ԵԿԴ/0136/01/17






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,


նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող, Հայաստանի Հանրապետության
/այսուհետ ՀՀ/ Երևան քաղաքի
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության ավագ դատախազ Ա. Առաքելյանի,

հանրային պաշտպան Ս. Հարությունյանի,

տուժող Ա. Հակոբյանի,

ամբաստանյալի օրինական ներկայացուցիչ Ք.Մալխասյանի,


2017թ նոյեմբերի 28-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանի`
/ծնված 2000թ. փետրվարի 23-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ` ՀՀ/ քաղաքացի, թերի միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Բաղրամյան փողոցի թիվ 68 շենքի թիվ 36 բնակարանում, բնակվում է Երևան քաղաքի Մ.Խորենացի փողոցի թիվ 110 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով/։









Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 15132116 քրեական գործը՝ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հարուցվել է 2017թ. հուլիսի 16-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2016թ օգոստոսի 05-ին անչափահաս Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ նույն օրը որպես խափանման միջոց է ընտրվել հսկողությանը հանձնելը։
2016թ օգոստոսի 05-ին որոշում է կայացվել Ռուզաննա Մալխասյանի նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
2017թ օգոստոսի 11-ին անչափահաս Ռուզաննա Մալխասյանը հայտնաբերվել է և ներկայացվել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։
Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա. « 2016թ. հուլիսի 15-ին, ժամը 23։00-ի սահմաններում, Երևանի Հին Երևանցու փողոցում ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ կապված առողջության համար վտանգավոր բռնություն է գործադրել իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող` ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի ոստիկան, ոստիկանության սերժանտ Արտակ Հակոբյանի նկատմամբ` վերջինիս առողջությանը պատճառելով առողջության կարճատև քայքայումով թեթև վնաս։
Այսպես.
« 2016թ. հուլիսի 15-ին, ժամը 23։00-ի սահմաններում, Երևանի Բաղրամյան փողոցի թիվ 68 շենքի, թիվ 36 բնակարանի բնակիչներ` անչափահաս, 23.02.2000թ. ծնված Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանը և եղբայրը` 01.06.1998թ. ծնված Էդգար Արմենի Մալխասյանը, գտնվելով Երևանի Հին Երևանցու փողոցում, Էդգար Մալխասյանի կողմից ապօրինի ավտոկայանատեղիի կազմակերպելը դադարեցնելու և ոստիկանության Կենտրոնական բաժին ներկայանալու վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի ոստիկաններ` ոստիկանության ավագ սերժանտ Վարդան Ներսիսյանի, ոստիկանության սերժանտ Արտակ Հակոբյանի, ոստիկանության սերժանտ Սևակ Միրզախանյանի և ոստիկանության կրտսեր սերժանտ Արայիկ Լալայանի կողմից ներկայացված օրինական պահանջին չենթարկվելով, Էդգար Մալխասյանը հրաժարվել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժին ներկայանալուց, իսկ երբ ոստիկանները հատուկ միջոցի՝ ձեռնաշղթայի կիրառմամբ փորձել են վերջինիս բերման ենթարկել, անչափահաս Ռուզաննա Մալխասյանը ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ կապված առողջության համար վտանգավոր բռնություն է գործադրել իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող ոստիկան` ոստիկանության սերժանտ Արտակ Հակոբյանի նկատմամբ՝ ձեռքին եղած մետաղյա առարկայով հետևի կողմից հարվածել է վերջինիս գլխին` նրա առողջությանը պատճառելով գլխի շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, պատռված վերքի, աջից թիակային շրջանի քերծվածքի ձևով, առողջության կարճատև քայքայումով թեթև վնաս։
Այսինքն՝ անչափահաս Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։

