ԵԿԴ/0162/01/17






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
Ա. Գեղամյանի,
Թ. Խաչատրյանի,
մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Հայաստանի Հանրապետության
/այսուհետ նաև ՀՀ/
գլխավոր դատախազության
ՀՀ ազգային անվտանգության
մարմիններում քննվող,
թմրամիջոցների ապօրինի
շրջանառության հետ կապված և
կիբեռհանցագործությունների
գործերով վարչության պետի տեղակալ Հ. Ենոքյանի,

հանրային պաշտպան Ա. Հոբոսյանի,


2018թ. փետրվարի 5-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանի`
ծնված 1975թ. սեպտեմբերի 20-ին Վրաստանի Հանրապետության Վալե քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխա, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվել է Երևան քաղաքի Մարշալ Խուդյակովի փողոցի թիվ 19 տանը, անազատության մեջ է 2016թ. փետրվարի 23-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը
2013թ. ապրիլի 11-ին «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության /այսուհետ նաև ԱՍՊԸ/ տնօրենը ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության /այսուհետ նաև ԱԱԾ/ տնօրենին հաղորդում է ներկայացրել այն մասին, որ «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ն հիմնավոր կասկածներ ունի առ այն, որ կազմակերպված խմբի կողմից, նախնական հանցավոր համաձայնությամբ, 2011թ. դեկտեմբերի 12-ից 2012թ. հունիսի 20-ն ընկած ժամանակահատվածում, 4 երաշխիքային նամակների հիման վրա իրենց ընկերությունից հափշտակվել է 243.786.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար հետևյալ կերպ. մի խումբ գրավատուներ «Փրոֆիտ Սիստեմ» ՍՊԸ տնօրեն Գարեգին Բեգրակյանի հետ հանցավոր համաձայնության գալով, «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ում գրավադրել են իրենց գույքը, երաշխիքային նամակների հիման վրա «Արմսվիսբանկ» ՓԲԸ-ից գնել են ոսկու ստանդարտացված ձուլակտորներ, սակայն դրանց դիմաց վճարումը չեն կատարել, ինչի արդյունքում վճարել է ապահովագրական ընկերությունը։
Գրավադրվել են հետևյալ գույքերը.
- Երևան քաղաքի Լվովյան փողոցի թիվ 3 շենքի թիվ 7 բնակարանը,
- Սերգեյ Ալբերտի Մարտիրոսյանին սեփականության իրավունքով պատկանող, Երևան քաղաքի Չկալով փողոցի թիվ 39 հասցեում գտնվող անշարժ գույքը /Աբուլիկ ռեստորանային համալիր/,
- «Արտակ-Աննա» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Ավանի թիվ 7 փողոցի թիվ 3 և 3/1 հասցեում գտնվող անշարժ գույքը։
Հիմնավոր կասկածներ ունեն, որ գույքերի սեփականատերերը նպաստել են «Փրոֆիտ Սիստեմ» ՍՊԸ-ի հանցավոր գործունեությանը, իսկ նրանցից Աննա Խլոյանը դիմել է դատարան ընդդեմ «Փրոֆիտ Սիստեմ» ՍՊԸ-ի` գրավի պայմանագրերն անվավեր ճանաչելու պահանջով։
2013թ. հոկտեմբերի 7-ին, ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում, «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության վերոհիշյալ հաղորդման վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով նախաքննության մարմինը պարզված է համարել, որ Գարեգին Բեգրակյանը չարաշահելով «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության տնօրեն Գ. Խաչատրյանի վստահությունը, ստանալով 245 մլն ՀՀ դրամ գումարի չափով գործարք կատարելու 4 երաշխիքային նամակներ` գնել է 243.786.000 ընդհանուր գումարի ոսկու ձուլակտորներ և չվճարելով դրա դիմաց` այդ եղանակով կատարել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության գույքի առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակություն։ Այդ պատճառաբանությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 58211413 քրեական գործը, որը 2013թ. հոկտեմբերի 9-ին ընդունվել է նույն քննչական վարչության քննիչի վարույթ։
Նախաքննության մարմնի 2014թ. հուլիսի 15-ի որոշմամբ Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և հայտարարվել է նրա հետախուզումը` հետևյալ արարքի համար, որ նա. «նպատակ ունենալով խարդախությամբ` Աննա Խլոյանի վստահությունը չարաշահելու եղանակով, վերջինիս պատկանող Ավան թաղամասի 7-րդ փողոցի թիվ 3 և 3/1 անշարժ գույքերը հափշտակել և գրավադրել «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունում /այսուհետ` ԱՍՊԸ/, իսկ փոխարենը ստանալ երաշխիքային նամակներ ՀՀ-ում գործող առևտրային բանկերից ոսկու ձուլակտորներ գնելու համար, 2012 թվականի մարտ ամսին Աննա Խլոյանի նշված գույքերը գրավադրելով «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ում և խոստացված ժամկետում հանելով գրավից, ձեռք է բերել Աննա Խլոյանի վստահությունը, իսկ այնուհետև, ի կատարումն հանցավոր մտադրության, Աննա Խլոյանի առջև պարտավորվելով 150.000 ԱՄՆ դոլարով հետագայում գնել 34.106.500 ՀՀ դրամ շուկայական արժեքով նշված 2 գույքերը և դրանով իսկ շահագրգռելով վերջինիս` 2-րդ անգամ 2012 թվականի հունիս ամսին դրանք նորից գրավադրել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունում, սակայն գրավից գույքերը չի հանել, ինչի արդյունքում տեղի է ունեցել Աննա Խլոյանի գույքի առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակություն։»։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի նույն օրվա որոշմամբ Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամանակով, կալանավորման սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Նախաքննության մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 58211413 քրեական գործով մեղադրյալ Գարեգին Բեգրակյանի գույքի վրա կալանք է դրվել։
Նախաքննության մարմնի 2014թ. օգոստոսի 7-ի որոշմամբ թիվ 58211413 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալ Գարեգին Բեգրակյանի գտնվելու վայրը պարզված չլինելու հիմքով։
2016թ. փետրվարի 23-ին ՌԴ ՆԳՆ Սմոլենսկ քաղաքի ոստիկանության բաժնից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին հեռախոսագիր է ստացվել այն մասին, որ թիվ 58211413 քրեական գործով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հետախուզվող Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանը 2016թ. փետրվարի 23-ին, ժամը 08։20-ին ձերբակալվել է։
ՌԴ Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկ քաղաքի Զադնեպրովսկի շրջանային դատարանի 2016թ. փետրվարի 24-ի որոշմամբ Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` 40 /քառասուն/ օր ժամկետով։ Այնուհետև Գարեգին Բեգրակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետները պարբերաբար երկարացվել են` մինչև 2016թ. նոյեմբերի 22-ը։
2016թ. օգոստոսի 24-ին ՌԴ գլխավոր դատախազի տեղակալը որոշում է կայացրել Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանին ՀՀ իրավասու մարմիններին հանձնելու մասին։
2016թ. նոյեմբերի 4-ին, Երևան-Մոսկվա չվերթի ժամանումից հետո, «Զվարթնոց» օդանավակայանից Գարեգին Բեգրակյանն ենթարկվել է բերման ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։
Նախաքննության մարմնի նույն օրվա որոշմամբ թիվ 58211413 քրեական գործով կասեցված վարույթը վերսկսվել է, իսկ դատարանի նույն օրվա որոշմամբ` Գարեգին Բեգրակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերահաստատվել է։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. հունիսի 9-ի որոշմամբ Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հետևյալ արարքի համար, որ նա` «խարդախությամբ հափշտակել է «Արտակ-Աննա» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությանը պատկանող անշարժ գույքը՝ նշված կազմակերպությանը պատճառելով առանձնապես խոշոր չափի գույքային վնաս։
Այսպես.
Գարեգին Բեգրակյանը խաբեության, այն է՝ հետագայում գրավից հանելու և տվյալ գույքի արժեքից՝ 34.106.500 ՀՀ դրամից, էականորեն բարձր գնով՝ 61.050.000 ՀՀ դրամին համարժեք 150.000 ԱՄՆ դոլարով այն գնելու սուտ խոստմամբ, համոզել է «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության տնօրեն Աննա Իսրայելի Խլոյանին նույն ընկերությանը պատկանող` Երևան քաղաքի Ավան թաղամասի 7-րդ փողոցի 3-րդ և 3/1-րդ հասցեներում գտնվող անշարժ գույքը գրավ դնել «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունում, որպես մոր՝ Երմոնե Սիսակի Բալոյանի անվամբ հիմնադրված «Փրոֆիթ Սիստեմ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվելիք գործարքների երաշխավորման ապահովում, որից հետո, չարաշահելով Աննա Խլոյանի վստահությունը, ձեռք բերված ոսկու ձուլակտորների համար վճարում կատարելու ուղղությամբ, նախապես ունեցած հանցավոր մտադրությամբ, որևէ միջոց չի ձեռնարկել և դիտավորությամբ, շահադիտական դրդումներով, անհատույց «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությանն է փոխանցել «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող վերոնշյալ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը՝ հափշտակելով «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող նշված առանձնապես խոշոր չափի գույքը։»։
2017թ. հունիսի 20-ին թիվ 58211413 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. հունիսի 26-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. հուլիսի 3-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. հուլիսի 12-ին նշանակելու մասին։

Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել հետևյալը.
«Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանը 2011 թվականի հոկտեմբերի 24-ին մոր` Երմոնե Սիսակի Բալոյանի անվամբ հիմնադրել է «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերությունը։
Այնուհետև, «Արմսվիսբանկ» և «Կոնվերսբանկ» ՓԲ ընկերություններից տարաժամկետ վճարման եղանակով ոսկու ստանդարտացված ձուլակտորներ գնելու նպատակով Ընկերությունն այլ անձանց պատկանող անշարժ գույքի գրավով «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության հետ կնքել է նշված գործարքների կատարման վերաբերյալ ապահովագրական երաշխավորության պայմանագրեր, սակայն ոսկու ձուլակտորները ձեռք բերելով` ընկերությունը բանկերին վճարումներ չի կատարել, ինչի արդյունքում վճարումը, ապահովագրական պայմանագրերի համաձայն, պահանջվել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունից։ Մասնավորապես` 2011 թվականի դեկտեմբեր ամսին գրավադրվել է Լվովյան փողոցի 3-րդ շենքի 7-րդ բնակարանը, որի դիմաց «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունը տրամադրել է 60.245.489 ՀՀ դրամի երաշխիքային նամակ, ինչից հետո «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունը, ապահովության համար, պահանջել է հավելյալ գույք գրավադրել։ Գարեգին Բեգրակյանը հավելյալ գրավադրել է «Պորշե Կայեն» մակնիշի ավտոմեքենա և «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող Ավան համայնքի 7-րդ փողոցի 3 հասցեում գտնվող անշարժ գույքը։
Հաջորդ գործարքով «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության տրամադրած 110.180.000 ՀՀ դրամի երաշխիքային նամակի հիման վրա Գարեգին Բեգրակյանը «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերությունից, 06.03.2012թ. կնքված «ոսկու առուվաճառքի պայմանագրի» հիման վրա, ձեռք է բերել ոսկու ձուլակտորներ, որոնք կրկին վաճառվել են մանրածախ առևտրով զբաղվող անձանց։ Ստացված գումարով վճարվել է «Արմսվիսբանկ» ՓԲ ընկերությունից ձեռքբերված ոսկու դիմաց և գրավից հանվել է «Պորշե Կայեն» մակնիշի ավտոմեքենան ու «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող Ավան համայնքի 7-րդ փողոցի 3 հասցեում գտնվող անշարժ գույքը։
Հաջորդաբար «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունից ստացվել են 42.550.000 ՀՀ դրամի երաշխիքային նամակ, որով «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերությունից` 15.03.2012թ. կնքված ոսկու առուվաճառքի պայմանագրի հիման վրա, ձեռք է բերել ոսկու ձուլակտորներ։ Այդ գործարքից հետո «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության մասնագետների պահանջով Գարեգին Բեգրակյանը, խաբեության՝ հետագայում գրավից հանելու և տվյալ գույքի արժեքից՝ 34.106.500 ՀՀ դրամից, էականորեն բարձր գնով՝ 61.050.000 ՀՀ դրամին համարժեք 150.000 ԱՄՆ դոլարով, այն գնելու սուտ խոստմամբ, համոզել է «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության տնօրեն Աննա Իսրայելի Խլոյանին կրկին գրավադրել Երևան քաղաքի Ավան թաղամասի 7-րդ փողոցի 3-րդ ու 3/1-րդ հասցեներում գտնվող անշարժ գույքերը, սակայն հետագայում դրանք գրավից ազատելու ուղղությամբ ոչինչ չի արել։
Վերոգրյալի արդյունքում «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունը, տրված երաշխիքային նամակների համաձայն, «Փրոֆիտ Սիստեմ» ՍՊ ընկերության փոխարեն կատարել է նրա պարտավորությունները «Կոնվերսբանկ» ՓԲ ընկերության նկատմամբ՝ ընդհանուր` 243.786.000 ՀՀ դրամի չափով, իսկ գրավադրված գույքերի սեփականության իրավունքը` այդ թվում «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող, փոխանցվել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությանը։»։
Վերոհիշյալ արարքի կատարման համար Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` հիմնավորված համարելով, որ նա` «խարդախությամբ հափշտակել է «Արտակ-Աննա» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությանը պատկանող անշարժ գույքը` նշված կազմակերպությանը պատճառելով առանձնապես խոշոր չափի գույքային վնաս։
Այսպես.
Գարեգին Բեգրակյանը խաբեության, այն է` հետագայում գրավից հանելու և տվյալ գույքի արժեքից` 34.106.500 ՀՀ դրամից, էականորեն բարձր գնով` 61.050.000 ՀՀ դրամին համարժեք 150.000 ԱՄՆ դոլարով այն գնելու սուտ խոստմամբ, համոզել է «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության տնօրեն Աննա Իսրայելի Խլոյանին նույն ընկերությանը պատկանող` Երևան քաղաքի Ավան թաղամասի 7-րդ փողոցի 3-րդ և 3/1-րդ հասցեներում գտնվող անշարժ գույքը գրավ դնել «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունում, որպես մոր` Երմոնե Սիսակի Բալոյանի անվամբ հիմնադրված «Փրոֆիթ Սիստեմ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվելիք գործարքների երաշխավորման ապահովում, որից հետո, չարաշահելով Աննա Խլոյանի վստահությունը, ձեռք բերված ոսկու ձուլակտորների համար վճարում կատարելու ուղղությամբ, նախապես ունեցած հանցավոր մտադրությամբ, որևէ միջոց չի ձեռնարկել և դիտավորությամբ, շահադիտական դրդումներով, անհատույց «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությանն է փոխանցել «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող վերոնշյալ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը` հափշտակելով «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող նշված առանձնապես խոշոր չափի գույքը։
Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանի վերոհիշյալ արարքները պարունակում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցակազմ։»։
Համաձայն մեղադրական եզրակացության` «առաջադրված մեղադրանքում Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ աշխատել է ֆինանսական ոլորտում տևական ժամանակ, որի ընթացքում հետևել է համաշխարհային շուկայում ոսկու գնի մշտական բարձրացմանը և որոշել է զբաղվել ոսկու ձուլակտորների առուվաճառքով։ Ծանոթացել է «Աբուլիկ» ռեստորանային համալիրի սեփականատեր Սերգեյ Մարտիրոսյանի հետ, ով համաձայնվել է համագործակցել իր հետ։ Դրանից հետո, համագործակցելու համաձայնություն է ստացել Աննա Խլոյանի կողմից։ Ըստ վերջինիս հետ ունեցած պայմանավորվածության` ինքը պետք է գներ նրա` Երևան քաղաքի Ավան թաղամասի 7-րդ փողոցի 3-րդ ու 3/1-րդ հասցեներում գտնվող անշարժ գույքերը 150.000 ԱՄՆ դոլարով, սակայն վճարումները պետք է կատարեր մաս-մաս, իսկ մինչ գնելը գույքերը պետք է գրավադրեր։ Չունենալով կանխիկ գումար` որոշել է դիմել ապահովագրական ընկերություններին` երաշխիքային նամակներ ստանալու և դրանց հիման վրա գործարքներ իրականացնելու համար։ Այցելել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության տնօրենի մոտ, ով գործարքն իրականացնելու համար գրավի առարկա է պահանջել։ Դրանից հետո բանակցել է «Կոնվերս բանկ» և «Արմսվիսբանկ» ՓԲ ընկերությունների հետ, իսկ այդ ընթացքում գրավադրվող գույքերը գնահատել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության հետ համագործակցող ընկերություններում։ Ձեռք բերելով վերջնական պայմանավորվածությունները` սկսել են գույքերի գրավադրման պրոցեսը։ Այդպես գրավադրվել է «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող գույքերը։ Ինքը «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության տնօրեն Աննա Իսրայելի Խլոյանին չի խաբել, նման մտադրություն չի ունեցել, չի հրաժարվել և չի հրաժարվում փոխհատուցել։ Աննա Խլոյանին միշտ օգնել է ֆինանսական և այլ հարցերով, ինչը ևս վկայում է, որ խաբելու ցանկություն չի ունեցել։ Հորեղբոր որդուց` Վազգեն Բեգրակյանից Աննա Խլոյանի տան վաճառքի մտադրության մասին իմանալուց հետո այցելել է նրա տուն, ներկայացրել իր գործունեությունը, իսկ Ա. Խլոյանը համաձայնվել է գույքերը վաճառել` գումարը մաս-մաս ստանալու պայմանով։ Առաջին անգամ Ա. Խլոյանի գույքը գրավադրելուց հետո ժամանակին հանել է գրավից, իսկ մինչ 2-րդ գրավադրումը Ա. Խլոյանը կանչել է իր տուն, հրավիրել է բարեկամներին /նրանց թվում իր նախկին դասախոսը/ ու խնդրել նրանց ներկայությամբ պատմել գործարքի մասին։ Ստանալով ներկաների հավանությունը` պայմանավորվել են հաջորդ օրն այցելել նոտարական գրասենյակ` 2-րդ գործարքն իրականացնելու համար, սակայն արդեն հաջորդ օրն Աննա Խլոյանը հրաժարվել է գնալ այդ գործարքին` առանց իր ծանոթ փաստաբան Վարդան Զուռնաչյանի հետ խորհրդակցելու։ Այցելել են փաստաբանի տուն, որտեղ վերջինս կազմել է պայմանագիր` Աննա Խլոյանին ապահովագրելու համար։ Դրանից հետո իրականացրել են գործարքը։ «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության երաշխիքային նամակների հիման վրա «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերությունը ստացել է ընդհանուր 14 կգ ոսկու ձուլակտորներ, որից մի մասը վաճառվել է ընկերության կողմից, մյուս մասը` ի պահ է հանձնվել իրեն։»։
/հատոր 2, գ.թ. 239-240, 258, 260-261, 262, 266-268, 269-270, 275, հատոր 3, գ.թ. 4, 70-75, 145-146, 150-152/

