ԵԿԴ/0126/01/17

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«08» օգոստոսի 2018թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր Կ.Մարդանյան
դատավորներ Ա.Մնացականյան
Մ.Արղամանյան
քարտուղարությամբ՝ Մ.Մահտեսյանի
մասնակցությամբ` դատախազ Մ.Գեղամյանի
պաշտպան Ա.Գրիգորյանի
ամբաստանյալ Վ.Գեղամյանի


դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով, քննության առնելով Վահագն Էդուարդի Գեղամյանի վերաբերյալ քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի մարտի 16-ի դատավճռի դեմ մեղադրող Մ.Գեղամյանի վերաքննիչ բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի մարտի 09-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13123816 քրեական գործը:
2017 թվականի մայիսի 03-ին Վահագն Էդուարդի Գեղամյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: Նույն օրը նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին:
2017 թվականի մայիսի 03-ին որոշում է կայացվել քրեական գործից անհայտ անձի կողմից Երևանի Աբովյան 44-րդ շենքի բնակիչների 2013 թվականի սեպտեմբերի 10-ի հայտարարությունը կեղծելու վերաբերյալ մաս անջատելու մասին:
2017 թվականի մայիսի 10-ին թիվ 13123816 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վահագն Գեղամյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան):
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի մարտի 16-ի դատավճռով Վահագն Գեղամյանին ճանաչել է մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրան ազատելով քրեական պատասխանատվությունից՝ տվյալ հոդվածով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրող Մ.Գեղամյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 20-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Վահագն Գեղամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի 44-րդ շենքի նկուղային տարածքում գտնվող 15.25 քմ մակերեսով ինքնակամ կառույցն օրինականացնելու և դրա նկատմամբ սեփականության իրավունք ձեռք բերելու նպատակով, նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձի հետ, կեղծել և 2013թ. սեպտեմբերի 23-ին ք.Երևան Արգիշտիի 1 հասցեում գործող Երևանի քաղաքապետարան ներկայացնելու միջոցով օգտագործել է Երևանի Աբովյան 44-րդ շենքի համասեփականատերերի 10.09.2013թ. գրավոր համաձայնությունը` վերը նշված տարածքն իր կողմից սեփականաշնորհելու վերաբերյալ»։
3. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի մարտի 16-ի դատավճռի համաձայն.
«(…) Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված համարեց հետևյալը.
Վահագն Էդուարդի Գեղամյանը Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի 44-րդ շենքի նկուղային տարածքում գտնվող 15.25 քմ մակերեսով ինքնակամ կառույցը սեփականաշնորհելու և դրա նկատմամբ սեփականության իրավունք ձեռք բերելու նպատակով, գիտակցելով, որ դրանում արտացոլված տվյալներն իրականության չեն համապատասխանում, 2013թ. սեպտեմբերի 23-ին Երևանի Արգիշտիի 1 հասցեում գործող Երևանի քաղաքապետարան է ներկայացրել և այդ կերպ օգտագործել է իրավունք վերապահող ակնհայտ կեղծ պաշտոնական փաստաթուղթ` Երևանի Աբովյան փողոցի վերոնշյալ շենքի համասեփականատերերի 2013թ. սեպտեմբերի 10-ի գրավոր համաձայնությունը, ըստ որի վերջիններս իբր տալիս են իրենց համաձայնությունն առ այն, որ վերը նշված տարածքը սեփականաշնորհվի իբրև թե 1997 թվականից այն զբաղեցնող Վ.Գեղամյանի անվամբ, այսինքն` Վահագն Գեղամյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հարցաքննվելիս իրեն մեղավոր չճանաչեց, հայտնեց, որ Երևանի Աբովյան 44 հասցեում գտնվող շենքի նկուղային տարածքը սեփականաշնորհելու խնդրանքով դիմել է Էդուարդ Վրթանեսյանին, ով իրեն օգնել է այդ հարցում, ինքն էլ կասկած չի ունեցել, որ հայտարարությունում կեղծված են շենքի բնակիչների ստորագրությունները, քանի որ դրանից առաջ նրանք համաձայնել և ստորագրություններ էին տվել նշված տարածքը այլ անձի կողմից օգտագործելու վերաբերյալ։ Դեռևս 2005 թվականին հարևաններից ստորագրություններ էին վերցվել, և նշված տարածքում շինություն էր կառուցել Քյարամ Նիկոյանը, ումից էլ ինքը հետագայում ձեռք է բերել նշված տարածքը։ Ինքը Ք.