2017թ. մայիսի 23-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. մայիսի 25-ին ընդունվել է դատավոր Գ. Պողոսյանի վարույթ, 2017թ հունիսի 08-ին դատավոր Գ. Պողոսյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ հունիսի 16-ին նշանակելու մասին, 2017թ հուլիսի 21-ին դատավոր Գ. Պողոսյանը սույն քրեական գործով հայտնել է ինքնաբացարկ։ 2017թ. օգոստոսի 01-ին քրեական գործն ընդունվել դատավոր Մ.Մարտիրոսյանիս վարույթ, 2017թ. օգոստոսի 14-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը՝ 2017թ. օգոստոսի 22-ին նշանակելու մասին։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Երևանի Բաղրամյան փողոցի թիվ 68 շենքի, թիվ 36 բնակարանի բնակիչ, 23.02.2000թ-ին ծնված, անչափահաս Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանը և վերջինիս եղբայրը՝ 01.06.1998թ ծնված Էդգար Արմենի Մալխասյանը, 2016թ. հուլիսի 15-ին, ժամը 23։00-ի սահմաններում, գտնվել են Երևանի Հյուսիսային պողոտայի հարևանությամբ գտնվող Հին Երևանցու փողոցում։ Ժամը 23։05-ի սահմաններում Հին Երևանցու փողոցի թիվ 2 հասցեի մոտակայքում՝ «Շադոյան» խանութի դիմաց, էդգար Մալխասյանին են մոտեցել Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի ոստիկանները՝ ոստիկանության ավագ սերժանտ Վարդան Ներսիսյանը, ոստիկանության սերժանտ Արտակ Հակոբյանը, ոստիկանության սերժանտ Սևակ Միրզախանյանը, ոստիկանության կրտսեր սերժանտ Արայիկ Լալայանը։ Նրանք Էդգար Մալխասյանից պահանջել են դադարեցնել ապօրինի ավտոկայանատեղիի կազմակերպումը և ներկայանալ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։ Էդգար Մալխասյանը հրաժարվել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժին ներկայանալուց, ինչի պատճառով ոստիկանները հատուկ միջոցի՝ ձեռնաշղթայի կիրառմամբ փորձել են վերջինիս բերման ենթարկել ոստիկանության բաժին՝ հետագա պարզաբանումների համար ։Էդգար Մալխասյանի քույր, անչափահաս ամբաստանյալ Ռ.Մալխասյանը ականատես լինելով այդ իրավիճակին՝ առողջության համար վտանգավոր բռնություն է գործադրել իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող՝ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի ոստիկան, ոստիկանության սերժանտ Արտակ Հակոբյանի նկատմամբ՝ կապված նրա ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ՝ հետևյալ եղանակով. Ռ.Մալխասյանը ավտոկայանատեղիի համար նախատեսված երկաթյա շարժական արգելափակոցով հարվածել է Արտակ Հակոբյանին՝ վերջինիս առողջությանը պատճառելով գլխի շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, պատռված վերքի, աջից թիակային շրջանի քերծվածքի ձևով՝ առողջության կարճատև քայքայումով թեթև վնաս։

Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.

Ամբաստանյալ Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանը ծնվել է 2000թ. փետրվարի 23-ին Երևան քաղաքում, հաշվառված է Երևան քաղաքի Բաղրամյան փողոցի թիվ 68 շենքի թիվ 36 բնակարանում։ Նախքան մոր՝ Քրիստինե Մալխասյանի դատապարտվելը, բնակվել է Երևան քաղաքի Մ.Խորենացի փողոցի թիվ 110 տանը՝ մոր, երկու եղբայրների և երկու քույրերի հետ միասին։ Ռ.Մալխասյանի դաստիարակությամբ և խնամքով սկզբում զբաղվել է մայրը` Քրիստինե Մալխասյանը։Վերջինիս դատապարտվելու և քրեակատարողական հիմնարկում պատիժը կրելու ընթացքում՝ 2011թ հուլիսի 07-ից մինչև 2013թ օգոստոսի 02-ը, Ռ.Մալխասյանը բնակվել է ՍՈՍ մանկական գյուղի «Կոտայք» մասնաճյուղում։ Ռ.Մալխասյանը ստացել է իննամյա կրություն։
ՍՈՍ մանկական գյուղի «Կոտայք» մասնաճյուղի տնօրեն Ա. Մելքոնյանի տրված բնութագրի համաձայն՝ Ռ. Մալխասյանի հարմարումը նոր միջավայրում ընթացել է որոշ դժվարություններով։ Մանկական գյուղում գտնվելու ընթացքում նա ունեցել է ընկերներ, մասնակցել է կազմակերպված միջոցառումներին, ունեցել է միջին առաջադիմություն, սակայն մոր նկատմամբ կարոտի պատճառով նրա մոտ երբեմն դրսևորվել է կամակորություն։Ընդհանուր առմամբ թե տարեկիցներին, թե մեծահասակներին ընդունել է և կարողացել է շփվել նրանց հետ։
Ամբաստանյալ Ռ. Մալխասյանն իրեն վերագրվող արարքը կատարել է անչափահաս` տասնվեց տարեկան հասակում։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.