Մեղադրանքի կողմը Գ. Բեգրակյանին առաջադրված վերոհիշյալ մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով.
«Տուժող «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության ներկայացուցիչ Աննա Իսրայելի Խլոյանի ցուցմունքով այն մասին, որ ներկայումս բնակվում է ամուսնու եղբոր փեսայի` Երևանի Ավան թաղամասի 4-րդ փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 51/1 հասցեում գտնվող տանը։ 2012 թվականի մարտ ամսին ամուսնու եղբոր դուստրը` Ալվարդ Եփրեմյանը և նրա ամուսինը` Վազգեն Բեգրակյանը խնդրել են իրեն պատկանող Երևան քաղաքի Ավան թաղամասի 7-րդ փողոցի թիվ 3 և 3/1 անշարժ գույքերը տրամադրել նրանց բարեկամ Գարեգին Բեգրակյանին, ով պատրաստվում էր «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության հետ ոսկու ձուլակտորների գործարք կատարել։ Գրավադրումից 2 ամիս անց Գարեգին Բեգրակյանը նշված գույքերը հանել է գրավից, ինչով իր մոտ վստահություն է ձևավորվել։ Նույն թվականի հունիս ամսին կրկին իրեն են դիմել Վազգենն ու Ալվարդը և խնդրել նշված 2 գույքերը նույն նպատակով կրկին տրամադրել Գարեգինին` պարտավորվելով գործարքը չկայանալու դեպքում նրանց` Երևանի Ավան թաղամասի 4-րդ փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 51/1 հասցեում գտնվող տունը տալ իրեն։ Բացի այդ, Գարեգին Բեգրակյանը խոստացել է գործարքներից հետո իր գույքերը 150.000 ԱՄՆ դոլարով գնել։ Վազգենը և Ալվարդը, իր պատկերացմամբ, Գարեգինի իրական մտադրությունների մասին տեղյակ չեն եղել, պարզապես վստահել են նրան։ Դրանից հետո, տարբեր խոստումներ է ստացել Գարեգինից` գույքերը գրավից ազատելու հետ կապված, իսկ 2013 թվականի փետրվարի 15-ին «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունն իրենց տանից հանել է։ Գարեգին Բեգրակյանը մինչև 2015 թվականի մարտ ամիսը վճարել է տան կոմունալ վճարները, քանի որ ինքը եկամտի աղբյուր չի ունեցել, սակայն արդեն 2015 թվականի մարտին, երբ Գարեգինին բռնել են ՌԴ-ում, նրա տան անդամները հրաժարվեցին կոմունալ ծառայությունների համար վճարել։ Երկրորդ անգամ իր գույքերը գրավադրելու խոսակցության ժամանակ ներկա են եղել Գարեգինը, Վազգենը, Ալվարդը, իր ընկերուհին` Կարինե Պետրոսյանը, նրա ամսուսինը` Վալերիկ Զուռնաչյանը։ Կարինեն և Վալերիկը պատահական են ներկա գտնվել խոսակցությանը, հատուկ հրավիրված չեն եղել։ Արդյունքում պարզվել է, որ Կարինե Պետրոսյանը դասավանդել է Գարեգինին, նրան ներկայացրեց որպես լավ ուսանող, իսկ ինչ վերաբերվում է նրա առաջարկած գործարքին` խորհուրդ է տվել չգնալ այդ քայլին։ Լսելով մտերիմների խորհուրդները` հրաժարվել է գնալ Գարեգինի հետ գործարքի, սակայն նույն օրը երեկոյան Գարեգինը և Վազգենը եկել են իր տուն` նրանց հետ բերելով 2 հատ ոսկու մեծ ձուլակտորներ, որոնց վրա առկա է եղել «999» գրառումը։ Դա տեսնելուց հետո մտածել է, որ Գարեգինը լուրջ գործ է ծավալել, դժվար խաբի։ Բացի այդ, խորհուրդներ ստանալու համար այցելել են իր ընտանիքի ընկեր, փաստաբան Վարդան Զուռնաչյանին, ով, լսելով, թե ինչ գործարք է ուզում ինքն անել, խորհուրդ է տվել չգնալ այդ քայլին։ Գարեգինն իր մոտ այնպիսի վստահություն էր ձեռք բերել, որ որոշել է այնուամենայնիվ կատարել գործարքը։ Գարեգինը Վարդան Զուռնաչյանի ներկայությամբ պարտավորագիր է ստորագրել, համաձայն որի նա վերցրել է նշված 2 գույքերը և պարտավորվել է 2 ամսում հետ վերադարձնել։ Գարեգին Բեգրակյանը չարաշահել է իր վստահությունը, հափշտակել իր գույքերը և վերադարձնելու ուղղությամբ որևէ քայլ չի ձեռնարկել։
Աննա Իսրայելի Խլոյանը պնդել է ցուցմունքները Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ։
/հատոր 1, գ.թ. 248ա-248գ, հատոր 2, գ.թ. 158, 256, հատոր 3, գ.թ. 12-14, 70-75, 136-137, 142-143/

Վկաների ցուցմունքներով`

- Սերգեյ Ալբերտի Մարտիրոսյանի` այն մասին, որ հանդիսանում է «Աբուլիկ» ռեստորանային համալիրի նախկին սեփականատերը, որի սեփականության իրավունքն անցել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությանը։ Ճանաչում է Գարեգին Բեգրակյանին 2000 թվականից։ Պարտքեր ունենալու պատճառով` Գարեգինի հետ որոշել են գործունեություն ծավալել, վերջինս առաջարկել է «Աբուլիկ» ռեստորանային համալիրը գրավադրել որևէ բանկում և երկարաժամկետ վարկ վերցնել, սակայն հետագայում իմացել են, որ համալիրը գտնվում է հանրային շահի գոտում և դրանով գործարք կատարել հնարավոր չէ։ Դրանից հետո դիմել են «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերություն` գույքը գրավադրելու և երաշխիքային նամակներ ստանալու առաջարկով, ովքեր ընդունել են առաջարկը։ Այնուհետև, խոսել են «Արմսվիսբանկ» ՓԲ ընկերության ներկայացուցիչների հետ, ովքեր հրաժարվել են երաշխիքային նամակների հիման վրա գումար տրամադրել, քանի որ իրենց հիմնած «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերությունը նախկինում գործարքներ չի կատարել։ Դրանից հետո համաձայնություն են ձեռք բերել երաշխիքային նամակների հիման վրա ոսկու ձուլակտորներ գնել։ «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունում գրավադրելով մի շարք գույքեր` ստացել են նամակները և դրանց հիման վրա գնված ձուլակտորները վաճառելով անհատներին` մարել են անձնական պարտքերը։ Աննա Խլոյանին պատկանող անշարժ գույքերը գրավադրվել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության մասնագետների պահանջով։ Բոլոր գնահատումները կատարվել են «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության հետ համագործակցող գնահատողների կողմից։
/հատոր 1, գ.թ. 127-130/

- Գոռ Սամվելի Խաչատրյանի` այն մասին, որ 2009 թվականի օգոստոսի 14-ից մինչև 2012 թվականի ապրիլի 25-ը հանդիսացել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության գործադիր տնօրենը։ Նույն ընկերության բաժնետեր Վահագն Շահինյանի խնդրանքով ընդունել է Գարեգին Բեգրակյանին` գործնական առաջարկ քննարկելու համար։ Վերջինս առաջարկել է համապատասխան գույքի գրավադրման դիմաց տրամադրել երաշխիքային նամակներ, որոնց հիման վրա նա պետք է ոսկի գներ «Արմսվիսբանկ» ՓԲ ընկերությունից։ Խորհրդակցելով ընկերության բաժնետերերի հետ` համաձայնվել է կատարել գործարք։ Հետագայում Գարեգինի կողմից պարտավորությունները ոչ պատշաճ կերպով մարելու համար ընկերության բաժնետեր Վահագն Խաչատրյանը պահանջել է հավելյալ գույք գրավադրել` ապահովելով ընկերությանը։ Ինքը Սերգեյ Մարտիրոսյանին չի ճանաչել, կապ է պաշտպանել միայն Գարեգին Բեգրակյանի հետ։
/հատոր 1, գ.թ. 131-134/

- Մայիս Վլադիմիրի Ղազարյանի` այն մասին, որ զբաղվում է ոսկու առուվաճառքով։ Ճանաչում է Սերգեյ Մարտիրոսյանին, ում հետ ծանոթացել է նրա «Աբուլիկ» ռեստորանային համալիր այցելությունների ժամանակ։ 2010 թվականի վերջերին կամ 2011 թվականի սկզբներին «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում հանդիպել է Սերգեյին, ով իրեն առաջարկել է 2 հատ ոսկու ձուլակտորներ գնել` յուրաքանչյուրը 45.500 ԱՄՆ դոլարով, որը նա ձեռք էր բերել ինչ-որ բանկից։ Այդ ձուլակտորները գնել է, մանրացրել և սեփական կարիքների համար օգտագործել։
/հատոր 1, գ.թ. 135-137/

- Երմոնե Սիսակի Բալոյանի` այն մասին, որ որդու` Գարեգին Բեգրակյանի խնդրանքով հիմնել է «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերությունը, որը պետք է համապատասխան գույքերի գրավի դիմաց «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունից երաշխիքային նամակներ ստանար, իսկ դրանցով` բանկերից ոսկու ձուլակտորներ ձեռք բերեր և իրացներ։ Մասնակցել է բոլոր պայմանագրերի կնքմանը որպես «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերության տնօրեն։ Գրավադրված գույքերի սեփականատերերից ճանաչում է միայն Աննա Խլոյանին, ում որդին է խնդրել գույքերը տրամադրել 2 ամսով, սակայն գործարքը չհաջողվելու պատճառով չի կարողացել հետ վերադարձնել գույքը, ինչի արդյունքում 2013 թվականի փետրվար ամսին նրան հանել են տանից։
/հատոր 1, գ.թ. 138-141/

- Վարդան Ռոբերտի Գևորգյանի` այն մասին, որ Երմոնե Բալոյանի հետ կնքված պայմանագրի հիման վրա կատարել է Երևան քաղաքի Ավան 7-րդ փողոցի թիվ 3 և 3/1 անշարժ գույքերի գնահատում։ Երևան քաղաքի Ավան 7-րդ փողոցի թիվ 3/1 անշարժ գույքն իր կողմից գնահատվել է 16.100.000 ՀՀ դրամ, իսկ Երևան քաղաքի Ավան 7-րդ փողոցի թիվ 3 անշարժ գույքը` 28.500.000 ՀՀ դրամ։ Բոլոր գնահատումները կատարվել են սահմանված կարգով։
/հատոր 1, գ.թ. 237-238, 239/

