ԵԿԴ/0118/01/17





ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝

Նախագահող դատավոր Լ. Հովհաննիսյան
Դատավորներ Ռ. Պապոյան
Լ. Աբգարյան
մասնակցությամբ՝
դատական նիստի քարտուղար Լ. Կարապետյան
պաշտպան Ս. Հարությունյան
դատախազ Գ․ Գուրգենյան

«10» մարտի 2026թ. ք.Երևան

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Նելլի Բաղդասարյան)՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 24-ի ԵԿԴ/0118/01/17 դատավճռի դեմ մեղադրյալ Գոռ Արամի Մաղաքյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը․
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2016 թվականի մարտի 3-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13121616 քրեական գործը։
2016 թվականի հուլիսի 29-ին Արթուր Պետրոսյանի և Դավիթ Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրություն:
2016 թվականի օգոստոսի 2-ին Ռաֆայել Թադևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն:
2016 թվականի օգոստոսի 4-ին Արթուր Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
Նույն օրը Ռաֆայել Թադևոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
2016 թվականի օգոստոսի 5-ին Դավիթ Մկրտչյանին մեղադրանք է առաջադրվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
2016 թվականի օգոստոսի 8-ին Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2016 թվականի օգոստոսի 15-ին որոշում է կայացվել Գոռ Մաղաքյանին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին։
2016 թվականի օգոստոսի 30-ին Իշխան Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2016 թվականի օգոստոսի 31-ին Արթուր Պետրոսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
2016 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, մեղադրյալ Արթուր Պետրոսյան նկատմամբ երկու ամսով որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանավորումը, որի ժամկետը հետագայում երկարացվել է։
2016 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Գոռ Մաղաքյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով։
2016 թվականի հոկտեմբերի 19-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել Կարեն Ստեփանյանի, Մկրտիչ Քալաիճիի և Վահագն Գևորգյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` Գոռ Մաղաքյանին ֆիզիկական վնաս պատճառելն իրավաչափ համարելու հիմքով։
2016 թվականի հոկտեմբերի 20-ին սույն քրեական գործից 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով թիվ 13121316/1 համարով անջատվել է ոմն Արթուրի վերաբերյալ մասը։
2016 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, քննարկելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը մեղադրյալ Ա.Պետրոսյանի կալանավորման ժամկետը երկարացնելու վերաբերյալ, այն բավարարել է։ Նույն որոշմամբ բավարարվել է նաև պաշտպանի միջնորդությունը և մեղադրյալ Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ գրավի կիրառումը ճանաչվել է թույլատրելի։
2016 թվականի նոյեմբերի 7-ին թիվ 13121616 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արթուր Վարդանի Պետրոսյանի՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, Ռաֆայել Տիգրանի Թադևոսյանի, Դավիթ Արթուրի Մկրտչյանի և Իշխան Կարենի Խաչատրյանի՝ նույն օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Գոռ Արամի Մաղաքյանի՝ 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, թիվ ԵԿԴ/0118/01/17 համարի ներքո մակագրվել և 2016 թվականի նոյեմբերի 8-ին հանձնվել է նույն դատարանի դատավոր Ա.Վարդանյանին: Քրեական գործը նույն օրն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննության։
2017 թվականի ապրիլի 12-ին Դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալ Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։
2017 թվականի մայիսի 5-ին դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԿԴ/0291/01/16 քրեական գործից թիվ ԵԿԴ/0118/01/17 համարով ամբաստանյալ Գոռ Արամի Մաղաքյանի վերաբերյալ մաս անջատելու վերաբերյալ։ Նույն որոշմամբ հետախուզվող Գ.Մաղաքյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը փոփոխվել է կալանավորմամբ, իսկ նրա վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է՝ մինչև հետախուզվող Գ.Մաղաքյանի հայտնաբերվելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։
2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին թիվ ԵԿԴ/0118/01/17 քրեական գործը վերաբաշխվել է, նույն օրը մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Ն․Բաղդասարյանին (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան), և 2018 թվականի նոյեմբերի 2-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ։
2023 թվականի մայիսի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0118/01/17 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գոռ Արամի Մաղաքյանի 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով կասեցված վարույթը վերսկսվել է:
2025 թվականի նոյեմբերի 4-ին դատական նիստում Առաջին ատյանի դատարանը, լսելով կողմերի կարծիքը և նկատի ունենալով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ հեռակա վարույթ իրականացնելու հիմքը և պայմանները, և միաժամանակ բացակայում են նույն հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող հանգամանքները, որոշել է իրականացնել հեռակա դատաքննություն:
Նույն օրվա որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 24-ի դատավճռով վճռվել է.