Ամբաստանյալ Ռ.Մալխասյանի` դատարանում տված խոստովանական ցուցմունքով այն մասին, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարած արարքի համար, ոստիկան Արտակ Հակոբյանին հարվածել է հանգամանքների բերումով, այլևս նման արարք չի կատարի։

/դատական նիստի արձանագրություն,/

Տուժող, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Արտակ Ավետիքի Հակոբյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. հուլիսի 15-ին, ժամը 17։00-ից գտնվել է ծառայության մեջ և եղել է թիվ 0105 երթուղու պարեկային ավտոմեքենայի ավագը։ Ժամը 23։00-ի սահմաններում թիվ 0125 երթուղու ավագ, ոստիկանության ավագ սերժանտ Վարդան Ներսիսյանը ռադիոկապով խնդրել է մոտենալ Հին Երևանցու փողոցին, որը գտնվում է Հյուսիսային պողոտայի հարևանությամբ։ Թիվ 0105 երթուղու պարեկային ավտոմեքենայով, վարորդ՝ ոստիկանության սերժանտ Սևակ Միրզախանյանի հետ միասին մոտեցել են նշված վայրին, որտեղ թիվ 0125 երթուղու ավագ Վարդան Ներսիսյանը ցույց տալով իր և կրտսեր սերժանտ Արայիկ Լալայանի կողքին կանգնած, մոտ տասնութ տարեկան մի երիտասարդի՝ ասել է, որ նա զբաղվում է ապօրինի ավտոկայանատեղի կազմակերպելով և անհիմն գումարներ է հավաքում քաղաքացիներից՝ տվյալ տարածքում ավտոմեքենա կայանելու համար։ Լինելով թիվ 0105 պարեկային ավտոմեքենայի ավագը և հաշվի առնելով, որ նշված երիտասարդն իր գործողությունների համար ենթակա է վարչական պատասխանատվության՝ իր ծառայողական պարտականությունների կատարման շրջանակներում նշված երիտասարդին ներկայացրել է օրինական պահանջ՝ անհապաղ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին ներկայանալու մասին։ Երիտասարդը կտրականապես հրաժարվել է կատարել իր օրինական պահանջը և ներկայանալ բաժին՝ ասելով, որ ինչքան էլ տանեն՝ միևնույնն է կրկին գալու և կանգնելու է։ Տեսնելով, որ երիտասարդը չի ենթարկվում և չի կատարում իրենց օրինական պահանջը՝ ցանկացել են կիրառել հատուկ միջոց՝ ձեռնաշղթա գցել նրա ձեռքին, սակայն այդ պահին հետևի կողմից գլխի հատվածում մեկ անգամ ուժգին հարված է ստացել, որի հետևանքով մարմնական վնասվածք է ստացել և գլխից սկսել է արյուն հոսել։ Շրջվել ու տեսել է, որ իրեն հարվածողը մոտ տասնյոթ տարեկան աղջիկ է, որի ձեռքին առկա է եղել մետաղյա առարկա։ Այդ պահին իրենց վաշտի ոստիկաններն ու տարածքում ծառայություն կատարող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 5-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկաններ Միհրան Մեջլումյանն ու Գրիգորի Նիկողոսյանն իրեն առաջին բժշկական օգնություն են ցույց տվել, որից հետո իրենց վաշտի թիվ 0110 պարեկային ավտոմեքենայով Սպարտակ Ղազարյանն իրեն տեղափոխել է թիվ 1 համալսարանական հիվանդանոց։
Ոստիկանության բաժին վերադառնալուց հետո տեղեկացել է, որ ոստիկանները նշված երիտասարդին ու իրեն երկաթյա առարկայով հարվածող աղջկան բերման են ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին, որտեղ պարզվել է, որ նրանք հարազատ քույր և եղբայր են՝ Էդգար և Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանները։