Նիկոյանի հետ եկել է համաձայնության` նշված տարածքը ձեռք բերելու և օրինականացնելու համար։ Նշված տարածքը ձեռք բերելիս իրենց միջև օրինական փաստաթուղթ չի կազմվել։ Այդ խնդրով դիմել են լիազորին, ով հայտնել է, որ այդ հարցով զբաղվում է Էդիկը, որից հետո կադաստրից վերցրել է հայտարարության ձևը և դիմել Էդուարդը, ով որոշակի ժամանակ անց իրեն է տրվել շենքի բնակիչների ստորագրություններով հաստատված վերոնշյալ փաստաթուղթը, որն այնուհետև ինքը ներկայացրել է Երևանի քաղաքապետարան։ Նշեց նաև, որ վերոնշյալ փաստաթուղթը քաղաքապետարան ներկայացնելիս չի իմացել, որ դրանում բնակիչների ստորագրությունները կեղծված են, սակայն ընդունում է, որ 1997 թվականից վերոնշյալ տարածքն իր կողմից զբաղեցնելու վերաբերյալ նույն հայտարարությունում նշված միտքն իրականությանը չի համապատասխանում, փաստաթուղթը ներկայացնելուց առաջ դրա մասին քաջ գիտակցել է։ Երբ տեղեկացել է, որ հայտարարությունում շենքի բնակիչների ստորագրությունները կեղծված են, Էդուարդը մահացած է եղել։ Նշված վայրում շինարարական, մասնավորապես` ներքին հարդարման աշխատանքները սկսել է իրականացնել վկայականը վերցնելուց հետո` 2014 կամ 2015 թվականին։ Աշխատանքներից գոյացած շինարարական աղբի համար նույնիսկ թաղապետարանը ակտ է կազմել։
Ամբաստանյալ Վ.Գեղամյանի պատճառաբանությունը` օգտագործած պաշտոնական փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը չգիտակցելու վերաբերյալ, անհիմն է և մտացածին, հետապնդում է քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ։ Դատարանը վերոնշյալ պատճառաբանությունը հերքված, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում ամբաստանյալի մեղավորությունը հաստատված է համարում դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով.
Դատարանում որպես տուժող ճանաչված Նունե Եփրեմյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ ծնված օրվանից բնակվում է Երևանի Աբովյան 44-րդ շենքի 2-րդ հարկում գտնվող 4-րդ բնակարանում։ Նշեց, որ 2015 թվականից իրենց շենքի կիսանկուղային տարածքում կատարվել են շինարարական աշխատանքներ, որին ինչպես ինքը, այնպես էլ շենքի բնակիչները հավանություն չեն տվել, այդ կապակցությամբ դիմել են վարչական դատարան՝ շինարարությունը կանխելու նպատակով։ Հայտնեց, որ նշված տարածքը մոտ 15 քմ է։ Այդ ժամանակվանից տվյալ վայրում գործում է խանութ։ Հայտնեց, որ կադաստր կատարած հարցման պատասխանից են տեղեկացել, որ շենքի նշված տարածքը քաղաքապետարանի համապատասխան որոշումներով սեփականաշնորհվել է Վահագն Գեղամյանի անվամբ։ Ոստիկանության համապատասխան աշխատակիցներն իր ցույց են տվել իբրև իր կողմից ստորագրված փաստաթուղթ, որով տվել է իր համաձայնությունը նշված տարածքը այլ անձի անվամբ սեփականաշնորհելու վերաբերյալ։ Նաև Դատարանում ծանոթացման համար նրան ներկայացված փաստաթղթին` հայտարարությանը, ծանոթանալով` վերահաստատեց, որ իր ստորագրությունը կեղծված է, նման փաստաթուղթ չի ստորագրել։
Վկա Արամ Վրթանեսյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ Էդուարդ Վրթանեսյանը իր հայրն է, ով մահացել է 2014թ. ապրիլ ամսին։ Քննիչի կանչով ներկայացել է ոստիկանություն, որտեղ իրեն մի փաստաթուղթ է ներկայացվել՝ ստորագրված իր հայրիկի կողմից, որով, վերջինս, որպես այդ շենքի լիազոր, համաձայնությունն էր տվել, որ Երևանի Աբովյան 44 հասցեում գտնվող շենքի կիսանկուղային տարածքը հնարավոր լինի ձեռք բերել այլ անձի կողմից։ Քննիչին ներկայացրել է իր հայրիկի անձնագիրը, որտեղ առկա ստորագրության հետ համեմատությամբ պարզվել է, որ նշված փաստաթղթի և անձնագրում առկա ստորագրությունները միմյանց չեն համապատասխանում։ Նշեց, որ իր հայրը չէր կարող նման համաձայնության տակ ստորագրել, քանի որ նշված տարածքը միշտ խնդրահարույց էր, այդ շենքի բնակիչները միշտ բողոքում էին, շենքի հոսանքի վահանակը ևս գտնվում էր այդ տարածքում։ Նշեց նաև, որ մինչև 2015թ. իր ծնողների հետ բնակվել է տվյալ շենքի իրենց բնակարանում։ Նշեց, որ շենքի նշված տարածքը զբաղեցված էր մոտավորապես 2004 թվականից, իսկ մինչ այդ եղել է բաց տարածք։ 2016 թվականին քննիչից է տեղեկացել, որ նշված վայրի հետ կապված առկա է կեղծ փաստաթուղթ, որի հիման վրա կատարվել է գործարք։ Նաև Դատարանում ծանոթացման համար նրան ներկայացված փաստաթղթին` հայտարարությանը, ծանոթանալով` վերահաստատեց, որ իր հոր ստորագրությունը կեղծված է, նրա ստորագրությունը սկսվում էր «Է» տառադարձությամբ, մինչդեռ փաստաթղթում առկա ստորագրությունը կատարված է այլ տառադարձությամբ, տարբերվում է նաև կատարման ոճով։