«Մեղադրյալ Գոռ Արամի Մաղաքյանին մեղավոր ճանաչել 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված արարքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ ազատազրկում՝ 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել Գոռ Արամի Մաղաքյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Գոռ Արամի Մաղաքյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
(...)»:
2026 թվականի փետրվարի 2-ին Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 24-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Գոռ Արամի Մաղաքյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացված թիվ ԵԿԴ/0118/01/17 քրեական գործը դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով 2026 թվականի փետրվարի 6-ին մակագրվել է դատավորներ Լուսինե Հովհաննիսյանին, Ռոբերտ Պապոյանին և Լուսինե Աբգարյանին, նախագահող դատավորին (Լ․ Հովհաննիսյան) է հանձնվել 2026 թվականի փետրվարի 9-ին։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 18-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
1. Գոռ Արամի Մաղաքյանին մեղադրանք է առաջադրվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով այն բանի համար, որ «նա, 2016 թվականի փետրվարի 27-ի լույս 28-ի գիշերը ժամը 01։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հանրապետության Հրապարակի Կառավարական տուն 2 հասցեում գործող «Պապարացցի» ակումբում բռնության գործադրմամբ խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն:
Այսպես. Գոռ Մաղաքյանը 2016 թվականի փետրվարի 27-ին՝ ժամը 22։00-ի սահմաններում, իր ընկերներ Իշխան Խաչատրյանի և Դավիթ Մկրտչյանի հետ միասին այցելել են Երևան քաղաքի Հանրապետության Հրապարակի Կառավարական տուն 2 հասցեում գործող «Պապարացցի» ակումբ, որտեղ նստել են ակումբի սրահում տեղադրված թիվ 6 սեղանի շուրջ, զվարճացել և ժամանակ են անցկացրել:
Դրանից որոշ ժամանակ անց՝ արդեն 2016 թվականի փետրվարի 28-ին՝ ժամը 01։00-ի սահմաններում, Գոռ Մաղաքյանն իր ընկերներ Դավիթ Մկրտչյանի և Իշխան Խաչատրյանի հետ միասին վիճաբանել են հարևանությամբ գտնվող թիվ 5 սեղանի շուրջ նստած հաճախորդներ Արթուր Պետրոսյանի, Ռաֆայել Թադևոսյանի և ինքնությունը չպարզված ոմն Արթուրի հետ, որի ընթացքում Գոռ Մաղաքյանը և իր ընկերները կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով, շուրջ 5 րոպե տևողությամբ ակումբի սրահում և ակումբի նախամուտքում աղմկել են և հայհոյել հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհական հողի վրա մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելով, հասարակական վայր հանդիսացող «Պապարացցի» ակումբում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելով, դիտավորյալ կերպով խախտել են հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը, որի ընթացքում Գ.Մաղաքյանը և իր ընկերները մի կողմից, իսկ Արթուր Պետրոսյանը, Ռաֆայել Թադևոսյանը և ինքնությունը չպարզված ոմն Արթուրը մյուս կողմից, ոտքերով և ձեռքերով փոխադարձ հարվածներ են հասցրել միմյանց, իրենց դիտավորյալ գործողություններով էականորեն խաթարել են հասարակական վայրում գտնվող անձանց ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը, խոչընդոտել «Պապարացցի» ակումբի բնականոն աշխատանքը:
Վերոհիշյալ միջադեպը կանխելու նպատակով դեպքի վայր է ժամանել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկան Արմեն Ռաֆայելի Գալստյանը և նկատելով ծեծկռտուքը միանգամից ձեռնամուխ է եղել վիճաբանության մասնակիցներին հանդարտեցնելուն և պահանջել է դադարեցնել խուլիգանական գործողությունները: Այդ ընթացքում Գոռ Արամի Մաղաքյանը չենթարկվելով Ա.Գալստյանի օրինական պահանջներին, փորձել է ազատվել նրանից և շարունակել վիճաբանությունը, որի ընթացքում իր խուլիգանական գործողությունները զուգորդել է իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող, հասարակական կարգի խախտումը խափանող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկան Արմեն Ռաֆայելի Գալստյանին դիմադրություն ցույց տալով, այն է՝ Ա.Գալստյանից ազատվելու և վիճաբանությունը շարունակելու նպատակով ձեռքով մեկ անգամ հարվածել է Ա.Գալստյանի դեմքին»:
2․ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 24-ի դատավճռով արձանագրվել է հետևյալը.
