ԵԿԴ/0134/01/17

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
Ա. Գեղամյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության ավագ դատախազ Մ. Նալբանդյանի,

պաշտպան Կ. Աղաջանյանի,
տուժողներ Ռ. Թումանյանի,
Վ. Վարդանյանի

2017թ. դեկտեմբերի 28-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի

Տիգրան Հակոբի Փափազյանի`
ծնված 1994թ. մայիսի 15-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, սովորում է Երևանի ագրարային համալսարանի հողաբարելավման ֆակուլտետի հեռակա բաժնի երկրորդ կուրսում, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, չի աշխատում, կալանքի տակ չէ` հաշվառված է և բնակվում է



Երևանի Զ. Քանաքեռցու փողոցի թիվ 54/4 շենքի թիվ 13 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:


գործի դատավարական նախապատմությունը
2016թ.-ի ապրիլի 20-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Վ.Ասատրյանը վերանայելով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում նախապատրաստված նյութերը և պարզելով, որ 2016թ.-ի ապրիլի 17-ին, ժամը 04։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբի մոտ ինքնությունները չպարզված անձինք կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք ցուցաբերելով հասարակության նկատմամբ` շուրջ հինգ րոպե տևողությամբ վիճաբանել են միմյանց հետ, որի ընթացքում որպես զենք օգտագործվող առարկաներով` գետնից վերցրած քարերով և փայտերով, բռնություն են գործադրել միմյանց նկատմամբ, պատճառել մարմնական վնասվածքներ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցել և վարույթ է ընդունել թիվ 13144116 քրեական գործը։
Այդ քրեական գործով նախաքննության մարմնի 2016թ.-ի օգոստոսի 3-ի որոշմամբ թիվ 13144116 քրեական գործից անջատվել է ինքնությունը չպարզված անձանց կողմից խուլիգանություն կատարելու վերաբերյալ մասը, որին շնորհվել է 13144116/1 համարը։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. նոյեմբերի 9-ի որոշմամբ Տիգրան Հակոբի Փափազյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։ Նույն օրը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշում է կայացվել Տ. Փափազյանի նկատմամբ կալանավորումն որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին։

Նախաքննության մարմնի 2016թ.-ի նոյեմբերի 11-ի որոշմամբ թիվ 13144116/1 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալ Տ. Փափազյանի գտնվելու վայրը պարզված չլինելու պատճառաբանությամբ։

2017թ. ապրիլի 10-ին Տ. Փափազյանի ներկայացուցիչ, փաստաբան Ա. Դավթյանի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնին է ներկայացվել «Իրազեկում» վերտառությամբ փաստաթուղթ այն մասին, որ Տ. Փափազյանը գտնվում է Լեհաստանի Հանրապետությունում, նա բարեկամներից տեղեկացել է, որ իր վերաբերյալ առկա է քրեական գործ և գտնվում է հետախուզման մեջ, ուստի ցանկանում է ինքնակամ ներկայանալ քննությանը։
2017թ. ապրիլի 19-ին, հետախուզման մեջ գտնվող Տ. Փափազյանը ներկայացել է նախաքննության մարմնին և տեղափոխվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ։

Նախաքննության մարմնի նույն օրվա որոշմամբ թիվ 13144116/1 քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է, դատարանի նույն օրվա որոշմամբ` մեղադրյալ Տիգրան Փափազյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերահաստատվել է, կալանավորման սկիզբը հաշվվել է 2017թ. ապրիլի 19-ից։

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. մայիսի 12-ի որոշմամբ Տ. Փափազյանի նկատմամբ որպես կալանավորմանն այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել գրավը, որի չափը սահմանվել է 1.200.000 /մեկ միլիոն երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ։ Այդ գումարը Մնացական Խոսրովի Կարապետյանի կողմից 2017թ. մայիսի 12-ին վճարվել է թիվ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին, որից հետո Տ. Փափազյանն ազատ է արձակվել։

2017թ. մայիսի 19-ին թիվ 13144116/1 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. մայիսի 20-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. մայիսի 30-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. հունիսի 9-ին նշանակելու մասին։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, որևէ գույքային պահանջ չի ներկայացվել։

Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել հետևյալը.
«2016թ. ապրիլի 17-ին, ժամը 04։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբի մոտ ինքնությունները չպարզված անձինք կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք ցուցաբերելով հասարակության նկատմամբ` շուրջ հինգ րոպե տևողությամբ վիճաբանել են միմյանց հետ, որի ընթացքում որպես զենք օգտագործվող առարկաներով` գետնից վերցրած քարերով և փայտերով, բռնություն են գործադրել միմյանց նկատմամբ` պատճառելով մարմնական վնասվածք։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. նոյեմբերի 9-ի որոշմամբ Տիգրան Հակոբի Փափազյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ հետևյալ արարքի համար, որ նա` «իր ընկերներ Արմեն Կառլենի Ներսիսյանի, Գուրգեն Արթուրի Գրիգորյանի և Գուրգեն Գուրգենի Արսենյանի հետ միասին 2016թ.-ի ապրիլի 17-ին` ժամը 04։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբի դիմաց, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության նկատմամբ, խմբի կազմում, որպես զենք օգտագործվող առարկայի գործադրմամբ կատարել է խուլիգանություն։
Այսպես.
«Տ.Փափազյանն, իր ընկերներ Արմեն Ներսիսյանի, Գուրգեն Գրիգորյանի և Գուրգեն Արսենյանի հետ միասին 2016թ.-ի ապրիլի 17-ին` ժամը 02.00-ի սահմաններում այցելել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբ, որտեղ ժամը 04.00-ի սահմաններում, ակումբի հաճախորդ Ռաֆիկ Արմենի Թումանյանի հետ չնչին առիթից` Գուրգեն Գրիգորյանի ու վերջինիս կողմից միմյանց ուսով դիպչելու պատճառով ծագած միջադեպի ընթացքում, իր վերը նշված ընկերների և Ռ.Թումանյանի, վերջինիս ընկերներ Վարդան Ժիրայրի Վարդանյանի և Արմեն Բորիսի Մուրադյանի հետ համատեղ, հարցերը պարզելու նպատակով դուրս են եկել ակումբից։ Այնուհետև, ակումբի դրսում ընթացող վիճաբանությունը վերածվել է ծեծկռտուքի, որի ընթացքում Տ.Փափազյանն իր անձի առավելությունը ներկաների մոտ ընդգծելու մոլուցքով տարված, սեփական անձը վեր դասելով հասարակության մեջ սահմանված համընդհանուր ճանաչում ստացած բարոյական և իրավական նորմերից, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, բացահայտ ցույց է տվել իր արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության` ակումբի հաճախորդների և աշխատակիցների նկատմամբ` իր ընկերների հետ միասին շուրջ 5 րոպե տևողությամբ վիճաբանել է Ռ.Թումանյանի և Վ.Վարդանյանի հետ, որի ընթացքում շարունակելով իր խուլիգանական գործողությունները` ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել վերջիններիս մարմնի տարբեր մասերին, ինչպես նաև որպես զենք օգտագործվող առարկանները` գետնից վերցրած քարերը, մի քանի անգամ նետել է նրանց ուղղությամբ։
Այսպիսով. Տիգրան Հակոբի Փափազյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարք` նախատեսված Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։

Տ. Փափազյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է համարվել հետևյալ ապացույցներով.
«Դատապարտյալ Գուրգեն Արսենյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. ապրիլի 17-ի կեսգիշերին իր ընկերներ Գուրգեն Գրիգորյանի և Արմեն Ներսիսյանի հետ միասին գտնվել է «Կրիստալ» գիշերային ակումբում և միասին անցկացրել են ժամանակ։ Ժամը 03։00-ից 04։00-ի սահմաններում, երբ ինքը, Գ. Գրիգորյանը և Ա. Ներսիսյանը նստած են եղել սեղանի շուրջ` Գ. Գրիգորյանը տեսել է ինչ-որ տղայի, ում ինքն անձամբ չի ճանաչում և ասել է, որ այդ տղայի հետ դրանից առաջ խնդիրներ է ունեցել սիրահարների այգում` կապված ինչ-որ աղջկա թեմայի հետ։ Այնուհետև Գ. Գրիգորյանն այդ տղայի հետ դուրս է եկել ակումբից, սկսել են զրուցել, որից հետո նաև միմյանց քաշքշել։ Այդ ժամանակ ինքը նույնպես դուրս է եկել ակումբից, որտեղ ընթացել է խառը քաշքշուկ։ Քանի որ ինքն եղել է ալկոհոլի ազդեցության տակ` դրսում տեղի ունեցածի մանրամասները չի հիշում, բայց կարող է ասել, որ ինքն անձամբ որևէ մեկին չի հարվածել և չի հայհոյել։ Հանցագործությանը Տ. Փափազյանի մասնակցության վերաբերյալ հայտնել է, որ վերջինիս չի ճանաչում։
/հատոր 2 գ.թ. 49, 57-59, հատոր 4 գ.թ. 196, հատոր 5 գ.թ. 83/