Վկա Կարինե Գալստյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ ամբաստանյալին չի ճանաչում։ Նշեց, որ աշխատում է որպես թաղային լիազոր, իսկ Երևանի Աբովյան 44 հասցեն գտնվում է իր սպասարկման տարածքում։ Քննիչի մոտ ստորագրության նմուշներ է տվել, որ պարզեն արդյոք համապատասխանում է իր ստորագրությունը համասեփականատերերի կողմից ստորագրված հայտարարության մեջ իր անվան դիմաց կատարված ստորագրությանը, թե`ոչ։ Պարզվել է, որ իր ստորագրությունը չի համապատասխանում հայտարարության մեջ նշված ստորագրությանը, այն կեղծված է։
Վկա Միշա Ասլանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է Երևանի քաղաքապետարանի ճարտարապետության և քաղաքաշինության վարչությունում` որպես ինժեներական ենթակառուցվածքների բաժնի պետ։ Հայտնեց, որ քաղաքացի Վահագն Գեղամյանը դիմել է Երևանի քաղաքապետարան, ներկայացրել առաջին հարկում աստիճանավանդակի տակ առանձնացված տարածքի վերաբերյալ համապատասխան փաստաթղթեր` ցանկություն հայտնելով տվյալ տարածքը սեփականաշնորհել։ Եզրակացությունը կազմել է ինքը, ստորագրել է վարչության պետ Անդրանիկ Քասարյանը։ Ստորագրությունների իսկությունը պարզելու պարտականություն և իրավունք չի ունեցել և դա հնարավոր չի պարզել։ Քննիչից է տեղեկացել, որ շենքի սեփականատերերից ինչ-որ մեկը բողոք է ներկայացրել իրավապահներին` պատճառաբանելով, որ քաղաքապետարան ներկայացված փաստաթղթում այդ անձի ստորագրությունը կեղծվել է։
Վկա Անդրանիկ Քասարյանի՝ հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով՝ այն մասին, որ 2008 թվականից զբաղեցնում է Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քաղաքաշինության և ճարտարապետության վարչության պետի պաշտոնը։ 2013թ. սեպտեմբերի 23-ին Վահագն Գեղամյանը Երևանի Աբովյան 44-րդ շենքի նկուղային տարածքն օրինականացնելու խնդրանքով դիմել է Երևանի քաղաքապետարան՝ ներկայացնելով շենքի համասեփականատերերի ցանկը և նրանց գրավոր համաձայնությունը։ Իրենց վարչության ինժեներական ենթակառուցվածքների բաժնի պետ Միշա Ասլանյանը 2013թ. սեպտեմբերի 28-ին կազմել է մասնագիտական եզրակացություն, որը ստորագրել է վարչության պետ Ա.Քասարյանը։ Ըստ եզրակացության` իրենք չեն առարկում, որ ճարտարապետական տեսակետից նկուղը ճանաչվի օրինական։ Ինչ վերաբերվում է նրան, որ Գեղամյանի ներկայացված տվյալ շենքի բնակիչների համաձայնությունը ստորագրված չէ բնակիչների և թաղային լիազորի կողմից, ապա իր իրավասության մեջ չի մտնում ստուգել ստորագրությունների իսկությունը և չի իմացել, որ ստորագրությունները կեղծված են։
Վկա Հայկ Թամանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ ամբաստանյալին տեսել է շենքի մուտքի մոտ, այդտեղից էլ ճանաչում է։ Հայտնեց, որ Երևանի Աբովյան 44-րդ շենքի 11-րդ բնակարանը պատկանում է իրեն, այն, որպես ժառանգություն, ստացել 2005 թվականին, որից հետո նշված բնակարանում մշտապես չի բնակվել, պարզապես հաճախակի այցելում է։ Նշված շենքի նկուղային տարածքի սեփականաշնորհման վերաբերյալ որևէ համաձայնություն երբևէ չի տվել, նաև Դատարանում ծանոթացման համար նրան ներկայացված փաստաթղթին` հայտարարությանը, ծանոթանալով` վերահաստատեց, որ իր ստորագրությունը կեղծված է, նման փաստաթուղթ չի ստորագրել։
Վկա Սահակ Գասպարյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ բնակվում է Երևանի Աբովյան 44-րդ շենքի 12-րդ բնակարանում։ Ամբաստանյալին դեմքով ճանաչեց, սակայն հայտնեց, որ նրա հետ շփում չի ունեցել։ Նշեց, որ շենքի նկուղային տարածքը սեփականաշնորհելու թույլտվության վերաբերյալ երբևէ ոչ մի փաստաթուղթ չի ստորագրել։ Նաև Դատարանում ծանոթացման համար նրան ներկայացված փաստաթղթին` հայտարարությանը, ծանոթանալով` վերահաստատեց, որ իր ստորագրությունը կեղծված է, իր ստորագրությունը միշտ եղել է ռուսերեն տառերով, մինչդեռ փաստաթղթում առկա ստորագրությունը հայերեն է, պնդեց, որ նման փաստաթուղթ չի ստորագրել։
