի մասով բեկանել: Տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի՝ երեք միլիոն երեք հարյուր հազար ՀՀ դրամի պահանջը բավարարել ամբողջությամբ: 4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է` իրավաչա՞փ են արդյոք տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը մասնակիորեն բավարարելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով: 2. Քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի համաձայն` «(…)3. Քրեական դատավարությունում հարուցված քաղաքացիական հայցը, որը դատարանի կողմից թողնվել է առանց քննության, կարող է հետագայում հարուցվել քաղաքացիական դատավարության կարգով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայց կարող է հարուցվել յուրաքանչյուր պահի` սկսած քրեական գործի հարուցումից մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի հեռանալը խորհրդակցական սենյակ: 2. Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` «Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության»: Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Մկրտչյանի և Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում: Մասնավորապես, Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի: (…)» (տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը): Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում: Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…): (…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը» (տե՛ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը): Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի լուծման համար պարտադիր է հանցագործության և հատուցման ենթակա վնասի միջև անմիջական պատճառահետևանքային կապի առկայությունը, ինչպես նաև քաղաքացիական հայցի հիմքի և առարկայի՝ պատշաճ կերպով հիմնավորված լինելը: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ քաղաքացիական հայցի հիմքը հայց հարուցելու իրավունք առաջացնող փաստերի ամբողջությունն է, իսկ հայցի առարկան` այդ փաստերի վրա հիմնված պահանջը: Ընդ որում, քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերը պետք է հիմնավորեն վնասի առկայությունն ու այն հանցագործությամբ պատճառված լինելու հանգամանքը: Հետևաբար, քրեական դատավարությունում հայց հարուցելու իրավունքն առկա է այն դեպքում, երբ վնասն անմիջականորեն պատճառվել է հանցագործությամբ: Ելնելով վերոգրյալից` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերն են` ա) հակաիրավական արարքը` հանցագործությունը, վնաս հասցնելու փաստը և դրանց միջև առկա անմիջական պատճառահետևանքային կապը. բ) հատուցման ենթակա գույքային վնասը հայցվորին պատճառված լինելու հանգամանքը. գ) մեղադրյալի կամ նրա գործողությունների համար գույքային պատասխանատվություն կրող անձի կողմից վնասի հատուցման պարտականությունը կամովին չկատարելու հանգամանքը: Քաղաքացիական հայցի առարկան, ինչպես արդեն նշվել է, կազմում է հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը: Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար, քրեական դատավարության շրջանակներում հատուցման ենթակա չէ այն վնասը, որը թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով: Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության շրջանակներում ենթակա են հատուցման` ա) քրեական օրենքով արգելված արարքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, բ) վնասված կամ ոչնչացված (կորսված) գույքը վերականգնելու, գնելու ծախսերը, գ) տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության համար կատարված անհրաժեշտ ծախսերը (mutatis mutandis տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը): Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են միայն վերոնշյալ վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս) (տեˊս Արկադի Արամայիսի Վարդանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 18-ի թիվ ՇԴ2/0013/01/11 որոշման 15-րդ կետը): Սույն գործով կայացված դատավճռի ուսումնասիրությունից պարզվել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը, հիմքում դրել է հետևյալ պատճառաբանությունները` «(…) Դատարանը, քննության առնելով քաղաքացիական հայցվոր (տուժող) Գայանե Մարտիրոսյանի ընդդեմ պատասխանող (ամբաստանյալ) Մ.Իսահակյանի՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման պահանջի մասին հայցը, արձանագրելով, որ պատասխանողը հայցն ընդունեց միայն հիվանդանոցում կատարված բուժման ծախսերի մասով, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի մասնակիորեն՝ հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի մասով։ (...) Ներկայացված քաղաքացիական հայցը հիմնավորող ապացույցներից հետևում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասվածքնե-րի պատճառով նա հետազոտվել է բժշկական կենտրոններում և ռենտգեն ու կամպյուտերա-յին տոմոգրաֆիա հետազոտությունների համար վճարվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։ Այսինքն, ներկայացված պատշաճ փաստաթղթերով հիմնավորվում է, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասների պատճառով ծախսվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ։ Ինչ վերաբերվում է պահանջի և այն հիմնավորող փաստաթղթերի մյուս մասին, ապա դատարանն արձանագրում է, որ դրանք հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները են (օրինակ՝ տուժողի շանը զբոսանքի տանելու համար կատրաված ծախսերը) և չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ ու պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը հնարավորություն կտա տուժողին իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով։ Դատարանը նաև հարկ է համարում նշել, որ ներկայացված փաստաթղթերի մեծ մասը, որոնցով ըստ տուժողի ներկայացուցչի պնդման հիմնավորվում է տուժողի բուժման հետ կապված ծախսերի մի մասը, պատշաճ չեն կամ մեծամասամբ անընթեռնելի անդորրագրեր են, որոնցում բացակայում է որևէ նշում, որ դրանք ուղղված են եղել տուժողի