Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0140/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
11.1
Պատասխանող
Անրրի Սեդոյան Մանուկի
Անրրի Սեդոյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-06-28 | 17:00 | 4 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-06-19 | 12:30 | 4 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0140/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Գեղամյանի,
Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի,
2017թ. հունիսի 28-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Անրրի Մանուկի Սեդոյանի`
ծնված 1974թ. փետրվարի 13-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, վատառողջ է` երրորդ խմբի հաշմանդամ, չի աշխատում, դատվածություն չունի, հաշվառված է և բնակվել է Երևանի Կոնդ թաղամասի թիվ 9 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Քրեական գործի նյութերի համաձայն` Ա. Սեդոյանն առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար թմրամիջոց պատրաստելու նպատակով, գործով չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և Երևան քաղաքի Կոնդ թաղամասի` իրեն պատկանող թիվ 9 տանը պահել է պրեկուրսոր հանդիսացող, 0,5 գրամ քաշով կալիումի պերմանգանատ, ինչը վերոհիշյալ հասցեում 2017թ. փետրվարի 18-ին կատարված խուզարկության արդյունքում հայտնաբերվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի աշխատակիցների կողմից։
Դեպքի առթիվ նույն բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով 2017թ. ապրիլի 20-ին հարուցվել է թիվ 14105417 քրեական գործը, 2017թ. ապրիլի 25-ին ըստ տարածքային ենթակայության ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին և ընդունվել է վարույթ։
2017թ. մայիսի 05-ին նախաքննության մարմինն Ա. Սեդոյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, հետևյալ արարքի համար, որ նա` «առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար թմրամիջոց պատրաստելու նպատակով, գործով չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և իր` Երևան քաղաքի Կոնդ 9 տուն հասցեում պահել պրեկուրսոր հանդիսացող` 0,5 գրամ քաշով կալիումի պերմանգանատ, որն էլ 2017 թվականի փետրվարի 18-ին հայտնաբերվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի աշխատակիցների կողմից նշված հասցեում կատարված խուզարկության արդյունքում։
Այսպիսով` Անրրի Մանուկի Սեդոյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։
2017թ. մայիսի 26-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. մայիսի 31-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. հունիսի 09-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. հունիսի 19-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանն առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար թմրամիջոց պատրաստելու նպատակով, գործով չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և Երևան քաղաքի Կոնդ թաղամասի` իրեն պատկանող թիվ 9 տանը պահել է պրեկուրսոր հանդիսացող, 0,5 գրամ քաշով կալիումի պերմանգանատ, ինչը վերոհիշյալ հասցեում 2017թ. փետրվարի 18-ին կատարված խուզարկության արդյունքում հայտնաբերվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի աշխատակիցների կողմից։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանը վատառողջ է, նրա մոտ ախտորոշվել է` ««ՄԻԱՎ» վարակ, 2-րդ կլինիկական փուլ, խիստ արտահայտված իմուն անբավարարություն։ Քրոնիկ հեպատիտ Ց» հիվանդությունները, երրորդ խմբի հաշմանդամ է, 2016թ. նոյեմբերի 17-ից 2017թ. ապրիլի 20-ն ընկած ժամանակահատվածում ընդգրկված է եղել մեթադոնային փոխարինող բուժման ծրագրում, մեթադոն տեսակի թմրամիջոց ստացել է յուրաքանչյուր օր, վերջին անգամ` 2017թ. մարտի 21-ին, 35 մգ չափաբաժնով։
/հատոր 1, գ.թ. 103/
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում կատարվել է նյութագիտական /թմրամիջոցների քրեագիտական/ փորձաքննություն (14.03.2017թ., Հմ. 09931705)` «ՀՀ փորձագիտական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից, որի արժեքը կազմել է 201.600 /երկու հարյուր մեկ հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ։
/հատոր 1, գ.թ. 72-77/
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի ցուցմունքով այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, այլ գործերի և թմրամիջոցների իրացման հետ առնչություն չունի։ Նշված պրեկուրսորը գնել է Երևանի «Սուրմալու» կոչվող շուկայից և տարել է իր տուն։ Գտնում է, որ հիմարություն է արել։ Անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 106-107/