Վկա Մարինա Ալեքսանյանի ցուցմունքով. Վերջինս դատարանում հայտնեց, որ ամբաստանյալին չի ճանաչում, սակայն տեսել է իրենց փողոցում։ Տուժող Նունե Եփրեմյանի հետ շփվում են որպես հարևաններ։ Բնակվում է Երևանի Աբովյան 44-րդ շենքի 12-րդ բնակարանում։ Նշված շենքի նկուղային տարածքի սեփականաշնորհման հետ կապված երբևէ համաձայնություն չի տվել։ Նշված նկուղային տարածքում այժմ գործում է խանութ։ Նաև Դատարանում ծանոթացման համար նրան ներկայացված փաստաթղթին` հայտարարությանը, ծանոթանալով` վերահաստատեց, որ իր և ամուսնու` Սահակ Գասպարյանի ստորագրությունները կեղծված են, քանի որ ստորագրում են ռուսերեն տառերով, մինչդեռ փաստաթղթում իրենց անուններից ստորագրությունները կատարված են հայերենով, պնդեց, որ նման փաստաթուղթ չեն ստորագրել։
Վկա Սամվել Շուքուրյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ ամբաստանյալին չի ճանաչում և առաջին անգամ է տեսնում։ Նշեց, որ ունի երկու բնակարան։ Տուժողին ճանաչում է որպես հարևան։ 2016 թվականին Երևանի Աբովյան 44-րդ շենքի 9-րդ բնակարանը գնել է իր որդու համար։ Մի օր իրեն է զանգահարել քննիչը և հարցրել, թե արդյոք իր կողմից ստորագրվել է փաստաթուղթ, որով նա տվել է իր համաձայնությունը նշված շենքի նկուղային տարածքը սեփականաշնորհելու վերաբերյալ։ Վերջինիս հայտնել է, որ երբևէ նման փաստաթուղթ չի ստորագրել։
Նաև Դատարանում ծանոթացման համար նրան ներկայացված փաստաթղթին` հայտարարությանը, ծանոթանալով` վերահաստատեց, որ իր և կնոջ` Իրինա Բադալյանի ստորագրությունները կեղծված են, կինը ստորագրում է ռուսերեն, պնդեց, որ նման փաստաթուղթ չեն ստորագրել։
Վկա Իրինա Բադալյանի՝ հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով՝ այն մասին, որ շենքի համասեփականատերերի 2013թ. սեպտեմբերի 10-ի հայտարարությունն իր կողմից չի ստորագրվել և համաձայնություն չի տվել, որ շենքի նկուղային տարածքը սեփականաշնորհվի Վահագն Գեղամյանի կողմից։
Վկա Ռոզա Մալումյանի՝ հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով՝ այն մասին, որ հանդիսանում է Երևանի Աբովյան 44-րդ շենքի 1-ին և 2-րդ բնակարանների սեփականատեր, շենքի համասեփականատերերի 2013թ. սեպտեմբերի 10-ի հայտարարությունն իր կողմից չի ստորագրվել և համաձայնություն չի տվել, որ շենքի նկուղային տարածքը սեփականաշնորհվի Վահագն Գեղամյանի կողմից։
Վկա Սոնա Գևորգյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ ամբաստանյալին չի ճանաչում։ Նշեց, որ բնակվում է Երևանի Սայաթ-Նովա 40 հասցեում, իսկ Աբովյան 44 հասցեում որպես սեփականություն ունի նկուղային տարածք։ Նշված շենքի նկուղային տարածքը սեփականաշնորհելու թույլտվության վերաբերյալ երբևէ ոչ մի փաստաթուղթ չի ստորագրել և նման համաձայնություն չի տվել։ Նշված հանգամանքի վերաբերյալ տեղեկացել է քննիչից։
Նաև Դատարանում ծանոթացման համար նրան ներկայացված փաստաթղթին` հայտարարությանը, ծանոթանալով` վերահաստատեց, որ իր ստորագրությունը կեղծված է, նման փաստաթուղթ չի ստորագրել։
Դատաձեռագրաբանական և դատատեխնիկական համալիր փորձաքննության 2016թ. հունիսի 3-ի թիվ 1417-16 եզրակացությամբ, համաձայն որի` 2013թ. սեպտեմբերի 10-ի հայտարարությունում «Եփրեմյան Նունե Կառլենի Աբովյան փող 44 բն 5» և «Գևորգյան Սոնա Լևոնի Աբովյան փող 44 26 տարածք» գրառումների դիմաց առկա ստորագրությունները կատարված են Նունե Եփրեմյանի, Սոնա Գևորգյանի, թե այլ անձի կողմից, հնարավոր չի եղել պարզել` հետազոտվող ստորագրությունների պարզ կառուցվածքի, պարունակող գրաֆիկական նյութերի սակավության, ինչպես նաև նրանց ստորագրությունների նմուշների անբավարար քանակության պատճառով։
2013թ. սեպտեմբերի 10-ի հայտարարությունում «Թիվ 17 տեղամասի նախագահ» և «Գալստյան» գրառումների միջև առկա ստորագրությունը կատարված է Կարինե Ցոլակի Գալստյանի, թե այլ անձի կողմից, հնարավոր չի եղել պարզել, քանի որ հետազոտվող ստորագրությունը և Կարինե Գալստյանի ստորագրության նմուշները ունեն տարբեր տառադարձություններ, որպես համեմատական օբյեկտներ անհամադրելի են, ինչի պատճառով համեմատական հետազոտություն չի կատարվել։ 2013թ. սեպտեմբերի 10-ի հայտարարությունում եղած կնիքի դրոշմը չի համապատասխանում Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի թիվ 17 տեղամասի լիազոր ներկայացուցչի կնիքի դրոշմի նմուշներին։