«(…) Վերլուծելով մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանին առաջադրված մեղադրանքը և հիմնվելով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա` դատարանը գտնում է, որ
հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով ապացուցված է մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ապացուցված է վերոգրյալ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, որը համապատասխանում է 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերի հատկանիշներին, ապացուցված է տվյալ արարքը կատարելու մեջ նրա մեղավորությունը, իր կատարած հանցանքի համար նա ենթակա է պատժի։
2022 թվականի հուլիսի 1-ից ուժը կորցրած է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը և գործողության մեջ դրվել 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը:
(…)
Դատարանն արձանագրում է, որ Գոռ Մաղաքյանին մեղսագրվող արարքի կատարման պահին այն նախատեսված է եղել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքում խուլիգանության հանցակազմը ենթարկվել է փոփոխության, նոր օրենքով որպես խուլիգանության հանցակազմի որակյալ հատկանիշ չի նախատեսվում բռնություն գործադրելը կամ դա գործադրելու սպառնալիքը, ինչպես նաև իշխանության ներկայացուցչին կամ հասարակական կարգի պահպանության պարտականություն իրականացնող կամ հասարակական կարգի խախտումը խափանող անձին դիմադրություն ցույց տալով զուգորդված լինելը, մինչդեռ Գ.Մաղաքյանին վերագրվող արարքի կատարման պահին գործող՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքով այդ հատկանիշները հանցակազմի բաղկացուցիչ մաս են կազմել: Դատարանը գտնում է, որ նման պայմաններում մեղսագրվող արարքը պետք է որակվի հանցանքների համակցությամբ, որպիսի պայմաններում պատիժ նշանակելը ակնհայտորեն կվատթարացնի անձի վիճակը, հետևաբար գործող քրեական օրենքին հետադարձ ուժ տալու հիմքերը բացակայում են: Այլ կերպ՝ մեղադրյալ Գ.Մաղաքյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել հանցանքը կատարելու պահին գործող օրենքով՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
(…)
Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ վերջինը նախկինում դատված չի եղել, ինչպես նաև խուսափել է քննությունից:
Մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ գործի նյութերում առկա չեն:
2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան նախատեսում է պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկում` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:
Վերոգրյալի հիման վրա, պատժի տեսակը և չափն ընտրելիս ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դա կատարելու հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դատարանը գտնում է, որ Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված արարք կատարելու համար պետք է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով՝ 6 (վեց) ամիս ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործման, սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, պատժի ենթարկված անձին վերասոցիալականացնելու և հանցագործությունները կանխելու համար:
Քննարկելով Գոռ Մաղաքյանի կողմից պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը, դատարանը գտնում է, որ այն հանգամանքների համակցությունը, որոնք դատարանը հաշվի է առել նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, բավարար չեն համոզվածություն ձևավորելու համար, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի կողմից պատիժը փաստացի կրելու: Հետևաբար, Գոռ Մաղաքյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակվող պատիժը:
(…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Գոռ Արամի Մաղաքյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանը խնդրել է․ «Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 24․11․2025 թվականի դատավճիռը՝
Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով արդարացման դատական ակտ կայացնելու առումով․
Իսկ եթե այնուամենայնիվ Վերաքննիչ դատարանը գործի փաստական հանգամանքների և ապացույցների գնահատման հիման վրա կհանգի մեղադրական դատական ակտ կայացնելու հետևության, ապա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիմքով խնդրում եմ ազատազրկման ձևով սահմանված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան,
Կամ, Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ սահմանել տուգանքի ձևով պատիժ (...)»։
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես, նշված է հետևյալը.