- Ալվարդ Պարգևի Եփրեմյանի` այն մասին, որ իր` Երևան քաղաքի Ավան 4-րդ փողոցի 1-ին նրբանցքում գտվող տանը 2013 թվականի փետրվարի 15-ից բնակվում է Աննա Խլոյանը։ Այնտեղ բնակվելու պատճառն այն է, որ «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության ներկայացուցիչները նրան հանել էին տանից։ Աննա Խլոյանն իրեն ասել էր, որ ցանկանում է տունը և դրան հարակից տարածքը վաճառել` խնդրելով գնորդ լինելու դեպքում հայտնել։ 2011 թվականի վերջերին կամ 2012 թվականի սկզբներին Աննային ասել է, որ ամուսնու` Վազգեն Նուբարիկի Բեգրակյանի հորեղբոր տղան` Գարեգին Բեգրակյանը, ում դիմում է Կարեն անունով, աշխատում է բանկում, հնարավոր է ունենա ծանոթներ, ովքեր կցանկանան գնել տունը։ Դրանից որոշ ժամանակ անց ամուսնու և Գարեգինի հետ խոսակցության ժամանակ ասել է, որ բարեկամուհին` Աննան, ցանկանում է վաճառել իր տունը և հարակից տարածքը` խնդրելով օգնել այդ հարցում։ Որոշ ժամանակ անց Գարեգինը զանգահարել է ամուսնուն և ասել, որ գնորդ կա, ինչից հետո կապնվել են Աննայի հետ և ամուսնու, Գարեգինի ու գնորդի հետ գնացել են տունը նայելու։ Տունը նայելուց հետո Աննան և գնորդը համաձայնության չեն եկել։ Աննան տան համար պահանջել է 150.000 ԱՄՆ դոլար, իսկ գնորդը առաջարկել է 130.000 ԱՄՆ դոլար։ Դրանից մոտ 1 ամիս անց Գարեգինը զանգահարել է ամուսնուն և ասել, որ ցանկանում է ձեռք բերել Աննայի տունը հարակից տարածքով, սակայն կանխիկ գումար չունի։ Առաջարկել է Աննայի հետ խոսել` գույքը բանկում 2 ամսում գրավադրելու և այնուհետև գնելու մասին։ Գարեգինը ցանկացել է ինչ-որ գործարք անել, այնուհետև գումարը վերցնել և գնել Աննային պատկանող տունն ու հարակից տարածքը։ Կապնվել է Աննայի հետ, նրան փոխանցել Գարեգինի առաջարկությունը և խնդրել մտածել դրա ուղղությամբ։ Մի քանի օր անց Գարեգինը զանգահարել է ամուսնուն և խնդրել միասին գնալ Աննայի տուն` գույքի գրավադրման, այնուհետև գնման շուրջ զրուցելու։ Երկուսով գնացել են Աննայի տուն և ձեռք բերել պայմանավորվածություն` սկզբից գույքը գրավադրելու, այնուհետև գնելու մասին։ Աննան գնացել է այդ քայլին տունն ու տարածքը վաճառելու համար։ Գարեգինը և Աննան, կատարելով փաստաթղթերի ձևակերպումը միասին` իր և ամուսնու բացակայությամբ, գրավադրել են գույքը, որից 2 ամիս անց` Գարեգինի խոստացված ժամկետում, գույքերը գրավից հանվել են։ Այդ ժամանակ Գարեգինն ասել է, որ գումար չունի գույքերը գնելու համար և խնդրել է կրկին գույքերը գրավադրել, որից հետո հաստատ կգնի դրանք։ Երբ 2-րդ անգամ Գարեգինը դիմել է Աննային` նրա գույքերը գրավ դնելու խնդրանքով, Աննան տատանումների մեջ է եղել և չի կողմնորոշվել` տրամադրի արդյոք Գարեգինին գույքերը, թե ոչ։ Ամուսինը, համոզված լինելով, որ Գարեգինը չի խաբի, բացի այդ հաշվի առնելով արդեն իսկ կատարված նախորդ գործարքի բարեհաջող ավարտը, միջամտել է։ Գարեգինն Աննային շահագրգռել է նաև նրանով, որ 150.000 ԱՄՆ դոլարի ստացական է գրել։ Բացի այդ, ամուսինը Գարեգինին երաշխավոր է կանգնել Աննայի մոտ` գույքը ժամանակին Գարեգինի կողմից գրավից չազատելու դեպքում պարտավորվելով իրենց տունն Աննային փոխանցել։ Գարեգինը խաբեությամբ Աննայի գույքը վերցրել է` շահագրգռելով, որ այն կգնի 150.000 ԱՄՆ դոլարով և գրավադրել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունում։ Գրավադրումից մոտ 2 ամիս անց նշված ընկերությունից զանգել են Աննային և ասել, որ Գարեգին Բեգրակյանը գրավի դիմաց վճարում չի կատարել։ Այդ ժամանակ Գարեգինն իրենց և Աննային հանգստացրել է` ասելով, որ մոտակա օրերին մուծում է կատարելու։ Գարեգինը մինչ 2013 թվականի ապրիլ ամիսը ստել է, խոստացել է գույքերը գրավից ազատել, իսկ արդեն ապրիլին փողոցում պատահական հանդիպել է Գարեգինին, ով պարտավորվել է հաջորդ օրը գույքերը գրավից ազատել։ Հավատալով Գարեգինի խոսքերին` սպասել է մեկ օր։ Հաջորդ օրը զանգահարել է Գարեգինին, սակայն չի կարողացել կապնվել, իսկ դրանից 2-3 օր անց Գարեգինի մորից` Երմոնեից, իմացել է, որ որդին մեկնել է Հայաստանից իր հետ հանդիպելու հաջորդ օրը։ Ինքը և ամուսինը որևէ շահագրգռվածություն չեն ունեցել Գարեգինին օգնելու հարցում։ Իրենք չեն պատկերացրել, որ Գարեգինը կարող էր խաբել։ Գարեգին Բեգրակյանը, մեկ անգամ գրավադրելով Աննա Խլոյանին պատկանող Երևան քաղաքի Ավան 7-րդ փողոցի 3/1 և 3 հասցեներում գտնվող գույքերը և վերջինիս շահագրգռելով այդ գույքերը գնելու հեռանկարով, ձեռք է բերել Աննա Խլոյանի և իրենց վստահություն։
/հատոր 1, գ.թ. 264-267/

- Վազգեն Նուբարիկի Բեգրակյանի` այն մասին, որ իր Երևան քաղաքի Ավան 4-րդ փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 51/1 տանը ներկայումս բնակվում է Աննա Խլոյանը։ Վերջինս կնոջը` Ալվարդ Եփրեմյանին, ասել էր, որ ցանկանում է տունը և դրան հարակից տարածքը վաճառել։ Աննան խնդրել էր բրոքեր գտնել, սակայն վերջինիս առաջարկած գներն Աննային չեն գոհացրել, որից հետո նա իրեն խնդրել է դիմել հորեղբոր որդուն` Գարեգին Բեգրակյանին, որպեսզի այդ հարցում աջակցի։ Դրանից հետո Գարեգինն այցելել է Աննայի տուն, տեսել է տարածքը և տունը, հավանել է և առաջարկել է Աննային հիփոթեքով անձամբ գնել դրանք։ Քանի որ Գարեգինը չուներ կանխիկ գումար հիփոթեքի նախնական վճարը կատարելու համար, որոշել է Աննայի գույքը գրավադրել «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունում և ինչ-որ գործարք անել։ Սկզբում պայմանավորվածություն են ձեռք բերել Աննայի գույքերը գրավադրել 1 ամսով։ Դրա դիմաց Գարեգին Բեգրակյանը խոստացել է ծանոթների միջոցով 150.000 ԱՄՆ դոլարով վաճառել Աննայի գույքերը։ Գրավադրելուց հետո Գարեգինը նշված ժամկետում հանել է գույքը գրավից և վերադարձրել Աննային, սակայն տան գնորդ չի գտել։ Դրանից մոտ 1 ամիս անց կրկին եկել է Գարեգինը և ասել, որ ցանկանում է Աննայից կրկին վերցնել գույքերը` գրավ դնելու համար։ Գնացել են Աննայի տուն, որտեղ Գարեգինն ասել է, որ կրկին անհրաժեշտ է գույքերը գրավ դնել և խնդրել է, որ Աննան դրանք տրամադրի նրան։ 150.000 ԱՄՆ դոլարով նշված գույքերը գնելու առաջարկով շահագրգռելով Աննային` Գարեգինը խնդրել է գույքերը գրավադրել «Նաիրի Ինշուրանս»-ում։ Այդ ժամանակ Աննան մտորումների մեջ է եղել։ Այդ գործարքի ժամանակ ինքը որպես երաշխավոր է հանդես եկել իր տնով, որի մասին համապատասխան պայմանագիր է առկա և պահվում է Աննա Խլոյանի մոտ։ Դրանից հետո Գարեգինը գույքը գրավադրել է, որից մոտ 2 ամիս հետո Աննային զանգել են «Նաիրի Ինշուրանս»-ից և ասել, որ Գարեգինը գույքի գրավի դիմաց վճարում չի կատարում։ Սկսել են հաճախակի անհանգստացնել Գարեգինին, սակայն նա խաբում էր և ձգձգում։ Այդպես որևէ կոնկրետ գործողություն չի կատարել։ Ինքը որևէ շահագրգռվածություն չի ունեցել այս գործարքից։
/հատոր 1, գ.թ. 269-271/

- Տիգրան Գագիկի Գրիգորյանի` այն մասին, որ 01.09.2010թ.-ից հանդիսանում է «Ջի Թի Ըքաունթինգ» ՍՊ ընկերության տնօրենը։ Ընկերությունը զբաղվում է հաշվապահական ծառայությունների մատուցմամբ։ 2012 թվականի մարտ ամսին հաշվապահական ծառայություններ մատուցելու խնդրանքով ընկերություն է դիմել Գարեգին Բեգրակյանը։ Ապրիլ ամսին կնքվել է պայմանագիր «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ի և «Ջի Թի Ըքաունթինգ» ՍՊԸ-ի միջև։ Նշված ընկերությունը պետք է զբաղվեր ոսկու առուվաճառքով։ «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ից գումար գանձվել է միայն մեկ` 2012 թվականի ապրիլ ամսվա համար` 130.000 ՀՀ դրամ։ «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ի հետ ակտիվ աշխատել են 2012 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին, որից հետո պատվիրատուի կողմից կանոնավոր կերպով փաստաթղթեր չեն ներկայացվել, հետևաբար լիարժեք հաշվապահություն չի վարվել։ Պատվիրատուի կողմից ներկայացված փաստաթղթերի հիման վրա «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ն «Կոնվերս Բանկ» ՓԲԸ-ից և «ԱրմՍվիսԲանկ» ՓԲԸ-ից գնել է ընդհանուր 14 կգ ոսկու ստանդարտացված ձուլակտոր` ընդհանուր 304.731.489 ՀՀ դրամ գումարի չափով, որից 4 կգ-ն վաճառել է 3 գործարքներով` 1, 2 և 1 կգ-ներով, 84.733.250 ՀՀ դրամով։ Մնացած 10 կգ-ն կազմակերպության տնօրեն Երմոնե Բալոյանն ի պահ է հանձնել որդուն` Գարեգին Բեգրակյանին։
/հատոր 2, գ.թ. 151-153/

- Կարինե Աղալիրի Պետրոսյանի` այն մասին, որ 2012 թվականին ամուսնու` Վալերիկ Զուռնաչյանի հետ այցելել է Աննա Խլոյանի տուն, որտեղ հանդիպել են անծանոթ երկու տղամարդու և մի կնոջ։ Այդ տղամարդկանցից մեկը նախկինում եղել է իր ուսանողը։ Աննան ցանկացել է իր տունը և օժանդակ խանութները վաճառել, իսկ իր նախկին ուսանողը ցանկանում էր 150.000 ԱՄՆ դոլարով դրանք գնել` բանկից վարկ վերցնելուց հետո։ Այդ գործարքին ինքը և ամուսինն ի սկզբանե դեմ են եղել։
/հատոր 3, գ.թ. 77-78/

- Վարդան Արտաշի Զուռնաչյանի` այն մասին, որ երկար ժամանակ ճանաչում է Աննա Խլոյանին։ 2012 թվականի հունիս ամսի սկզբներին Աննան և ևս երկու տղամարդ այցելել են իր տուն։ Այցելության նպատակը եղել է այն, որ Աննան ցանկանում էր իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալ ձեռնարկվող գործարքի մասին։ Այդ անձինք ցանկանում էին Աննայի` Երևան քաղաքի Ավան 7-րդ փողոցի 3/1 և 3 հասցեներում գտնվող գույքերը գրավադրել բանկում, ոսկու ձուլակտորներ գնել, իսկ դրանք վերավաճառելու արդյունքում ստացված միջոցներով գնեին գրավից հանված գույքերը։ Ինքը հավանություն չի տվել այդ գործարքին, սակայն միջամտել են Աննայի հետ եկած երկու տղամարդիկ` ասելով, որ նմանատիպ գործարք մեկ անգամ արդեն իսկ կատարել են և խոստացված ժամկետում գրավից հանել են գույքերը։ Աննան ևս հաստատել է այդ հանգամանքը` հայտնելով, որ կատարված 1-ին գործարքից հետո ինքը վստահում է նրա հետ եկած անձանց։ Այնուամենայնիվ Աննային խորհուրդ է տվել այդ անձանց հետ գործարք չանել։ Հետագայում իմացել է, որ Աննան արել է գործարքը և խաբվել է։
/հատոր 3, գ.թ. 97-98/

Այլ ապացույցներով`

- Որպես ապացույց ճանաչված` Երևան քաղաքի Ավանի 7-րդ փողոցի թիվ 3 անշարժ գույքի գնահատման վերաբերյալ փաստաթղթերով և դրանք զննելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որոնց նշված գույքը գնահատվել է 28.500.000 ՀՀ դրամ։
/հատոր 1, գ.թ. 77-79, հատոր 3, գ.թ. 117-119/

- Որպես ապացույց ճանաչված` Երևան քաղաքի Ավանի 7-րդ փողոցի թիվ 3/1 անշարժ գույքի գնահատման վերաբերյալ փաստաթղթերով և դրանք զննելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որոնց նշված գույքը գնահատվել է 16.100.000 ՀՀ դրամ։
/հատոր 1, գ.թ. 83-85, հատոր 3, գ.թ. 117-119/

- Որպես ապացույց ճանաչված` «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության կողմից 10.03.2017թ. թիվ Ն/ՏՍ-21-2656 գրությամբ և այն զննելու մասին արձանագրությունով, համաձայն որի Երևան քաղաքի Ավանի 7-րդ փողոցի թիվ 3/1 և 3 գույքերը 12.12.2012թ.-ից հանդիսանում են «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ սեփականությունը` համաձայն թիվ 1212202-01-1955 և 12122012-01-1761 սեփականության վկայականների։
/հատոր 3, գ.թ. 41-55, 117-119/

- Որպես ապացույց ճանաչված, «Նաիրի ԻնշուրանսՄ» ԱՍՊ ընկերության կողմից 10.03.2017թ. թիվ Ն/ՏՍ-21-2656 գրությամբ ստացված` 12.12.2011թ. կազմված համագործակցության համաձայնագրով` «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության և «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված, և այն զննելու մասին արձանագրությունով, համաձայն որի «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ն «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ին պարտավորվել է տրամադրել մինչև 245.000.000 ՀՀ դրամի երաշխիքային նամակներ։
/հատոր 3, գ.թ. 41-55, 117-119/

- Որպես ապացույց ճանաչված, «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության կողմից 10.03.2017թ. թիվ Ն/ՏՍ-21-2656 գրությամբ ստացված` 06.06.2012թ. կազմված անշարժ գույքի գրավի /հիփոթեքի/ պայմանագրով և այն զննելու մասին արձանագրությունով, համաձայն որի «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ում գրավադրվել է Երևանի Ավանի 7-րդ փողոցի թիվ 3 անշարժ գույքը, որի շուկայական արժեքը, կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ, կազմել է 28.500.000 ՀՀ դրամ։
/հատոր 3, գ.թ. 41-55, 117-119/

- Որպես ապացույց ճանաչված, «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության կողմից 10.03.2017թ. թիվ Ն/ՏՍ-21-2656 գրությամբ ստացված` 06.06.2012թ. կազմված անշարժ գույքի գրավի /հիփոթեքի/ պայմանագրով և այն զննելու մասին արձանագրությունով, համաձայն որի «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ում գրավադրվել է Երևանի Ավանի 7-րդ փողոցի թիվ 3/1 անշարժ գույքը, որի շուկայական արժեքը, կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ, կազմել է 16.100.000 ՀՀ դրամ։
/հատոր 3, գ.թ. 41-55, 117-119/

- Որպես ապացույց ճանաչված` Աննա Իսրայելի Խլոյանի 18.05.2017թ. դիմումով ներկայացված 05.06.2012թ. կնքված երշխավորության պայմանագրով և Գ. Բեգրակյանի գրած 150.000 ԱՄՆ դոլարի ստացականով և դրանք զննելու մասին արձանագրությունով։
/հատոր 3, գ.թ. 99-101, 117-119/

- «Rate.am» կայքում առկա ոսկու արժեքի 2011 թվականի դեկտեմբերից մինչ 2013 թվականի դեկտեմբերի տատանումների վերաբերյալ տեղեկատվոթյամբ և այն զննելու մասին արձանագրությամբ, որով հերքվել է Գ. Բեգրակյանի ցուցմունքներն այն մասին, որ կատարված գործարքների ժամանակահատվածում ոսկու արժեքը նվազել է։ Գ. Բեգրակյանի կողմից կատարված գործարքների ժամանակահատվածում ոսկու արժեքի երկարատև, էական գնանկումներ չեն գրանցվել, հակառակը` ոսկու արժեքը աճել է։
/հատոր 3, գ.թ. 105-109/

- Փորձագետի 23.04.2014թ. թիվ 14-0079 եզրակացությամբ, համաձայն որի Երևան քաղաքի Ավան վարչական շրջանի 7-րդ փողոցի թիվ 3/1 անշարժ գույքի հավանական շուկայական արժեքը կարող էր կազմել 14.300.000 ՀՀ դրամ, իսկ նույն փողոցի թիվ 3 անշարժ գույքինը` 19.806.500 ՀՀ դրամ։
/հատոր 2, գ.թ. 23-86/»։

Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները

Դատարանում ամբաստանյալ Գ. Բեգրակյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ տևական ժամանակ աշխատել է ֆինանսական ոլորտում, որի ընթացքում հետևել է համաշխարհային շուկայում ոսկու գնի մշտական բարձրացմանը և որոշել է զբաղվել ոսկու ձուլակտորների առուվաճառքով։ Այդ նպատակով որոշել է բանկից ձեռք բերել ձուլակտորներ, իրացնել և շահույթ ստանալ։ Քանի որ նշված գործունեության իրականացման համար անհրաժեշտ է եղել հանդես գալ ոչ թե որպես անհատ անձ, այլ կազմակերպություն` հիմնադրել է «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերությունը։ Այնուհետև ծանոթացել է տարբեր բանկերի պահանջներին, քանի որ անհրաժեշտ են եղել բանկային երաշխիքներ։ Գտել է, որ լավագույն տարբերակը առաջարկում են ապահովագրական ընկերությունները։ Իր պայմաններով լավագույնը «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունն է եղել` այդ ոլորտում մասնագիտացված լինելու պատճառով, սակայն ի տարբերություն այլ գործարքներին ներկայացվող պահանջների` այս դեպքում վերջինս պահանջել է գրավի առարկաների առկայություն։ Իր հետ համագործակցող անձանց հետ որոշել են գրավի առարկաների ցանկը, նախաձեռնել են և գրավադրել այդ գույքը։
Հետո խնդիրներ են առաջացել, ապահովագրական ընկերությունը դատական կարգով սկսել է պահանջներ ներկայացնել, իրենց դեմ վճիռ է կայացվել։ Թե ինչու են այդ ընթացքով զարգացել իրադարձությունները` չգիտի։
Իրենց գործարքներն իրականացվել են պայմանագրերի հիման վրա, ընկերությունների միջև։
Իր կողմից հանցագործություն կատարելու մասին հաղորդումն ի սկզբանե տրվել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության կողմից, իսկ Աննա Խլոյանը հաղորդում չի տվել և իրեն տուժող չի ճանաչում։
«Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության տնօրեն Աննա Խլոյանին չի խաբել, նման մտադրություն չի ունեցել։ Գործարքը տեղի է ունեցել միասնական փոխհամաձայնության կարգով։ Որպեսզի կարողանար կարգավորել հարցերը և վերադարձնել գումարները` մեկնել է արտասահման։
Սույն քրեական գործը հարուցելու առիթ է հանդիսացել «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության 2013թ. ապրիլի 11-ի կեղծ հաղորդումը։ «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության անվտանգության աշխատակիցն իրեն սպառնացել է քրեականացնել իրենց ընկերության` «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ի միջև առաջացած քաղաքացիաիրավական հարաբերությունները, ինչն ինքը չափազանց անլուրջ է համարել, իսկ այնուհետև տեղեկացել է, որ նշված հաղորդման հիման վրա քրեական գործ է հարուցվել, իրեն որպես մեղադրյալ են ներգրավել և հայտարարվել է իր հետախուզումը։ Դրանից հետո ինքն անձամբ զանգահարել է գործը քննող քննիչի հեռախոսահամարին և իրենց զրույցի ընթացքում նա տեղեկացրել է, որ քրեական գործ է հարուցել, ինչին ինքը պատասխանել է, որ չի ընդունում առաջադրված մեղադրանքը, ոչ մեկին չի խաբել, ոչ մեկի վստահությունը չի չարաշահել և առաջադրված մեղադրանքն անհիմն կլինի։
Իր գտնվելու վայրը, հեռախոսահամարը հայտնի են եղել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին, ինքը չի թաքնվել և հայտարարված հետախուզումը եղել է անհիմն։ Այնուամենայնիվ, անհիմն կերպով հայտարարված հետախուզման պատճառով, Ռուսաստանի Դաշնության և Բելառուսի Հանրապետության սահմանը օրինական կարգով հատելու ժամանակ ինքը ձերբակալվել է։ Ինն ամիս անց իրեն ՀՀ վերադարձնելուց հետո, ևս ինն ամիս նախաքննություն իրականացվելով և «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության հետ կապված ոչ մի խախտում չհայտնաբերվելով` որոշում է կայացվել իրեն մեղադրանք առաջադրել «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության նկատմամբ խարդախություն կատարելու համար։
Գտնում է, որ իր նկատմամբ առաջադրված մեղադրանքն ի սկզբանե բացահայտ անհիմն է։ Ինչ վերաբերվում է իր կողմից «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության տնօրեն Աննա Խլոյանի վստահությունը չարաշահելուն նրան սուտ խոստումներ տալով ընկերության գույքը խարդախությամբ հափշտակելուն, ապա դա ևս անհիմն է այնքանով, որ Աննա Խլոյանը կամավորությամբ է գրավադրել նրա ընկերությանը պատկանող գույքը։ Նա թե նախաքննության ժամանակ և թե դատարանում ցուցմունք է տվել, որ չի խաբվել, նրա վստահությունը չի չարաշահվել և ցանկանում է, որպեսզի ինքը հնարավորինս շուտ ազատվի կալանքից` գույքերի ետ գնման աշխատանքը շարունակելու համար։
«Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության կողմից «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության գույքը որպես սեփականություն առգրավելու սկզբնական գործողությունների ժամանակ ինքն ակտիվություն է դրսևորել` այդ գործողությունները կանխելու համար, ինչը հաստատել է նաև Աննա Խլոյանը` ինչպես իր հետ առերես հարցաքննության ժամանակ, այնպես էլ ցուցմունքներում։
Աննա Խլոյանի կողմից «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության գույքը «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ում գրավադնելը ձևակերպվել է ոչ միայն իրենց միջև պայմանագիր կազմելով և ստորագրելով, այլ նաև այն վավերացվել է նոտարի կողմից և գրանցվել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեում։
/դատական նիստի արձանագրություն/

Վկա Աննա Իսրայելի Խլոյանը դատարանին հայտնեց, որ ներկայումս բնակվում է ամուսնու եղբոր փեսային պատկանող Երևանի Ավան թաղամասի 4-րդ փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 51/1 տանը։ 2012թ. մարտին ամուսնու եղբոր դուստր Ալվարդ Եփրեմյանը և նրա ամուսին Վազգեն Բեգրակյանը խնդրել են իրեն պատկանող, Երևան քաղաքի Ավան թաղամասի 7-րդ փողոցի թիվ 3 և 3/1 հասցեներում գտնվող անշարժ գույքերը տրամադրել նրանց բարեկամ Գարեգին Բեգրակյանին։ Ինքը համաձայնվել է։ Գարեգին Բեգրակյանը «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության հետ ոսկու ձուլակտորների գործարք է կատարել, իսկ գրավադրումից երկու ամիս անց նշված գույքերը հանել է գրավից։ Նույն տարվա հունիսին կրկին իրեն են դիմել Վազգենն ու Ալվարդը և խնդրել նշված երկու գույքերը նույն նպատակով կրկին տրամադրել Գարեգինին` պարտավորվելով, գործարքը չկայանալու դեպքում` նրանց պատկանող Երևանի Ավան թաղամասի 4-րդ փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 51/1 տունը տալ իրեն։ Իր գույքի արժեքը կոնկրետ չիմանալով` ցանկացել է այն վաճառել 100.000 ԱՄՆ դոլարով, սակայն Գարեգին Բեգրակյանը խոստացել է գործարքից հետո իր գույքերը 150.000 ԱՄՆ դոլարով գնել։ Երկրորդ անգամ ինքը գույքը չի ցանկացել գրավ դնել, սակայն Վազգենն իրեն ասել է, որ չկասկածի։ Իրենք միասին խորհրդակցել են նաև փաստաբան Վարդան Զուռնաչյանի հետ։ Վերջինս խորհուրդ է տվել չհամաձայնվել նման գործարքին` ասելով, որ այն շատ ռիսկային է, գույքը կարող է կորցնել, սակայն ինքը ցանկացել է օգնել Գարեգինին և իրեն ոչ ոք չի ստիպել։ Գործարքը կատարվել է իր կամքով։ Ինքը բավարար է համարել իրենց պայմանավորվածությունը և առաջարկել է Գարեգինին այդ առումով ծախսեր չանել, սակայն Գարեգինն առաջարկել է գործարքը նոտարական կարգով վավերացնել և այդպես են վարվել։
Քանի որ «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության աշխատակիցներն իրեն տնից հանել են` Գարեգինն առաջարկել է օգնել, պատրաստվել է տանել իր տուն, սակայն Վազգենը թույլ չի տվել և տարել է իր տուն։ 2013 թվականի փետրվարից բնակվում է Վազգենի տանը։
Կարծում է, որ եթե Գարեգինը խաբելու ցանկություն ունենար` նման հոգատարություն չէր ցուցաբերի։
Մինչև Գարեգինի ձերբակալվելը` նրա հարազատներն են կատարել իր տան կոմունալ վճարումները, իսկ նրա մայրը շատ մարդկային ձևով հոգացել է որոշ հարցեր։
Ինքը բողոք չունի Գարեգինի դեմ, գտնում է, որ նա իրեն չի խաբել։
/դատական նիստի արձանագրություն/

Վկա Վարդան Ռոբերտի Գևորգյանը դատարանին հայտնեց, որ ամբաստանյալին չի ճանաչում։ Երմոնե Բալոյանի հետ կնքված պայմանագրի հիման վրա կատարել է Երևան քաղաքի Ավան 7-րդ փողոցի թիվ 3 և 3/1 անշարժ գույքերի գնահատում։ Երևան քաղաքի Ավան 7-րդ փողոցի թիվ 3/1 անշարժ գույքն իր կողմից գնահատվել է 16.100.000 ՀՀ դրամ, իսկ Երևան քաղաքի Ավան 7-րդ փողոցի թիվ 3 անշարժ գույքը` 28.500.000 ՀՀ դրամ։ Բոլոր գնահատումները կատարվել են սահմանված կարգով։
/դատական նիստի արձանագրություն/

Վկա Մայիս Վլադիմիրի Ղազարյանը դատարանին հայտնեց, որ ամբաստանյալին չի ճանաչում։ Ինքը զբաղվում է ոսկու առուվաճառքով։ Ճանաչում է Սերգեյ Մարտիրոսյանին, ում հետ ծանոթացել է նրա «Աբուլիկ» ռեստորանային համալիր այցելելու ժամանակ։ 2010 թվականի վերջերին կամ 2011 թվականի սկզբներին «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում հանդիպել է Սերգեյին, ով իրեն առաջարկել է 2 հատ ոսկու ձուլակտորներ գնել` յուրաքանչյուրը 45.500 ԱՄՆ դոլարով, որը նա ձեռք էր բերել ինչ-որ բանկից։ Այդ ձուլակտորները գնել է, մանրացրել և օգտագործել։
/դատական նիստի արձանագրություն/

Վկա Տիգրան Գագիկի Գրիգորյանը դատարանին հայտնեց, որ 2010թ. սեպտեմբերի 1-ից հանդիսանում է «Ջի Թի Ըքաունթինգ» ՍՊ ընկերության տնօրենը։ Ընկերությունը զբաղվում է հաշվապահական ծառայությունների մատուցմամբ։ 2012 թվականի մարտ ամսին հաշվապահական ծառայություններ մատուցելու խնդրանքով ընկերություն է դիմել Գարեգին Բեգրակյանը։ Ապրիլին կնքվել է պայմանագիր «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ի և «Ջի Թի Ըքաունթինգ» ՍՊԸ-ի միջև։ Նշված ընկերությունը պետք է զբաղվեր ոսկու առուվաճառքով։ «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ից գումար գանձվել է միայն 2012 թվականի ապրիլ ամսվա համար` 130.000 ՀՀ դրամ։ «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ի հետ աշխատել են մոտ երեք ամիս, որից հետո պատվիրատուի կողմից կանոնավոր կերպով փաստաթղթեր չեն ներկայացվել։ Այդ պատճառով լիարժեք հաշվապահություն չի վարվել։ Պատվիրատուի կողմից ներկայացված փաստաթղթերի հիման վրա «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ն «Կոնվերս Բանկ» ՓԲԸ-ից և «ԱրմՍվիսԲանկ» ՓԲԸ-ից գնել է ընդհանուր 14 կգ ոսկու ստանդարտացված ձուլակտոր` 304.731.489 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով, որից 4 կգ-ն վաճառել է 3 գործարքներով` 1, 2 և 1 կգ-ներով, 84.733.250 ՀՀ դրամով։ Մնացած 10 կգ-ն կազմակերպության տնօրեն Երմոնե Բալոյանն ի պահ է հանձնել որդուն` Գարեգին Բեգրակյանին։
/դատական նիստի արձանագրություն/

Վկա Վարդան Արտաշի Զուռնաչյանը դատարանին հայտնեց, որ երկար ժամանակ ճանաչում է Աննա Խլոյանին։ 2012 թվականի հունիսի սկզբներին Աննան, Վազգենը և Գարեգինն այցելել են իր տուն։ Այցելության նպատակը եղել է այն, որ Աննան ցանկացել է ձեռնարկվող գործարքի մասին իրենից իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալ։ Վազգենը և Գարեգինը ցանկացել են Աննայի` Երևան քաղաքի Ավան 7-րդ փողոցի 3/1 և 3 հասցեներում գտնվող անշարժ գույքերը գրավադնել բանկում, ոսկու ձուլակտորներ գնել, իսկ դրանք վերավաճառելու արդյունքում ստացված միջոցներով հետ գնել գրավից հանված անշարժ գույքերը։ Ինքը հավանություն չի տվել այդ գործարքին, սակայն նրանք հայտնել են, որ նմանատիպ գործարք մեկ անգամ արդեն իսկ կատարել են և խոստացված ժամկետում գրավից հանել են անշարժ գույքերը։ Աննան հայտնել է, որ կատարված առաջին գործարքից հետո վստահություն է ձեռք բերել Գարեգինի նկատմամբ։ Ինքն այնուամենայնիվ Աննային խորհուրդ է տվել նման գործարք չանել, քանի որ շատ ռիսկային է և գույքը կարող է կորցնել։ Հետագայում իմացել է, որ Աննան արել է այդ գործարքը, որի պատճառով խնդիրներ են առաջացել։ Որքան հասկացել է` Աննան այդ գործարքն անելու ցանկություն ունեցել է և գտել է, որ դրա արդյունքում կվաճառվի իր գույքը։
/դատական նիստի արձանագրություն/

Վկա Գոռ Սամվելի Խաչատրյանը դատարանին հայտնեց, որ 2009 թվականի օգոստոսի 14-ից մինչև 2012 թվականի ապրիլի 25-ը հանդիսացել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության գործադիր տնօրենը։ Նույն ընկերության բաժնետեր Վահագն Շահինյանի խնդրանքով ընդունել է Գարեգին Բեգրակյանին` գործնական առաջարկ քննարկելու համար։ Վերջինս առաջարկել է համապատասխան գույք գրավադնել և դրա դիմաց խնդրել է տրամադրել երաշխիքային նամակներ, որոնց հիման վրա նա ցանկացել է ոսկի գնել «Արմսվիսբանկ» ՓԲ ընկերությունից։ Խորհրդակցելով ընկերության բաժնետերերի հետ` համաձայնվել է գործարք կատարել։ Հետագայում, Գարեգինի կողմից պարտավորությունները ոչ պատշաճ կերպով կատարելու համար ընկերության բաժնետեր Վահագն Խաչատրյանը պահանջել է հավելյալ գույք գրավադրել։
Սերգեյ Մարտիրոսյանին չի ճանաչել, կապ է պաշտպանել միայն Գարեգին Բեգրակյանի հետ։
/դատական նիստի արձանագրություն/

Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց են ճանաչվել ներքոհիշյալը.
Երևան քաղաքի Ավանի 7-րդ փողոցի թիվ 3 անշարժ գույքի գնահատման վերաբերյալ փաստաթղթերը և դրանք զննելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որոնց` նշված գույքը 2012թ. փետրվարի 27-ի դրությամբ գնահատվել է 28.500.000 ՀՀ դրամ։
/հատոր 1, գ.թ. 77-79, հատոր 3, գ.թ. 117-119/