Նյութագիտական /թմրամիջոցների քրեագիտական/ փորձաքննության 2017թ. մարտի 14-ի Հմ` 09931705 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «(…) ա, գ) Փորձաքննությանը ներկայացված մեկ հատ 20 մլ-անոց դատարկ ներակարկիչի (օբյեկտ 9.1) երկու հատ 5 մլ-անոց դատարկ ներարկիչների (օբյեկտ 9.2) հետազոտությամբ, թմրամիջոցներ, հոգեմետ նյութեր, պրեկուրսորներ և դրանց հետքեր չեն հայտնաբերվել։
Փորձաքննությանը ներկայացված ներարկիչում առկա 0,7 մլ ծավալով հեղուկը (օբյեկտ 9.3), ապակյա շշում առկա 50 մլ ծավալով հեղուկը (օբյեկտ 10) և պոլիմերային շշում առկա 150 մլ ծավալով հեղուկը (օբյեկտ 11) իրենց բաղադրության մեջ թմրամիջոց, հոգեմետ նյութ կամ պրեկուրսոր չեն պարունակում։
բ) Փորձաքննությանը ներկայացված շերեփների (օբյեկտներ 1, 6), դանակի (օբյեկտ 3), կշռաքարերի (օբյեկտ 4) մակերեսների հետազոտությամբ, փաթեթներում առկա բամբակյա խծուծների (օբյեկտներ 1.1, 2.1, 6.1), ինչպես նաև շերեփից քերված զանգվածի (օբյեկտ 2) բաղադրության մեջ թմրամիջոցներ, հոգեմետ նյութեր, պրեկուրսորներ և դրանց հետքեր չեն հայտնաբերվել։
դ) Փորձաքննությանը ներկայացված մուգ մանուշակագույն բյուրեղներից բաղկա- ցած, 0.5 գ քաշով զանգվածը (օբյեկտ 8) հանդիսանում Է կալիումի պերմանգանատ, որը ներառված է «ՀՀ հսկման ենթակա թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների ցանկ»-ում (Երևան 2003), որպես պրեկուսոր։
ե) Փորձաքննությանը ներկայացված երկու հատ «I-2» դաջվածքով, շագանակագույն երանգի դեղահատերի (օբյեկտ 7) բաղադրության մեջ թմրամիջոցներ և հոգեմետ նյութեր չեն հայտնաբերվել։
զ) Փորձաքննությանը ներկայացված 22,85 գ քաշով մուգ դարչնագույն, մեղրային հոտով, կոշտ գնդաձև զանգվածի (օբյեկտ 5) բաղադրության մեջ թմրամիջոցներ, հոգեմետ նյութեր կամ պրեկուրսորներ չեն հայտնաբերվել (…)»։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 72-77/
Խուզարկություն կատարելու մասին 2017թ. փետրվարի 18-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` Ա. Սեդոյանին պատկանող Երևան քաղաքի Կոնդ թաղամասի թիվ 9 տնից հայտնաբերվել է 0,5 գրամ քաշով պրեկուրսոր հանդիսացող կալիումի պերմանգանատ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 28-31/
Նախաքննության մարմնի 2017թ. մայիսի 10-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, Ա. Սեդոյանի տանը կատարված խուզարկության արդյունքում հայտնաբերված զգալի չափի` 0,5 գրամ քաշով պրեկուրսոր հանդիսացող կալիումի պերմանգանատով։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Վերլուծելով ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանին առաջադրված մեղադրանքը և գործով ձեռք բերված ապացույցները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված մյուս ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ Ա. Սեդոյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, թմրամիջոցներ պատրաստելու նպատակով պրեկուրսորներ ապօրինի ձեռք բերելը և պահելը` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի և կալանքի ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի անձը, այն, որ նա վատառողջ է` տառապում է ««ՄԻԱՎ» վարակ, 2-րդ կլինիկական փուլ, խիստ արտահայտված իմուն անբավարարություն։ Քրոնիկ հեպատիտ Ց» հիվանդություններով և հանդիսանում է երրորդ խմբի հաշմանդամ։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն լինելը։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Ա. Սեդոյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Վերոհիշյալը համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքի` երրորդ խմբի հաշմանդամ լինելու և ««ՄԻԱՎ» վարակ, 2-րդ կլինիկական փուլ, խիստ արտահայտված իմուն անբավարարություն։ Քրոնիկ հեպատիտ Ց» հիվանդություններով տառապելու հետ, հաշվի առնելով նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ Ա. Սեդոյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` տուգանքի ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2017թ. մայիսի 10-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, 0,5 գրամ քաշով պրեկուրսոր հանդիսացող կալիումի պերմանգանատը պետք է ոչնչացնել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դրա հիմքը չի վերացել և այդ խափանման միջոցի պայմաններն Ա. Սեդոյանի կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Քննելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն`
«1. Դատական ծախսերը բաղկացած են`
(…)
3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից.