«(…) Գտնում եմ, որ ընդհանուր իրավասության դատարանի մեղադրական դատավճիռը, որով ազատազրկման ձևով ռեալ պատիժ սահմանող մեղադրական դատական ակտ է կայացվել Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ, անհիմն է, հետևյալ նկատառումներով․
Դատարանը ապացույցների գնահատման տեսանկյունից չի պահպանել ՀՀ քրեական դատավարության 22-րդ հոդվածով առաջադրված պահանջները, այն է՝
(...)։
Դատարանը, ունենալով արարքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու բոլոր հիմքերը, այնուամենայնիվ, Գոռ Մաղաքյանին մեղավոր է ճանաչել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով։
(...)
Դատարանը հաստատված է համարել, որ
Արթուր Պետրոսյանը, Ռաֆայել Թադևոսյանը և այլ անձը մեկ, իսկ Իշխան Խաչատրյանը, Դավիթ Մկրտչյանը և այլ անձը մեկ այլ խմբի կազմում, առանց նախնական համաձայնության, կատարել են խուլիգանություն, որը զուգորդվել է մյուս խմբի անդամների նկատմամբ բռնության գործադրելով, իսկ Արթուր Պետրոսյանի պարագայում` նաև որպես զենք օգտագործվող առարկայի գործադրմամբ.
Այդ գործով կայացված դատավճռով դատարանը վճռել է՝
Արթուր Վարդանի Պետրոսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 4 (չորս) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` պատժի նշված ժամկետին հաշվակցելով նրան կալանքի տակ պահելու 7 (յոթ) ամիս 13 (տասներեք) օրը` Արթուր Պետրոսյանին թողնել կրելու ազատազրկման ձևով նշանակված պատժից 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 17 (տասնյոթ) օրը։
Ռաֆայել Տիգրանի Թադևոսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի` 400.000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Ռաֆայել Թադևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը, ինչպես նաև դրա կիրառմամբ պայմանավորված ՀՀ-ը լքելու (վերադառնալու) վերաբերյալ սահմանափակումը վերացնել` սույն դատավճիռը հրապարակելու պահից։
Դավիթ Արթուրի Մկրտչյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Դավիթ Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը, ինչպես նաև դրա կիրառմամբ պայմանավորված ՀՀ-ը լքելու (վերադառնալու) վերաբերյալ սահմանափակումը վերացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Իշխան Կարենի Խաչատրյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի` 400.000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Հարկ եմ համարում նաև նշել, որ այդ գործով դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալները չեն ընդունել իրենց առաջադրված մեղադրանքը և բացի Արթուր Պետրոսյանից, հրաժարվել են ցուցմունք տալուց։
Հարկ եմ համարում նաև նշել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրվող բոլոր ամբաստանյալներն էլ դատապարտվել են տուգանքի ձևով պատժի։
Բողոքարկվող սույն գործով հեռակա վարույթի շրջանակներում մեղադրվող Գոռ Մաղաքյանը նույնպես, նախաքննության ընթացքում չի ընդունել իրեն առաջադրված մեղադրանքը։
Սույն բողոքարկվող գործով կայացված դատավճռի հիմքում դրվել են գործով հարցաքննված պարեկների ցուցմունքները, որոնք սույն հեռակա դատաքննության ընթացքում դեպքից որևէ բան չէին հիշում և ընդամենը պնդել են իրենց նախկինում տված ցուցմունքները։
Հեռակա դատաքննության պայմաններում պետք է արձանագրել, որ այնուամենայնիվ, հնարավոր չի եղել ապահովել հակընդդեմ հարցման իրավունքը և միայն հրապարակված նախաքննական դատաքննական ցուցմունքների հիման վրա կայացվել է մեղադրական դատական ակտ։
Եթե մի դեպքում, նույն քրեական գործի շրջանակում՝ մեղքը չընդունած և ցուցմունք չտված մյուս մեղադրյալների նկատմամբ դատարանը հնարավոր է համարել որպես պատիժ սահմանել տուգանքը, սույն գործով, հեռակա դատաքննության պայմաններում, դատարանը արդեն իսկ նպատակահարմար է գտել մեղադրական դատավճռի կայացմամբ Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ սահմանել հենց ազատազրկման ձևով ռեալ պատիժ։
Գտնում եմ, որ Գոռ Մաղաքյանի՝ դեպքին մասնակցության առումով ոչ բավարար ապացույցների առկայության և դրանց ոչ օբյեկտիվ գնահատման արդյունքում դատարանը կայացրել է ազատազրկման ձևով ռեալ պատիժ սահմանող անհիմն դատավճիռ։
(...)»:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ կողմերի հայտնած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Ս․Հարութունյանը պնդել է վերաքննիչ բողոքը։
Դատախազ Գ․Գուրգենյանը առարկել է ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ արձանագրում է, որ 2022 թվականի հուլիսի 01-ին գործողության մեջ է դրվել ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգիրքը (այսուհետ նաև՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք):


ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 482-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 4. Մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը կասեցված քրեական գործերով վարույթները մեկ տարվա ընթացքում քննիչի կամ դատարանի որոշմամբ վերսկսվում են և քննվում են սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով: (…)
7. Այն քրեական գործերը, որոնցով մինչև սույն օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում է կայացվել, քննվում և լուծվում են մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով:
8. Մինչև սույն օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը կայացված դատական ակտերով վերաքննիչ և վճռաբեկ բողոքները բերվում և քննվում են մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով
(…)»:
Վերոգրյալ իրավանորմերի, ինչպես նաև այն փաստի հաշվառմամբ, որ Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն հիմք է ընդունել 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող իրավակարգավորումները Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում բողոքի քննության ընթացակարգի առումով կիրառելի է 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կանոնները։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում։»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
(...)