Դատապարտյալ Գուրգեն Գրիգորյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. ապրիլի 17-ի ժամը 01։00-ի սահմաններում, միայնակ գնացել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբ` ժամանակ անցկացնելու նպատակով։ Ակումբի մուտքի մոտ նկատել է Սարգիս Հովսեփյանին և որոշել են միասին անցկացնել ժամանակ։ Մտնելով ակումբ` նստել են սրահի վերջնամասում գտնվող սեղանի շուրջ և օգտագործել շամպայն։ Այդ ընթացքում ակումբի սկզբնամասում գտնվող սեղանի շուրջ նստած անձանցից ճանաչել է Ռ.Թումանյանին, ում հետ մոտ մեկ ամիս առաջ ունեցել է անձնական խնդիր։ Անձնական խնդիրը կայացել է հետևյալում. 2016թ.-ի հունվարի վերջին կամ փետրվարի սկզբին, երբ միայնակ զբոսնելիս է եղել Երևան քաղաքի Բաղրամյան փողոցում գտնվող «Սիրահարների այգում», այնտեղ նկատել է մի աղջկա ու որոշել ծանոթանալ նրա հետ։ Մոտենալով այդ աղջկան` փոխանակել է մի քանի բառ, սակայն այդ պահին իրենց է մոտեցել Ռ.Թումանյանն ու ասել, որ այդ աղջիկն իր հետ է։ Դրանից հետո մի քանի բառ փոխանակել է նրա հետ ու ասել, որ դեռ կհանդիպեն և կխոսեն այդ հարցի շուրջ, սակայն մինչև ապրիլի 17-ի գիշերը Ռ.Թումանյանին չի տեսել և այդ թեմայով չի խոսել։ Ակումբում տեսնելով Ռ. Թումանյանին` վերհիշել է իրենց միջև տեղի ունեցած թեման ու որոշել խոսել նրա հետ, սակայն սկզբում ինչ-որ կերպ զսպել է իրեն։ Երբ արդեն ցանկացել է դուրս գալ ակումբից, զուգարանի մոտ պատահաբար ուսով իրեն է դիպչել Ռ.Թումանյանը, իսկ ինքը շրջվելով` նրան դիտողություն է արել` ասելով, որ զգույշ լինի, սակայն վերջինս իրեն արհամարական կերպով է պատասխանել, ինչից սկսվել է փոխադարձ լեզվակռիվ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ ինքն եղել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, Ռ.Թումանյանի հետ սկսած լեզվակռիվը որոշել է տեղափոխել ակումբից դուրս, չի ցանկացել խոսակցություն վարել ակումբի ներսում։ Դուրս գալով փողոց` սկսել են զրուցել։ Այդ ընթացքում հստակ չի հիշում թե ոնց, իրենց շուրջ հավաքվել են բավականին մարդիկ` նրանց թվում ակումբի աշխատողներն ու Ռ.Թումանյանի ընկերները։ Մի քանի բառ փոխանակելուց հետո իր և Ռ.Թումանյանի միջև սկսվել է քաշքշուկ, որի ընթացքում ոտքը սայթաքել է և ընկել գետնին։ Այդ պահից հետո տեղի ունեցած իրադարձությունները հստակ չի հիշում, սակայն հիշում է, որ ակումբից գնացել է դեպի «Բելլաջիո» ռեստորան, որտեղից նստել է պատահական տաքսի ավտոմեքենա և ցանկացել ուղևորվել տուն, սակայն երբ անցնելիս է եղել «Կրիստալ» գիշերային ակումբի կողքով, տաքսին կանգնեցրել են ոստիկանները և իրեն բերել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։ Նշել է, որ դեպքի պահին իր հագին եղել է սև գույնի տաբատ, կարմիր գույնի շապիկ և մուգ կապույտ գույնի կապիշոնով վերարկու։ Հայտնել է, որ չի հիշում, թե դեպքի ժամանակ Ա.Ներսիսյանն ու Գ.Արսենյանն իր հետ գիշերային ակումբում գտնվել են, թե ոչ։
/հատոր 1 գ.թ. 117-123, հատոր 4 գ.թ. 193/
Դատապարտյալ Արմեն Ներսիսյանի ցուցմունքով այն մասին,որ 2016թ.-ի ապրիլի 17-ի գիշերը, երբ ինքը, Գուրգեն Գրիգորյանն ու Գուրգեն Արսենյանը գտնվել են «Կրիստալ» գիշերային ակումբում` սեղանի շուրջ, Գ. Գրիգորյանն ասել է, որ ակումբում տեսել է մի տղայի, ում հետ նախկինում սիրահարների այգում ինչ-որ խնդիրներ է ունեցել` կապված աղջկա թեմայի հետ։ Դրանից հետո Գ.Գրիգորյանն այդ տղայի հետ դուրս է եկել ակումբից ու դրսում սկսել են միմյանց քաշքշել։ Դրսում տեղի ունեցած փոխադարձ քաշքշուկին մասնակցել է նաև ինքը, սակայն մանրամասները չի հիշում, քանի որ գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ։
/ հատոր 4 գ.թ. 196, 194-195/
Տուժող Ռաֆիկ Թումանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. ապրիլի 17-ին ժամը 00։10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ավան թաղամասում գործող «Երևան Սիթի» սուպերմարկետի մոտ հանդիպել է իր ընկեր Արմեն Մուրադյանին, ապա որոշել են գնալ Կենտրոն վարչական շրջան` ինչ-որ տեղ զվարճանալու։ Այդ ընթացքում Ա.Մուրադյանն իրեն ասել է, որ Վ.Վարդանյանը միայնակ գտնվում է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբում և իրենք որոշել են միանալ նրան։ Պատահական տաքսի ավտոմեքենայով գնացել են «Կրիստալ» գիշերային ակումբ ու այնտեղ միացել Վ.Վարդանյանին, ով նստած է եղել սրահի ձախ կողմի առաջին սեղանի շուրջ։ Այնուհետև պատվիրել ու օգտագործել են շամպայն և գարեջուր։ Ժամը 02։00-ի սահմաններում նկատել է, որ ակումբ են եկել մոտ յոթից ինը երիտասարդներ, ովքեր զբաղեցրել են երկու սեղաններ ու նստել իրենցից քիչ հեռու։ Այդ տղաներին տեսնելով` հասկացել է, որ վերջիններս գտնվում են ոգելից խմիչք օգտագործած վիճակում և նրանց վարքագիծը տարօրինակ է եղել։ Մինչև ժամը 03։45-ն ինքն ու ընկերները նորմալ ժամանակ են անցկացրել, խմել և զվարճացել են։ Այդ ժամանակ միայնակ դուրս է եկել ակումբի սրահից, որպեսզի գնա զուգարան։ Զուգարանից դուրս գալու ժամանակ նկատել է, որ ալկոհոլի ազդեցության տակ գտնվող այդ երիտասարդները դուրս են գալիս ակումբի սրահից և այդ պահին միմյանց կողքով անցնելիս ինքն ու այդ տղաներից մեկը միմյանց դիպչել են ուսերով և այդ հարցի շուրջ իր և այդ տղաների միջև սկսվել է լեզվակռիվ։ Վիճաբանությունը սկսվել է չնչին առիթից։ Այդ ընթացքում ինքն ու այդ տղաները դուրս են եկել ակումբի սրահից, ապա նկատել է, որ իրենց են միացել նաև Ա.Մուրադյանն ու Վ.Վարդանյանը։ Ակումբից դուրս գալու պատճառն եղել է ստեղծված կոնֆլիկտը լուծելը։ Արդեն դրսում գտվելու ժամանակ սկսվել է ծեծկռտուք, որի ընթացքում իրենց հետ վիճաբանող տղաները ծեծել և քարեր են նետել իրենց ուղղությամբ։ Ի պատասխան նրանց գործողությունների` ինքն ու Վ.Վարդանյանը ակումբի կենտրոնական մուտքի կողքի հատվածից վերցրել են երկու փայտ, որպեսզի կարողանան դրանցով կռիվ անել։ Ծեծկռտուքի ընթացքում իրենց և այդ տղաների կողմից եղել են փոխադարձ հարվածներ, ինչպես ձեռքերով և ոտքերով, այնպես էլ փայտերով և քարերով։ Քարերը փոխադարձաբար նետվել են միմյանց վրա։ Ծեծկռտուքի ժամանակ եղել է մի պահ, երբ հակառակորդ կողմի տղաներն իրեն գցել են գետնին և սկսել անկանոն կերպով ոտքերով, ձեռքերով և այլ առարկաներով հարվածներ հասցնել իր մարմնի տարբեր մասերին։ Նշել է, որ կռվի ժամանակ վերցնելով փայտերը և գետնին եղած քարերը` պաշտպանվել է, քանի որ հակառակորդ կողմը ագրեսիվ կերպով հարձակվել է իրենց վրա և փորձել ծեծել։ Նույն պատճառով էլ Վ.Վարդանյանն է վերցրել փայտն ու քարերը։ Դրանից հետո մի քանի րոպե անց լսվել են ոստիկանական մեքենաների ձայներ և հակառակորդ կողմի տղաները դիմել են փախուստի, իսկ ինքն ու Ա.Մուրադյանը, ով եղել է բաժանողի դերում, մնացել են տեղում։ Հայտնել է, որ վիճաբանության մասնակիցներից որևէ մեկին նախկինում չի ճանաչել և շփում չի ունեցել, իսկ «Սիրահարների» այգում որևէ մեկի հետ խոսակցություն չի եղել։