/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 31-33,174/

Վկա, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Սևակ Սերոբի Միրզախանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. հուլիսի 15-ին, ժամը 17։00-ից գտնվել է ծառայության մեջ և եղել է թիվ 0105 երթուղու պարեկային ավտոմեքենայի վարորդը։ Ժամը 23։00-ի սահմաններում թիվ 0125 երթուղու ավագ Վարդան Ներսիսյանը ռադիոկապով խնդրել է մոտենալ Հին Երևանցու փողոցին, որը գտնվում է Հյուսիսային պողոտայի հարևանությամբ։ Թիվ 0105 երթուղու պարեկային ավտոմեքենայով, պարեկայինի ավագ Արտակ Հակոբյանի հետ մոտեցել են նշված վայրին, որտեղ Հյուսիսային պողոտայի երթուղին սպասարկող երկու ոստիկանները ցույց տալով ոստիկան Արայիկ Լալայանի կողքին կանգնած, մոտ տասնութ տարեկան մի երիտասարդի՝ ասել են, որ վերջինս զբաղվում է ապօրինի ավտոկայանատեղի կազմակերպելով, այսինքն՝ անհիմն գումարներ է հավաքում քաղաքացիներից, ովքեր ավտոմեքենաները կայանում են նշված վայրում։ Արտակ Հակոբյանը նշված երիտասարդին վարչական պատասխանատվության ենթարկելու համար օրինական պահանջ է ներկայացրել՝ հրավիրել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժին, բայց նա կտրականապես հրաժարվել է՝ ասելով, որ ինչքան էլ ուզում են տանեն՝ միևնույնն է, կրկին գալու և կանգնելու է այդտեղ։ Տեսնելով, որ երիտասարդը չի ենթարկվում և չի կատարում իրենց օրինական պահանջը, կիրառելով հատուկ միջոց, իրենք ցանկացել են ձեռնաշղթա գցել նրա ձեռքին, սակայն այդ պահին Ա.Հակոբյանը հետևի կողմից գլխի հատվածում հարված է ստացել, ինչի հետևանքով նրան մարմնական վնասվածք է պատճառվել՝ գլխի հետնամասից սկսել է արյուն հոսել։ Նկատել է, որ նրա գլխին հարվածողը մոտ տասնյոթ տարեկան աղջիկ է եղել, որի ձեռքին առկա է եղել մետաղյա առարկա։
Իրենց վաշտի ոստիկաններն ու տարածքում ծառայություն կատարող, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 5-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկաններ Միհրան Մեջլումյանն ու Գրիգորի Նիկողոսյանն Ա.Հակոբյանին առաջին բժշկական օգնություն են ցույց տվել, որից հետո իրենց վաշտի թիվ 0110 պարեկային ավտոմեքենայով վարորդ Սպարտակ Ղազարյանն Արտակ Հակոբյանին տեղափոխել է թիվ 1 համալսարանական հիվանդանոց։ Դրանից հետո իրենք նշված երիտասարդին և աղջկան բերման են ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին, որտեղ պարզվել է, որ նրանք հարազատ եղբայր ու քույր են՝ Էդգար և Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանները։

/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 35-37, 144/

ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան, վկա Վարդան Նորիկի Ներսիսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. հուլիսի 15-ին, ժամը 17։00-ից իրենց վաշտի ոստիկան Արայիկ Էդիկի Լալայանի հետ գտնվել են ծառայության մեջ և եղել են թիվ 0125 երթուղում, որն իր մեջ ընդգրկում է Երևանի Հյուսիսային պողոտան։ Ժամը 23։00-ի սահմաններում, Հին Երևանցու փողոցում նկատել են, որ Էդգար Մալխասյանը զբաղվում է ապօրինի ավտոկայանատեղիի կազմակերպմամբ և անհիմն գումարներ է հավաքում ավտոմեքենաները այդտեղ կայանող քաղաքացիներից։ Ինքն ու ոստիկան Արայիկ Լալայանը մոտեցել են Էդգար Մալխասյանին և առաջարկել դադարեցնել ապօրինի գործողությունները, սակայն վերջինս հրաժարվել է և հայտարարել, որ չի գնալու այդտեղից, ինչքան ուզում են իրեն տանեն՝ միևնույն է, վերադառնալու և կանգնելու է այդտեղ։ Այդ պահին ռադիոկապով կապ է տվել թիվ 0105 պարեկային ավտոմեքենային և խնդրել, որ մոտենան իրենց։ Քիչ անց մոտեցել է նշված պարեկային ավտոմեքենան, որում գտնվել են ոստիկանության ավագ սերժանտ Արտակ Հակոբյանը և վարորդ, ոստիկանության սերժանտ Սևակ Միրզախանյանը։ Նրանց հայտնել են կատարվածի մասին։ Ա.Հակոբյանը որպես երթուղու ավագ, նշված երիտասարդին օրինական պահանջ է ներկայացրել՝ պահանջելով ներկայանալ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։ Նա կտրականապես հրաժարվել է կատարել Ա.Հակոբյանի օրինական պահանջը՝ ասելով, որ ինչքան էլ ուզում են տանեն, միևնույնն է, կրկին գալու և կանգնելու է։ Տեսնելով, որ երիտասարդը չի ենթարկվում և չի կատարում իրենց օրինական պահանջը՝ իրենք, ցանկացել են կիրառել հատուկ միջոց և ձեռնաշղթա գցել նրա ձեռքին, սակայն այդ պահին Ա.Հակոբյանը հետևի կողմից գլխի հատվածում ուժգին հարված է ստացել, որի հետևանքով ստացել է մարմնական վնասվածք ու գլխի հետնամասից սկսել է արյուն հոսել։ Նկատել է, որ նրա գլխին հարվածողը մոտ տասնյոթ տարեկան աղջիկ է, որի ձեռքին առկա է եղել մետաղյա առարկա։ Այդ պահին իրենց վաշտի ոստիկանները, տարածքում ծառայություն կատարող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 5-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկաններ Միհրան Մեջլումյանն ու Գրիգորի Նիկողոսյանը Ա.Հակոբյանին առաջին բժշկական օգնություն են ցույց տվել, որից հետո իրենց վաշտի թիվ 0110 պարեկային ավտոմեքենայով, վարորդ` ոստիկանության ենթասպա Սպարտակ Ղազարյանը, Արտակ Հակոբյանին տեղափոխել է թիվ 1 համալսարանական հիվանդանոց։ Դրանից հետո իրենք նշված երիտասարդին և աղջկան բերման են ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին, որտեղ ճշտել են, որ նրանք հարազատ եղբայր ու քույր են՝ Էդգար և Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանները։