Երևան քաղաքի Ավանի 7-րդ փողոցի թիվ 3/1 անշարժ գույքի գնահատման վերաբերյալ փաստաթղթերը և դրանք զննելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որոնց` նշված գույքը 2012թ. փետրվարի 27-ի դրությամբ գնահատվել է 16.100.000 ՀՀ դրամ։
/հատոր 1, գ.թ. 83-85, հատոր 3, գ.թ. 117-119/

«Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության 2017թ. մարտի 10-ի թիվ Ն/ՏՍ-21-2656 գրությունը և այն զննելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որոնց` Երևան քաղաքի Ավանի 7-րդ փողոցի թիվ 3/1 և 3 գույքերը 2012թ. դեկտեմբերի 12-ից, թիվ 1212202-01-1955 և 12122012-01-1761 սեփականության վկայականների համաձայն հանդիսանում են «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ սեփականությունը։
/հատոր 3, գ.թ. 41-55, 117-119/

«Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության կողմից 2017թ. մարտի 10-ի թիվ Ն/ՏՍ-21-2656 գրությամբ ստացված, «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության և «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված, 2011թ. դեկտեմբերի 12-ին կազմված համագործակցության համաձայնագիրը և այն զննելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որոնց` «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունը «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերությանը պարտավորվել է տրամադրել մինչև 245.000.000 ՀՀ դրամի երաշխիքային նամակներ։
/հատոր 3, գ.թ. 41-55, 117-119/

«Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության կողմից 2017թ. մարտի 10-ի թիվ Ն/ՏՍ-21-2656 գրությամբ ստացված, 2012թ. հունիսի 6-ին կազմված անշարժ գույքի գրավի /հիփոթեքի/ պայմանագիրը և այն զննելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որոնց` «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ում գրավադրվել է Երևանի Ավանի 7-րդ փողոցի թիվ 3 անշարժ գույքը, որի շուկայական արժեքը կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ կազմել է 28.500.000 ՀՀ դրամ։
/հատոր 3, գ.թ. 41-55, 117-119/

«Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության կողմից 2017թ. մարտի 10-ի թիվ Ն/ՏՍ-21-2656 գրությամբ ստացված, 2012թ. հունիսի 6-ին կազմված անշարժ գույքի գրավի /հիփոթեքի/ պայմանագիրը և այն զննելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որոնց` «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ում գրավադրվել է Երևանի Ավանի 7-րդ փողոցի թիվ 3/1 անշարժ գույքը, որի շուկայական արժեքը կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ կազմել է 16.100.000 ՀՀ դրամ։
/հատոր 3, գ.թ. 41-55, 117-119/

Աննա Իսրայելի Խլոյանի 2017թ. մայիսի 18-ի դիմումով ներկայացված` 2012թ. հունիսի 5-ին իր, Վազգեն Նուբարի Բեգրակյանի և Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանի միջև կնքված երշխավորության պայմանագիրը, Գ. Բեգրակյանի կողմից գրված` 150.000 ԱՄՆ դոլարի ստացականը և դրանք զննելու մասին արձանագրությունը։
/հատոր 3, գ.թ. 99-101, 117-119/

«Rate.am» կայքում առկա ոսկու արժեքի 2011 թվականի դեկտեմբերից մինչ 2013 թվականի դեկտեմբերի տատանումների վերաբերյալ տեղեկատվությունը և այն զննելու մասին արձանագրությունը, որոնց համաձայն, կատարված գործարքների ժամանակահատվածում ոսկու արժեքը տատանվել է` 2011թ. նոյեմբերին նվազագույն արժեքը կազմել է 21076.44, դեկտեմբերին` 18988.67, 2012թ. հունվարին` 18988.67, փետրվարին` 21368.80, մարտին` 20398.34, ապրիլին` 20386.35, մայիսին` 19769.82, հունիսին` 20354.92, հուլիսին` 20572.12, օգոստոսին` 21027.84, սեպտեմբերին` 21653.35, հոկտեմբերին` 22258.22, նոյեմբերին` 22045.43, դեկտեմբերին` 21404.97, 2013թ. հունվարին` 21480.77, փետրվարին` 20660.44, մարտին` 20777.51, ապրիլին` 18485.94, մայիսին` 18166.43, հունիսին` 16245.91, հուլիսին` 15707.73, օգոստոսին` 16847.94, սեպտեմբերին` 17044.54, հոկտեմբերին` 16615.25, նոյեմբերին` 16131.75, դեկտեմբերին` 15587.24։
/հատոր 3, գ.թ. 105-109/

Ապրանքագիտական փորձաքննության 2014թ. ապրիլի 23-ի թիվ 14-0079 եզրակացությամբ պարզվել է, որ «Երևան քաղաք Նոր-Նորք վարչական շրջան Լվովյան փողոց 3-րդ շենք թիվ 39 ոչ բնակելի տարածք հասցեում գտնվող հասարակական նշանակության անշարժ գույքի հավանական շուկայական արժեքը 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ի դրությամբ կարող էր կազմել` 44.800.000 /քառասունչորս միլիոն ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ։
Երևան քաղաք Նոր-Նորք վարչական շրջան Լվովյան փողոց 3-րդ շենք թիվ 39 ոչ բնակելի տարածք հասցեում գտնվող հասարակական նշանակության անշարժ գույքի լիկվիդային արժեքը 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ի դրությամբ կարող էր կազմել` 34.944.000 /երեսունչորս միլիոն ինը հարյուր քառասունչորս հազար/ ՀՀ դրամ։
Երևան քաղաք Ավան վարչական շրջան Ավան 7-րդ փողոց 3/1 հասցեում գտնվող հասարակական նշանակության անշարժ գույքի հավանական շուկայական արժեքը 2012 թվականի փետրվարի 27-ի դրությամբ կարող էր կազմել` 14.300.000 /տասնչորս միլիոն երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ։ Հայտնում եմ նաև, որ հողամասի կադաստրային արժեքը վճարված չէ և կազմում է 515.736 /հինգ հարյուր տասնհինգ հազար յոթ հարյուր երեսունվեց/ ՀՀ դրամ։
Երևան քաղաք Ավան վարչական շրջան Ավամ 7-րդ փողոց 3 հասցեում գտնվող հասարակական նշանակության անշարժ գույքի հավանական շուկայական արժեքը 2012 թվականի փետրվարի 27-ի դրությամբ կարող էր կազմել` 19.806.500 /տասնինը միլիոն ութ հարյուր վեց հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ։ Հայտնում եմ նաև, որ հողամասի կադաստրային արժեքը վճարված չէ և կազմում է 696.696 /վեց հարյուր իննսունվեց հազար վեց հարյուր իննսունվեց/ ՀՀ դրամ։
Երևան քաղաք Կենտրոն վարչական շրջան Չկալովի փողոց թիվ 39 բնակելի տուն հասցեում գտնվող անշարժ գույքի հավանական շուկայական արժեքը 2011 թվականի հոկտեմբերի 12-ի դրությամբ կարող էր կազմել` 159.231.550 /հարյուր հիսունինը միլիոն երկու հարյուր երեսունմեկ հազար հինգ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամ։»։
/հատոր 2, գ.թ. 23-86/

Դատական քննության ընթացքում հրապարակվել և հետազոտվել են նաև դատարան չներկայացած վկաների նախաքննական ցուցմունքները`

Վկա Սերգեյ Ալբերտի Մարտիրոսյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ հանդիսանում է «Աբուլիկ» ռեստորանային համալիրի նախկին սեփականատերը, որի սեփականության իրավունքն անցել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությանը։ Ճանաչում է Գարեգին Բեգրակյանին 2000 թվականից։ Պարտքեր ունենալու պատճառով` Գարեգինի հետ որոշել են գործունեություն ծավալել։ Վերջինս առաջարկել է «Աբուլիկ» ռեստորանային համալիրը գրավադնել որևէ բանկում և երկարաժամկետ վարկ վերցնել, սակայն հետագայում իմացել են, որ համալիրը գտնվում է հանրային շահի գոտում և դրանով գործարք կատարել հնարավոր չէ։ Դրանից հետո դիմել են «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությանը` գույքը գրավադրելու և երաշխիքային նամակներ ստանալու առաջարկով։ Վերջինս ընդունել է առաջարկը։ Այնուհետև խոսել են «Արմսվիսբանկ» ՓԲ ընկերության ներկայացուցիչների հետ, ովքեր հրաժարվել են երաշխիքային նամակների հիման վրա գումար տրամադրել, քանի որ իրենց հիմնած «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերությունը նախկինում գործարքներ չի կատարել։ Դրանից հետո համաձայնություն են ձեռք բերել երաշխիքային նամակների հիման վրա ոսկու ձուլակտորներ գնելու մասին։ «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունում գրավադրելով մի շարք գույքեր` ստացել են նամակները և դրանց հիման վրա գնված ձուլակտորները վաճառելով անհատներին` մարել են անձնական պարտքերը։
Աննա Խլոյանին պատկանող անշարժ գույքերը գրավադրվել են «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության մասնագետների պահանջով։ Բոլոր գնահատումները կատարվել են «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության հետ համագործակցող գնահատողների կողմից։
/հատոր 1, գ.թ. 127-130/

Վկա Երմոն Սիսակի Բալոյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ որդու` Գարեգին Բեգրակյանի խնդրանքով հիմնել է «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերությունը, որը պետք է համապատասխան գույքերի գրավի դիմաց «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունից երաշխիքային նամակներ ստանար, իսկ դրանցով` բանկերից ոսկու ձուլակտորներ ձեռք բերեր և իրացներ։ Մասնակցել է բոլոր պայմանագրերի կնքմանը որպես «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերության տնօրեն։ Գրավադրված գույքերի սեփականատերերից ճանաչում է միայն Աննա Խլոյանին, ում` իր որդին խնդրել է գույքերը տրամադրել 2 ամսով, սակայն գործարքը չհաջողվելու պատճառով նա չի կարողացել հետ վերադարձնել գույքը, ինչի արդյունքում 2013 թվականի փետրվար ամսին նրան հանել են տնից։
/հատոր 1, գ.թ. 138-141/

Վկա Ալվարդ Պարգևի Եփրեմյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ իր` Երևան քաղաքի Ավան 4-րդ փողոցի 1-ին նրբանցքում գտվող տանը 2013 թվականի փետրվարի 15-ից բնակվում է Աննա Խլոյանը, քանի որ «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության ներկայացուցիչները նրան հանել են տնից։ Մինչ այդ Աննա Խլոյանն իրեն ասել է, որ ցանկանում է տունը և դրան հարակից տարածքը վաճառել` խնդրելով գնորդ լինելու դեպքում հայտնել։ 2011 թվականի վերջերին կամ 2012 թվականի սկզբներին Աննային ասել է, որ ամուսնու` Վազգեն Նուբարիկի Բեգրակյանի հորեղբոր տղա Գարեգին Բեգրակյանը, ում դիմում են Կարեն անունով, աշխատում է բանկում և հնարավոր է ունենա ծանոթներ, ովքեր կցանկանան գնել տունը։ Դրանից որոշ ժամանակ անց, ամուսնու և Գարեգինի հետ խոսակցության ժամանակ ինքն ասել է, որ բարեկամուհին` Աննան, ցանկանում է վաճառել իր տունը և հարակից տարածքը։ Ինքը խնդրել է օգնել այդ հարցում։ Որոշ ժամանակ անց Գարեգինը զանգահարել է ամուսնուն և ասել, որ գնորդ կա, ինչից հետո կապնվել են Աննայի հետ և ամուսնու, Գարեգինի ու գնորդի հետ գնացել են տունը նայելու։ Դրանից հետո Աննան և գնորդը համաձայնության չեն եկել։ Աննան տան համար պահանջել է 150.000 ԱՄՆ դոլար, իսկ գնորդն առաջարկել է 130.000 ԱՄՆ դոլար։ Մոտ մեկ ամիս անց Գարեգինը զանգահարել է ամուսնուն և ասել, որ ցանկանում է ձեռք բերել Աննայի տունը` հարակից տարածքով, սակայն կանխիկ գումար չունի։ Առաջարկել է Աննայի հետ խոսել` գույքը բանկում երկու ամսով գրավադնելու և այնուհետև գնելու մասին։ Գարեգինը ցանկացել է ինչ-որ գործարք անել, այնուհետև գումարը վերցնել և գնել Աննային պատկանող տունն ու հարակից տարածքը։ Կապնվել է Աննայի հետ, նրան փոխանցել Գարեգինի առաջարկությունը և խնդրել է մտածել դրա ուղղությամբ։ Մի քանի օր անց Գարեգինը զանգահարել է ամուսնուն և խնդրել միասին գնալ Աննայի տուն` գույքի գրավադրման, այնուհետև գնման շուրջ զրուցելու։ Երկուսով գնացել են Աննայի տուն և ձեռք բերել պայմանավորվածություն` սկզբից գույքը գրավադնելու, այնուհետև գնելու մասին։
Աննան գնացել է այդ քայլին` տունն ու տարածքը վաճառելու համար։ Գարեգինը և Աննան միասին կատարելով փաստաթղթերի ձևակերպումն իր և ամուսնու բացակայությամբ` գրավադրել են գույքը, որից երկու ամիս անց, Գարեգինի խոստացված ժամկետում, գույքերը գրավից հանվել են։ Այդ ժամանակ Գարեգինն ասել է, որ գումար չունի գույքերը գնելու համար և խնդրել է կրկին գույքերը գրավադնել, որից հետո հաստատ կգնի դրանք։ Երբ 2-րդ անգամ Գարեգինը դիմել է Աննային` նրա գույքերը գրավ դնելու խնդրանքով, Աննան տատանումների մեջ է եղել և չի կողմնորոշվել` տրամադրի արդյոք գույքերը Գարեգինին, թե ոչ։ Ամուսինը համոզված լինելով, որ Գարեգինը չի խաբի, հաշվի առնելով արդեն իսկ կատարված նախորդ գործարքի բարեհաջող ավարտը` միջամտել է։ Գարեգինն Աննային շահագրգռել է նաև նրանով, որ 150.000 ԱՄՆ դոլարի ստացական է գրել։ Բացի այդ, ամուսինը Գարեգինին երաշխավոր է կանգնել Աննայի մոտ` գույքը ժամանակին Գարեգինի կողմից գրավից չազատելու դեպքում պարտավորվելով իրենց տունն Աննային փոխանցել։ Գարեգինը խաբեությամբ Աննայի գույքը վերցրել է` շահագրգռելով, որ այն կգնի 150.000 ԱՄՆ դոլարով և գրավադրել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունում։ Գրավադրումից մոտ 2 ամիս անց նշված ընկերությունից զանգել են Աննային և ասել, որ Գարեգին Բեգրակյանը գրավի դիմաց վճարում չի կատարել։ Այդ ժամանակ Գարեգինն իրենց և Աննային հանգստացրել է` ասելով, որ մոտակա օրերին մուծում է կատարելու։ Գարեգինը մինչ 2013 թվականի ապրիլ ամիսը ստել է, խոստացել է գույքերը գրավից ազատել, իսկ արդեն ապրիլին փողոցում պատահաբար հանդիպել է Գարեգինին, ով պարտավորվել է հաջորդ օրը գույքերը գրավից ազատել։ Հավատալով Գարեգինի խոսքերին` սպասել է մեկ օր։ Հաջորդ օրը զանգահարել է Գարեգինին, սակայն չի կարողացել կապնվել, իսկ դրանից 2-3 օր անց Գարեգինի մորից` Երմոնեից, իմացել է, որ որդին մեկնել է Հայաստանից իր հետ հանդիպելու հաջորդ օրը։ Ինքը և ամուսինը որևէ շահագրգռվածություն չեն ունեցել Գարեգինին օգնելու հարցում։ Իրենք չեն պատկերացրել, որ Գարեգինը կարող է խաբել։ Գարեգին Բեգրակյանը մեկ անգամ գրավադրելով Աննա Խլոյանին պատկանող Երևան քաղաքի Ավան 7-րդ փողոցի 3/1 և 3 հասցեներում գտնվող գույքերը և վերջինիս շահագրգռելով այդ գույքերը գնելու հեռանկարով` ձեռք է բերել Աննա Խլոյանի և իրենց վստահությունը։
/հատոր 1, գ.թ. 264-267/