/հատոր 1 գ.թ. 87-92, 185-192, 228, հատոր 5 գ.թ.149-150/

Տուժող Վարդան Վարդանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ.-ի ապրիլի 16-ի երեկոյան՝ տանը ալկոհոլ օգտագործելուց հետո լույս 17-ի կեսգիշերին` ժամը 00։10-ի սահմաններում, միայնակ գնացել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գտնվող «Կրիստալ» գիշերային ակումբ։ Այդ ժամանակ իրեն զանգահարել է իր ընկեր Արմեն Մուրադյանը, ում նույնպես հրավիրել է ակումբ։ Քիչ անց Ա.Մուրադյանն ու Ռ.Թումանյանը եկել են ակումբ ու միացել իրեն։ Այդ ընթացքում նկատել է, որ ակումբում` իրենց կողքի սեղանի շուրջ, նստած են եղել մի խումբ երիտասարդներ։ Ակումբում գտնվելու ժամանակ մի պահ նկատել է, որ Ռ.Թումանյանն իրենց հետ չէ։ Գնալով ակումբի նախասրահի հատվածում գտնվող զուգարանի մոտ` տեսել է, որ Ռ.Թումանյանն այնտեղ միայնակ կանգնած ծխում է, ապա նրան ներս կանչելուց հետո, երբ երկուսով քայլելիս են եղել դեպի սրահ, Ռ.Թումանյանը ուսով բախվել է իրենց կողքի սեղանին նստած տղաներից մեկին և այդ հարցի շուրջ միջանցքում նրանց միջև ծավալվել է խոսակցություն, որի մանրամասները չի հիշում։ Այդ խոսակցության ընթացքում բոլորը, այդ թվում նաև ինքը, Ռ.Թումանյանը և Ա.Մուրադյանը դուրս են եկել փողոց, որտեղ միմյանց միջև սկսվել է ծեծկռտուք։ Ծեծկռտուքի մանրամասները հստակ չի հիշում, քանի որ գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության ներքո։ Վիճաբանության ավարտից հետո ակումբի մուտքի կողքի շքամուտքով հեռացել է դեպքի վայրից։
/հատոր 1 գ.թ. 215-221, 233-234, հատոր 5 գ.թ.153-154/
Վկա Վիգեն Դմիտրիի Շահբազյանի ցուցմունքով այն մասին, որ շուրջ 25 տարի հանդիսանում է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբի սեփականատերը և տնօրենը։ 2016թ.-ի ապրիլի 17-ին` ժամը 01.00-ի սահմաններում, երբ գտնվել է ակումբում, այնտեղ են եկել երեք ակումբի հաճախորդ տղաներ, որոնց ճանաչում է դեմքով։ Այդ տղաները զբաղեցրել են ակումբի թիվ 1 սեղանը և պատվիրել «Բալտիկա 7» գարեջուր։ Դրանից մոտ մեկ ժամ անց` ժամը 02.00-ի սահմաններում, ակումբ են եկել թվով ինը 20-25 տարեկան երիտասարդներ, որոնց տեսնելիս հասկացել է, որ գտնվում են ալկոհոլի ազդեցության տակ։ Վերջիններս զբաղեցրել են ակումբի թիվ 4 և 5 սեղանները, որոնք նախապես միացվել էին մատուցողների կողմից։ Նշված երիտասարդների վարքագիծն իրեն բավականին տարօրինակ է թվացել, քանի որ նրանք անկանոն կերպով կանգնել, նստել և շրջել են սրահով։ Այդ կապակցությամբ ինքը նրանց դիտողություն է արել, որին ի պատասխան տղաներից մեկն ասել է. «ձյաձ ջան ամեն ինչ նորմալա»։ Այնուհետև` մոտ մեկ ժամ անց, երբ թիվ 5 սեղանի տղաները ցանկացել են դուրս գալ ակումբից, նրանցից Տ.Փափազյանը հետաքրքրվել է իրենց հաշվի վերաբերյալ և ինքը պատասխանել է, որ այն կազմում է 90.000 ՀՀ դրամ։ Տ.Փափազյանը պատասխանել է, որ իրենց մոտ եղած գումարը չի բավականացնում, պետք է սպասեն մինչև գումար հայթայթելը։ Այնուհետև իրենց են մոտեցել թիվ 5 սեղանի մյուս հաճախորդները, որոնցից մեկն իր հետ խոսել է անբարյացակամ տոնայնությամբ, սակայն նրանց հետ մի քանի խոսք փոխանակելուց հետո, ամեն բան հանդարտվել է։ Դրանից րոպեներ անց նկատել է, որ ակումբի զուգարանի մոտ կանգնած են թիվ 5 սեղանի հաճախորդները՝ բարձրահասակ և ամրակազմ տղան, ում հագին եղել է ակնոց և գլխարկ, ինչպես նաև իր հետ զրուցող տղան` Տ.Փափազյանը, և ևս մեկ հոգի, ովքեր ինչ-որ հարցի շուրջ վիճաբանել են թիվ 1 սեղանի հաճախորդներից մեկի` նիհարավուն կազմվածքով տղայի հետ։ Այդ ամենը նկատելով և հասկանալով, որ բոլորը գտնվում են ալկոհոլի ազդեցության ներքո` որոշել է միջամտել և ինչ-որ կերպ հարդեցնել այդ վեճը։ Այդ նպատակով մոտեցել է տղաներին և ասել, որ պետք չէ ակումբում վիճել, նրանք եկել են ուրախանալու համար, այլ ոչ թե իրար հետ հարաբերություններ պարզելու։ Իր այդ խոսքերից հետո, իրեն թվացել է, որ երիտասարդները հանգստացել են, ապա վիճաբանողներին են մոտեցել թիվ 1 սեղանի շուրջ նստած երկու տղաները և իրենց ընկերոջը տարել են ներս, սակայն թիվ 5 սեղանի տղաներն ավելի ագրեսիվ են իրենց պահել և ցանկացել են շարունակել վիճաբանությունը։ Մի քանի րոպե անց թիվ 5 և թիվ 1 սեղանների հաճախորդները բոլորով դուրս են եկել ակումբի սրահից, որից վայրկյաններ անց փողոցի կողմից լսվել են ձայներ։ Այդ ժամանակ ակումբի մատուցող Սանամ Հակոբյանից տեղեկացել է, որ դրսում կռիվ է և դուրս գալով ակումբից` տեսել է, որ թիվ 5 և թիվ 1 սեղանների հաճախորդները փողոցում միմյանց հետ կռիվ են անում։ Վիճաբանողները միմյանց հասցրել են փոխադարձ հարվածներ ոտքերով, ձեռքերով, փայտերով և գետնից վերցրած քարերով։ Տ.Փափազյանին նույնպես տեսել է վիճաբանության ընթացքում, ով ագրեսիվ կերպով գոռալիս և բղավելիս է եղել։ Տեսնելով միջադեպը` ինքն անմիջապես փորձել է միջամտել և բաժանել նրանց, սակայն դա իր մոտ չի ստացվել։ Ծեծկռտուքի ընթացքում նկատել է, թե ինչպես են թիվ 5 սեղանի հաճախորդները թիվ 1 սեղանին նստած տղաներից մեկին գցել ակումբի մուտքի աստիճանների վրա և գլխի ու մարմնի տարբեր մասերին հարվածներ հասցրել ոտքերով ու ձեռքերով։ Նշել է, որ առավել ագրեսիվ կերպով վիճաբանել է գլխարկով և ակնոցով տղան, ցածրահասակ տղան և դեմքին մազածածկույթով տղան, ովքեր եղել են թիվ 5 սեղանի հաճախորդները։ Վիճաբանության բոլոր մասնակիցները բարձրաձայն հայհոյանքներ են տվել միմյանց։ Այնուհետև, մի քանի րոպե անց լսվել են ոստիկանական մեքենաների ձայները և վիճաբանողների մեծ մասը դիմել է փախուստի։ Հայտնել է, որ ակումբի սրահում տղաների միջև ծավալված խոսակցությունը տևել է մոտ 5 րոպե, իսկ դրսում վիճաբանությունը տևել է մոտ 10-15 րոպե և տեղի ունեցած միջադեպի արդյունքում ակումբի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է, դրա արդյունքում չեն կարողացել նորմալ աշխատել, բացի այդ թիվ 1 և թիվ 5 սեղանի հաճախորդները չեն փակել իրենց հաշիվը և հեռացել են։
Հարցաքննության ընթացքում դիտելով ակումբի դրսի հատվածը տեսանկարահանող սարքի տեսագրությունը, որում արտացոլված են դեպքի իրադարձությունները` Վ.Շահբազյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տեսագրության մեջ վիճաբանության ընթացքում տարբեր անձանց ձեռքերով և ոտքերով, իսկ մեկ-երկու անգամ նաև քարով հարվածներ հասցնող անձը, ով կեպի գլխարկով է, դեմքին ունի մազածածկույթ, աչքերին` ակնոցներ, նույն ինքը Գուրգեն Արսենյանն է, ում լուսանկարը ներկայացվել է իր ճանաչմանը և ում հետ առերեսվել է։ Տեսագրության մեջ հաճախակի երևացող, ձեռքերով ու ոտքերով տարբեր անձանց հարվածող, կապիշոնով, դեմքին մազածածկույթով, մի պահ տեսագրության մեջ կարմիր գույնի շապիկը երևացող երիտասարդը Գուրգեն Գրիգորյանն է, ով ներկայացվել է իր ճանաչմանը։ Տեսագրության մեջ երրորդ անձը, ով ևս ավելի ակտիվ է, ձեռքերով, ոտքերով, քարերով հարվածում է մյուս կողմի տղաներին, ով տեսագրության մեջ բաց գույնի բաճկոնով է, ցածրահասակ, Արմեն Ներսիսյանն է, ում լուսանկարը ներկայացվել է իր ճանաչմանը։ Տեսագրության մեջ սպիտակ վերնաշապիկով, մուգ գույնի չկոճկված բաճկոնով և մուգ գույնի տաբատով, վիճաբանության ընթացքում ակտիվ գործողություններ կատարող, ձեռքերով, ոտքերով և քարերով հակառակորդ կողմին հարվածներ հասցնող անձնավորությունը Տիգրան Փափազյանն է, ում լուսանկարը նույնպես ներկայացվել է իր ճանաչմանը։
Վկա, «Կրիստալ» գիշերային ակումբի հնչյունային օպերատոր Վազրիկ Գարիկի Կարապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ շուրջ ութ ամիս աշխատում է «Կրիստալ» գիշերային ակումբում։ 2016թ.-ի ապրիլի 17-ին` ժամը 01.00-ի սահմաններում, երբ գտնվել է ակումբում, այնտեղ են այցելել և թիվ 1 սեղանը զբաղեցրել երեք տղաներ։ Այնուհետև մոտ մեկ ժամ անց` ժամը 02։00-ի սահմաններում, ակումբ են այցելել յոթից ինը երիտասարդներ, ովքեր զբաղեցրել են ակումբի թիվ 4 և 5 սեղանները, որոնք նախապես միացվել էին մատուցողների կողմից։ Նշված երիտասարդների վարքագիծն իրեն բավականին տարօրինակ է թվացել, քանի որ նրանք անկանոն կերպով կանգնել, նստել և շրջել են սրահով։ Դրանից հետո` ժամը 04։00-ի սահմաններում, դրսից լսել է աղմուկի ձայներ և որոշել է դուրս գալ ակումբից` տեսնելու, թե ինչ է կատարվում։ Դուրս գալով փողոց` տեսել է, որ դրսում վիճաբանություն է։ Վիճաբանողները միմյանց փոխադարձ հարվածներ են հասցրել ոտքերով, ձեռքերով և փայտերով, ինչպես նաև միմյանց ուղղությամբ նետել են գետնից վերցրած քարեր։ Տեսնելով այդ` անմիջապես փորձել է միջամտել և բաժանել վիճաբանողներին, սակայն դա իր մոտ չի ստացվել։ Ակումբի տնօրեն Վ.Շահբազյանի խոսքերից հասկացել է, որ վիճաբանողներն ակումբի հաճախորդներն են` թիվ 1 և թիվ 5 սեղանի շուրջ նստած տղաները։ Ծեծկռտուքի բոլոր մասնակիցները բարձրաձայն հայհոյանքներ են տվել միմյանց, վիճաբանությունը տևել է մոտ 10-15 րոպե և ավարտվել է միայն այն ժամանակ, երբ ժամանել են ոստիկանության աշխատակիցները։ Նշել է, որ տեղի ունեցած միջադեպի արդյունքում ակումբի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է, դրա արդյունքում չեն կարողացել նորմալ աշխատել։
/հատոր 1 գ.թ. 63-67, գ.թ.113-116/
Վկա, «Կրիստալ» գիշերային ակումբի մատուցողուհի Սանամ Սամվելի Հակոբյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2014թ.-ի դեկտեմբեր ամսից աշխատում է նշված ակումբում։ 2016թ.-ի ապրիլի 17-ին` ժամը 01։00-ի սահմաններում, երբ գտնվել է ակումբում, այնտեղ են այցելել ակումբի երեք հաճախորդներ։ Այդ տղաները զբաղեցրել են թիվ 1 սեղանը և պատվիրել երեք շիշ գարեջուր։ Դրանից մոտ մեկ ժամ անց` ժամը 02.00-ի սահմաններում, ակումբ են այցելել թվով ինը 20-25 տարեկան երիտասարդներ, որոնց տենելիս հասկացել է, որ գտնվում են ալկոհոլի ազդեցության տակ։ Վերջիններս զբաղեցրել են ակումբի թիվ 4 և 5 սեղանները։ Այդ երիտասարդներին մատուցել է չորսից հինգ շիշ շամպայն։ Նշված երիտասարդների վարքագիծն իրեն բավականին տարօրինակ է թվացել, քանի որ նրանք անկանոն կերպով կանգնել, նստել և շրջել են սրահով։ Այդ ընթացքում ինքը մի պահ շրջել է ակումբի տարածքում և նկատել, որ զուգարանի մոտ թիվ 1 և թիվ 5 սեղանների հաճախորդները միմյանց հետ վիճաբանում են։ Նրանց մեջ առավել ագրեսիվ են գտնվել թիվ 5 սեղանի հաճախորդները։ Հասկանալով, որ այդ վեճը կարող է լուրջ կռվի վերածվել և տհաճ հետևանքներ թողնել ակումբի համար` այդ մասին հայտնել է տնօրեն Վ.Շահբազյանին։ Դրանից որոշ ժամանակ անց ակումբից դուրս են եկել Վ.Շահբազյանն ու Վ.Կարապետյանը, ովքեր րոպեներ անց վերադառնալով` հայտնել են, որ դրսում թիվ 1 և թիվ 5 սեղանների հաճախորդները վիճում են միմյանց հետ։ Նշել է, որ տեղի ունեցած միջադեպի արդյունքում ակումբի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է։
/հատոր 1 գ.թ. 75-79, գ.թ.106-108/
Վկա, «Կրիստալ» գիշերային ակումբի բարմեն Արման Հայկի Ակուլյանի ցուցմունքով այն մասին, որ շուրջ երկու տարի աշխատում է նշված ակումբում։ 2016թ. ապրիլի 17-ի ժամը 01.00-ի սահմաններում ակումբ են այցելել երեք հաճախորդ տղաներ։ Այդ տղաները զբաղեցրել են թիվ 1 սեղանը և պատվիրել 3 շիշ գարեջուր։ Դրանից մոտ մեկ ժամ անց` ժամը 02։00-ի սահմաններում, ակումբ են այցելել թվով ինը 20-25 տարեկան երիտասարդներ, որոնց տեսնելիս հասկացել է, որ գտնվում են ալկոհոլի ազդեցության տակ։ Վերջիններս զբաղեցրել են ակումբի թիվ 4 և թիվ 5 սեղանները։ Այդ երիտասարդներին մատուցել է 4-5 շիշ շամպայն։ Նշված երիտասարդների վարքագիծն իրեն բավականին տարօրինակ է թվացել, քանի որ նրանք անկանոն կերպով կանգնել, նստել և շրջել են սրահով։ Այդ ընթացքում ինքը մի պահ նկատել է, որ թիվ 1 և թիվ 5 սեղանի հաճախորդները սրահում ինչ-որ հարցի շուրջ վիճում են։ Նրանց մեջ առավել ագրեսիվ են գտնվել թիվ 5 սեղանի հաճախորդները։ Մոտ մեկ րոպե ակումբի ներսում վիճաբանելուց հետո բոլորով դուրս են եկել ակումբից, իսկ նրանց հետևից դուրս են եկել նաև Վ. Շահբազյանը և Վ. Կարապետյանը։ Վերջիններս րոպեներ անց վերադառնալով` հայտնել են, որ դրսում թիվ 1 և թիվ 5 սեղանների հաճախորդները վիճաբանում են միմյանց հետ։ Նշել է, որ տեղի ունեցած միջադեպի արդյունքում ակումբի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է, քանի որ վախենալով, որ կռվողները կարող են մտնել ներս և ներսում շարունակել իրենց կռիվը` իրենք փակել են մուտքի դուռը։
/հատոր 1 գ.թ. 81-85/
Վկա Արմեն Բորիսի Մուրադյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. ապրիլի 16-ի երեկոյան Երևան քաղաքի Ավան թաղամասում հանդիպել է իր ընկեր Ռաֆիկ Թումանյանին և որոշել են միասին ժամանակ անցկացնել։ Արդեն կեսգիշերին մոտ հեռախոսազրույց է ունեցել Վարդան Վարդանյանի հետ, ով իրեն ասել է, որ գտնվում է Աբովյան փողոցում գտնվող գիշերային ակումբում կամ դրա մոտ։ Այնուհետև ինքն ու Ռ.Թումանյանը պատահական տաքսի ավտոմեքենայով, 00։00-ից 01։00-ի սահմաններում, գնացել են Աբովյան փողոցում գտնվող «Կրիստալ» գիշերային ակումբ։ Ակումբում օգտագործել են ոգելից խմիչքներ։ Մեկ-երկու ժամ անց, երբ Ռ.Թումանյանը գնացել է դեպի զուգարանի կողմը, այդ հատվածից լսել է աղմուկի ձայներ և մոտենալով` նկատել, որ Ռ.Թումանյանը և մի քանի այլ տղաներ վիճաբանում են։ Դրանից հետո հավաքվածները, որոնց թվում նաև ինքը, Ռ.Թումանյանը և Վ.Վարդանյանը հարցը կարգավորելու նպատակով զրուցելու համար դուրս են եկել ակումբից։ Ակումբից դուրս գալուց հետո, փորձել է հասկանալ, թե ինչ է պատահել, որն է վեճի պատճառը և այդ նպատակով սկսել է խոսել մյուս կողմի տղաների հետ, սակայն վեճը գնալով թեժացել է և դրա նախաձեռնողները եղել են մյուս կողմի տղաները, որոնց չի ճանաչել։ Այնուհետև վեճը վերածվել է ծեծկռտուքի, որի ընթացքում Ռ.Թումանյանն ու Վ.Վարդանյանը մի կողմից և մյուս կողմի մի քանի տղաները` մյուս կողմից, միմյանց փոխադարձ հասցրել են հարվածներ ոտքերով և ձեռքերով։ Ծեծկռտուքը շարունակվել է մի քանի րոպե, որի ընթացքում մի պահ Ռ.Թումանյանին գցել են գետնին և մի քանի հոգի ձեռքերով ու ոտքերով հարվածել նրա մարմնի տարբեր մասերին։ Ծեծկռտուքն ավարտվել է, երբ ժամանել են ոստիկանության աշխատակիցները։ Նշել է, որ վիճաբանության ընթացքում հնչել են փոխադարձ հայհոյանքներ։
/ հատոր 4 գ.թ. 167-170/
Վկա Մարատ Կարենի Գևորգյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 00։10-ի սահմաններում, ինքն իր ընկերներ Արման Միքայելյանի, Արման Գրիգորյանի և մորաքրոջս որդի՝ Տիգրան Մոմջյանի հետ միասին գնացել են Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբ` զվարճանալու նպատակով։ Ակումբում գտնվելու ընթացքում ծանոթացել են կողքի սեղանի հաճախորդների հետ։ Որոշ ժամանակ անց նկատել է, որ սրահում նստած բոլոր հաճախորդները արագ կերպով դուրս են եկել ակումբից։ Ինքն ու Տ.Մոմջյանը նույնպես որոշել են դուրս գալ և պարզել, թե ինչ է կատարվում դրսում։ Դուրս գալով ակումբից` նկատել է, որ դրսում վիճաբանություն է ընթանում, միմյանց հետ վիճում են ակումբի սրահում գտնված հաճախորդները, այդ թվում իր հետ ծանոթացած կեպիով ու ակնոցներով տղան ու նրա սեղանակիցները։ Հասկանալով, որ այդ ծեծկռտուքը կարող է վատ հետևանքներ թողնել կողմերի համար, որոշել է Տ.Մոմջյանի հետ միասին միջամտել և բաժանել վիճաբանողներին։ Ծեծկռտուքի ընթացքում նկատել է, որ կողմերը միմյանց հարվածում են ձեռքերով, ոտքերով, ինչ-որ առարկաներով։ Վիճաբանությունը տևել է մոտ 5 րոպե, այդ ընթացքում հնչել են հայհոյանքներ, որից հետո եկել են ոստիկանները և կռվի մասնակիցների հիմնական մասը դիմել է փախուստի։
/հատոր 1 գ.թ. 96-100/