/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 39-41, 175/

Վկա, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Արայիկ Էդիկի Լալայանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. հուլիսի 15-ին, ժամը 17։00-ից իրենց վաշտի ոստիկան, ոստիկանության ավագ սերժանտ Վարդան Նորիկի Ներսիսյանի հետ գտնվել են ծառայության մեջ և եղել են թիվ 0125 երթուղում, որն իր մեջ ընդգրկում է Երևանի Հյուսիսային պողոտան։ Ժամը 23։00-ի սահմաններում Հին Երևանցու փողոցում նկատել են, որ Էդգար Մալխասյանը զբաղվում է ապօրինի ավտոկայանատեղիի կազմակերպմամբ և անհիմն գումարներ է հավաքում ավտոմեքենաները այդտեղ կայանողներից։ Ինքն ու ոստիկան Արայիկ Լալայանը մոտեցել են Էդգար Մալխասյանին և առաջարկել դադարեցնել ապօրինի գործողությունները, սակայն նա հրաժարվել է և հայտնել, որ չի գնալու այդտեղից, ինչքան էլ իրեն տանեն՝ միևնույն է վերադառնալու է և կանգնելու է այդտեղ։ Այդ պահին ռադիոկապով կապ է տվել թիվ 0105 պարեկային ավտոմեքենային և խնդրել, որ մոտենան իրեն։ Քիչ անց մոտեցել է նշված պարեկային ավտոմեքենան, որում գտնվել են ոստիկանության ավագ սերժանտ Արտակ Հակոբյանը և վարորդ, ոստիկանության սերժանտ Սևակ Միրզախանյանը։ Նրանց հայտնել են կատարվածը և քանի որ Ա.Հակոբյանը թիվ 0105 երթուղու ավագն է եղել, ուստի նա իր ծառայողական պարտականությունների կատարմամբ նշված երիտասարդին օրինական պահանջ է ներկայացրել` հրավիրել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։ Երիտասարդը կտրականապես հրաժարվել է կատարել Ա.Հակոբյանի օրինական պահանջը և հրաժարվել է ներկայանալ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին՝ ասելով, որ ինչքան էլ իրեն տանեն՝ միևնույնն է կրկին գալու և կանգնելու է այդտեղ։ Տեսնելով, որ երիտասարդը չի ենթարկվում և չի կատարում իրենց օրինական պահանջը՝ ցանկացել են կիրառելով հատուկ միջոց՝ ձեռնաշղթա գցել նրա ձեռքին, սակայն այդ պահին Ա.Հակոբյանը հետևի կողմից գլխի հատվածում մեկ անգամ ուժգին հարված է ստացել, որի հետևանքով ստացել է մարմնական վնասվածք և գլխի հետնամասից սկսել է արյուն հոսել։ Նկատել է, որ նրա գլխին հարվածողը մոտ տասնյոթ տարեկան աղջիկ է, որի ձեռքին առկա է եղել մետաղյա առարկա։ Այդ պահին իրենց վաշտի ոստիկաններն ու տարածքում ծառայություն կատարող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 5-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկաններ Միհրան Մեջլումյանն ու Գրիգորի Նիկողոսյանն Ա.Հակոբյանին առաջին բժշկական օգնություն են ցույց տվել, որից հետո իրենց վաշտի թիվ 0110 պարեկային ավտոմեքենայով վարորդ Սպարտակ Ղազարյանն Արտակ Հակոբյանին տեղափոխել է թիվ 1 համալսարանական հիվանդանոց։ Դրանից հետո իրենք նշված երիտասարդին ու ոստիկանին հարվածած աղջկան բերման են ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին, որտեղ պարզել են, որ նրանք հարազատ եղբայր ու քույր են՝ Էդգար և Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանները։