առողջության վերականգնմանը՝ կապված կատարված հանցագործության հետ։ (…)»: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործով հաստատված է այն հանգամանքը, որ քաղաքացիական հայցը հիմնավորող փաստաթղթերով պարզ է դառնում, որ տուժողի առողջությանը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասների պատճառով ծախսվել է ընդհանուր առմամբ 75.000 ՀՀ դրամ: Ինչ վերաբերում է տուժողի ներկայացուցչի պնդումներին այն մասին, որ տուժողը հրավիրել է խնամողի, որին վճարել է 400.000 ՀՀ դրամ, հրավիրել է անձի, ով զբոսանքի է տարել շանը և ամսեկան վճարել է 60.000 ՀՀ դրամ, ամիսներ շարունակ տուն է այցելել բժիշկ, որի յուրաքանչյուր այցի համար վճարել են 15.000-30.000 ՀՀ դրամ, փաստաբանի հետ կնքել է պայմանագիր, ում վճարել է 300.000 ՀՀ դրամ գումար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ թեև տուժողի վերը հիշատակված վճարումները պայմանավորված են կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չեն առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով, հետևաբար փոխհատուցման ենթակա չեն: Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տուժողի քաղաքացիական հայցը մասնակիորեն բավարարելով չեն սահմանափակվել վերջինիս իրավունքները, ուստի բարձրացված հարցի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2019 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի՝ Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով, թողնել անփոփոխ, իսկ տուժող, քաղացիական հայցվոր Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացուցիչ Ինեսսա Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման օրվանից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆ Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 10-09-2019 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 31-10-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 5 հատորից. 255 , 107 , 99 , 101 ,97 թերթերից |
| Գործին կից նյութեր | քաղաքացիական հայցի վերաբերյալ ներկայացված փաստաթղթերի բնօրինակները մեկ փաթեթով կցված քրեական գործի 4-րդ հատորին |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 31-10-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 5 հատորից. 255 , 107 , 99 , 101 ,97 թերթերից |
| Գործին կից նյութերը | քաղաքացիական հայցի վերաբերյալ ներկայացված փաստաթղթերի բնօրինակները մեկ փաթեթով կցված քրեական գործի 4-րդ հատորին |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-38415/19 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0171/01/17
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 23-10-2019 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Տուժողի ներկայացուցիչ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Ինեսսա |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | Տուժող` Գայանե Մարտիրոսյան |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Մարտին |
| Ազգանուն | Իսահակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 29-01-2020 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0171/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 29 հունվարի 2020 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի սեպտեմբերի 10-ի որոշման դեմ տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացուցիչ Ի.Պետրոսյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)` 2019 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճռով Մարտին Խաչիկի Իսահակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կիրառմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանք՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 (երկու) տարի ժամկետով։ «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ Մ.Իսահակյանն ազատվել է հիմնական պատժից՝ 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքից։ Նույն դատական ակտով վճռվել է Մ.Իսահակյանից հօգուտ Գ.Մարտիրոսյանի բռնագանձել 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում։ Տուժող Գ.Մարտիրոսյանի ներկայացուցիչ Ի.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) 2019 թվականի սեպտեմբերի 10-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի` 2019 թվականի ապրիլի 23-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Վերաքննիչ դատարանի վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել տուժող Գ.Մարտիրոսյանի ներկայացուցիչ Ի.Պետրոսյանը՝ խնդրելով բեկանել այն և գործն ուղարկել նույն դատարան այլ կազմով ՝ նոր քննության: Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում։ Բողոքի հեղինակի պնդմամբ` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, քանի որ դատարանի կիրառած դատավարական իրավունքի նորմերի կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր։ Բողոքի հեղինակը նշել է նաև, որ ստորադաս դատարանը, ի թիվս այլնի, խախտել է «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի պահանջները։ Բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն գործի նյութերի և բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և որ առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում։ Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերը հիմնավորված չեն։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման։ Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մարտին Խաչիկի Իսահակյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի սեպտեմբերի 10-ի որոշման դեմ տուժող Գայանե Մարտիրոսյանի ներկայացուցիչ Ի.Պետրոսյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 04-11-2019 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 04-11-2019 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Լիլիթ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 01-02-2020 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | 5 հատոր՝ 255, 107, 99, 101, 117 թերթ: |