Վկա Վազգեն Նուբարիկի Բեգրակյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ իր Երևան քաղաքի Ավան 4-րդ փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 51/1 տանը ներկայումս բնակվում է Աննա Խլոյանը։ Վերջինս կնոջը` Ալվարդ Եփրեմյանին ասել է, որ ցանկանում է տունը և դրան հարակից տարածքը վաճառել։ Աննան խնդրել է բրոքեր գտնել, սակայն վերջինիս առաջարկած գներն Աննային չեն գոհացրել, որից հետո նա իրեն խնդրել է դիմել հորեղբոր որդուն` Գարեգին Բեգրակյանին, որպեսզի այդ հարցում աջակցի։ Դրանից հետո Գարեգինն այցելել է Աննայի տուն, տեսել է տարածքը և տունը, հավանել է և առաջարկել է Աննային հիփոթեքով անձամբ գնել դրանք։ Քանի որ Գարեգինը չի ունեցել կանխիկ գումար` հիփոթեքի նախնական վճարը կատարելու համար, որոշել է Աննայի գույքը գրավադնել «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունում և ինչ-որ գործարք անել։ Սկզբում պայմանավորվածություն են ձեռք բերել Աննայի գույքերը գրավադնել մեկ ամսով։ Դրա դիմաց Գարեգին Բեգրակյանը խոստացել է ծանոթների միջոցով 150.000 ԱՄՆ դոլարով վաճառել Աննայի գույքերը։ Գրավադրելուց հետո Գարեգինը նշված ժամկետում հանել է գույքը գրավից և վերադարձրել Աննային, սակայն տան համար գնորդ չի գտել։ Դրանից մոտ 1 ամիս անց կրկին եկել է Գարեգինը և ասել, որ ցանկանում է Աննայից կրկին վերցնել գույքերը` գրավ դնելու համար։ Գնացել են Աննայի տուն, որտեղ Գարեգինն ասել է, որ կրկին անհրաժեշտ է գույքերը գրավ դնել և խնդրել է, որ Աննան դրանք տրամադրի նրան։ 150.000 ԱՄՆ դոլարով նշված գույքերը գնելու առաջարկով շահագրգռելով Աննային` Գարեգինը խնդրել է գույքերը գրավադնել «Նաիրի Ինշուրանս»-ում։ Այդ ժամանակ Աննան մտորումների մեջ է եղել։ Այդ գործարքի ժամանակ ինքն որպես երաշխավոր է հանդես եկել իր տնով, որի մասին համապատասխան պայմանագիր է առկա և պահվում է Աննա Խլոյանի մոտ։ Դրանից հետո Գարեգինը գույքը գրավադրել է, որից մոտ 2 ամիս հետո Աննային զանգել են «Նաիրի Ինշուրանս»-ից և ասել, որ Գարեգինը գույքի գրավի դիմաց վճարում չի կատարում։ Սկսել են հաճախակի անհանգստացնել Գարեգինին, սակայն նա խաբել է և ձգձգել, որևէ կոնկրետ գործողություն չի կատարել։
Ինքը որևէ շահագրգռվածություն չի ունեցել այս գործարքից։
/հատոր 1, գ.թ. 269-271/

Վկա Կարինե Աղալիրի Պետրոսյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ 2012 թվականին ամուսնու` Վալերիկ Զուռնաչյանի հետ այցելել է Աննա Խլոյանի տուն, որտեղ հանդիպել են անծանոթ երկու տղամարդու և մի կնոջ։ Այդ տղամարդկանցից մեկը նախկինում եղել է իր ուսանողը։ Աննան ցանկացել է իր տունը և օժանդակ խանութները վաճառել, իսկ իր նախկին ուսանողը ցանկացել է 150.000 ԱՄՆ դոլարով դրանք գնել` բանկից վարկ վերցնելուց հետո։ Այդ գործարքին ինքը և ամուսինն ի սկզբանե դեմ են եղել։
/հատոր 3, գ.թ. 77-78/