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը։»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրեսնգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված՝ ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթը (այսուհետ՝ հեռակա վարույթ) իրականացվում է միայն այն դեպքում, երբ մեղադրյալը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց: Հեռակա վարույթ կարող է իրականացվել, եթե մեղադրյալը պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման մասին, իսկ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ձեռնարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ վարույթին մեղադրյալի մասնակցությունն ապահովելու համար։
2. Հեռակա վարույթ չի կարող իրականացվել, եթե՝
1) մեղադրյալի մասնակցությունը վարույթին անհնար է հարգելի պատճառով.
2) մեղադրյալն անչափահաս է.
3) մեղադրյալը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է անմեղսունակության վիճակում կամ ունի պատժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար դարձնող հոգեկան առողջության խնդիր, կամ առկա է մեղադրյալի՝ այդպիսի վիճակում լինելու վերաբերյալ ողջամիտ կասկած:
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 477-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե նախաքննության ընթացքում ի հայտ են գալիս սույն օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ հեռակա վարույթ իրականացնելու հիմքը և պայմանները, և միաժամանակ բացակայում են նույն հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող հանգամանքները, ապա քննիչը կայացնում է տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ հեռակա վարույթ իրականացնելու մասին որոշում։ Այդ որոշումը կարող է կայացվել մինչև նախաքննության ավարտը։
2. Եթե ընդհանուր կարգով իրականացվող դատաքննության ընթացքում ի հայտ են գալիս սույն օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ հեռակա վարույթ իրականացնելու հիմքը և պայմանները, և միաժամանակ բացակայում են նույն հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող հանգամանքները, ապա դատարանը կողմերի կարծիքը լսելուց հետո սեփական նախաձեռնությամբ կամ կողմի միջնորդությամբ մինչև դատավճիռ կայացնելու համար առանձին սենյակ հեռանալը տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կայացնում է հեռակա վարույթ իրականացնելու մասին որոշում:
3. Եթե հեռակա վարույթ իրականացնելու` սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքը կամ պայմաններից որևէ մեկը չի հաստատվում, կամ ի հայտ է գալիս հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ սույն օրենսգրքով սահմանված որևէ հանգամանք, ապա վարույթն իրականացնող մարմինը կայացնում է վարույթն ընդհանուր կարգով իրականացնելու մասին որոշում:
4. Սույն հոդվածով նախատեսված որոշումները կայացնելու դեպքում վարույթը չի վերսկսվում»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 481-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հեռակա վարույթով կայացված և օրինական ուժի մեջ չմտած դատական ակտը պաշտպանության կողմը, ի թիվս սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկել նաև հեռակա վարույթի կիրառման ոչ իրավաչափ լինելու հիմքով՝ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով։
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով բողոքը բավարարելու դեպքում վերադաս դատարանն ամբողջությամբ բեկանում է դատական ակտը՝ վարույթը փոխանցելով համապատասխան ստորադաս դատարան՝ նոր քննության։
3. Հեռակա վարույթով կայացված և օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով մեղադրյալի բողոքի հիման վրա ենթակա է վերանայման սույն օրենսգրքի 49-րդ գլխով սահմանված կարգով, եթե այն նախկինում մեղադրյալի կողմից նույն հիմքով բողոքարկված չի եղել։ Այդ դեպքում բացառիկ վերանայման վարույթ հարուցելու մասին որոշում կայացնելու պահից պատժի մասով դատական ակտի կատարումը կասեցվում է։
4. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ հիմքով դատական ակտը բեկանելու դեպքում նոր քննության ժամանակ մեղադրյալի բացակայությամբ անցկացված դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները չեն կարող օգտագործվել»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։ (...)»։
Վճռաբեկ դատարանը՝ Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(...) ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է.