/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 43-45, 143/

Վկա, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Միհրան Սարգսի Մեջլումյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. հուլիսի 15-ին, ժամը 17։00-ից իրենց գումարտակի ավագ ոստիկան, ոստիկանության ենթասպա Գրիգորի Դավթի Նիկողոսյանի հետ գտնվել են ծառայության մեջ և եղել են թիվ 0662 երթուղում, որն իր մեջ ընդգրկում է Երևանի Հյուսիսային պողոտան։ Ժամը 23։00-ի սահմաններում ռադիոկապով լսել են, որ 0125 երթուղին օգնության է կանչում։ Երբ ինքն ու ավագ ոստիկան Գրիգորի Նիկողոսյանը մոտեցել են նշված վայրին տեսել են, որ ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի ոստիկաններից մեկը գլխի հետևի շրջանում պատռված, արյունահոսող վնասվածք ունի։ Անմիջապես առաջին բժշկական օգնություն են ցուցաբերել նշված ոստիկանին, որից հետո նրան ոստիկանության պարեկային ավտոմեքենայով տեղափոխել են հիվանդանոց։ Երբ այդտեղ գտնվող ոստիկաններից հարցրել են, թե ինչ է պատահել՝ վերջիններս ցույց տալով շուրջ քսան տարեկան մի երիտասարդի և շուրջ տասնյոթ տարեկան մի աղջկա, ում ձեռքին առկա է եղել երկաթյա իր՝ պատասխանել են, որ այդ աղջիկը ձեռքին եղած առարկայով հարվածել է ոստիկանության ծառայողի գլխին ու նրան մարմնական վնասվածք պատճառել։ Ոստիկաններն ասել են նաև, որ անհրաժեշտ է նրանց բերման ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին, ուստի նշված տղային ու աղջկան բերման են ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 47-48, 142/

Վկա, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Գրիգոր Դավթի Նիկողոսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. հուլիսի 15-ին, ժամը 17։00-ից իրենց գումարտակի ծառայության տեսուչ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Միհրան Սարգսի ՄԵջլումյանի հետ գտնվել են ծառայության մեջ թիվ 0662 երթուղում, որն իր մեջ ընդգրկում է Երևանի Հյուսիսային պողոտան։ Ժամը 23։00-ի սահմաններում ռադիոկապով լսել են, որ 0125 երթուղին օգնության է կանչել։ Մ.Մեջլումյանի հետ մոտենալով նշված վայրին՝ տեսել են, որ ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի ոստիկաններից մեկը գլխի հետևի շրջանում պատռված, արյունահոսող վնասվածք ունի։ Անմիջապես առաջին բժշկական օգնություն են ցուցաբերել նրան, որից հետո ոստիկանության պարեկային ավտոմեքենայով տեղափոխել են հիվանդանոց։ Երբ այդտեղ գտնվող ոստիկաններից հարցրել են, թե ինչ է պատահել՝ վերջիններս ցույց տալով շուրջ քսան տարեկան մի երիտասարդի և շուրջ տասնյոթ տարեկան մի աղջկա՝ ում ձեռքին առկա է եղել երկաթյա իր, պատասխանել են, որ այդ աղջիկն է ձեռքին եղած առարկայով հարվածել ոստիկանության ծառայողի գլխին ու նրան մարմնական վնասվածք պատճառել։ Ասել են, որ անհրաժեշտ է նրանց բերման ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին,ուստի նշված տղային ու աղջկան բերման են ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։

/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 50-51, 145/

վկա Էդգար Արմենի Մալխասյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. ամռանը, ստույգ օրը չի հիշում, ժամը 22։30-23։00-ի սահմաններում, գտնվել է Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտայում գործող «Խրոնոգրաֆ» խանութի մոտ, որտեղ աշխատել է որպես այգեպան և ավտոկայանատեղիի հսկիչ։ Այդ ժամանակ իրեն է մոտեցել ոստիկանական թեթև մարդատար ավտոմեքենա, որից դուրս են եկել երեքից չորս ոստիկաններ, մոտեցել են իրեն, պահանջել են դադարեցնել ապօրինի ավտոկայանատեղիի հսկումը և նրանց հետ գնալ ոստիկանության բաժին։ Ոստիկաններին հայտնել է, որ ապօրինի չի աշխատում և առաջարկել է սպասել, որպեսզի մտնի խանութ, տնօրենից վերցնի իր աշխատանքային փաստաթղթերը և ներկայացնի նրանց, սակայն ոստիկաններից մեկն ասել է, որ նրանք տաքսի ծառայություն չեն, որպեսզի իրեն սպասեն։ Այնուհետև նրանք մոտեցել են իրեն, սկսել են սեռական բնույթի հայհոյանքներ հնչեցնել իր և ծնողների հասցեին, քաշքելով փորձել են տանել դեպի ոստիկանական ավտոմեքենան։ Այդ ընթացքում «Մոսկվիչկա» սուպերմարկետի մոտից իրենց է մոտեցել իր քույր՝ Ռուզաննա Մալխասյանը։ Տեսնելով, որ ոստիկանները քաշքշում են իրեն՝ անմիջապես մոտեցել է իրենց։ Ռուզաննայի գալուց հետո ոստիկանները շարունակել են ձեռքերով հարվածել իր մարմնի տարբեր մասերին՝ պատճառելով ֆիզիկական ցավ։
Ինքն էլ ոստիկաններից պահանջել է քրոջ ներկայությամբ հայհոյանքներ չհնչեցնել։ Ոստիկաններից Արտակ Հակոբյանը չհավատալով, որ Ռուզաննան աղջիկ է՝ ձեռքերով շոշափել է նրան։
Ոստիկանների կողմից իրեն հարվածներ հասցնելու ժամանակ քույրն ավտոկայանատեղիի երկաթյա առարկայով մեկ անգամ հարվածել է ոստիկաններից մեկի գլխին, որից հետո այլևս ոչ ոքի չի հարվածել, իսկ այդ ոստիկանի գլխից սկսել է արյուն հոսել։ Դրանից հետո իրեն և քրոջը բերման են ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։