Լրացուցիչ դատաձեռագրաբանական և դատափաստաթղթաբանական համալիր փորձաքննության 2016թ. սեպտեմբերի 1-ի թիվ 25841601 եզրակացությամբ, համաձայն որի` Երևանի Աբովյան 44-րդ շենքի համասեփականատերերի 2013թ. սեպտեմբերի 10-ի հայտարարության ստորին մասում «Նախագահ» և «Գալստյան» տպագիր գրառումների միջև տեղավորված կլոր կնիքի դրոշմը չի թողնվել Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի թիվ 17 տեղամասի լիազոր ներկայացուցչի կլոր կնիքով, այլ թողնվել է մեկ այլ կլոր կնիքով։
Նույն փաստաթղթում «Գևորգյան Սոնա» տպագիր գրառման դիմաց տեղավորված ստորագրությունը, հավանաբար, չի կատարվել Սոնա Գևորգյանի կողմից, այլ կատարվել է մեկ այլ անձի կողմից։ Կատեգորիկ հետևության հանգել հնարավոր չէ` հետազոտելի ստորագրության ինֆորմատիվ գրաֆիկական նյութի սակավության պատճառով։
Փորձաքննությամբ հնարավոր չի եղել պարզել, թե վերը նշված փաստաթղթում «Նունե Եփրեմյան» տպագիր գրառման դիմաց, ինչպես նաև «Նախագահ» և «Գալստյան» տպագիր գրառումների միջև առկա ստորագրությունները կատարվել են Նունե Եփրեմյանի, Կարինե Գալստյանի, թե այլ անձի կողմից։
Դատաձեռագրաբանական փորձաքննության 2017թ. ապրիլի 20-ի թիվ 52671601 եզրակացությամբ, համաձայն որի` Երևանի Աբովյան 44-րդ շենքի համասեփականատերերի 2013թ. սեպտեմբերի 10-ի հայտարարությունում «Հայկ Թամանյան» գրառման դիմաց ստորագրությունը չի կատարվել Հայկ Թամանյանի կողմից, այլ կատարվել է մեկ այլ անձի կողմից։ «Սահակ Գասպարյան», «Մարինա Ալեքսանյան», «Իրինա Բադալյան» և «Ռոզա Մալումյան» գրառումների դիմաց ստորագրությունները, հավանաբար, չեն կատարվել տվյալ անձանց կողմից, այլ կատարվել են մեկ այլ անձի կողմից։ Կատեգորիկ հետևության հանգել հնարավոր չէ` հետազոտելի ստորագրությունների պարզ կատարման, գրաֆիկական նյութի սակավության պատճառով։
Հայտարարությունում «Սամվել Շուբուրյան» գրառման դիմաց առկա ստորագրությունը կատարված է Սամվել Շուքուրյանի, թե այլ անձի կողմից, հնարավոր չի եղել պարզել` դրանց տարբեր տառադարձություններով կատարված լինելու պատճառով։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնավորապես` Երևանի Աբովյան 44-րդ շենքի նկուղային տարածքը օրինականացնելու մասին Վահագն Գեղամյանի Երևանի քաղաքապետին հասցեագրած 2013թ. սեպտեմբերի 23-ի դիմումով և կեղծ փաստաթղթով` տվյալ տարածքը Վահագն Գեղամյանի կողմից սեփականաշնորհելուն համաձայն լինելու վերաբերյալ Երևանի Աբովյան 44-րդ շենքի համասեփականատերերի կեղծված ստորագրություններով հաստատված 2013թ. սեպտեմբերի 10-ի հայտարարությամբ։
(…) Նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ նախաքննական մարմինը Վահագն Գեղամյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման, ինչպես նաև մինչդատական վարույթն ամփոփող դատավարական փաստաթղթի` մեղադրական եզրակացության մեջ համակողմանի գնահատական չի տվել նախաքննությամբ ձեռք բերած ապացույցներին, մասնավորապես` բացակայում են ամբաստանյալ Վ.Գեղամյանի կողմից իրավունք վերապահող պաշտոնական փաստաթղթի` հայտարարության կեղծմանը մասնակցելու, առավել ևս նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում այն կեղծելուն և ակնհայտ կեղծ պաշտոնական այդ փաստաթուղթն օգտագործելուն մասնակցելու հանգամանքը հաստատող ապացույցների բավարար ամբողջությունը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (խմբի կազմում նախնական համաձայնությամբ), այդ թվում` իրավունք վերապահող փաստաթղթի կեղծմանը մասնակցելու համար ամբաստանյալ Վ.Գեղամյանին մեղսագրված հանցավոր արարքների հիմնավորվածությունը դատաքննության արդյունքներով ևս չապացուցվեց (չհաստատվեց), որի պայմաններում նրա արարքը, ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների պահպանմամբ, ենթակա է վերաորակման ՀՀ օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Նշված հետևության հանգելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- սկզբնական և լրացուցիչ դատաձեռագրաբանական փորձաքննությունների որևէ եզրակացությամբ չի հաստատվել, որ գործով ամբաստանյալ Վ.Գեղամյանը անմիջականորեն մասնակցել է հայտարարության կեղծմանը, թեև ակնհայտ էր, որ հատկապես վերջինս ուներ նման փաստաթուղթ ձեռք բերելու և օգտագործելու անհրաժեշտություն, հետևաբար` նաև շարժառիթ,