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Գ. Բեգրակյանը 2011թ. հոկտեմբերի 24-ին փաստացի հիմնադրել է «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերությունը, որի միակ բաժնետեր և տնօրեն ձևակերպվել է նրա մայր Երմոն Բալոյանը։
Ունենալով ֆինանսական համակարգում աշխատանքի փորձ` Գ. Բեգրակյանը ցանկացել է այդ ընկերության միջոցով բանկերից գնել ոսկու ձուլկտորներ և դրանք վերավաճառելով` շահույթ ստանալ։ Գ. Բեգրակյանը նախատեսել է ոսկու ձուլկտորների ձեռք բերումն իրականացնել` այն վաճառող բանկին երաշխիքային նամակների տրամադրման եղանակով, ոսկու ձուլակտորների վաճառքից հետո բանկին վճարելով ձուլակտորների արժեքը։
Այդ նպատակով, 2011թ. դեկտեմբերի 12-ին համագործակցության համաձայնագիր է կնքվել «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ի և «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ի միջև /հատոր 1, գ.թ. 42,43/, որով կողմերը համաձայնության են եկել համագործակցել միմյանց հետ և այդ համաձայնագրի շրջանակներում կնքել պայմանագրային պարտավորությունների կատարման ապահովման ապահովագրության վկայագրեր և երաշխիքի տրամադրման վկայագրեր /երաշխիքի նամակներ/, որոնց համար սահմանված ապահովագրական գումարների ընդհանուր չափը չպետք է գերազանցի 245.000.000 /երկու հարյուր քառասունհինգ միլիոն/ ՀՀ դրամը։
Այդ համագործակցության համաձայնագրի հիման վրա կողմերի միջև կնքվել են երաշխավորության պայմանագրեր, կատարվել են գործարքներ, որոնք ապահովվել են «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ի և «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ի միջև կնքված` պայմանագրային պարտավորությունների կատարման ապահովագրության վկայագրերով։
«Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ի պարտավորությունները ապահովվել են անշարժ գույքի գրավով` գրավադրվել է Երևան քաղաքի Լվովյան փողոցի թիվ 3 շենքի թիվ 7 բնակարանը, Սերգեյ Ալբերտի Մարտիրոսյանին սեփականության իրավունքով պատկանող, Երևան քաղաքի Չկալով փողոցի թիվ 39 հասցեում գտնվող անշարժ գույքը /Աբուլիկ ռեստորանային համալիր/, «Արտակ-Աննա» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Ավանի թիվ 7 փողոցի թիվ 3 և 3/1 հասցեում գտնվող անշարժ գույքը։
«Արտակ-Աննա» ՍՊԸ-ի միակ բաժնետեր, տնօրեն Աննա Խլոյանը հաստատապես իմանալով, որ Գարեգին Բեգրակյանի խնդրանքով գրավադնելով այդ ընկերությանը պատկանող, Երևան քաղաքի Ավան թաղամասի թիվ 7 փողոցի թիվ 3 և 3/1 հասցեներում գտնվող անշարժ գույքերը` գնում է որոշակի ռիսկի և կարող է զրկվել դրանցից, նախազգուշացվելով այդ մասին նաև իր մտերիմ, փաստաբան Վարդան Զուռնաչյանի կողմից, այնուամենայնիվ գրավադրել է դրանք` Գարեգին Բեգրակյանի կողմից փաստացի ղեկավարվող «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ի գումարային պարտավորություններն ապահովելու նպատակով։
Գործարքների արդյունքում «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊԸ-ի կողմից պայմանագրային պարտավորությունները չկատարելու և «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ի առջև գումարային պարտավորություններ առաջանալու հետևանքով, «Արտակ-Աննա» ՍՊԸ-ին պատկանող և գրավադրված վերոհիշյալ անշարժ գույքի նկատմամբ, 2012թ. դեկտեմբերի 12-ին սեփականության իրավունք է ձեռք բերել «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ն։
Կողմերի միջև ծավալվել են քաղաքացիաիրավական հարաբերություններ, սակայն 2013թ. ապրիլի 11-ին «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության /այսուհետ նաև ԱՍՊԸ/ տնօրենը ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության /այսուհետ նաև ԱԱԾ/ տնօրենին հաղորդում է ներկայացրել այն մասին, որ «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ն հիմնավոր կասկածներ ունի առ այն, որ կազմակերպված խմբի կողմից, նախնական հանցավոր համաձայնությամբ, 2011թ. դեկտեմբերի 12-ից 2012թ. հունիսի 20-ն ընկած ժամանակահատվածում, 4 երաշխիքային նամակների հիման վրա իրենց ընկերությունից հափշտակվել է 243.786.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար հետևյալ կերպ. մի խումբ գրավատուներ «Փրոֆիտ Սիստեմ» ՍՊԸ տնօրեն Գարեգին Բեգրակյանի հետ հանցավոր համաձայնության գալով, «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ում գրավադրել են իրենց գույքը, երաշխիքային նամակների հիման վրա «Արմսվիսբանկ» ՓԲԸ-ից գնել են ոսկու ստանդարտացված ձուլակտորներ, սակայն դրանց դիմաց վճարումը չեն կատարել, ինչի արդյունքում վճարել է ապահովագրական ընկերությունը։ Գրավադրվել են Երևան քաղաքի Լվովյան փողոցի թիվ 3 շենքի թիվ 7 բնակարանը, Սերգեյ Ալբերտի Մարտիրոսյանին սեփականության իրավունքով պատկանող, Երևան քաղաքի Չկալով փողոցի թիվ 39 հասցեում գտնվող անշարժ գույքը /Աբուլիկ ռեստորանային համալիր/, «Արտակ-Աննա» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Ավանի թիվ 7 փողոցի թիվ 3 և 3/1 հասցեում գտնվող անշարժ գույքը։ Հաղորդման մեջ նշվել է նաև, որ հիմնավոր կասկածներ ունեն առ այն, որ գույքերի սեփականատերերը նպաստել են «Փրոֆիտ Սիստեմ» ՍՊԸ-ի հանցավոր գործունեությանը, իսկ նրանցից Աննա Խլոյանը դիմել է դատարան ընդդեմ «Փրոֆիտ Սիստեմ» ՍՊԸ-ի` գրավի պայմանագրերն անվավեր ճանաչելու պահանջով։
Հաղորդման վերաբերյալ ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում նյութեր են նախապատրաստվել։
2013թ. հոկտեմբերի 7-ին, ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում, «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության վերոհիշյալ հաղորդման վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով նախաքննության մարմինը պարզված է համարել, որ Գարեգին Բեգրակյանը չարաշահելով «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության տնօրեն Գ. Խաչատրյանի վստահությունը, ստանալով 245 մլն ՀՀ դրամ գումարի չափով գործարք կատարելու չորս երաշխիքային նամակներ` գնել է 243.786.000 ընդհանուր գումարի ոսկու ձուլակտորներ և չվճարելով դրա դիմաց` այդ եղանակով կատարել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության գույքի առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակություն։ Այդ պատճառաբանությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 58211413 քրեական գործը, որը 2013թ. հոկտեմբերի 9-ին ընդունվել է նույն քննչական վարչության քննիչի վարույթ։
Նախաքննության մարմնի 2014թ. հուլիսի 15-ի որոշմամբ, այդ նույն քրեական գործով Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և հայտարարվել է նրա հետախուզումը` հետևյալ արարքի համար, որ նա. «նպատակ ունենալով խարդախությամբ` Աննա Խլոյանի վստահությունը չարաշահելու եղանակով, վերջինիս պատկանող Ավան թաղամասի 7-րդ փողոցի թիվ 3 և 3/1 անշարժ գույքերը հափշտակել և գրավադրել «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունում /այսուհետ` ԱՍՊԸ/, իսկ փոխարենը ստանալ երաշխիքային նամակներ ՀՀ-ում գործող առևտրային բանկերից ոսկու ձուլակտորներ գնելու համար, 2012 թվականի մարտ ամսին Աննա Խլոյանի նշված գույքերը գրավադրելով «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ում և խոստացված ժամկետում հանելով գրավից, ձեռք է բերել Աննա Խլոյանի վստահությունը, իսկ այնուհետև, ի կատարումն հանցավոր մտադրության, Աննա Խլոյանի առջև պարտավորվելով 150.000 ԱՄՆ դոլարով հետագայում գնել 34.106.500 ՀՀ դրամ շուկայական արժեքով նշված 2 գույքերը և դրանով իսկ շահագրգռելով վերջինիս` 2-րդ անգամ 2012 թվականի հունիս ամսին դրանք նորից գրավադրել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունում, սակայն գրավից գույքերը չի հանել, ինչի արդյունքում տեղի է ունեցել Աննա Խլոյանի գույքի առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակություն։»։
Դատարանի նույն օրվա որոշմամբ Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամանակով, կալանավորման սկիզբը հաշվելով մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Նախաքննության մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 58211413 քրեական գործով մեղադրյալ Գարեգին Բեգրակյանի գույքի վրա կալանք է դրվել։
Նախաքննության մարմնի 2014թ. օգոստոսի 7-ի որոշմամբ թիվ 58211413 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալ Գարեգին Բեգրակյանի գտնվելու վայրը պարզված չլինելու հիմքով։
2016թ. փետրվարի 23-ին ՌԴ ՆԳՆ Սմոլենսկ քաղաքի ոստիկանության բաժնից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին հեռախոսագիր է ստացվել այն մասին, որ թիվ 58211413 քրեական գործով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հետախուզվող Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանը 2016թ. փետրվարի 23-ին, ժամը 08։20-ին ձերբակալվել է։
ՌԴ Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկ քաղաքի Զադնեպրովսկի շրջանային դատարանի 2016թ. փետրվարի 24-ի որոշմամբ Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` 40 /քառասուն/ օր ժամկետով։ Այնուհետև Գարեգին Բեգրակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետները պարբերաբար երկարացվել են` մինչև 2016թ. նոյեմբերի 22-ը։
2016թ. օգոստոսի 24-ին ՌԴ գլխավոր դատախազի տեղակալը որոշում է կայացրել Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանին ՀՀ իրավասու մարմիններին հանձնելու մասին։
2016թ. նոյեմբերի 4-ին, Երևան-Մոսկվա չվերթի ժամանումից հետո, «Զվարթնոց» օդանավակայանից Գարեգին Բեգրակյանն ենթարկվել է բերման ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։
Նախաքննության մարմնի նույն օրվա որոշմամբ թիվ 58211413 քրեական գործով կասեցված վարույթը վերսկսվել է, իսկ դատարանի նույն օրվա որոշմամբ` Գարեգին Բեգրակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերահաստատվել է։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. հունիսի 9-ի որոշմամբ Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հետևյալ արարքի համար, որ նա` «խարդախությամբ հափշտակել է «Արտակ-Աննա» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությանը պատկանող անշարժ գույքը՝ նշված կազմակերպությանը պատճառելով առանձնապես խոշոր չափի գույքային վնաս։
Այսպես.
Գարեգին Բեգրակյանը խաբեության, այն է՝ հետագայում գրավից հանելու և տվյալ գույքի արժեքից՝ 34.106.500 ՀՀ դրամից, էականորեն բարձր գնով՝ 61.050.000 ՀՀ դրամին համարժեք 150.000 ԱՄՆ դոլարով այն գնելու սուտ խոստմամբ, համոզել է «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության տնօրեն Աննա Իսրայելի Խլոյանին նույն ընկերությանը պատկանող` Երևան քաղաքի Ավան թաղամասի 7-րդ փողոցի 3-րդ և 3/1-րդ հասցեներում գտնվող անշարժ գույքը գրավ դնել «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունում, որպես մոր՝ Երմոնե Սիսակի Բալոյանի անվամբ հիմնադրված «Փրոֆիթ Սիստեմ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվելիք գործարքների երաշխավորման ապահովում, որից հետո, չարաշահելով Աննա Խլոյանի վստահությունը, ձեռք բերված ոսկու ձուլակտորների համար վճարում կատարելու ուղղությամբ, նախապես ունեցած հանցավոր մտադրությամբ, որևէ միջոց չի ձեռնարկել և դիտավորությամբ, շահադիտական դրդումներով, անհատույց «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությանն է փոխանցել «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող վերոնշյալ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը՝ հափշտակելով «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող նշված առանձնապես խոշոր չափի գույքը։»։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հետազոտելով գործի ապացույցները, այդ թվում` ամբաստանյալ Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանի, վկաներ Աննա Իսրայելի Խլոյանի, Գոռ Սամվելի Խաչատրյանի, Մասիս Վլադիմիրի Ղազարյանի, Վարդան Ռոբերտի Գևորգյանի, Տիգրան Գագիկի Գրիգորյանի, Վարդան Արտաշի Զուռնաչյանի ցուցմունքները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք համադրելով քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` դատարանը գտնում է, որ բավարար ապացույցներ դատարանին չեն ներկայացվել այն մասին, որ Գ. Բեգրակյանը խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով կատարել է ուրիշի գույքի առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակություն։
Քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել և դատաքննությամբ չի հաստատվել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Գ. Բեգրակյանին վերագրվող արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հանցակազմը, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Գ. Բեգրակյանը պետք է արդարացվի` կատարած արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները, կամ իրեն ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի քննարկման դեպքում, իրավունք ունի գործի արդարացի հրապարակային դատաքննության` խելամիտ ժամկետում, օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից։ Դատավճիռը հայտարարվում է հրապարակայնորեն, սակայն մամուլի ներկայացուցիչներին և հանրությանը կարող են թույլ չտրվել ներկա լինելու ամբողջ դատաքննությանը կամ նրա մի մասին` բարոյականության, հասարակական կարգի կամ ժողովրդական հասարակության մեջ պետական անվտանգության նկատառումներով, եթե դա պահանջվում է անչափահասների շահերի կամ կողմերի մասնավոր կյանքի պաշտպանվածության համար, կամ այնքանով, որքանով դա, դատարանի կարծիքով, խիստ անհրաժեշտ է առանձնահատուկ հանգամանքների դեպքում, երբ հրապարակայնությունը կխախտեր արդարատադության շահերը։
Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, անմեղ է համարվում, մինչեւ որ նրա մեղավորությունը չապացուցվի օրենքին համապատասխան։
(…)»։
Նույն կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
6. Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել միայն այն պատճառով, որ ի վիճակի չէ կատարելու քաղաքացիաիրավական պարտավորությունները (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
Նույն օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ։»։
Նույն օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն`
« Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով.
7) այն հանգամանքները, որոնք հիմնավորում են, որ գույքը ստացվել է հանցագործության կատարման արդյունքում կամ այդ գույքի օգտագործումից կամ օգտագործվել է կամ նախատեսվել է օգտագործել որպես հանցագործության գործիք կամ միջոց կամ ուղղվել է ահաբեկչության ֆինանսավորմանը կամ հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 215.1-ին հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված մաքսանենգության առարկա։»։
Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ արարքը հանցավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանների միաժամանակյա առկայությունը՝
ա/ արարքը պետք է նախատեսված լինի քրեական օրենքով,
բ/ այն պետք է բովանդակի հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Այլ կերպ` նշված պայմաններից որևէ մեկի բացակայությունը բացառում է հանցանքի առկայությունը։
Նշված հետևությունը բխում է նաև Տիգրան Ժորայի Շմավոնյանի վերաբերյալ ՎԲ-107/07 գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն`
«4. (...) Արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները։ Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ։ Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին։ (…)»։
Մեջբերված նորմերով սահմանված է նաև օրինականության սկզբունքը, որի անբաժանելի տարրն է «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը։ Վերջինս իր արտացոլումն է գտել ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան), այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։
Այսպես` Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության և Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործերով Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածում ամրագրված երաշխիքները, լինելով օրենքի գերակայության էական տարրեր, Կոնվենցիայի պաշտպանության համակարգում կայուն տեղ ունեն, և դա հատկապես ընդգծվում է այն փաստով, որ Կոնվենցիայի 15-րդ հոդվածի համաձայն` անգամ պատերազմի կամ արտակարգ դրության ժամանակ 7-րդ հոդվածից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Վերջինս, ելնելով իր առարկայից և նպատակից, պետք է այնպես մեկնաբանվի ու կիրառվի, որպեսզի նախատեսի կամայական մեղադրման, դատապարտման և պատժման դեմ ուղղված արդյունավետ երաշխիքներ (տե՛ս Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (C.R. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20190/92, կետ 32, Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (S.W. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20166/92, կետ 34)։
Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով վճռում Եվրոպական դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին կետը նախատեսված չէ միայն նրա համար, որ ի վնաս մեղադրյալի հետադարձության կարգով քրեական օրենքի կիրառումն արգելվի։ Այն ընդհանուր առմամբ ամրագրում է նաև այն սկզբունքը, որ միայն օրենքը կարող է սահմանել հանցանքը և նախատեսել պատիժը (nullum crimen, nulla poena sine lege), ինչպես նաև այն սկզբունքը, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանության ենթարկվի, օրինակ՝ այն չպետք է կիրառվի անալոգիայով (տե՛ս Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով (KOKKINAKIS v. GREECE), 1993 թվականի մայիսի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14307/88, կետ 52)։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։»։
Դատարանը հիմք ընդունելով մեջբերված իրավանորմերը, դատողությունները և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները` անհրաժեշտ է համարում առավել հանգամանորեն անդրադառնալ «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» (in dubio pro reo) կանոնի էության պարզաբանմանը։
Այս կանոնն իր ամրագրումն է ստացել ինչպես մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային իրավական փաստաթղթերում, այնպես էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում և հանդիսանում է մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածի իրավունքի գործնական երաշխիք քրեական դատավարության և մասնավորապես` դատական քննության ընթացքում։
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի կարծիքով, անմեղության կանխավարկածը, inter alia, պահանջում է, որ իրենց պարտականությունները կատարելիս դատարանի անդամները չունենան կանխակալ կարծիք առ այն, որ մեղադրյալը կատարել է մեղսագրվող արարքը, իսկ ապացուցման պարտականությունը պետք է կրի մեղադրանքի կողմը և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի։ Դատարանի գնահատմամբ՝ «չփարատված կասկածները» հասկացությունը վերաբերվում է ինչպես մեղադրանքի ողջ ծավալին, այնպես էլ մեղադրանքի առանձին դրվագներին, մեղքի ձևին, հանցագործությանն անձի մասնակցության աստիճանին և բնույթին, պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, առանձին վերցրած ապացույցներին։
Դատարանն արձանագրում է, որ իրավական հետևանք կարող է ունենալ ոչ թե յուրաքանչյուր կասկած, այլ միայն չփարատված կասկածները։ Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով։ Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը` մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ։ Չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնը ենթադրում է հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության աստիճանի, բնույթի, մեղավորության և այլ հարցերի հաստատված լինելու վերաբերյալ դատարանի մոտ անվստահության վիճակ, որը հիմնված է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ կայացնելու համար անհրաժեշտ ապացուցողական տեղեկատվության պակասի վրա։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ /հիմնավոր/ կասկածից վեր ապացուցված համարելու և ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։ Անմեղության կանխավարկածն այս տեսանկյունից կարելի է համարել հաղթահարված, եթե ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքներն ապացուցված են անկասկած, այսինքն` այնպես են ապացուցված, որ դրանց ճշտությունը` առկա բավարար ապացույցներով հաստատված ճանաչելու դեպքում չի կարող կասկածներ առաջացնել։ Հակառակ դեպքում, եթե այդ հանգամանքներն ապացուցված չեն անկասկած, անվերապահորեն, ապա չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի (in dubio pro reo) կիրառմամբ պետք է ապացուցված համարել հակառակը։
Ընդհանրացնելով վերոգրյալը` հարկ է փաստել, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ԵԿԴ/0033/01/13 գործով 2015 թվականի հունիսի 5-ին կայացրած որոշման 12-րդ կետում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«12. Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում կրկնել իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած և վերը մեջբերված այն դիրքորոշումը, որ խարդախության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր տարր է ոչ միայն ուղղակի դիտավորությունը, այլև շահադիտական նպատակը։ Ընդ որում, շահադիտական նպատակը հանցավորի ձգտումն է հարստանալ հափշտակված գույքի հաշվին՝ այն վերցնելով, իրենը դարձնելով կամ իր «հաշվին» հանձնելով այլ անձանց։
Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը որպես խարդախություն որակելու և խարդախության մեղադրանքով անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար որևէ նշանակություն չունի շահադիտական նպատակի ուղղվածությունը։ Այլ խոսքով՝ խարդախության հանցակազմն առկա է, եթե հանցավորը մինչև ուրիշի գույքին տիրանալը այն ապօրինի, անհատույց, շահադիտական նպատակով վերցնելու և չվերադարձնելու ուղղակի դիտավորություն է ունենում, իսկ այն, թե գույքը հափշտակելուց (վերցնելուց և չվերադարձնելուց) հետո հանցավորը հետագայում այդ գույքը ինչպիսի եղանակով կամ ուղղությամբ օգտագործելու նախնական դիտավորություն է ունենում, որևէ կերպ չի կարող հիմք ծառայել արարքում խարդախության հանցակազմի առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելու համար։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ԵԱՔԴ/0009/01/13 գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ին կայացրած որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…)23. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` «1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
23.1. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ։ «Ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք (ապացույցների բավարարության չափանիշների` վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 15-19-րդ կետերը)։
Վճռաբեկ դատարանն ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշների վերաբերյալ ձևավորած իրավական դիրքորոշումներն ամբողջացրել և զարգացրել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման շրջանակներում։ Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլինի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, անձի մեղավորության առնչությամբ ցանկացած ողջամիտ կասկած բացառելու և ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի մոտ համապատասխան ներքին համոզմունք ձևավորելու համար։ Ներքին համոզմունքը` որպես սուբյեկտիվ կատեգորիա, պետք է օբյեկտիվ հիմքեր ունենա, այն է` բխի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստական տվյալների ամբողջությունից, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կձևավորեն անձի մեղավորության վերաբերյալ համոզվածություն։ Ընդ որում, ներքին համոզմունքն օբյեկտիվանում և իրավական նշանակություն է ձեռք բերում դատական ակտերի հիմնավորման և պատճառաբանման միջոցով (մանրամասն տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 29-32-րդ կետերը)։