(…)»։
Նույն օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա։
(...)»։
Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձման է ենթակա նյութագիտական փորձաքննության կատարման արժեք հանդիսացող, 201.600 /երկու հարյուր մեկ հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարը` որպես դատական ծախս։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 168-169-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Անրրի Մանուկի Սեդոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի, 400.000 /չորս հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Անրրի Մանուկի Սեդոյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 201.600 /երկու հարյուր մեկ հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված կալիումի պերմանգանատը ոչնչացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Գեղամյանի,
Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի,
2017թ. հունիսի 28-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Անրրի Մանուկի Սեդոյանի`
ծնված 1974թ. փետրվարի 13-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, վատառողջ է` երրորդ խմբի հաշմանդամ, չի աշխատում, դատվածություն չունի, հաշվառված է և բնակվել է Երևանի Կոնդ թաղամասի թիվ 9 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Քրեական գործի նյութերի համաձայն` Ա. Սեդոյանն առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար թմրամիջոց պատրաստելու նպատակով, գործով չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և Երևան քաղաքի Կոնդ թաղամասի` իրեն պատկանող թիվ 9 տանը պահել է պրեկուրսոր հանդիսացող, 0,5 գրամ քաշով կալիումի պերմանգանատ, ինչը վերոհիշյալ հասցեում 2017թ. փետրվարի 18-ին կատարված խուզարկության արդյունքում հայտնաբերվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի աշխատակիցների կողմից։
Դեպքի առթիվ նույն բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով 2017թ. ապրիլի 20-ին հարուցվել է թիվ 14105417 քրեական գործը, 2017թ. ապրիլի 25-ին ըստ տարածքային ենթակայության ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին և ընդունվել է վարույթ։
2017թ. մայիսի 05-ին նախաքննության մարմինն Ա. Սեդոյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, հետևյալ արարքի համար, որ նա` «առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար թմրամիջոց պատրաստելու նպատակով, գործով չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և իր` Երևան քաղաքի Կոնդ 9 տուն հասցեում պահել պրեկուրսոր հանդիսացող` 0,5 գրամ քաշով կալիումի պերմանգանատ, որն էլ 2017 թվականի փետրվարի 18-ին հայտնաբերվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի աշխատակիցների կողմից նշված հասցեում կատարված խուզարկության արդյունքում։
Այսպիսով` Անրրի Մանուկի Սեդոյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։
2017թ. մայիսի 26-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. մայիսի 31-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. հունիսի 09-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. հունիսի 19-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանն առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար թմրամիջոց պատրաստելու նպատակով, գործով չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և Երևան քաղաքի Կոնդ թաղամասի` իրեն պատկանող թիվ 9 տանը պահել է պրեկուրսոր հանդիսացող, 0,5 գրամ քաշով կալիումի պերմանգանատ, ինչը վերոհիշյալ հասցեում 2017թ. փետրվարի 18-ին կատարված խուզարկության արդյունքում հայտնաբերվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի աշխատակիցների կողմից։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանը վատառողջ է, նրա մոտ ախտորոշվել է` ««ՄԻԱՎ» վարակ, 2-րդ կլինիկական փուլ, խիստ արտահայտված իմուն անբավարարություն։ Քրոնիկ հեպատիտ Ց» հիվանդությունները, երրորդ խմբի հաշմանդամ է, 2016թ. նոյեմբերի 17-ից 2017թ. ապրիլի 20-ն ընկած ժամանակահատվածում ընդգրկված է եղել մեթադոնային փոխարինող բուժման ծրագրում, մեթադոն տեսակի թմրամիջոց ստացել է յուրաքանչյուր օր, վերջին անգամ` 2017թ. մարտի 21-ին, 35 մգ չափաբաժնով։
/հատոր 1, գ.թ. 103/
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում կատարվել է նյութագիտական /թմրամիջոցների քրեագիտական/ փորձաքննություն (14.03.2017թ., Հմ. 09931705)` «ՀՀ փորձագիտական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից, որի արժեքը կազմել է 201.600 /երկու հարյուր մեկ հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ։