- Դատարանում հարցաքննվելիս ամբաստանյալ Վ.Գեղամյանը թեև հայտնեց, որ հայտարարության պահանջվող բովանդակության մասին իրավասու մարմնից տեղեկանալով` այն սևագիր տեսքով փոխանցել է Էդուարդ Վրթանեսյանին, ով և զբաղվել է շենքի բնակիչների ստորագրահավաքով, ըստ էության` այդ փաստաթղթի կեղծարարությամբ։ Մինչդեռ, ներկայումս հանգուցյալ վերոնշյալ անձի առնչությունը քննվող դեպքին հիմնավորված չի համարել նույնիսկ մեղադրող կողմը (ըստ մեղադրանքի որոշման և մեղադրական եզրակացության), ավելին` Էդ.Վրթանեսյանի կողմից կեղծիք կատարելու վարկածը հերքող ապացույցներ հետազոտվեցին նաև Դատարանում։
- Խմբի կազմում նախնական համաձայնությամբ հանցանք կատարելը ենթադրում է 16 տարեկանը լրացած առնվազն երկու մեղսունակ ֆիզիկական անձանց մասնակցություն, մինչդեռ հայտարարությունը կեղծող անձի կամ անձանց ինքնությունները, ամբաստանյալ Վ.Գեղամյանի ենթադրյալ հանցակցի տարիքը պարզված չեն, այդ արարքին գործով ամբաստանյալ Վ.Գեղամյանի առնչությունը հաստատող ապացույցները բացակայում են (միայն վերջինիս դատաքննական ցուցմունքը բավարար չէ այդ հանգամանքը հաստատված համարելու համար), իսկ նման փաստաթուղթ ձեռք բերելու շարժառիթը և ակնհայտ կեղծ այդ պաշտոնական փաստաթուղթը Երևանի քաղաքապետարան ներկայացնելը խմբի կազմում նախնական համաձայնությամբ իրավունք վերապահող պաշտոնական փաստաթուղթ կեղծելու և այն խմի կազմում օգտագործելու (հայտարարությունը Երևանի քաղաքապետարան է ներկայացվել դիմումին կից, որը ստորագրված է բացառապես Վ.Գեղամյանի անունից) մեղադրանքը հիմնավորող բավարար և ողջամիտ փաստարկներ չեն։
Վերոնշյալ դատողություններով և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը ապացուցված (հաստատված) է համարում ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու, այն է` իրավունք վերապահող ակնհայտ կեղծ պաշտոնական փաստաթուղթ օգտագործելու փաստը։
Դատարանը, հաշվի առնելով, որ անցել է ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը, այսինքն՝ առերևույթ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական հետապնդումը բացառող վերոնշյալ հանգամանքը, միևնույն ժամանակ հարկ է համարում փաստել, որ վերջինիս նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա չէ դադարեցման, իսկ գործի վարույթը` կարճման, քանի որ բացակայում է նման որոշում կայացնելու նախապայմանը՝ ամբաստանյալի համաձայնությունը (ամբաստանյալը Դատարանում չընդունեց նաև ակնհայտ կեղծ պաշտոնական փաստաթուղթ օգտագործելու մեղադրանքը), որը նա կարող էր ներկայացնել մինչև սույն դատական ակտը կայացնելը։ Նման պայմաններում գործի վարույթը շարունակվել է սովորական կարգով, որի արդյունքներով Դատարանը հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Վ.Գեղամյանը մեղավորությամբ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք։
Ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալիս` Դատարանը փաստում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները. 1/երկու տարի` ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից/.../ե։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի առավել խիստ պատժատեսակը մինչև 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումն է, այսինքն` տվյալ հոդվածով նախատեսված արարքը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, դիտավորությամբ կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն է։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետի անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր նոր հանցանք։ Այդ դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկը սկսվում է նոր հանցանքն ավարտված համարելու պահից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից և դատից։ Այդ դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով ներկայանալու պահից։
Դատաքննությամբ հաստատվեց, որ ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանն ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթն օգտագործել է 2013թ. սեպտեմբերի 23-ին։