Վկա Տիգրան Հովհաննեսի Մոմջյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 00։10-ի սահմաններում, ինքն իր ընկերներ Արման Միքայելյանի, Արման Գրիգորյանի և մորաքրոջս որդի՝ Մարատ Գևորգյանի հետ միասին զվարճանալու նպատակով գնացել են Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբ։ Ակումբում գտնվելու ընթացքում ծանոթացել են կողքի սեղանի հաճախորդների հետ։ Որոշ ժամանակ անց նկատել է, որ սրահում նստած բոլոր հաճախորդները արագ կերպով դուրս են եկել ակումբից։ Ինքն ու Մ.Գևորգյանը նույնպես որոշել են դուրս գալ և պարզել, թե ինչ է կատարվում դրսում։ Դուրս գալով ակումբից` նկատել է, որ դրսում վիճաբանություն է ընթանում, միմյանց հետ վիճում են ակումբի սրահում գտնված հաճախորդները, այդ թվում իրենց հետ ծանոթացած կեպիով ու ակնոցներով տղան ու նրա սեղանակիցները։ Հասկանալով, որ այդ ծեծկռտուքը կարող է վատ հետևանքներ թողնել կողմերի համար, որոշել է Մ.Գևորգյանի հետ միասին միջամտել և բաժանել վիճաբանողներին։ Ծեծկռտուքի ընթացքում նկատել է, որ կողմերը միմյանց հարվածում են ձեռքերով, ոտքերով, ինչ-որ առարկաներով։ Վիճաբանությունը տևել է մոտ 5-7 րոպե, այդ ընթացքում հնչել են հայհոյանքներ, որից հետո եկել են ոստիկանները և կռվի մասնակիցների հիմնական մասը դիմել է փախուստի։
/հատոր 1 գ.թ. 132-137/
Վկա, Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 շենքի 4-րդ բնակարանի բնակիչ Արշակ Միքայելի Ամիրբեկյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ.-ի ապրիլի 16-ի լույս 17-ի գիշերը, երբ ինքն ու կինը քնած են եղել իրենց ննջասենյակում, որի պատուհանները գտնվում են Աբովյան փողոցի կողմը, բարձր վիճաբանության ձայներից վեր է թռել ու փողոցի կողմից լսել բարձր հայհոյախառն գոռգոռոցների ձայներ։ Գոռգոռոցները, վիճաբանության ձայները լսվել են մոտ տասը րոպե և երբ ցանկացել է մոտենալ պատուհանին, ձայներն ընդհատվել են ու կրկին պառկել է քնելու։ Նշված վիճաբանության ձայներից վրդովված անգամ ցանկացել է զանգահարել ոստիկանություն, սակայն չի զանգահարել։ Նշել է, որ ընդհանուր խուճապային վիճակից իր քունը փախել է և կարողացել է քնել միայն որոշակի ժամանակ անց։
/հատոր 2 գ.թ. 138-139/
Վկա Սարգիս Սամվելի Գյուրջյանի ցուցմունքով այն մասին, որ իր բնակարանում վերանորոգման աշխատանքներ կատարվելու կապակցությամբ 2016թ.-ի ապրիլ ամսին տեղափոխվել են Աբովյան փողոցի թիվ 39 շենքի 5-րդ հարկում գտնվող 11-րդ բնակարան` ժամանակավորապես բնակվելու նպատակով։ 2016թ.-ի ապրիլի 16-ի լույս 17-ի գիշերը` ժամը մոտավորապես 04։00-ից 05։00-ի սահմաններում, երբ քնած է եղել իր ննջասենյակում, որի պատուհանը գտնվում է Աբովյան փողոցի կողմը, դրսից լսել է վիճաբանության ձայներ և դրանից արթնացել է, սակայն պատուհանին չի մոտեցել և վիճաբանողների գործողությունները չի տեսել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2 գ.թ. 140/
Վկա Արթուր Գաբրիելի Մելքոնյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2016թ. ապրիլի 16-ի լույս 17-ի գիշերը գտնվել է իր ընկերոջ` Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 շենքի 5-րդ բնակարանում, քնած է եղել Աբովյան փողոցի կողմը գտնվող ննջասենյակում։ Ժամը 03։00-ից 04։00-ի սահմաններում, փողոցի կողմից լսելով բարձր վիճաբանության, հայհոյախառն գոռգոռոցի ձայներ` քնից վեր է թռել ու մոտեցել պատուհանին։ Պատուհանից տեսել է, որ շենքի նկուղային հարկում գտնվող «Կրիստալ» գիշերային ակումբի դիմաց մոտավորապես 10 հոգի վիճաբանում ու ծեծի են ենթարկում միմյանց։ Վիճաբանող երիտասարդները բարձրաձայն հնչեցրել են սեռական բնույթի հայհոյանքներ և միմյանց վրա նետել փողոցից վերցրած քարեր։ Ծեծկռտուքը տևել է մոտ 15-30 րոպե, որի ընթացքում վիճաբանությունը մեկ թեժացել, մեկ հանդարտվել է, իսկ թեժանալու պահին տեսել է, որ մի քանի հոգի ոտքերով հարվածներ են հասցրել ակումբի աստիճանների մոտ` գետնին ընկած մի տղայի։ Այդ ամենն իր մոտ վախ ու խուճապ է առաջացրել, վախեցել է նույնիսկ այն բանից, որ քարերը հանկարծ չթռնեն վերև և չդիպչեն պատուհանին կամ իրեն։ Վիճաբանության մասնակիցներն հանդարտվել և դիմել են փախուստի, երբ հնչել է «քաղմասն եկավ» արտահայտությունը ու դրանից հետո ժամանել են ոստիկանության աշխատակիցները։ Տեղի ունեցածից իր քունն ամբողջությամբ խանգարվել է և այդպես էլ մինչ լուսաբաց չի կարողացել քնել։
/հատոր 2 գ.թ. 141-142/
Նախաքննական մարմինը Տ.Փափազյանի մեղքը հիմնավորել է նաև քրեական գործի քննությամբ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ձեռք բերված ներքոհիշյալ ապացույցներով՝
Վարդան Վարդանյանի մարմնի քննում կատարելու վերաբերյալ կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որի` վերջինիս աջ ձեռքի 3-րդ և 4-րդ մատների շրջանում հայտնաբերվել են քերծվածքներ, իսկ մեջքի աջ հատվածում` սպի։
/հատոր 1 գ.թ. 257/
Ռաֆիկ Թումանյանի մարմնի քննում կատարելու վերաբերյալ կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որի` վերջինիս աջ արմունկի շրջանում հայտնաբերվել են թվով երկու քերծվածքներ, ձախ արմունկի վրա` թվով չորս սպիներ, ինչպես նաև ձախ ծնկի հատվածում և ստորին մակերեսում հայտնաբերվել են մեկական սպիներ։
/հատոր 1 գ.թ. 254/
Անձին ճանաչման ներկայացնելու վերաբերյալ կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որի` վկա Վ.Շահբազյանն իրեն ճանաչման ներկայացված անձանցից ճանաչել է մեղադրյալ Տիգրան Փափազյանին և հայտարարել, որ նրան տեսել է 2016թ ապրիլի 17-ի գիշերը «Կրիստալ» գիշերային ակումբում, ով մյուսների հետ միասին նստած է եղել թիվ 5 սեղանի շուրջ, ակումբի ներսում իր հետ զրուցել է սեղանի հաշվի հետ կապված, իսկ այնուհետև դրսում մասնակցել է վիճաբանությանը, գոռգոռացել է, սակայն նրա կոնկրետ գործողությունները չի տեսել։
/հատոր 5 գ.թ. 68/
2016թ. ապրիլի 17-ին կազմված դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի` դեպքը տեղի է ունեցել Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գտնվող «Կրիստալ» գիշերային ակումբի դիմաց։
/հատոր 1 գ.թ. 43-44/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, «Կրիստալ» գիշերային ակումբից առգրավված, դեպքը տեսանկարահանած տեսագրող սարքի տեսագրությունները պարունակող սկավառակով, դրա առգրավման արձանագրությամբ և տեսագրության զննության արձանագրություններով, համաձայն որոնց` «IMG_1834» ֆայլում զետեղված տեսագրության 06։00 րոպեին /03։58։21-ին/ ակումբի ներսից աստիճաններով դրսի հատված է դուրս գալիս Գուրգեն Արսենյանը, ապա նրա հետևից դուրս է գալիս Տիգրան Փափազյանը /ում հագին առկա է մուգ գույնի բաճկոն և տաբատ, բաց գույնի վերնաշապիկ, իսկ բաճկոնը կոճկված չէ/, ինչպես նաև ևս 8 անձինք, որոնց մեջ են գտնվում նաև Արմեն Ներսիսյանը, Գուրգեն Գրիգորյանը, Ռաֆիկ Թումանյանն ու Վարդան Վարդանյանը։ Այդ անձինք կանգնելով աստիճանների դիմացի հատվածում, զրույցի են բռնվում, որի ընթացքում Արմեն Մուրադյանի հետ ակտիվորեն զրուցում են Տիգրան Փափազյանն ու մյուսները։ Այնուհետև Գուրգեն Արսենյանը և Տիգրան Փափազյանը ոգևորված կերպով ժեստերով սկսում են խոսել աստիճանների վրա կանգնած Վարդան Վարդանյանի հետ, իսկ երկու երիտասարդներ նրանց քաշում են մի կողմ, որպեսզի հանդարտվեն։ Տեսագրության 08։06 րոպեին Գ.Արսենյանը ագրեսիվ կերպով մոտենում է աստիճանների դիմաց հավաքվածներին, իսկ 08։20 րոպեին /ժ.` 04։00։41/ սկսվում է բուն ծեծկռտուքը, որի ժամանակ Տ.Փափազյանը ոտքով հարվածում է ինչ-որ մեկի, ով տեսագրության մեջ չի երևում, ապա 08։28 րոպեին Տ.Փափազյանը գետնից վերցնում է ինչ-որ առարկա և մոտենում վիճաբանողներին։ 08։36 րոպեին Գ.Գրիգորյանը մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածում է Վ.Վարդանյանին, ով հակադարձում է ձեռքին գտնվող ապակե տարրայով հարվածելով, որից հետո Գ.Գրիգորյանը ձեռքերով բռնում է իր գլուխը և գնում մի կողմ։ 08։48-ին Տ.Փափազյանը դուրս է գալիս տեսադաշտից, ապա 08։55-ին կրկին հայտնվում է տեսադաշտում և մոտենալով հավաքվածներին` իր աջ ձեռքում գտնվող ինչ-որ առարկայով հարվածում է հակառակ կողմի տղաներին, ապա հետ գալով` ընկնում է գետնին և փոքր-ինչ հեռվանում։ 09։11 րոպեին Տ.Փափազյանը գետնից` ծառի կողքից, վերցնում է քար և նետում մյուս կողմի ուղղությամբ և դա կրկնում երեք անգամ, քիչ հեռվում մի անձնավորություն փորձում է հանդարտեցնել Գ.Արսենյանին, ապա մոտ 10 վայրկյանով ծեծկռտուքը կարծես հանդարտվում է, որից հետո նորից վերսկսվում է և կրկին Տ.Փափազյանը քար է նետում մյուս կողմի /Ռաֆիկ Թումանյան, Վարդան Վարդանյան/ ուղղությամբ։ 09։46 րոպեին մյուս կողմի ուղղությամբ գետնից վերցրած քար է նետում նաև Արմեն Ներսիսյանը, ապա 09։50 րոպեին Գուրգեն Արսենյանը գնալով մայթեզրի մոտ` գետնից վերցնում է քար ու 09։58 րոպեին նետում հակառակ կողմի տղաների ուղղությամբ։ «IMG_1835» ֆայլի 00։05 րոպեին /ժամը 04։02/ ակումբի աստիճանների վերևի ձախ հատվածից` պատի հետևից, տեսանկարահանող սարքի տեսադաշտում է հայտնվում Ռաֆիկ Թումանյանը, ում ձախ ձեռքին առկա է փայտ, իսկ աջ ձեռքին` քար, նա 00։15 րոպեին կրկին դուրս է գալիս տեսադաշտից։ Նույն ժամանակ Գուրգեն Արսենյանը գետնից վերցնում է ինչ-որ առարկա և պահում իր ձեռքում, իսկ 00։35 րոպեին նախ Տ.Փափազյանը, ապա նաև Վարդան Վարդանյանը միմյանց ուղղությամբ նետում են գետնից վերցրած քարեր։ Այդ ժամանակ վեճը կրկին թեժանում է և 00։40 վայրկյանին Արմեն Ներսիսյանը գետնից` ծառի կողքից, երկու ձեռքերով վերցնում է մեծ քար ու այն նետում հակառակ կողմի ուղղությամբ, իսկ 00։48 վայրկյանին Վ.Վարդանյանն է քար նետում հակառակ կողմի ուղղությամբ։ Նույն ժամանակ Ռ.Թումանյանը կրկին հայտնվում է տեսադաշտում և երկու անգամ այդ փայտով աջ ձեռքով հարվածում է Գուրգեն Արսենյանի թիկունքին, ապա Տ.Փափազյանը քար է նետում նրա ուղղությամբ։ 01։00 րոպեին տեսադաշտում է հայտնվում Արմեն Ներսիսյանը և իր աջ ձեռքում գտնվող մեծ քարը նետում է Ռ.Թումանյանի և Վ.Վարդանյանի ուղղությամբ, որից հետո Տ.Փափազյանը կրկին առարկա է նետում այդ ուղղությամբ։ 02։30 րոպեին /ժ.` 04։04։50/ աստիճանների վերևի ձախ հատվածից` պատի հետևից, տեսադաշտում են հայտնվում Ռ.Թումանյանն ու Վ.Վարդանյանը, որոնց աջ ձեռքերում առկա են փայտեր, իսկ մեկ այլ երիտասարդ փորձում է նրանց հանդարտեցնել։ 02։47 րոպեին տեսադաշտում են հայտնվում նաև մյուս կողմի երիտասարդները, այդ թվում` Գուրգեն Արսենյանը, Գուրգեն Գրիգորյանը և Արմեն Ներսիսյանը։ Վերջինս 02։50 րոպեին բարձրանում է աստիճանների կողքի քարե հարթակի վրա ու հետևում պահած մեծ քարը երկու ձեռքով նետում է Ռ.Թումանյանի և Վ.Վարդանյանի ուղղությամբ, որից հետո Ռ.Թումանյանը հարձակվում է Ա.Ներսիսյանի վրա և այդ պահին նրան է մոտենում Գ.Արսենյանն ու երկու անգամ ձեռքով հարվածում Ռ.Թումանյանին։ Այդ պահին ծեծկռտուքը կրկին բռնկվում է և վիճաբանողները դուրս են գալիս տեսադաշտից, 03։00-ին տեսադաշտում է հայտնվում նաև Տ.Փափազյանը և վազում դեպի վիճաբանողների կողմը։ 03։13 րոպեին /ժ.` 04։05։34/ տեսադաշտում են հայտնվում Գուրգեն Գրիգորյանը, Արմեն Ներսիսյանը, ովքեր հրելով աստիճանների կողքի քարե հարթակին են գցում Ռաֆիկ Թումանյանին ու սկսում հարվածել ձեռքերով, ապա նրանց են մոտենում նաև Գուրգեն Արսենյանն ու Տիգրան Փափազյանը և բոլորով սկսում են ձեռքերի ու ոտքերի բազմաթիվ հարվածներ հասցնել Ռ.Թումանյանին, ով ընկնում է գետնին, որից հետո Գ.Արսենյանը, Ա.Ներսիսյանը, Գ.Գրիգորյանը և Տ.Փափազյանը շարունակում են ոտքերով ու ձեռքերով հարվածներ հասցնել Ռ.Թումանյանին։ 03։43 րոպեին /ժ.` 04։06։00/ Գ.Գրիգորյանը Ռ.Թումանյանին հրում և գցում է աստիճանների կողքի հարթակին առկա լուսամփոփի վրա, որը կոտրվում է, ապա Գ.Արսենյանը, Ա.Ներսիսյանը ու Գ.Գրիգորյանը շարունակում են ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնել Ռ.Թումանյանին, իսկ մի քանի հոգի, այդ թվում Ա.Մուրադյանն ու Վ.Շահբազյանը փորձում են նրանց բաժանել։ 04։06 րոպեին երկու հոգի գրկելով տեսադաշտից դուրս են բերում Ռ.Թումանյանին, իսկ Գ.Արսենյանը նույն ժամանակ գետնից վերցնում է քար ու պահելով աջ ձեռքում 04։22 րոպեին նետում է Ռ.Թումանյանի ուղղությամբ։ 04։26-ին /ժ.` 04։06։48/ Գ.Արսենյանը և մյուսները հանդարտվելով դուրս են գալիս տեսադաշտից, իսկ Գ.Գրիգորյանն ու Տ.Փափազյանը հեռանում են դեպի Աբովյան փողոցի երթևեկելի մասը։ 05։07 րոպեին /ժ.` 04։07։27/ տեսանկարահանող սարքի տեսադաշտում են հայտնվում ոստիկանական համազգեստով անձինք։
/հատոր 1 գ.թ. 94-95, հատոր 5 գ.թ. 73-74/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, «ԱրմենՏել» ՓԲԸ-ից ստացված Տիգրան Փափազյանի՝ 099-27-13-17 բջջային հեռախոսահամարի վերծանումներով և դրանց զննության արձանագրությամբ, որոնցով հաստատվում են դեպքի ժամանակահատվածում վերջինիս կողմից դեպքի վայրում գտնվելու, Գ.Արսենյանի և գործով վկա Ս.Հովսեփյանի հետ հեռախոսակապ ունենալու հանգամանքը, դեպքից առաջ և հետո վերջինիս կատարած շարժը»։
/հատոր 5 գ.թ. 64, 86/
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները
Դատարանում ամբաստանյալ Տ. Փափազյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքի օրը, հստակ ամսաթիվը չի հիշում, ընկերների՝ Գուրգեն Արսենյանի և Սարգիս Հովսեփյանի հետ միասին գտնվել են Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբում։ Այդ օրը վատառողջ է եղել և դեղորայք է ընդունել, ինչի պատճառով ակումբում ալկոհոլ չի գործածել։ Ակումբի ներսում գտնվելու ժամանակ, չնչին պատճառով իր ընկերների և մի խումբ տղաների միջև քաշքշուկ է սկսվել, որին մասնակցել է նաև ինքը և փոխադարձ հարվածներ են հասցրել միմյանց։ Դրանից հետո քաշքշուկը շարունակվել է ակումբի վերևի հատվածում և դրսում, ինչին մասնակցել են նաև իր ընկերները։ Քանի որ իր ընկեր Սարգիս Հովսեփյանն ալկոհոլը չարաշահելու պատճառով իրեն վատ է զգացել՝ ինքը վերջինիս հետ մնացել է ակումբի ներսում, այնտեղից դուրս չի եկել և դրսի վիճաբանությանը չի մասնակցել։ Նշված վիճաբանության ընթացքում որևէ առարկայով ինքը ոչ ոքի չի սպառնացել և չի հարվածել։ Թե ինչու է «Կրիստալ» ակումբի տնօրեն Վիգեն Շահբազյանն ակումբի տեսախցիկների տեսագրության մեջ իրեն մատնանշել որպես քարերով և փայտերով հարվածողի և վիճաբանության ակտիվ մասնակցի՝ չգիտի։ Ենթադրում է, որ դա թյուրիմացության արդյունք է, քանի որ թե ակումբի ներսում և թե դրսում մութ է եղել, իսկ նա հավանաբար իրեն շփոթել է ակումբի ներսում գտնվող և իրեն նման մեկ այլ անձնավորության հետ։ Ինքը նույնպես ակումբում մինչ այդ նկատել է իրեն նմանվող մեկ այլ անձի, որը նստած է եղել իրենց կողքի սեղանի շուրջ։
Ինքն ընդհանրապես ակումբից դուրս տեղի ունեցած կռվին չի մասնակցել, իսկ տեսագրության մեջ իրեն նմանվող անձը ինքը չէ։
Տեսագրությունը զննելիս՝ քննիչը նշել է, թե իբր ինքն է դրսում շարունակում կռիվը, սակայն իրեն շփոթել են մեկ ուրիշի հետ, քանի որ քննիչն ու ընթերակաները փորձագետներ չեն և այդ հանգամանքները հաստատել չէին կարող։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատապարտյալ Գուրգեն Արթուրի Գրիգորյանը դատարանին հայտնեց, որ հանդիսանում է ամբաստանյալ Տիգրան Փափազյանի դասընկերը, վերջինիս հետ գտնվում է ընկերական հարաբերությունների մեջ։ 2016թ-ի ապրիլ ամսին, հստակ օրը չի հիշում, ընկերների հետ միասին գտնվել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբում, որտեղ զվարճացել են։ Ակումբում գտնվելուց հետո որոշ ժամանակ անց, անձնական խնդիրների հետ կապված միջադեպ է տեղի ունեցել գործով տուժողների հետ, որն աստիճանաբար վերածվել է վիճաբանության, սակայն չի մտաբերում՝ արդյո՞ք փայտերով և քարերով միմյանց հարվածել են, թե ոչ։ Ինքը քաշքշուկի հետևանքով մարմնական վնասվածքներ է ստացել։ Այնուհետև իրենց բերման ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։
Պնդում է, որ ամբաստանյալ Տիգրան Փափազյանն այդ օրը ակումբում չի գտնվել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 117-123, հատոր 4 գ.թ. 193/