/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 216-217, հատոր 2, գ.թ. 17-21/,

Ամբաստանյալ Ռ. Մալխասյանի մեղքը հիմնավորվել է նաև դատարանում պատշաճ ընթացակարգով հետազոտված հետևյալ ապացույցներով՝

2017թ. օգոստոսի 25-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատական նիստում հետազոտված, տուժող Ա. Հակոբյանց առգրավված, վերջինիս պատկանող, գործով վկա Ա. Լալայանի կողմից ներկայացված, անկանոն ձևի տեղակայությամբ, չորացած արնանման հետքերով՝ ոստիկանության ծառայողի համազգեստի կիսաթև բաճկոնով և ավտոկայանատեղիի համար նախատեսված երկաթյա, շարժական արգելափակոցով։

/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 17, 68-69, 111/

Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1996 եզրակացությամբ, որի համաձայն` Արտակ Հակոբյանի ստացված վնասվածքները՝ գլխի շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, պատռված վերքի, աջից թիակային շրջանի քերծվածքի ձևով, հասցվել են բութ, կոշտ առարկայով, հնարավոր է որոշմամբ նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որոնք առաջացրել են առողջության թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով։

/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 62-63/

Դեպքի վայրի զննության մասին 2016թ. հուլիսի 15-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն դեպքի վայրը հանդիսանում է Երևան քաղաքի Հին Երևանցու փողոցի թիվ 2 շենքի դիմացի հատվածը։ Զննության մասնակից Սևակ Միրզախանյանը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ 2016 թվականի ժամը 23.05-ին, «Շադոյան» խանութի դիմաց, մեղադրյալ Ռ. Մալխասյանը երկաթյա ձողով հարվածել է Արտակ Հակոբյանի գլխին ու պատճառել մարմնական վնասվածք։

/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 13-14/

Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՊՊԾ ոստիկանության գնդի 1-ին վաշտի վերակարգի ծառայության մատյանի՝ 15.07.2017թ-ի լրացված էջերի պատճեններով։

/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 41-43/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով ամբաստանյալ Ռ.Մալխասյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա, տուժողի և վկաների ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռ.Մալխասյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելը՝ կապված նրա կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։