/հատոր 1, գ.թ. 72-77/
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի ցուցմունքով այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, այլ գործերի և թմրամիջոցների իրացման հետ առնչություն չունի։ Նշված պրեկուրսորը գնել է Երևանի «Սուրմալու» կոչվող շուկայից և տարել է իր տուն։ Գտնում է, որ հիմարություն է արել։ Անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 106-107/
Նյութագիտական /թմրամիջոցների քրեագիտական/ փորձաքննության 2017թ. մարտի 14-ի Հմ` 09931705 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «(…) ա, գ) Փորձաքննությանը ներկայացված մեկ հատ 20 մլ-անոց դատարկ ներակարկիչի (օբյեկտ 9.1) երկու հատ 5 մլ-անոց դատարկ ներարկիչների (օբյեկտ 9.2) հետազոտությամբ, թմրամիջոցներ, հոգեմետ նյութեր, պրեկուրսորներ և դրանց հետքեր չեն հայտնաբերվել։
Փորձաքննությանը ներկայացված ներարկիչում առկա 0,7 մլ ծավալով հեղուկը (օբյեկտ 9.3), ապակյա շշում առկա 50 մլ ծավալով հեղուկը (օբյեկտ 10) և պոլիմերային շշում առկա 150 մլ ծավալով հեղուկը (օբյեկտ 11) իրենց բաղադրության մեջ թմրամիջոց, հոգեմետ նյութ կամ պրեկուրսոր չեն պարունակում։
բ) Փորձաքննությանը ներկայացված շերեփների (օբյեկտներ 1, 6), դանակի (օբյեկտ 3), կշռաքարերի (օբյեկտ 4) մակերեսների հետազոտությամբ, փաթեթներում առկա բամբակյա խծուծների (օբյեկտներ 1.1, 2.1, 6.1), ինչպես նաև շերեփից քերված զանգվածի (օբյեկտ 2) բաղադրության մեջ թմրամիջոցներ, հոգեմետ նյութեր, պրեկուրսորներ և դրանց հետքեր չեն հայտնաբերվել։
դ) Փորձաքննությանը ներկայացված մուգ մանուշակագույն բյուրեղներից բաղկա- ցած, 0.5 գ քաշով զանգվածը (օբյեկտ 8) հանդիսանում Է կալիումի պերմանգանատ, որը ներառված է «ՀՀ հսկման ենթակա թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների ցանկ»-ում (Երևան 2003), որպես պրեկուսոր։
ե) Փորձաքննությանը ներկայացված երկու հատ «I-2» դաջվածքով, շագանակագույն երանգի դեղահատերի (օբյեկտ 7) բաղադրության մեջ թմրամիջոցներ և հոգեմետ նյութեր չեն հայտնաբերվել։
զ) Փորձաքննությանը ներկայացված 22,85 գ քաշով մուգ դարչնագույն, մեղրային հոտով, կոշտ գնդաձև զանգվածի (օբյեկտ 5) բաղադրության մեջ թմրամիջոցներ, հոգեմետ նյութեր կամ պրեկուրսորներ չեն հայտնաբերվել (…)»։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 72-77/
Խուզարկություն կատարելու մասին 2017թ. փետրվարի 18-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` Ա. Սեդոյանին պատկանող Երևան քաղաքի Կոնդ թաղամասի թիվ 9 տնից հայտնաբերվել է 0,5 գրամ քաշով պրեկուրսոր հանդիսացող կալիումի պերմանգանատ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 28-31/
Նախաքննության մարմնի 2017թ. մայիսի 10-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, Ա. Սեդոյանի տանը կատարված խուզարկության արդյունքում հայտնաբերված զգալի չափի` 0,5 գրամ քաշով պրեկուրսոր հանդիսացող կալիումի պերմանգանատով։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Վերլուծելով ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանին առաջադրված մեղադրանքը և գործով ձեռք բերված ապացույցները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված մյուս ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ Ա. Սեդոյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, թմրամիջոցներ պատրաստելու նպատակով պրեկուրսորներ ապօրինի ձեռք բերելը և պահելը` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի և կալանքի ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի անձը, այն, որ նա վատառողջ է` տառապում է ««ՄԻԱՎ» վարակ, 2-րդ կլինիկական փուլ, խիստ արտահայտված իմուն անբավարարություն։ Քրոնիկ հեպատիտ Ց» հիվանդություններով և հանդիսանում է երրորդ խմբի հաշմանդամ։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն լինելը։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Ա. Սեդոյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Վերոհիշյալը համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքի` երրորդ խմբի հաշմանդամ լինելու և ««ՄԻԱՎ» վարակ, 2-րդ կլինիկական փուլ, խիստ արտահայտված իմուն անբավարարություն։ Քրոնիկ հեպատիտ Ց» հիվանդություններով տառապելու հետ, հաշվի առնելով նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ Ա. Սեդոյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` տուգանքի ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2017թ. մայիսի 10-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, 0,5 գրամ քաշով պրեկուրսոր հանդիսացող կալիումի պերմանգանատը պետք է ոչնչացնել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դրա հիմքը չի վերացել և այդ խափանման միջոցի պայմաններն Ա. Սեդոյանի կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Քննելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն`