Դատապարտյալ Գուրգեն Արսենյանն օգտվելով դատապարտյալի իր իրավունքներից` դատարանում հրաժարվեց ցուցմունք տալուց, ուստի հրապարակվեցին վերջինիս նախաքննական ցուցմունքները

/հատոր 2 գ.թ. 49, 57-59, հատոր 4 գ.թ. 196, հատոր 5 գ.թ. 83, դատական նիստի արձանագրություն /

Դատապարտյալ Արմեն Ներսիսյանն օգտվելով դատապարտյալի իր իրավունքներից՝ դատարանում հրաժարվեց ցուցմունք տալուց, ուստի հրապարկվեցին վերջինիս նախաքննական ցուցմուքները

/հատոր 4 գ.թ. 196, 194-195, դատական նիստի արձանագրություն/

Տուժող Ռաֆիկ Արմենի Թումանյանը դատարանին հայտնեց, որ 2016թ-ի մարտ կամ ապրիլ ամսին, հստակ օրը չի հիշում, ընկերների` Վ.Վարդանյանի և Ա. Մուրադյանի հետ գտնվել են Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբում։ Ակումբում գտնվելուց որոշ ժամանակ անց, գիշերվա ժամը երկուսից երեքն ընկած հատվածում դուրս է եկել ակումբի սրահից, ինչի ժամանակ ուսով դիպչել է մեկ այլ երիտասարդի։ Այդ պատճառով իր և այդ երիտասարդի միջև վիճաբանություն է առաջացել։ Այնուհետև իրեն են միացել իր ընկերները, բոլորը միասին դուրս են եկել ակումբից և դրսում շարունակվել է քաշքշուկը՝ իրենց և մյուս երիտասարդների միջև, որոնց թիվը հստակ չի հիշում։ Վիճաբանության ժամանակ փոխադարձ հարվածներ են եղել իրենց և մյուս տղաների միջև։ Ինքը բազմաթիվ հարվածներ է ստացել ձեռքերով և ոտքերով, սակայն իրեն ոչ ոք քարով և փայտով չի հարվածել և որևէ վնասվածք չի ստացել։ Քանի որ խառնաշփոթ իրավիճակ է ստեղծվել` ինքնապաշտպանության նպատակով ինքը փայտ է վերցրել, սակայն իրեն քարերով և փայտերով չեն հարվածել, այդպիսի հարված չի զգացել մարմնի վրա։ Պնդում է, որ ամբաստանյալ Տ. Փափազյանին առաջին անգամ է տեսնում և չի մտաբերում` արդյո՞ք նրան տեսել է ակումբում վիճաբանության ժամանակ, թե ոչ։
Նախաքննական ցուցմունքների և դատարանում տուժողի տված ցուցմունքների միջև էական հակասություններ լինելու պատճառով դատարանում հրապարակվեցին Ռ.Թումանյանի նախաքննական ցուցմունքները, ինչից հետո նա հայտարարեց, որ երկար ժամանակ անցած լինելու պատճառով դեպքի մանրամասները չի հիշում, նախաքննության ժամանակ տվել է ճիշտ ցուցմունք։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 87-92, գ.թ.185-192, 228, հատոր 5 գ.թ.149-150/