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. մայիսի 2-ին կատարված հարցման արդյունքներով պարզվել է, որ գործով ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանը նախկինում դատապարտված չէ, հետախուզման մեջ չի գտնվել և ինֆորմացիոն կենտրոն հարցում կատարելու օրվա դրությամբ քրեական օրենքով նախատեսված որևէ նոր արարք նրան չի վերագրվում։
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարման համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը լրացել է վերագրված հանցավոր արարքն ավարտված համարելու օրվանից 2 տարի անց` 2015թ. սեպտեմբերի 23-ին, այդ ժամկետի հոսքը չի կասեցվել կամ ընդհատվել։
Տվյալ պարագայում, ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանի մեղավորությունը հաստատված համարելով, Դատարանը նրանց ազատում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ»։
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքի հեղինակը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալի բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանին մեղավոր ճանաչելով ոչ թե նախնական համաձայնության գալով անհայտ անձի հետ կեղծ փաստաթուղթ պատրաստելու և օգտագործելու, այլ միայն վերջինիս կողմից կեղծ փաստաթուղթը օգտագործելու մեջ, Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ոչ իրավաչափ եզրահանգման:
Բողոքի հեղինակը գտնում է, որ դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքում պետք հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարել այն, որ ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանի արարքում առկա են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշները։
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները վկայում են այն մասին, որ բնակիչների կեղծ ստորագրություններով պատրաստված փաստաթուղթը կեղծել է ոչ միայն ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանը ով նախապես փաստաթղթում ներառել է կեղծ տվյալներ, այլ նաև մեկ այլ անձի կողմից, ով կեղծել է շենքի սեփականատերերի ստորագրությունները և լիազոր ներկայացուցչի կնիքի դրոշմը և այդ փաստաթուղթը վերջնական տեսքի բերելով՝ հանձնել է ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանին, ով էլ այն օգտագործել է։ Այլ կերպ ասած, թե նախաքննությամբ, և թե դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ կեղծ փաստաթղթի պատրաստման գործընթացին մասնակից են եղել մեկից ավելի համակատարողներ և օբյեկտիվ կողմից յուրաքանչյուրն իր կատարած գործողություններով ապահովել են վերջնական հանցավոր արդյունքը, իսկ Վ.Գեղամյանը օգտագործելով իր և անհայտ անձի կողմից պատրաստված իրավունք վերապահող ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթն, այն ներկայացրել Է Երևանի քաղաքապետարան, որի հիման վրա ստացել է տարածքի սեփականության իրավունք։
Արդյունքում՝ բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել և փոփոխել վիճարկվող դատական ակտը՝ ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և հիշյալ հոդվածի սանկցիայով նշանակել համաչափ պատիժ կամ գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. Դատախազ Մ.Գեղամյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։
Ամբաստանյալ Վ.Գեղամյանը և պաշտպան Ա.Գրիգորյանն առարկեցին վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեցին այն մերժել։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում հետևյալ արարքի համար. «Իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային միջոցների հաշվառման համարանիշներ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում վերոհիշյալ արարքները մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարելու համար:
7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...)
2. Հանցանքը համարվում է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված, եթե դրան մասնակցել են այնպիսի համակատարողներ, ովքեր նախապես` մինչև հանցագործության սկսելը, պայմանավորվել են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին։
(...)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «(...) [Հ]անցակցությանը բնորոշ են 3 հատկանիշ.