«1. Դատական ծախսերը բաղկացած են`
(…)
3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից.
(…)»։
Նույն օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա։
(...)»։
Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձման է ենթակա նյութագիտական փորձաքննության կատարման արժեք հանդիսացող, 201.600 /երկու հարյուր մեկ հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարը` որպես դատական ծախս։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 168-169-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Անրրի Մանուկի Սեդոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի, 400.000 /չորս հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Անրրի Մանուկի Սեդոյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 201.600 /երկու հարյուր մեկ հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված կալիումի պերմանգանատը ոչնչացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0140/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 30-05-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 14105417 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Անրրի Սեդոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար թմրամիջոց պատրաստելու նպատակով, գործով չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և իր` Երևան քաղաքի Կոնդ 9 տուն հասցեում պահել պրեկուրսոր հանդիսացող` 0.5 գրամ քաշով կալիումի պերմանգանատ, որն էլ 2017թ. հայտնաբերվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի աշխատակիցների կողմից նշված հասցեում կատարված խուզարկության ժամանակ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Անրրի |
| Ազգանուն | Սեդոյան |
| Հայրանուն | Մանուկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 11.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 30-05-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 31-05-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-06-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հ. |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Անրրի |
| Ազգանուն | Սեդոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-06-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 28-06-2017 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Անրրի |
| Ազգանուն | Սեդոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 28-06-2017 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0140/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Գեղամյանի, Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի, 2017թ. հունիսի 28-ին Երևանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Անրրի Մանուկի Սեդոյանի` ծնված 1974թ. փետրվարի 13-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, վատառողջ է` երրորդ խմբի հաշմանդամ, չի աշխատում, դատվածություն չունի, հաշվառված է և բնակվել է Երևանի Կոնդ թաղամասի թիվ 9 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը Քրեական գործի նյութերի համաձայն` Ա. Սեդոյանն առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար թմրամիջոց պատրաստելու նպատակով, գործով չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և Երևան քաղաքի Կոնդ թաղամասի` իրեն պատկանող թիվ 9 տանը պահել է պրեկուրսոր հանդիսացող, 0,5 գրամ քաշով կալիումի պերմանգանատ, ինչը վերոհիշյալ հասցեում 2017թ. փետրվարի 18-ին կատարված խուզարկության արդյունքում հայտնաբերվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի աշխատակիցների կողմից։ Դեպքի առթիվ նույն բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով 2017թ. ապրիլի 20-ին հարուցվել է թիվ 14105417 քրեական գործը, 2017թ. ապրիլի 25-ին ըստ տարածքային ենթակայության ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին և ընդունվել է վարույթ։ 2017թ. մայիսի 05-ին նախաքննության մարմինն Ա. Սեդոյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, հետևյալ արարքի համար, որ նա` «առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար թմրամիջոց պատրաստելու նպատակով, գործով չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և իր` Երևան քաղաքի Կոնդ 9 տուն հասցեում պահել պրեկուրսոր հանդիսացող` 0,5 գրամ քաշով կալիումի պերմանգանատ, որն էլ 2017 թվականի փետրվարի 18-ին հայտնաբերվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի աշխատակիցների կողմից նշված հասցեում կատարված խուզարկության արդյունքում։ Այսպիսով` Անրրի Մանուկի Սեդոյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։ 2017թ. մայիսի 26-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. մայիսի 31-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. հունիսի 09-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. հունիսի 19-ին նշանակելու մասին։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. Ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանն առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար թմրամիջոց պատրաստելու նպատակով, գործով չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և Երևան քաղաքի Կոնդ թաղամասի` իրեն պատկանող թիվ 9 տանը պահել է պրեկուրսոր հանդիսացող, 0,5 գրամ քաշով կալիումի պերմանգանատ, ինչը վերոհիշյալ հասցեում 2017թ. փետրվարի 18-ին կատարված խուզարկության արդյունքում հայտնաբերվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի աշխատակիցների կողմից։ Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանը վատառողջ է, նրա մոտ ախտորոշվել է` ««ՄԻԱՎ» վարակ, 2-րդ կլինիկական փուլ, խիստ արտահայտված իմուն անբավարարություն։ Քրոնիկ հեպատիտ Ց» հիվանդությունները, երրորդ խմբի հաշմանդամ է, 2016թ. նոյեմբերի 17-ից 2017թ. ապրիլի 20-ն ընկած ժամանակահատվածում ընդգրկված է եղել մեթադոնային փոխարինող բուժման ծրագրում, մեթադոն տեսակի թմրամիջոց ստացել է յուրաքանչյուր օր, վերջին անգամ` 2017թ. մարտի 21-ին, 35 մգ չափաբաժնով։ /հատոր 1, գ.թ. 103/ Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում կատարվել է նյութագիտական /թմրամիջոցների քրեագիտական/ փորձաքննություն (14.03.2017թ., Հմ. 09931705)` «ՀՀ փորձագիտական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից, որի արժեքը կազմել է 201.600 /երկու հարյուր մեկ հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ։ /հատոր 1, գ.թ. 72-77/ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով. Ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի ցուցմունքով այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, այլ գործերի և թմրամիջոցների իրացման հետ առնչություն չունի։ Նշված պրեկուրսորը գնել է Երևանի «Սուրմալու» կոչվող շուկայից և տարել է իր տուն։ Գտնում է, որ հիմարություն է արել։ Անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 106-107/ Նյութագիտական /թմրամիջոցների քրեագիտական/ փորձաքննության 2017թ. մարտի 14-ի Հմ` 09931705 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «(…) ա, գ) Փորձաքննությանը ներկայացված մեկ հատ 20 մլ-անոց դատարկ ներակարկիչի (օբյեկտ 9.1) երկու հատ 5 մլ-անոց դատարկ ներարկիչների (օբյեկտ 9.2) հետազոտությամբ, թմրամիջոցներ, հոգեմետ նյութեր, պրեկուրսորներ և դրանց հետքեր չեն հայտնաբերվել։ Փորձաքննությանը ներկայացված ներարկիչում առկա 0,7 մլ ծավալով հեղուկը (օբյեկտ 9.3), ապակյա շշում առկա 50 մլ ծավալով հեղուկը (օբյեկտ 10) և պոլիմերային շշում առկա 150 մլ ծավալով հեղուկը (օբյեկտ 11) իրենց բաղադրության մեջ թմրամիջոց, հոգեմետ նյութ կամ պրեկուրսոր չեն պարունակում։ բ) Փորձաքննությանը ներկայացված շերեփների (օբյեկտներ 1, 6), դանակի (օբյեկտ 3), կշռաքարերի (օբյեկտ 4) մակերեսների հետազոտությամբ, փաթեթներում առկա բամբակյա խծուծների (օբյեկտներ 1.1, 2.1, 6.1), ինչպես նաև շերեփից քերված զանգվածի (օբյեկտ 2) բաղադրության մեջ թմրամիջոցներ, հոգեմետ նյութեր, պրեկուրսորներ և դրանց հետքեր չեն հայտնաբերվել։ դ) Փորձաքննությանը ներկայացված մուգ մանուշակագույն բյուրեղներից բաղկա- ցած, 0.5 գ քաշով զանգվածը (օբյեկտ 8) հանդիսանում Է կալիումի պերմանգանատ, որը ներառված է «ՀՀ հսկման ենթակա թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների ցանկ»-ում (Երևան 2003), որպես պրեկուսոր։ ե) Փորձաքննությանը ներկայացված երկու հատ «I-2» դաջվածքով, շագանակագույն երանգի դեղահատերի (օբյեկտ 7) բաղադրության մեջ թմրամիջոցներ և հոգեմետ նյութեր չեն հայտնաբերվել։ զ) Փորձաքննությանը ներկայացված 22,85 գ քաշով մուգ դարչնագույն, մեղրային հոտով, կոշտ գնդաձև զանգվածի (օբյեկտ 5) բաղադրության մեջ թմրամիջոցներ, հոգեմետ նյութեր կամ պրեկուրսորներ չեն հայտնաբերվել (…)»։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 72-77/ Խուզարկություն կատարելու մասին 2017թ. փետրվարի 18-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` Ա. Սեդոյանին պատկանող Երևան քաղաքի Կոնդ թաղամասի թիվ 9 տնից