Տուժող Վարդան Ժիրայրի Վարդանյանը դատարանին հայտնեց, որ ամբաստանյալ Տիգրան Փափազյանին չի ճանաչում, նրա հետ ազգակցական կապ չունի, որևէ հարաբերության մեջ չի գտնվում, չգիտի անգամ նրա անունը և ազգանունը։
Շուրջ տարի և կես առաջ ընկերների` սույն գործով տուժող Ռաֆիկ Թումանյանի և վկա Արմեն Մուրադյանի հետ գտնվել են Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբում։ Գիշերվա ժամը երկուսից չորսն ընկած ժամանակահատվածում դուրս է եկել ակումբի միջանցք։ Միջանցքում քաշքշուկ է առաջացել իրենց և ակումբի ներսում գտնվող մյուս երիտասարդների միջև, որն շարունակվել է դրսում, սակայն իրենցից ոչ մեկի գործողությունները չի հիշում։ Չի հիշում նաև, թե հայհոյանքներ եղել են՝ թե ոչ, չի կարողանում մտաբերել՝ ամբաստանյալ Տ.Փափազյանին դեպքի վայրում տեսել է, թե ոչ։ Նրա դեմ բողոք և պահանջ չունի, անգամ չգիտի, թե ինչու է քննիչը իրեն սույն գործով տուժող ճանաչել, քանի որ ոչ մի վնասվածք չի ունեցել և ինքն իրեն տուժող չի համարում։
Նախաքննական ցուցմունքների և դատարանում տուժողի տված ցուցմունքների միջև էական հակասություններ լինելու պատճառով դատարանում հրապարակվեցին Վ.Վարդանյանի նախաքննական ցուցմունքները, ինչից հետո նա հայտարարեց, որ պնդում է, որ վիճաբանությունը տեղի է ունեցել իրենց և հարակից սեղանի տղաների միջև, սակայն դեպքից այլ մանրամասներ չի մտաբերում։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 215-221, գ.թ.233-234, հատոր 5 գ.թ. 153-154/
Վկա Վիգեն Դմիտրիի Շահբազյանը դատարանին հայտնեց, որ հանդիսացել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող«Կրիստալ» գիշերային ակումբի տնօրենը և սեփականատերը։ 2016 թվականի ապրիլ ամսին, հստակ օրը չի հիշում, գտնվել է ակումբում։ Սկզբում ակումբում ամեն ինչ նորմալ է եղել, սակայն գիշերվա ժամը երկուսից երեքի սահմաններում ակումբի մուտքի մոտ վիճաբանություն է սկսվել ակումբի առաջին և հինգերորդ սեղանների հաճախորդների միջև, ովքեր միմյանց փայտերով և քարերով հարվածել են, իսկ ինքը միջամտել է՝ նրանց հանդարտեցնելու նպատակով։ Այնուհետև սեղանի հաշիվը փակելու հետ կապված խոսակցություն է ունեցել հինգերորդ սեղանի հաճախորդների հետ, ովքեր հաջորդ օրը վճարել են հաշիվը։
Նախաքննության ժամանակ հարցաքննվելիս քննիչը իրեն ցույց է տվել ակումբի տեսախցիկների տեսագրությունը և ինքը հագուստներից ճանաչել է հինգերորդ սեղանի հաճախորդին, սակայն հստակ չի կարող պնդել, որ այդ անձնավորությունը հանդիսացել է ամբաստանյալ Տիգրան Փափազյանը, քանի որ նա իրեն անծանոթ է։ Եթե մեկ այլ տեղ նրա տեսներ՝ հաստատ չէր ճանաչի, նույնիսկ չգիտի նրա անունը և ազգանունը։
Պնդում է նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները, դեպքից երկար ժամանակ անցած լինելու պատճառով այլ մանրամասներ չի մտաբերում։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 56-62, 101-105, 126-129, հատոր 5 գ.թ. 70-72/
Վկա Վազրիկ Գարիկի Կարապետյանը դատարանին հայտնեց, որ ամբաստանյալ Տիգրան Փափազյանին չի ճանաչում, նրա հետ որևէ հարաբերության մեջ չի գտնվում և ազգակցական կապ չունի։ 2016թ-ին աշխատել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբում` որպես հնչյունային օպերատոր։ Քանի որ նշված ակումբում հաճախակի են եղել վիճաբանություններ, ուստի տվյալ դեպքից մանրամասներ չի հիշում և ոչինչ չի կարող նկարագրել։
Նախաքննական ցուցմունքների և դատարանում վկայի տված ցուցմունքի միջև էական հակասություններ լինելու պատճառով դատարանում հրապարակվեցին վկայի նախաքննական ցուցմունքները, ինչից հետո վկան հայտնեց, որ պնդում է նախաքննական ցուցմունքը, դեպքից երկար ժամանակ անցած լինելու պատճառով այլ մանրամասներ չի մտաբերում։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 63-67, գ.թ.113-116/
Վկա Սանամ Սամվելի Հակոբյանը դատարանին հայտնեց, որ ամբաստանյալ Տիգրան Փափազյանին չի ճանաչում, նրա հետ ազգակցական կապ չունի և որևէ հարաբերության մեջ չի գտնվում։ 2016թ-ին աշխատել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբում` որպես մատուցողուհի։ 2016թ-ի ապրիլի 17-ին գտնվել է ակումբում։ Գիշերվա ժամերին ակումբի 1-ին սեղանի և 5-րդ սեղանի հաճախորդների միջև քաշքշուկ է սկսվել, որը շարունակվել է դրսում և վերածվել է վիճաբանության, ինչի պատճառով խաթարվել է ակումբի բնականոն աշխատանքը։ Ակումբի տնօրեն Վ.Շահբազյանը և աշխատակից Վ.Կարապետյանը փորձել են հանդարտեցնել վիճաբանության մասնակիցներին, որից հետո ժամանել են ոստիկանության աշխատակիցները։ Դեպքից այլ մանրամասներ չի հիշում, չի կարողանում մտաբերել նաև, թե արդյոք ամբաստանյալ Փափազյանին այդ օրը տեսել է ակումբում, թե ոչ։ Պնդում է նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 75-79, գ.թ. 106-108/
Վկա Արման Հայկի Ակուլյանը դատարանին հայտնեց, որ ամբաստանյալ Տիգրան Փափազյանին չի ճանաչում, նրա հետ որևէ ազգակցական կապ չունի և որևէ հարաբերության մեջ չի գտնվում։ Աշխատել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբում` որպես բարմեն և գանձապահ։ «Կրիստալ» ակումբում գտնվելու ժամանակ, հստակ օրը չի հիշում, գիշերվա ժամերին աղմուկի բարձր ձայներ է լսել։ Այնուհետև նկատել է, որ վիճաբանություն է առաջացել ակումբի թիվ 1 և թիվ 5 սեղանի հաճախորդների միջև, ովքեր ակումբից դուրս են եկել և վիճաբանությունը շարունակվել է դրսում։ Իրենց աշխատակիցներից Վազրիկ Կարապետյանը նույնպես դուրս է եկել` վիճաբանողներին հանդարտեցնելու նպատակով, սակայն շուրջ երկու րոպեից վերադառնալով՝ հայտարարել է, որ ամեն ինչ նորմալ է։ Այնուհետև ժամանել են ոստիկանության աշխատակիցները և ակումբում գտնվող անձանց` այդ թվում նաև իրեն, տեղափոխել են ոստիկանության բաժին։ Վիճաբանության արդյունքում խաթարվել է իրենց ակումբի բնականոն աշխատանքը։ Հիշում է նաև, որ հաճախորդներից ոմանք այդ օրը չեն փակել սեղանի հաշիվը։ Հստակ չի կարողանում հիշել՝ ամբաստանյալ Տիգրան Փափազյանին դեպքի վայրում տեսել է, թե ոչ։
Նախաքննական ցուցմունքի և դատարանում վկայի տված ցուցմունքի միջև էական հակասություններ լինելու պատճառով դատարանում հրապարակվեց վկայի նախաքննական ցուցմունքը, ինչից հետո վկան հայտնեց, որ պնդում է նախաքննական ցուցմունքը, դեպքից երկար ժամանակ անցած լինելու պատճառով այլ մանրամասներ չի մտաբերում։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 81-85/
Վկա Մարատ Կարենի Գևորգյանը դատարանին հայտնեց որ, ամբաստանյալ Տ. Փափազյանին չի ճանաչում, նրա հետ որևէ ազգակցական կապ չունի և որևէ հարաբերությունների մեջ չի գտնվում։ 2016թ-ի ապրիլի 16-ին ընկերների` Տիգրան Մոմջյանի և Արման Միքայելյանի հետ միասին գտնվել են Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբում։ Գիշերվա ժամերին ակումբի ներսում խառնաշփոթ իրավիճակ է ստեղծվել, որն աստիճաբանար վերածվել է վիճաբանության։ Ինքն ընկերների հետ փորձել է հանդարտեցնել վիճաբանողներին։ Դեպքից այլ մանրամասներ չի մտաբերում, քանի որ բավական երկար ժամանակ է անցել։
Նախաքննական ցուցմունքի և դատարանում վկայի տված ցուցմունքի միջև էական հակասություններ լինելու պատճառով դատարանում հրապարակվեց վկայի նախաքննական ցուցմունքը, որից հետո վկան հայտնեց, որ որոշ չափով պնդում է այն, սակայն քննիչը փոքր-ինչ չափազանցրել է դեպքի նկարագրությունը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 96-100/
Վկա Տիգրան Հովհաննեսի Մոմջյանը դատարանին հայտնեց, որ ամբաստանյալ Տիգրան Փափազյանին և տուժողներին չի ճանաչում, նրանց հետ որևէ հարաբերության մեջ չի գտնվում և ազգակցական կապ չունի։ 2016 թվականի ապրիլի 17-ին ընկերների հետ միասին գտնվել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբում։ Այդ ընթացքում ակումբի դիմացի հատվածից լսել է բարձր վիճաբանության ձայներ, որի պատճառով դուրս է եկել ակումբից և փորձել է հանդարտեցնել վիճաբանողներին։ Պնդում է, որ վիճաբանության ժամանակ քարեր և փայտեր չի տեսել և հայհոյանքներ չի լսել։ Որոշ ժամանակ անց ժամանել են ոստիկանության աշխատակիցները և իրենց դեպքի վայրից տեղափոխել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Դեպքից այլ մանրամասներ չի մտաբերում, պնդում է նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 132-137/
Վկա Արշակ Միքայելի Ամիրբեկյանը դատարանին հայտնեց, որ ամբաստանյալ Տիգրան Փափազյանին չի ճանաչում, նրա հետ որևէ հարաբերության մեջ չի գտնվում և ազգակցական կապ չունի։ 2016թ.-ի ապրիլի 16-ի լույս 17-ի գիշերը, երբ ինքը քնած է եղել ննջասենյակում, որի պատուհանները գտնվում են Աբովյան փողոցի կողմում՝ բարձր վիճաբանության ձայներից վեր է թռել ու փողոցի կողմից լսել բարձր գոռգոռոցների ձայներ։ Չի մտաբերում՝ արդյոք հայհոյանքներ լսել է, թե ոչ։ Գոռգոռոցները, վիճաբանության ձայները լսվել են մոտ տասը րոպե և երբ ցանկացել է մոտենալ պատուհանին՝ ձայներն ընդհատվել են, իսկ ինքը կրկին պառկել է քնելու։ Նշված վիճաբանության ձայներից վրդովված` անգամ ցանկացել է զանգահարել ոստիկանություն, սակայն չի զանգահարել։ Ընդհանուր խուճապային վիճակից իր քունը փախել է և կարողացել է քնել միայն որոշակի ժամանակ անց։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2 գ.թ. 138-139/
Վկա Սարգիս Սամվելի Գյուրջյանը դատարանին հայտնեց, որ իր բնակարանում վերանորոգման աշխատանքներ կատարվելու կապակցությամբ 2016թ-ի ապրիլ ամսին տեղափոխվել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 շենքի 5-րդ հարկում գտնվող թիվ 11 բնակարան` ժամանակավորապես բնակվելու նպատակով։ Ամբաստանյալ Տիգրան Փափազյանին չի ճանաչում, նրա հետ որևէ հարաբերության մեջ չի գտնվում, ազգակցական կապ չունի։ Աբովյան փողոցում բնակվելու ժամանակահատվածում, գիշերները մշտապես արթանացել է աղմուկից և բարձր ձայներից։ Քանի որ այդ փողոցում հաճախ են եղել վիճաբանություններ, ուստի տվյալ դեպքը չի մտաբերում և այդ մասին տեղեկացել է քննիչից։ Չի բացառում, որ 2017թ-ի ապրիլի 17-ի գիշերը ևս լսած լինի բարձր ձայներ և գոռգոռոցներ, սակայն այդ օրն իր մեջ չի տպավորվել և ոչինչ չի հիշում։ Միայն հիշում է, որ լսել է ավտոմեքենաների ազդանշանների բարձր ձայներ։ Պնդում է նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2 գ.թ. 140/
Դատարանում հրապարակվեցին վկաներ Արմեն Բորիսի Մուրադյանի և Արթուր Գաբրիելի Մելքոնյանի նախաքննական ցուցմունքները։
/հատոր 2 գ.թ. 141-142, հատոր 4 գ.թ. 167-170, դատական նիստի արձանագրություն/
Վարդան Վարդանյանին մարմնի քննում կատարելու վերաբերյալ կազմված արձանագրությամբ պարզվել է, որ վերջինիս աջ ձեռքի երրորդ և չորորդ մատների շրջանում հայտնաբերվել են քերծվածքներ, իսկ մեջքի աջ հատվածում` սպի։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 257/
Ռաֆիկ Թումանյանին մարմնի քննում կատարելու վերաբերյալ կազմված արձանագրությամբ պարզվել է, որ վերջինիս աջ արմունկի շրջանում հայտնաբերվել են թվով երկու քերծվածքներ, ձախ արմունկի վրա` թվով չորս սպիներ, ինչպես նաև ձախ ծնկի հատվածում և ստորին մակերեսում հայտնաբերվել են մեկական սպիներ։
/դատական նիստի արձանագրություն,հատոր 1 գ.թ. 254/
Անձին ճանաչման ներկայացնելու վերաբերյալ 2016թ-ի հոկտեմբերի 14-ին կազմված արձանագրությամբ պարզվել է, որ վկա Վ.Շահբազյանն իրեն ճանաչման ներկայացված անձանցից ճանաչել է մեղադրյալ Տիգրան Փափազյանին և հայտարարել, որ նրան տեսել է 2016թ ապրիլի 17-ի գիշերը «Կրիստալ» գիշերային ակումբում, ով մյուսների հետ միասին նստած է եղել թիվ 5 սեղանի շուրջ, ակումբի ներսում իր հետ զրուցել է սեղանի հաշվի հետ կապված, իսկ այնուհետև դրսում մասնակցել է վիճաբանությանը, գոռգոռացել է, սակայն նրա կոնկրետ գործողությունները չի տեսել։
/դատական նիստի արձանագրություն,հատոր 5 գ.թ. 68/
2016թ. ապրիլի 17-ին կազմված, դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին արձանագրությամբ պարզվել է, որ դեպքի վայրը Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գտնվող «Կրիստալ» գիշերային ակումբի դիմացի հատվածն է։ Այդտեղ և ակումբի ներսում կոտրված իրեր և արնանման հետքեր չեն հայտնաբերվել։
Արձանագրությանը կցված են չորս լուսանկարներ։
Դեպքի վայրում քարերի, փայտի կտորների և այլ իրեղեն ապացույցների առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ որևէ գրառում կամ լուսանկար առկա չէ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 43-44/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, «Կրիստալ» գիշերային ակումբի տեսագրող սարքերի տեսագրությունները վերարտադրելու արդյունքում պարզվել է, որ մի խումբ անձինք վիճաբանում են և հարվածում միմյանց՝ սկզբում ձեռքերով և ոտքերով, այնուհետև քարերով և փայտերով, իսկ ոմանք փորձում են հանդարտեցնել նրանց։ Այնուհետև մի քանի անձինք ձեռքերով և ոտքերով հարվածներ են հասցնում մեկին։
Նշված տեսագրությունը զննելու մասին արձանագրությամբ նախաքննական մարմինը ընթերակաների մասնակցությամբ արձանագրել է, որ նշված անձանց մեջ է նաև Տ.Փափազյանը, ով պարբերաբար նաև քարեր է նետում իր հետ կռվող անձանց ուղղությամբ։ Զննությանը որևէ փորձագետ ներգրավված չի եղել, այդ անձի և Տիգրան Փափազյանի նույնականացումը հաստատող որևէ մասնագիտական եզրակացություն կցված չէ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1 գ.թ. 94-95, հատոր 5 գ.թ. 73-74/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, «ԱրմենՏել» ՓԲԸ-ից ստացված Տիգրան Փափազյանի 099-27-13-17 բջջային հեռախոսահամարի վերծանումներով և դրանց զննության արձանագրություններով հաստատվել են դեպքի ժամանակահատվածում վերջինիս կողմից դեպքի վայրում գտնվելու, Գ.Արսենյանի և Ս.Հովսեփյանի հետ հեռախոսակապ ունենալու հանգամանքները, դեպքից առաջ և հետո կատարած շարժը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5 գ.թ. 64, 86/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերը նշված ապացույցները վերլուծության ենթարկելու արդյունքում դատարանը դատաքննությամբ և գործի տվյալներով հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Տ.Փափազյանը մի խումբ անձանց հետ միասին, 2016թ-ի ապրիլի 17-ին, ժամը 02.00-ից գտնվել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբում։ Այդ ընթացքում Տիգրան Փափազյանը մի խումբ անձանց հետ միասին քաշքշել են միմյանց, ձեռքերով ու ոտքերով հարվածներ հասցրել, ինչի արդյունքում խախտվել է ակումբի բնականոն աշխատանքը։ Դատարանը հաստատված է համարում, որ Տ.Փափազյանը խմբի կազմում, դիտավորությամբ խախտել է հասարակական կարգը, ինչն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով և զուգորդվել է անձանց նկատմամբ բռնություն գործադրելով։