1. հանցագործության կատարումը երկու կամ ավելի անձանց կողմից
2. գործողությունների համատեղությունը
3. հանցակցության դիտավորյալ բնույթը:
Հանցակցության առաջին օբյեկտիվ հատկանիշը՝ հանցագործության կատարումը երկու կամ ավելի անձանց կողմից, արտահայտվում է այն բանում, որ հանցագործությունը պետք է կատարեն հանցագործության սուբյեկտ հանդիսացող երկու կամ մի քանի անձ: Հանցակիցներ կարող են լինել քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարիքի հասած մեղսունակ ֆիզիկական անձինք: Հանցակցության համար անհրաժեշտ է հանցագործության սուբյեկտի բոլոր հատկանիշներով օժտված ոչ պակաս երկու անձի առկայությունը:
Հանցակցության մյուս օբյեկտիվ հատկանիշը՝ հանցակիցների գործունեության համատեղությունը, նշանակում է, որ հանցագործության մասնակիցներից յուրաքանչյուրի գործողությունները փոխադարձ լրացնում են միմյանց և ուղղված են կոնկրետ հանցանքի կատարմանը: Հանցակիցները, միացնելով իրենց համատեղ ջանքերը, ձգտում են միասնական արդյունքի, և դրա համար յուրաքանչյուրն իր ներդրումն է ունենում ընդհանուր գործում:
Հանցակցության վերջին հատկանիշը գործունեության դիտավորյալ բնույթն է: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածը, որը տալիս է հանցակցության հասկացությունը, կոնկրետ մատնանշում է անձանց դիտավորյալ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործության կատարմանը: Հանցակցության նման բնորոշումը հստակ ընդգծում է, որ անձինք գործում են միայն դիտավորյալ մեղքով և միայն դիտավորյալ հանցագործություններում (տե՛ս Ալիկ Մաթևոսյանի և Ռաֆիկ Հարությունյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ՎԲ-48/08 որոշման 28-րդ կետը):
8․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
9. Սույն որոշման 6-8-րդ կետերի լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը)` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործում առկա ապացույցների համակցությունը չի ձևավորում համոզվածություն առ այն, որ իրավունք վերապահող պաշտոնական փաստաթուղթը` Երևան քաղաքի Աբովյան 44-րդ շենքի համասեփականատերերի 2013 թվականի սեպտեմբերի 10-ի գրավոր համաձայնությունը՝ կեղծվել և օգտագործվել է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ:
Վերաքննիչ դատարանի այդպիսի եզրահանգման համար հիմք է հանդիսանում մասնավորապես այն հանգամանքը, որ գործում չկա որևէ օբյեկտիվ փաստական տվյալ այն մասին, որ.
- Երևան քաղաքի Աբովյան 44-րդ շենքի համասեփականատերերի 2013 թվականի սեպտեմբերի 10-ի գրավոր համաձայնության կեղծմանը և օգտագործմանը մասնակցել են այնպիսի համակատարողներ, ովքեր նախապես` մինչև հանցագործության սկսելը, պայմանավորվել են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին,
- Երևան քաղաքի Աբովյան 44-րդ շենքի համասեփականատերերի 2013 թվականի սեպտեմբերի 10-ի գրավոր համաձայնությունը՝ կեղծվել և օգտագործվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության սուբյեկտի բոլոր հատկանիշներով օժտված ոչ պակաս երկու անձի կողմից,
- այդ համակատարողները գործել են համաձայնեցված, նրանց գործողությունները միավորված են եղել միասնական դիտավորությամբ:
Վերոնշյալ հանգամանքները Վերաքննիչ դատարանին հիմք են տալիս արձանագրելու, որ տվյալ դեպքում ձեռք չեն բերվել փոխկապակցված հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հիմք կտար անվերապահ հետևություն անելու առ այն, որ ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանը խմբի կազմում նախնական համաձայնությամբ կեղծել, ապա նաև օգտագործել է իրավունք վերապահող պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող վերոհիշյալ համաձայնությունը:
Վերը նշվածից ելնելով Վերաքննիչ դատարանն իր անհամաձայնությունն է արտահայտում բողոքի հեղինակի այն փաստարկին, ըստ որի՝ թե նախաքննությամբ, և թե դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ կեղծ փաստաթղթի պատրաստման գործընթացին մասնակից են եղել մեկից ավելի համակատարողներ և օբյեկտիվ կողմից յուրաքանչյուրն իր կատարած գործողություններով ապահովել են վերջնական հանցավոր արդյունքը, իսկ ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանը օգտագործելով իր և անհայտ անձի կողմից պատրաստված իրավունք վերապահող ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթը, այն ներկայացրել Է Երևանի քաղաքապետարան:
Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ հիմնավոր է Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (խմբի կազմում նախնական համաձայնությամբ), այդ թվում` իրավունք վերապահող փաստաթղթի կեղծմանը մասնակցելու համար ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանին մեղսագրված հանցավոր արարքն ենթակա է վերաորակման ՀՀ օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Դրա հետ չհամաձայնելու որևէ օբյեկտիվ հիմք գործի նյութերում չկա:
10. Ամփոփելով սույն նախորդ կետում արձանագրված դատողությունները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի` 2018 թվականի մարտի 16-ի դատավճիռը բեկանելու և ամբաստանյալ Վահագն Գեղամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղավոր ճանաչելու իրավաչափ հիմք չկա, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394 հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝
Վերաքննիչ բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 16-ի դատավճիռը թողնել՝ անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:




ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ


Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