Քննելով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Անչափահասները քրեական պատասխանատվության են ենթարկվում, և նրանց նկատմամբ պատիժ է նշանակվում սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան` հաշվի առնելով սույն բաժնում նախատեսված կանոնները»։
Նույն օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը»։
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրականության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն`
«Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրաժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։
«Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն`
«Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
«Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն`
«Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։
«Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն`
«Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներփակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառված»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն`
«Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ. (...)
(բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձերբակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գործադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է` կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։
«Ազատազրկված անչափահաս անձանց պաշտպանության վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի կանոնների («Հավանայի կանոններ») 2-րդ կետը սահմանում է.
«Անչափահասին ազատությունից զրկելը պետք է կիրառվի որպես ներգործության ծայրահեղ միջոց՝ անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետով։ Այն պետք է սահմանափակվի բացառիկ դեպքերում։ Պատժի ժամկետը պետք է որոշվի դատական մարմնի կողմից` չբացառելով նրան վաղաժամկետ ազատելու հնարավորությունը»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը` արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծելով մեջբերված դրույթները` ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 13-րդ, 14-րդ և 15.1-րդ կետերում արձանագրել է, որ.
«13. (…) անչափահասները, պայմանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռնարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորապես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատկություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափահասների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում։
14. (…) ՀՀ քրեական օրենսդրությունում անչափահասների նկատմամբ քրեական պատասխանատվության և պատժի հատուկ կանոնների նախատեսումը մարդասիրության սկզբունքի կարևորագույն դրսևորումներից է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ բաժնում նախատեսված են պատժի տեսակների սահմանման և դրանց նշանակման, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու, պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատելու, վաղեմության ժամկետները հաշվելու և դատվածության մարման հատուկ պայմաններ, որոնք էականորեն բարելավում են անչափահասի վիճակը և լրացուցիչ երաշխիքներ սահմանում նրա իրավունքների պաշտպանությունն ապահովելու համար։ Բացի այդ, անձի տարիքից բխող հոգեկան առանձնահատկություններով պայմանավորված` հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելն (14-18 տարեկան) ինքնին քրեական օրենսգրքում նախատեսված է որպես մեղմացուցիչ հանգամանք։
Անչափահասի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից (օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, մարդասիրության սկզբունքներ) բացի (պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշման 14-21-րդ կետերը), դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով։ Այսպես` հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ մեկտեղ դատարանը պատիժ նշանակելիս պետք է հատկապես հաշվի առնի`
1) անչափահասի կյանքի և դաստիարակության պայմանները (ընտանեկան դրությունը, ծնողների և ընտանիքի այլ անդամների հետ հարաբերությունների բնույթը, նյութական վիճակը, կրթությունը, աշխատանքը և այլն),
2) հոգեկանի զարգացման աստիճանը (հուզական ոլորտը, որոշակի իրադրությունում ճիշտ կողմնորոշվելու և իր գործողությունները ղեկավարելու ունակությունը, ինտելեկտի մակարդակը և այլն),
3) առողջության վիճակը (մտավոր և ֆիզիկական առողջության վերաբերյալ առկա տվյալները),
4) անձի այլ առանձնահատկությունները (հետաքրքրությունների շրջանակը, աշխատանքի, կրթության, իրավական և բարոյական նորմերի նկատմամբ վերաբերմունքը և այլն),
5) նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը (նրանց միջև առկա հարաբերությունների բնույթը, անչափահասին հանցագործության մղելու եղանակներն ու միջոցները` ֆիզիկական կամ հոգեկան բռնություն, հարկադրանք, համոզում, խաբեություն և այլն)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերը թվարկված հանգամանքները ենթակա են բազմակողմանի հետազոտման անչափահասների վերաբերյալ յուրաքանչյուր գործով։ Միայն դրանց համակողմանի վերլուծության արդյունքում դատարանը կարող է ամբողջական պատկերացում կազմել անչափահասի անձնային և տարիքային առանձնահատկությունների մասին և ընտրել այնպիսի ներգործության միջոց, որն ուղղված կլինի նրա ուղղմանն ու դաստիարակությանը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծում է նաև, որ անչափահասի նկատմամբ կիրառվող քրեաիրավական ներգործության միջոցը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի ընդհանուր նպատակներից բացի (սոցիալական արդարության վերականգնում, պատժի ենթարկված անձի ուղղում, հանցագործությունների կանխում), պետք է հետապնդի նաև անչափահասի հոգեկան և ֆիզիկական բնականոն զարգացման, նրա բարեկեցությունն ապահովելու հատուկ նպատակ։
(...)
15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսացնելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջապատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրացնելու հավանականությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են ենթարկվում պատժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամկետով ազատազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատժատեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։
(...)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Ռ. Մալխասյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ռ. Մալխասյանի անձը, նրա կյանքի և դաստիարակության անբավարար պայմանները, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը, դատարանում մեղքն ամբողջությամբ ընդունելը, կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանքն անչափահաս` տասնվեց տարեկան հասակում կատարելը, իսկ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռուզաննա Մալխասյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով։
Քննելով այդ պատիժը նրա կողմից կրելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ (…)»
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԵՔՐԴ/0571/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 2-ի թիվ որոշմամբ նշել է. «(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։
Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։ (…)»
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալի անձը, նրա կյանքի և դաստիարակության անբավարար պայմանները, ինչպես նաև այն, որ ամբաստանյալ Ռուզաննա Մալխասյանը նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, հանցանքը կատարել է անչափահաս՝ տասնվեց տարեկան հասակում և այժմ էլ անչափահաս է, դատարանում մեղքն ամբողջությամբ ընդունել է և կատարածի համար զղջացել` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռուզաննա Մալխասյանի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռ. Մալխասյանի նկատմամբ խափանման միջոց հսկողությանը հանձնելը ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները նրա կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման` 3 /երեք/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, անչափահաս Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 3/երեք/ տարի ժամկետով։ Ռուզաննա Արմենի Մալխասյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը՝ նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի՝ 2016թ օգոստոսի 25-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված երկաթյա արգելափակոցը ոչնչացնել, իսկ ոստիկանության ծառայողի համազգեստի բաճկոնը վերադարձնել տուժող Ա.Հակոբյանին։
Ամբաստանյալ Ռուզաննա Մալխասյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց հսկողությանը հանձնելը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