Հետազոտելով գործի ապացույցները, այդ թվում` ամբաստանյալ Տիգրան Հակոբի Փափազյանի, տուժողներ Ռաֆիկ Արմենի Թումանյանի, Վարդան Ժիրայրի Վարդանյանի, թիվ 13144116 քրեական գործով դատապարտյալներ Գուրգեն Արթուրի Գրիգորյանի, Գուրգեն Գուրգենի Արսենյանի, Արմեն Կառլենի Ներսիսյանի, վկաներ Վիգեն Դմիտրիի Շահբազյանի, Վազրիկ Գարիկի Կարապետյանի, Սանամ Սամվելի Հակոբյանի, Արման Հայկի Ակուլյանի, Արմեն Բորիսի Մուրադյանի, Մարատ Կարենի Գևորգյանի,Տիգրան Հովհաննեսի Մոմջյանի, Արշակ Միքայելի Ամիրբեկյանի,Սարգիս Սամվելի Գյուրջյանի, Արթուր Գաբրիելի Մելքոնյանի ցուցմունքները, քննչական և դատավարական գործողությունների արձանագրությունները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք համադրելով քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` դատարանը գտնում է, որ բավարար ապացույցներ դատարանին չեն ներկայացվել այն մասին, որ Տ. Փափազյանը խմբի կազմում, անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով խուլիգանությունը կատարել է զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամբ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«(…) 28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3)դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանն իր ՏԴ/0085/01/14 նախադեպային որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել հետևյալի մասին.

(…) Ինչ վերաբերում է խուլիգանության ամենավտանգավոր տեսակին, ապա այն նախատեսված է հոդվածի 4-րդ մասով, այն է՝ հանցանքը զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամբ կատարելը։ Համապատասխան առարկաների գործադրումը բարձրացնում է առավել ծանր հետևանքների առաջացման հավանականությունը՝ պայմանավորված անձանց կյանքին կամ առողջությանը լուրջ վնաս պատճառելու հավանական վտանգով, ուստի պատահական չէ, որ հանցագործության նման եղանակն օրենսդրորեն գնահատվել է որպես բարձր հանրային վտանգավորություն ունեցող և նախատեսվել որպես խուլիգանության հանցակազմն առավել որակյալ դարձնող հանգամանք։
16. Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված խուլիգանության ծանրացնող հանգամանքին անդրադարձել է Արթուր Սերոբյանի վերաբերյալ որոշմամբ՝ ընդգծելով, որ քննարկվող հանցակազմի առկայությունը հավաստելու համար պարտադիր է, հանցավորը զենք կամ որպես զենք օգտագործվող առարկայով մարմնական վնասվածք հասցնի կամ փորձի հասցնել, կամ էլ նրա գործողությունների հետևանքով անձանց կյանքի կամ առողջության համար իրական վտանգ ստեղծվի (տե՛ս Արթուր Խաչատուրի Սերոբյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-46/07 որոշման 4.3-րդ կետը)։
Ընդ որում, զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրում ասելով պետք է հասկանալ կա՛մ նշված առարկաների փաստացի գործադրումը (օրինակ՝ կրակոց արձակելը, հարվածներ հասցնելը և այլն), կա՛մ գործադրման փորձը (դիտավորյալ գործողություններ, որոնք, սակայն, հանցավորի կամքից անկախ հանգամանքներում չեն հաջողվում), կա՛մ դրա սպառնալիքը (զենքը կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաները ցուցադրելու կամ այլ եղանակով)։
17. Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասի իմաստով զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամբ անձի նկատմամբ բռնություն, բռնության սպառնալիք գործադրելու կամ անձանց կյանքի կամ առողջության համար իրական վտանգ ստեղծելու հատկանիշների մեկնաբանմանը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նշված առարկաների օգտագործմամբ բռնություն գործադրելը ենթադրում է տուժողի կամքին հակառակ կամ առանց նրա կամքը հաշվի առնելու, դիտավորությամբ կատարված ցանկացած ֆիզիկական ներգործություն, որը կարող է լինել ինչպես վերջինիս կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր (տուժողին կյանքից զրկելը, առողջությանը ցանկացած վնաս պատճառելը և այլն), այնպես էլ ոչ վտանգավոր (առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող վնաս պատճառելը, հարվածներ հասցնելը, այլ բռնի գործողություններ կատարելը) (բռնության հասկացության վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Արևիկ և Ծովինար Սահակյանների գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԱՐԴ/0176/01/11 որոշման 18-րդ կետը)։
Զենքի կամ այլ առարկաների գործադրմամբ բռնության սպառնալիքն անձի նկատմամբ հոգեբանական հարկադրանքի ձև է, որն արտահայտվում է հանցավորի կողմից ֆիզիկական բռնություն գործադրելու վերաբերյալ իր մտադրությունը բանավոր խոսքի կամ տարաբնույթ գործողությունների միջոցով տուժողին հայտնելով՝ զուգորդված զենքը կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաները ցուցադրելով, տարբեր մարմնաշարժումներով, ժեստերով և այլն։ Ընդ որում, սպառնալիքը պետք է լինի իրական, այսինքն` տուժողը բավարար հիմքեր ունենա վախենալու դրա իրականացումից։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ սպառնալիքի իրական լինելը պետք է որոշվի հանցագործության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հանգամանքների համակողմանի գնահատման արդյունքում՝ հաշվի առնելով ինչպես տուժողի սուբյեկտիվ ընկալումը, այնպես էլ օբյեկտիվ իրադրությունը (զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրման եղանակների, կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր կամ ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու կամ դրա սպառնալիքի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Ժիրայր Ղուկասյանի և մյուսների գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԵԷԴ/0091/01/11 որոշման 17-19-րդ, 21-րդ կետերը)։ (…)

Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։»։
Վերոհիշյալ նորմերի և իրավական դիրքորոշումների համատեքստում վերլուծելով Տիգրան Փափազյանի մեղադրանքը՝ դատարանը փաստում է հետևյալը.
ամբաստանյալ Տ.Փափազյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա իր ընկերներ Արմեն Կառլենի Ներսիսյանի, Գուրգեն Արթուրի Գրիգորյանի և Գուրգեն Գուրգենի Արսենյանի հետ միասին, 2016թ.-ի ապրիլի 17-ին` ժամը 04։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 39 հասցեում գործող «Կրիստալ» գիշերային ակումբի դիմաց, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության նկատմամբ, խմբի կազմում, որպես զենք օգտագործվող առարկայի գործադրմամբ կատարել է խուլիգանություն։