հայտնաբերվել է 0,5 գրամ քաշով պրեկուրսոր հանդիսացող կալիումի պերմանգանատ։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 28-31/ Նախաքննության մարմնի 2017թ. մայիսի 10-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, Ա. Սեդոյանի տանը կատարված խուզարկության արդյունքում հայտնաբերված զգալի չափի` 0,5 գրամ քաշով պրեկուրսոր հանդիսացող կալիումի պերմանգանատով։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները Վերլուծելով ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանին առաջադրված մեղադրանքը և գործով ձեռք բերված ապացույցները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված մյուս ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ Ա. Սեդոյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, թմրամիջոցներ պատրաստելու նպատակով պրեկուրսորներ ապօրինի ձեռք բերելը և պահելը` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի և կալանքի ձևով։ Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։ 14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ 15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի. - թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը), - դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը), - արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։ Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։ Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։ Ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի անձը, այն, որ նա վատառողջ է` տառապում է ««ՄԻԱՎ» վարակ, 2-րդ կլինիկական փուլ, խիստ արտահայտված իմուն անբավարարություն։ Քրոնիկ հեպատիտ Ց» հիվանդություններով և հանդիսանում է երրորդ խմբի հաշմանդամ։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն լինելը։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Ա. Սեդոյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։ Վերոհիշյալը համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքի` երրորդ խմբի հաշմանդամ լինելու և ««ՄԻԱՎ» վարակ, 2-րդ կլինիկական փուլ, խիստ արտահայտված իմուն անբավարարություն։ Քրոնիկ հեպատիտ Ց» հիվանդություններով տառապելու հետ, հաշվի առնելով նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ Ա. Սեդոյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` տուգանքի ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։ Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։ Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։ Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2017թ. մայիսի 10-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, 0,5 գրամ քաշով պրեկուրսոր հանդիսացող կալիումի պերմանգանատը պետք է ոչնչացնել։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դրա հիմքը չի վերացել և այդ խափանման միջոցի պայմաններն Ա. Սեդոյանի կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Քննելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` «1. Դատական ծախսերը բաղկացած են` (…) 3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից. (…)»։ Նույն օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա։ (...)»։ Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Սեդոյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձման է ենթակա նյութագիտական փորձաքննության կատարման արժեք հանդիսացող, 201.600 /երկու հարյուր մեկ հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարը` որպես դատական ծախս։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 168-169-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ամբաստանյալ Անրրի Մանուկի Սեդոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի, 400.000 /չորս հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։ Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Ամբաստանյալ Անրրի Մանուկի Սեդոյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 201.600 /երկու հարյուր մեկ հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։ Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված կալիումի պերմանգանատը ոչնչացնել։ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 28-06-2017 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 03-08-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 10-08-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 148, 48 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 10-08-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր` 148, 48 |