Վճռաբեկ դատարանը քննարկվող որոշմամբ արձանագրել է, որ «[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը)։
24. Ընդհանրացնելով նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում։
25. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավորված։
(…)
3. Դատարանի դատավճիռը հիմնավորված է, եթե`
դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա.
այդ ապացույցները բավարար են մեղադրանքը գնահատելու համար.
դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին։
4. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...)
3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
Դատական ակտերի պատճառաբանվածության օրենսդրական պահանջը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ՝ ձևավորելով հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(...) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման (...)» (տե՛ս Ֆ.Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
25.1. Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ դատարանը պարտավոր է կայացվող դատական ակտում վերլուծության ենթարկել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատել բոլոր այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները։ Ընդ որում, ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս կարևոր է դրա աղբյուրի հատկանիշների բացահայտումը (ցուցմունք տվող անձանց շահագրգռվածություն, ֆիզիկական ու հոգեբանական վիճակ և այլն), բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, այլ աղբյուրից նույն տեղեկությունն ստանալու հնարավորության պարզումը և այլն։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 31.3-32-րդ կետերը)։
26. Սույն որոշման 22-22.1-րդ և 23.1-25.1-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խարդախության գործերով անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն հանցագործության դեպքի և այն բնութագրող հանգամանքների (մասնավորապես` ուրիշի գույքը հափշտակելու և խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակի) առկայության, դրանում անձի մեղավորության (մասնավորապես` հանցավորի մոտ ի սկզբանե ուրիշի գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորության առկայության) վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնելու հիմնավորված ու պատճառաբանված որոշում։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ԵԿԴ/0146/01/14 գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ին կայացրած որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) 13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` խարդախությունը խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունն է կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները»։
Խարդախության հանցակազմի իրավական վերլուծությանը Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Լ.Ավետիսյանի և Վ.Մաթևոսյանի գործերով կայացրած որոշումներում։
Մասնավորապես, Լ.Ավետիսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Թեև խարդախության պարագայում առկա է գույքի սեփականատիրոջ կողմից հանցագործին գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու կամային ակտ, սակայն գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու ակտի կամային բնույթը սեփականատիրոջ գիտակցության և կամքի վրա հանցագործի ունեցած ներգործության հետևանք է։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի իմաստով վերոնշյալ հանցավոր ներգործությունն իրականացվում է խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով։ Այսինքն՝ օբյեկտիվ կողմից խարդախության հանցակազմը դրսևորվում է կատարման հատուկ եղանակով՝ խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով։
(…) Վստահությունը չարաշահելն ուրիշի գույքին տիրանալու կամ դրա նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելու նպատակով հանցավորի կողմից, նրա և գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի միջև ձևավորված վստահության հարաբերությունների օգտագործումն է։ Արարքը խարդախություն որակելու համար բավարար չէ, որ անձն իր արարքներով կամ որոշակի հանգամանքների բերումով տուժողի մոտ վստահություն վայելի, այլ անհրաժեշտ է, որպեսզի վերջինս համոզի տուժողին իրեն փոխանցել գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները։
Հանցագործի նկատմամբ տուժողի վստահությունը կարող է ինչպես իրավական, այնպես էլ փաստական հիմքեր ունենալ։ Այլ կերպ` հանցավորի և տուժողի միջև առկա՝ վստահության վրա հիմնված հարաբերությունները կարող են բխել ինչպես նրանց միջև առկա պայմանագրից, լիազորագրից և այլն, այնպես էլ առաջանալ հանցավորի և գույքը հանձնողի անձնական հարաբերություններից, հանցավորի կողմից նախկինում դրսևորած վարքագծից, հանցավորի անձնավորությունից և այլն։
(…) [Օ]բյեկտիվ կողմից խարդախությունը կատարվում է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով, ինչի արդյունքում մոլորության մեջ ընկած սեփականատերը կամ իրավասու այլ անձը կամավոր կերպով գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնում է հանցագործին կամ այլ անձի կամ անձանց կամ չի խոչընդոտում վերջիններիս կողմից այդ գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները վերցնելուն։
(…) Խարդախությունը կատարվում է միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձևով. հանցավորը պետք է գիտակցի, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև պետք է նախատեսի և ցանկանա դա։
(…) Խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է նաև շահադիտական նպատակի առկայությամբ, այսինքն` մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակելու այն, չվերադարձնելու գույքը, չկատարելու խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները։
Հակառակ դեպքում, երբ գույքը չվերադարձնելու, խոստումը կամ պարտավորությունները չկատարելու դիտավորությունն առաջանում է գույքը վերցնելուց հետո (անկախ շարժառիթից), խարդախության հանցակազմը բացակայում է։
(…) [Խ]արդախությունը քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման դեպքերից տարանջատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները.
ա) խարդախության դեպքում տուժողին խաբելու կամ նրա վստահությունը չարաշահելու մտադրությունն անձի մոտ ծագում է նախքան գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքներ ձեռք բերելը։
բ) խարդախության դեպքում անձի մոտ քաղաքացիաիրավական պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունները (գույքը փոխանցել, կատարել վարկային պարտավորությունը, պարտքը վերադարձնել և այլն) չկատարելու դիտավորությունը ծագում է նախքան գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքներ ձեռք բերելը» (տե՛ս Լիա Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0176/01/09 որոշման 22-26.2.-րդ և 29-րդ կետերը)։
Վ.Մաթևոսյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) [Խ]արդախության մեղադրանքով անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հիմնավորել, որ հանցավորը դիտավորություն է ունեցել խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել ուրիշին պատկանող գույքը։
Այն դեպքում, երբ առկա է մասնավոր-իրավական պայմանագրի կամ այլ տեսակի քաղաքացիաիրավական պարտավորության խախտում, ապա նշվածը որպես խարդախություն որակելու համար անհրաժեշտ է հաստատված համարել, որ անձն ի սկզբանե նպատակ չի ունեցել իրականացնելու գույքի կամ դրա նկատմամբ իրավունքի փոխանցման հետ կապված իր վրա վերցրած պարտավորությունները։
(…) Անձի կողմից խարդախություն կատարելու դիտավորության առկայության մասին, մասնավորապես, կարող են վկայել պարտավորությունների կատարման համար անհրաժեշտ ֆինանսական կամ տեխնիկական միջոցների, համապատասխան արտոնագրերի բացակայությունը, հանցավորի կողմից կեղծ փաստաթղթերի, երաշխավորագրերի օգտագործումը, ունեցած ֆինանսական պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկությունները թաքցնելը, կեղծ ձեռնարկություն ստեղծելը, որը հանդես է եկել որպես պայմանագրի կողմ և այլն։
(…) [Վ]երը նշված փաստական հանգամանքների հետ մեկտեղ յուրաքանչյուր դեպքում, գործով ձեռք բերված ապացույցների ամբողջ զանգվածի գնահատմամբ, պետք է հիմնավորվի, որ անձը նպատակադրված չի եղել իրականացնելու իր վրա վերցված քաղաքացիաիրավական պարտավորությունները և ցանկացել է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել ուրիշին պատկանող գույքը։
Ընդ որում, եթե ապացույցների բավարար համակցությամբ և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով չի հաստատվում վերոգրյալը, ապա անձի արարքում բացակայում է խարդախության հանցակազմը, հետևաբար նրան պատասխանատվության ենթարկելու հարցը պետք է լուծվի մասնավոր իրավունքի տիրույթում` քաղաքացիաիրավական և քաղաքացիադատավարական միջոցներով» (տե՛ս Վարդան Մաթևոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի հունիսի 8-ի թիվ ԵՇԴ/0037/01/11 որոշման 25-27-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով և զարգացնելով վերոնշյալ որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Ն.Ափոյանի գործով որոշմամբ ընդգծել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքներից առաջինը` հանցագործության դեպքը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը) և այն բնութագրող հանգամանքները (հանցագործության տեղ, ժամանակ, եղանակ, միջոցներ և այլն) բացահայտելու պահանջն է (հանցագործության օբյեկտիվ կողմը), ինչից հետո միայն անհրաժեշտ է անդրադառնալ դեպքին անձի առնչությանը և նրա մեղավորությանը՝ քրեական օրենքով արգելված արարք կատարելու մեջ (հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը)։ Հետևաբար խարդախության հանցակազմի առկայությունը հավաստելու համար նախևառաջ պետք է պարզել հանցագործության օբյեկտիվ կողմը բնութագրող հատկանիշների առկայությունը, այնուհետև անցնել սուբյեկտիվ կողմի բացահայտմանն ու վերլուծությանը։
Այսպես` խարդախության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշներն են հանրորեն վտանգավոր արարքը` ուրիշի գույքը հափշտակելը, այսինքն` այն վերցնելը, հանցավորինը կամ այլ անձինը դարձնելը, և հանցագործության եղանակը` ուրիշի գույքը հափշտակելը խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով։ Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական դրդումներով (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 22.1.-րդ կետը)։
14. . ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
Խարդախության գործերով ապացույցների բավարարության չափանիշի վերլուծությունը Վճռաբեկ դատարանը կատարել է Ն.Ափոյանի գործով որոշմամբ` արձանագրելով, որ քննարկվող գործերով անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն հանցագործության դեպքի և այն բնութագրող հանգամանքների (մասնավորապես` ուրիշի գույքը հափշտակելու և խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակի) առկայության, դրանում անձի մեղավորության (մասնավորապես` հանցավորի մոտ ի սկզբանե ուրիշի գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորության առկայության) վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնելու հիմնավորված ու պատճառաբանված որոշում (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 26-րդ կետը)։ (…)»։
Անդրադառնալով սույն գործին և վերոհիշյալ չափանիշներով գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները` դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել ամբաստանյալ Գարեգին Բեգրակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության և օրինականության վերաբերյալ։
Դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն սույն գործի ճիշտ լուծման համար առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանքները, մասնավորապես` Գարեգին Բեգրակյանի կողմից խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափի ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու հիմնավորվածությունը և արժանահավատությունը։
Այլ կերպ ասած` գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել, որպեսզի Գարեգին Բեգրակյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման վերաբերյալ յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք դատարանը հաստատված համարի այն խորությամբ և աստիճանի, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ, իսկ դատարանին ներկայացված ապացույցներով` այդ հանգամանքների ապացուցվածությունը ակնհայտ կասկած է հարուցում, այսինքն առկա է չփարատված կասկած` Գարեգին Բեգրակյանի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքը կատարած լինելու մասին, որը պետք է մեկնաբանվի հօգուտ նրա։
Մեղադրանքի կողմը պաշտպանելով մեղադրանքը` գտել է, որ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Գարեգին Բեգրակյանը խաբեության, այն է` հետագայում գրավից հանելու և տվյալ գույքի արժեքից` 34.106.500 ՀՀ դրամ գումարից, էականորեն բարձր գնով` 61.050.000 ՀՀ դրամին համարժեք 150.000 ԱՄՆ դոլարով այն գնելու սուտ խոստմամբ համոզել է «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության տնօրեն Աննա Իսրայելի Խլոյանին` նույն ընկերությանը պատկանող, Երևան քաղաքի Ավան թաղամասի 7-րդ փողոցի թիվ 3 և 3/1 հասցեներում գտնվող անշարժ գույքերը գրավ դնել «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունում, որպես մոր` Երմոն Սիսակի Բալոյանի անվամբ հիմնադրված «Փրոֆիթ Սիստեմ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվելիք գործարքների երաշխավորման ապահովում, որից հետո, չարաշահելով Աննա Խլոյանի վստահությունը` ձեռք բերված ոսկու ձուլակտորների համար վճարում կատարելու ուղղությամբ, նախապես ունեցած հանցավոր մտադրությամբ, որևէ միջոց չի ձեռնարկել և դիտավորությամբ, շահադիտական դրդումներով, անհատույց «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությանն է փոխանցել «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող վերոնշյալ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը` հափշտակելով «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող նշված առանձնապես խոշոր չափի գույքը։
Որպես ամբաստանյալ Գարեգին Բեգրակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորում դատարանին ներկայացվել և հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
1) Գ. Բեգրակյանի կողմից 2017թ. հունիսի 9-ին որպես մեղադրյալ տված նախաքննական ցուցմունքը, որով նա հերքել է իր կողմից խարդախություն կատարելը,
2) տուժող «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության միանձնյա բաժնետեր և տնօրեն Ա. Խլոյանի ցուցմունքը, որով նա հերքել է Գ. Բեգրակյանի կողմից խարդախությամբ իր գույքը հափշտակելու հանգամանքը և բազմիցս դիմելով դատարանին` թե բանավոր և թե գրավոր հայտնել է, որ Գ. Բեգրակյանը խարդախությամբ իրենից ոչինչ չի հափշտակել, ինքն իր կամքով է գրավադրել անշարժ գույքերը,
3) վկաներ Ս. Մարտիրոսյանի, Գ. Խաչատրյանի, Մ. Ղազարյանի, Ե. Բալոյանի, Վ. Գևորգյանի, Ա. Եփրեմյանի, Վ. Բեգրակյանի, Տ. Գրիգորյանի, Կ. Պետրոսյանի, Վ. Զուռնաչյանի նախաքննական ցուցմունքները, որոնցով հաստատվում է ամբաստանյալի և տուժողի միջև քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների փաստը և հերքվում է Գ. Բեգրակյանի կողմից «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության գույքը խարդախությամբ հափշտակելու հանգամանքը,
որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված,
4) Երևան քաղաքի Ավանի 7-րդ փողոցի թիվ 3 անշարժ գույքի գնահատման վերաբերյալ փաստաթղթերը և դրանք զննելու մասին արձանագրությունը, որով հաստատվում է գույքի արժեքը,
5) Երևան քաղաքի Ավանի 7-րդ փողոցի թիվ 3/1 անշարժ գույքի գնահատման վերաբերյալ փաստաթղթերը և դրանք զննելու մասին արձանագրությունը, որով նույնպես հաստատվում է գույքի արժեքը,
6) «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության կողմից 2017թ. մարտի 10-ի թիվ Ն/ՏՍ-21-2656 գրությունը և այն զննելու մասին արձանագրությունը, որով հաստատվում է գույքը «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությանը սեփականության իրավունքով պատկանելու հանգամանքը,
7) «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության կողմից 2017թ. մարտի 10-ի թիվ Ն/ՏՍ-21-2656 գրությամբ ստացված, 2011թ. դեկտեմբերի 12-ին կազմված, «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության և «Փրոֆիթ Սիստեմ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված համագործակցության համաձայնագիրը և այն զննելու մասին արձանագրությունը, «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության կողմից 2017թ. մարտի 10-ի թիվ Ն/ՏՍ-21-2656 գրությամբ ստացված, 2012թ. հունիսի 6-ին կազմված անշարժ գույքի գրավի /հիփոթեքի/ պայմանագրերը և դրանք զննելու մասին արձանագրությունները, Աննա Իսրայելի Խլոյանի 2017թ. մայիսի 18-ի դիմումով ներկայացված, 2012թ. հունիսի 5-ին կնքված երշխավորության պայմանագիրը, Գ. Բեգրակյանի կողմից գրված 150.000 ԱՄՆ դոլարի ստացականը և դրանք զննելու մասին արձանագրությունը, որոնցով նույնպես հաստատվում են կողմերի միջև քաղաքացիական իրավահարաբերությունների առկայությունը,
8) «Rate.am» կայքում առկա ոսկու արժեքի 2011 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2013 թվականի դեկտեմբերի տատանումների վերաբերյալ տեղեկատվոթյունը և այն զննելու մասին արձանագրությունը, որով հիմնավորվում է նշված ժամանակահատվածում ոսկու գների էական տատանման հանգամանքը,
9) Փորձագետի 2014թ. ապրիլի 23-ի թիվ 14-0079 եզրակացությունն այն մասին, որ Երևան քաղաքի Ավան վարչական շրջանի 7-րդ փողոցի թիվ 3/1 անշարժ գույքի հավանական շուկայական արժեքը կարող էր կազմել 14.300.000 ՀՀ դրամ, իսկ նույն փողոցի թիվ 3 անշարժ գույքինը` 19.806.500 ՀՀ դրամ, որով կրկին հաստատվում է անշարժ գույքի ենթադրյալ արժեքը։
Դատարանը գտնում է, որ որպես Գ. Բեգրակյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ դատարանին ներկայացված վերոհիշյալ ապացույցների համակցությունը չի ձևավորում համոզվածություն առ այն, որ Գ. Բեգրակյանն այնպիսի հանցավոր վարքագիծ է դրսևորել, որով ներգործել է տուժողի գիտակցության և կամքի վրա, ինչի արդյունքում, ընկնելով մոլորության մեջ՝ Ա. Խլոյանն իր գույքը հանձնել է Գ. Բեգրակյանին։ Գործի նյութերով չի հիմնավորվել Գ. Բեգրակյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալում ընգրկված այն հանգամանքը, թե վերջինս խաբեության, այն է` հետագայում գրավից հանելու և տվյալ գույքի արժեքից էականորեն բարձր գնով այն գնելու սուտ խոստմամբ համոզել է «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության տնօրեն Աննա Խլոյանին` նույն ընկերությանը պատկանող, Երևան քաղաքի Ավան թաղամասի 7-րդ փողոցի թիվ 3 և 3/1 հասցեներում գտնվող անշարժ գույքերը գրավ դնել «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունում` որպես իր մայր Երմոն Սիսակի Բալոյանի անվամբ հիմնադրված «Փրոֆիթ Սիստեմ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվելիք գործարքների երաշխավորման ապահովում, որից հետո, չարաշահելով Աննա Խլոյանի վստահությունը` ձեռք բերված ոսկու ձուլակտորների համար վճարում կատարելու ուղղությամբ որևէ միջոց չի ձեռնարկել` նախապես ունեցած հանցավոր մտադրությամբ և դիտավորությամբ, շահադիտական դրդումներով, անհատույց «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությանն է փոխանցել «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող վերոնշյալ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը` հափշտակելով «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերությանը պատկանող նշված առանձնապես խոշոր չափի գույքը։
Ի թիվս այլ ապացույցների` Գ. Բեգրակյանին առաջադրված մեղադրանքը հերքվում է Ա. Խլոյանի ցուցմունքով այն մասին, որ անշարժ գույքի գրավադրման գործարքը կատարվել է իր կամքով, ինքը ցանկացել է օգնել Գ. Բեգրակյանին, գտնում է, որ Գ. Բեգրակյանն իրեն չի խաբել, ինքը բողոք չունի Գ. Բեգրակյանի դեմ։
Դատարանը հաշվի է առնում, որ Աննա Խլոյանի կողմից «Արտակ-Աննա» ՍՊ ընկերության գույքը «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊԸ-ում գրավադնելը ձևակերպվել է ոչ միայն նրանց միջև համապատասխան պայմանագիր կազմելով և ստորագրելով, այլ նաև այն վավերացվել է նոտարական կարգով և գրանցվել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեում, ինչն էական նշանակություն ունի Գ. Բեգրակյանի մտադրությունները գնահատելու հարցում։ Դատարանին հիմնավորումներ չեն ներկայացվել առ այն, որ Գ. Բեգրակյանն ի սկզբանե մտադրված չի եղել իրականացնել իր վրա վերցված քաղաքացիաիրավական պարտավորությունները և ցանկացել է հափշտակել տուժողին պատկանող գույքը, գործում առկա ապացույցները բավարար չեն հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ մինչև Աննա Խլոյանի գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը` Գ. Բեգրակյանն այդ գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորություն է ունեցել և հատկապես 34.106.500 ՀՀ դրամ շուկայական արժեքով այդ գույքն է ցանկացել հափշտակել` չնայած գրավադրել է նաև Երևան քաղաքի Լվովյան փողոցի թիվ 3 շենքի թիվ 7 բնակարանը, Սերգեյ Ալբերտի Մարտիրոսյանին սեփականության իրավունքով պատկանող, Երևան քաղաքի Չկալով փողոցի թիվ 39 հասցեում գտնվող անշարժ գույքը /Աբուլիկ ռեստորանային համալիր/ և դրա ապահովմամբ գնել է ոսկու ձուլակտորներ, որի դիմաց «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության կողմից վճարվել է 243.786.000 ՀՀ դրամ։
Վերոգրալի հաշվառմամբ դատարանը գտնում է, որ ապացուցված չէ Գ. Բեգրակյանի արարքում խարդախության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը։
Այսպիսով, ստուգելով ամբաստանյալ Գ. Բեգրակյանի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ. Բեգրակյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի Գ. Բեգրակյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և նա պետք է արդարացվի` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Քննելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ամբաստանյալ Գարեգին Բեգրակյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2014թ. հուլիսի 15-ի որոշմամբ դրված կալանքը պետք է վերացնել։
Գործով իրեղեն ապացույց առկա չէ։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գարեգին Բեգրակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը պետք է փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է ընտրել չհեռանալու մասին ստորագրությունը և այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Քննելով դատական ծախսերի հարցը և հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ մեղավոր չէ և ենթակա է արդարացման` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, դատարանը գտնում է, որ որևէ գումար որպես դատական ծախս սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Գ. Բեգրակյանից բռնագանձվել չի կարող։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ, 168-169-րդ, 232-238-րդ, 357-360-րդ, 364, 366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Գարեգին Պարույրի Բեգրակյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրան այդ մեղադրանքով արդարացնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2014թ. հուլիսի 15-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Գարեգին Բեգրակյանի գույքի վրա դրված կալանքը վերացնել։
Ամբաստանյալ Գարեգին Բեգրակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրել չհեռանալու մասին ստորագրությունը և այն թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Գարեգին Բեգրակյանին անհապաղ ազատել կալանքից դատական նիստի դահլիճում։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