Նախաքննական մարմինը նշված մեղադրանքը հիմնավորված է համարել տուժողներ Ռաֆիկ Արմենի Թումանյանի, Վարդան Ժիրայրի Վարդանյանի, թիվ 13144116 քրեական գործով դատապարտյալներ Գուրգեն Արթուրի Գրիգորյանի, Գուրգեն Գուրգենի Արսենյանի, Արմեն Կառլենի Ներսիսյանի, վկաներ Վիգեն Դմիտրիի Շահբազյանի, Վազրիկ Գարիկի Կարապետյանի, Սանամ Սամվելի Հակոբյանի, Արման Հայկի Ակուլյանի, Արմեն Բորիսի Մուրադյանի, Մարատ Կարենի Գևորգյանի,Տիգրան Հովհաննեսի Մոմջյանի, Արշակ Միքայելի Ամիրբեկյանի,Սարգիս Սամվելի Գյուրջյանի, Արթուր Գաբրիելի Մելքոնյանի ցուցմունքներով,Վարդան Վարդանյանին մարմնի քննում կատարելու վերաբերյալ արձանագրությամբ, Ռաֆիկ Թումանյանին մարմնի քննում կատարելու վերաբերյալ արձանագրությամբ, անձին ճանաչման ներկայացնելու, դեպքի վայրի զննության մասին արձանագրություններով, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող՝ Տ.Փափազյանի հեռախոսահամարի վերծանումներով, դրանց զննության արձանագրությամբ, «Կրիստալ» գիշերային ակումբից առգրավված տեսագրող սարքի տեսագրությունները պարունակող սկավառակով, դրա առգրավման արձանագրությամբ և տեսագրության զննության արձանագրությամբ։
Վերոշարադրյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին է՝ Տ.Փափազյանի կողմից, որպես զենք օգտագործվող առարկայի գործադրմամբ խմբի կազմում խուլիգանության կատարումը, չեն հիմնավորում նրա մեղավորությունը՝ քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված, որպես զենք օգտագործվող առարկայի գործադրմամբ խմբի կազմում խուլիգանություն կատարելու մեջ։
Որպես ապացույց դատարանին ներկայացված տեսագրությունների և դրանց զննության արձանագրության վերաբերյալ դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 243-րդ հոդվածի համաձայն փորձաքննություն է նշանակվում և կատարվում` եթե քրեական գործով նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզաբանելու համար անհրաժեշտ են գիտության, տեխնիկայի, արվեստի կամ արհեստի, այդ թվում՝ համապատասխան հետազոտությունների մեթոդիկայի, բնագավառներում հատուկ գիտելիքներ։ Նույնիսկ քննիչի և ընթերակաների հատուկ գիտելիքների առկայությունը չի ազատում համապատասխան դեպքերում փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտությունից, սակայն տվյալ վարույթի շրջանակներում առանց հաշվի առնելու, որ վկա Վ.Շահբազյանը մի դեպքում ճանաչելով Տ.Փափազյանին որպես վիճաբանության մասնակցի և քարերով հարվածողի, մեկ այլ դեպքում նշելով, որ նրա կոնկրետ գործողությունները չի տեսել` դատատեսաձայնագրային փորձաքննություն չի նշանակվել և չի պարզվել, թե վերջին հաշվով տեսագրությունում որպես ամբաստանյալ Տ.Փափազյան ներկայացվող անձն իրականում նա է՝ թե նրան արտաքինից նման, Տ. Փափազյանի ցուցմունքում նշված մեկ այլ անձը։ Հետևաբար ողջամիտ փաստարկներով հնարավոր չէ հերքել Տ.Փափազյանի պատճառաբանություններն այն մասին, որ մասնակցելով ակումբի ներսում վիճաբանությանը և քաշքշուկին` ակումբից դուրս չի եկել, քարով, փայտով կամ այլ իրով որևէ մեկի չի հարվածել և չի սպառնացել, հնարավոր է իրեն շփոթած լինեն իրեն նման մեկ այլ անձի հետ, ով նույնպես գտնվել է ակումբում, իսկ թե ով է այդ անձը` չգիտի։
Բացի այդ՝ նախաքննության մարմինը չի պարզել և հիմնավոր փաստարկներ դատարանին չեն ներկայացվել այն մասին, թե արդյոք հանցագործության գործիքն իր հատկանիշներով և առանձնահատկություններով այնպիսինն է եղել, որ կարող է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասի իմաստով գնահատվել որպես զենք օգտագործվող առարկա։

Մեղադրական եզրակացությանը կից ներկայացված նյութերում բացակայում է ենթադրյալ հանցանքի գործիք փայտը կամ քարն իրեղեն ապացույց ճանաչելու և այն գործի նյութերին կցելու մասին նախաքննության մարմնի որոշումը։ Այդ առումով
դատարանը փաստում է, որ դատավարական օրենքը /115-րդ հոդվածի 1-ին մաս և 116-րդ հոդվածի 1-ին մաս/ պարտավորեցնում է ապացույցներ հավաքող սուբյեկտին՝ յուրաքանչյուր դեպքում իրեղեն ապացույց ճանաչել և գործի նյութերի հետ միաժամանակ պահել այն առարկաները, որոնք հանդիսացել են հանցագործության գործիք, ընդ որում՝ Օրենսդիրն այս կանոնից որևէ բացառություն չի նախատեսել՝ այն դեպքերում, երբ որպես իրեղեն ապացույց ճանաչման ենթակա առարկաները հայտնի են և չեն թաքցվել վարույթն իրականացնող մարմնից։

Այս տեսանկյունից դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսի առարկաների գործադրումը բնութագրում է արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Հետևաբար, անկախ այն հանգամանքից, թե զենք չհանդիսացող առարկաների գործադրումը տվյալ հանցակազմի որակյալ հանգամանք հանդիսանում է, թե ոչ՝ նախ պետք է պարզել և բավարար փաստական տվյալներով ապացուցել ոչ միայն այդպիսի առարկայի առկայությունը հանցանք կատարած անձի մոտ, այլև դրա փաստացի օգտագործումը հանցագործության կատարման ընթացքում։

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասի մեկնաբանման առումով, որպես զենք օգտագործվող այլ առարկաներ են համարվում զենք չհանդիսացող այն բոլոր առարկաները, որոնցով հնարավոր է մարդու առողջությանը վնաս պատճառել։ Այդպիսի առարկաները զենքից տարանջատելու համար անհրաժեշտ է ղեկավարվել ՀՀ զենքի մասին ՀՀ օրենքով։
Որպես զենք օգտագործվող այլ առարկաներ կարող են հանդիսանալ`
ա) տնտեսական նշանակության առարկաները (դանակ, մուրճ, կացին և այլն),
բ) հանցագործության կատարման ժամանակ մարդկանց մարմնական վնաս պատճառելու համար հատուկ վերցված առարկաները (շղթա, մահակ և այլն) և այլն,
գ) դեպքի վայրից վերցված և օգտագործված ցանկացած առարկա (քար, փայտ, ապակու կտոր և այլն)։
Բոլոր դեպքերում, զենք չհանդիսացող հիշյալ առարկաներն իրենց բնույթով և բնութագրող հատկանիշներով պետք է այնպիսին լինեն, որ դրանց օգտագործմամբ հնարավոր լինի անձի կյանքին կամ առողջությանը իրական վնաս հասցնել։
Դատարանն արձանագրում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում՝ որպես զենք օգտագործվող առարկայի կիրառմամբ արարքն որակելու համար առաջին հերթին այդ առարկան պետք է ուսումնասիրության ենթարկել` պարզելու համար վերջինիս հատկություններն ու մարդու կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը, ինչպես նաև այդպիսի սպառնալիք տալու իրատեսական լինելը։ Այլ կերպ` արարքը չի կարող որակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, երբ այն կատարվել է այնպիսի առարկաների գործադրմամբ, որոնցով օբյեկտիվորեն հնարավոր չէ մարդու առողջությանը վնաս պատճառել։
Այսպիսով, «որպես զենք օգտագործվող առարկա» հասկացությունը գնահատողական է և կապված է կոնկրետ առարկայի չափերից, տեսակից և այլ հատկություններից։
Անդրադառնալով սույն գործով քարը կամ փայտը որպես զենք օգտագործվող առարկա դիտարկելու իրավաչափության հարցին` դատարանը փաստում է, որ այդ առարկանները իրեղեն ապացույց չեն ճանաչվել և չեն կցվել գործի նյութերին։ Հանցագործության գործիքի բացակայությունն ինքնին՝ չի ենթադրում, որ անձին հնարավոր չէ մեղադրանք առաջադրել այն հոդվածով, հոդվածի մասով կամ կետով, որով զենք, հանցանքը կատարելու համար հարմարեցված առարկաներ և այլ իրերը դիտվում են որպես տվյալ արարքը որակյալ դարձնող հատկանիշ, սակայն յուրաքանչուր դեպքում դատարանը գործով առկա փաստական տվյալների համակցությամբ պետք է պարզի հանցագործության գործիքի հատկությունները և այլ բնութագրիչները, որոնք հնարավորություն կտան պատասխանելու այն հարցին, թե արդյո՞ք առարկան վնաս հասցնելու տեսանկյունից իրենից ներկայացնում է որոշակի վտանգավորություն, թե ո՞չ։
Դատարանը գտնում է, որ նույնիսկ այն պարագայում, երբ բացակայում է հանցագործության գործիքը, սակայն գործում առկա մյուս հավաստի տվյալներով հնարավոր է այն նույնացնել, պատկերացում կազմելով առարկայի հատկանիշների մասին, ապա հնարավոր է նաև հաստատված համարել արարքի կատարման փաստը, օրինակ` երբ անձը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված ենթադրյալ արարքը կատարել է կոնկրետ ծագման և ապրանքանիշի, գործով նույնացված մոխրամանով, ինչը չնայած իրեղեն ապացույց չի ճանաչվել և գործին չի կցվել, սակայն գործով վկաները հստակ մատնանշել են մոխրամանի կառուցվածքը, չափը և մյուս բոլոր հատկանիշները։ Նման դեպքում հնարավոր է հաստատված համարել արարքի կատարման փաստը, եթե դատարանի մոտ այդ տվյալները առաջ բերեն այն ողջամիտ հետևությունը, որ այդ մոխրամանով հնարավոր է անձի կյանքին և առողջությանը վնաս պատճառել, իսկ այն պարագայում, երբ գործով չկան բավարար ապացույցներ, ապա հանցանքի գործիքի, հետևաբար` դրա միջոցով արարքը կատարելու վերաբերյալ առաջ են գալիս միայն չփարատված կասկածներ։

Շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու համար, որ Տ.Փափազյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք։ Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Տ.Փափազյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Այսպիսով, ստուգելով ամբաստանյալ Տիգրան Հակոբի Փափազյանի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Տիգրան Հակոբի Փափազյանի մեղքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ, սպառվել են Տ.Փափազյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղավոր ճանաչելու համար նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։
Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է ամբաստանյալ Տիգրան Հակոբի Փափազյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, խմբի կազմում հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով, նրա այդ արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Տ. Փափազյանի կողմից կատարված, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն մինչև դատական քննությունը կալանքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ տուգանքի, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով կալանքի տակ պահելու ժամկետը, մեղմացնում է նշանակված պատիժը կամ լրիվ ազատում պատիժը կրելուց։

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.

«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է պատիժ է նախատեսում տուգանքի և ազատազրկման ձևով։

Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Տ. Փափազյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Տ. Փափազյանի անձը` նախկինում դատված չլինելը, ուսանող լինելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Տ. Փափազյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։

Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Տ. Փափազյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։

Հաշվի առնելով, որ Տիգրան Փափազյանը քսաներեք օր գտնվելով կալանքի տակ` նախաքննության ընթացքում է ազատվել կալանքից և գործը դատարան ուղարկելիս գտնվել է ազատության մեջ, քննարկելով ՀՀ քր. օր-ի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված կարգով Տիգրան Փափազյանի պատիժը մեղմացնելու կամ նրան պատժից ազատելու հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ Տիգրան Փափազյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով մինչև դատական քննությունը կալանքի տակ գտնվող անձ չի հանդիսանում՝ նախաքննության ընթացքում կալանքից ազատված լինելու պատճառաբանությամբ, ուստի նրա պատիժը ենթակա չէ մեղմացման կամ նա պատժից ազատվելու ենթակա չէ։

Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել և ամբաստանյալ Տ.Փափազյանի գույքի վրա կալանք չի դրվել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Տ. Փափազյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված գրավը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դատական քննության ընթացքում դրա պայմաններն ամբաստանյալի կողմից չեն խախտվել, իսկ այն վերացնելու հիմքեր առկա չեն։
Դատավճռի` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գրավի գումար հանդիսացող 1.200.000 /մեկ միլիոն երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարը, մուծված 2017թ. մայիսի 12-ին Մնացական Խոսրովի Կարապետյանի կողմից` 900013298014 դեպոզիտային հաշվին, ենթակա է վերադարձման այդ գումարը վճարած Մնացական Խոսրովի Կարապետյանին։

Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ, 138-րդ, 151-րդ, 357-րդ, 360-րդ, 364-րդ, 365-րդ, 369-րդ, 373-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Տիգրան Հակոբի Փափազյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։

Ամբաստանյալ Տիգրան Փափազյանի նկատմամբ որպես կալանավորմանն այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված գրավը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գրավի գումար հանդիսացող 1.200.000 /մեկ միլիոն երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարը` մուծված 2017թ. մայիսի 12-ին Մնացական Խոսրովի Կարապետյանի կողմից 900013298014 դեպոզիտային հաշվին` հետ վերադարձնել նրան։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