«(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
(…)
Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն դրանք վերաբերելի մասով կիրառելի են նաև 2021 թվականի հունիսի 30-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պայմաններում:
2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խուլիգանությունը՝ դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով՝
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի առավելագույնը հիսնապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մինչև մեկ ամիս ժամկետով:
2. Նույն արարքը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով՝
(…)
3. Սույն հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը՝
1) կատարվել է մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից,
2) զուգորդվել է իշխանության ներկայացուցչին կամ հասարակական կարգի պահպանության պարտականություն իրականացնող կամ հասարակական կարգի խախտումը խափանող անձին դիմադրություն ցույց տալով,
(…)
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:»:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով Գոռ Մաղաքյանի անմեղության վերաբերյալ պաշտպանության կողմի վերաքննիչ բողոքում ներկայացված փաստարկներին, Վերաքննիչ դատարանը քրեական վարույթի նյութերի ուսումնասիրությամբ եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության:
Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատավճռի հիմքում դրված վերաբերելի, թույլատրելի և արժանահավատ ապացույցներով, այդ թվում՝ վկա Հայկ Հարությունյանի հիմնական դատալսումների ընթացքում տված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հրապարակված նախաքննական ցուցմունքներով, վկա Վիգեն Շաշաջյանի հիմնական դատալսումների ընթացքում տված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հրապարակված նախաքննական ցուցմունքներով, վկա Արմեն Գալստյանի հիմնական դատալսումների ընթացքում տված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հրապարակված նախաքննական ցուցմունքներով, վկա Հայկ Հակոբյանի հիմնական դատալսումների ընթացքում տված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հրապարակված նախաքննական ցուցմունքներով, վկա Լավրենտ Գալստյանի հիմնական դատալսումների ընթացքում տված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հրապարակված նախաքննական ցուցմունքներով, 2016 թվականի մարտի 3-ի թիվ 0511 դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ, 2016 թվականի փետրվարի 16-ի թիվ 16-0567 համակարգչատեխնիկական փորձաքննության եզրակացությամբ և դրան կից ներկայացված «Պապարացցի» ակումբի տեսախցիկի տեսագրությունները պարունակող թվով 2 լազերային սկավառակներով և դրանց զննության արձանագրություններով, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված, Դատալեքս տեղեկատվական համակարգից ձեռք բերված թիվ ԵԿԴ/0291/01/16 գործով կայացված, օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով հաստատվում է մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանի կողմից 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցանք կատարելու հանգամանքը։
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքում նշված այն փաստարկին, որ «(…) Հեռակա դատաքննության պայմաններում պետք է արձանագրել, որ այնուամենայնիվ, հնարավոր չի եղել ապահովել հակընդդեմ հարցման իրավունքը և միայն հրապարակված նախաքննական դատաքննական ցուցմունքների հիման վրա կայացվել է մեղադրական դատական ակտ (…)», ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշվածն առարկայազուրկ է՝ փաստելով, որ Գոռ Մաղաքյանը նախաքննության ընթացքում՝ 2016 թվականի սեպտեմբերի 30-ին, Արմեն Գալստյանի և Հայկ Հակոբյանի հետ առերես հարցաքննվել է, բացի դա շուրջ 9 տարի՝ 2017 թվականից ի վեր, Գոռ Մաղաքյանի գտնվելու վայրը անհայտ է, այիսնքն՝ նա ինքն իրեն զրկել է դատաքննության ընթացքում որպես մեղադրյալ իր քրեադատավարական իրավունքների իրացման հնարավորությունից։
Ամբողջի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով Գոռ Մաղաքյանի մեղավորության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները ևս հիմնավորված ու պատճառաբանված են, իսկ քրեական գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հետազոտված ապացույցներին չհամապատասխանելու և մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ փաստարկները քրեական գործի նյութերում իրենց հաստատումը չեն գտել։
Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված հաջորդ իրավական հարցը հետևյալն է․ իրավաչափ են արդյո՞ք մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված արարքի համար 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի չկիրառման վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին
(...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...):»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
Վերը նշված հոդվածների համաձայն՝ հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այսինքն, դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթը և չափը, հանցագործության եղանակը, տեղը, ժամանակը, հանցագործության շարժառիթները և նպատակները, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակը և այլն)։ Դատարանը հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթը որոշելիս պետք է պարզի և հաշվի առնի նաև պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը հանցանքի կատարման պահին։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ և 71-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը։ Դրանք բարձրացնում կամ իջեցնում են հանցագործության հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա։
Քրեական օրենքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածում նշված պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից» (տե՛ս Թամարա Տեր-Գրիգորյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)։
Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ․ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և նշանակված պատժի փոփոխման Վերաքննիչ դատարանի իրավասության հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով, դիրքորոշում հայտնելով, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը:
(…) [Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։
(...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը)։
Հաջորդիվ անդրադառնալով պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշմամբ նշել է, որ «հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-201/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
(...)
Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
(...) Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:»:
Վերաքննիչ դատարանն, առաջին հերթին անդրադառնալով մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ նշանակված պատժի համաչափության հարցին և այդ կապակցությամբ վերաքննիչ բողոքում նշված դիրքորոշումներին, վերլուծելով և գնահատելով սույն քրեական վարույթի փաստական հանգամանքները, հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծություներն ու դիրքորոշումները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության, բազմակողմանի ստուգման ենթարկելով ու օբյեկտիվ գնահատելով Գոռ Մաղաքյանի կատարած հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները՝ նախկինում դատված չլինելը, քննությունից խուսափելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է համաչափ պատիժ, որը կոնկրետ դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի իմաստով չի կարող գնահատվել անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ լինելու հիմքով:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Գոռ Մաղաքյանին մեղսագրվում է հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցագործության կատարում, որը պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով, իսկ մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալների և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների բացակայությունն արդեն իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի է առնվել վերջինի նկատմամբ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ նշանակելիս։ Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոգրյալ հանգամանքներն ամբողջականորեն գնահատվել են և հանգեցրել պատժի անհատականացման սկզբունքի կիրառման, ըստ այդմ նաև՝ մեղադրյալի նկատմամբ արդարացի պատժի նշանակման:
Անդրադառնալով Պաշտպանի այն դիրքորոշմանը, որ «(…) նույն քրեական գործի շրջանակում՝ մեղքը չընդունած և ցուցմունք չտված մյուս մեղադրյալների նկատմամբ դատարանը հնարավոր է համարել որպես պատիժ սահմանել տուգանքը, սույն գործով, հեռակա դատաքննության պայմաններում, դատարանը արդեն իսկ նպատակահարմար է գտել մեղադրական դատավճռի կայացմամբ Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ սահմանել հենց ազատազրկման ձևով ռեալ պատիժ (…)», ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նույն դեպքի կապակցությամբ այլ մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված պատժատեսակների վերաբերյալ դատողությունները սույն բողոքի քննության առարկա չեն և չեն կարող կանխորոշիչ նշանակություն ունենալ Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ նշանակված պատժի օրինականության և հիմնավորվածության գնահատման համար։ Վերաքննիչ դատարանը յուրաքանչյուր մեղադրյալի նկատմամբ պատժի նշանակման հարցը գնահատում է պատժի անհատականացման սկզբունքի հիման վրա՝ ելնելով տվյալ անձի արարքի բնույթից, վտանգավորության աստիճանից և գործի կոնկրետ հանգամանքներից։
Բացի դա Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այն հանգամանքը, որ Պաշտպանը դատական նիստի ընթացքում միջնորդել է կիրառել տուգանք պատժատեսակը, միաժամանակ չհավաստիացնելով Դատարանին, որ երբևէ մեղադրյալի կամ նրա հարազատների հետ խոսել է։
Տուգանք պատժատեսակի նշանակման հնարավորության համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն՝ տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել, մինչդեռ սույն դեպքում դատաքննությունն իրականացվել է հատուկ՝ հեռակա կարգով և մեղադրյալը շուրջ ինը տարի է վարույթին չի մասնակցել, ուստի տուգանք պատժատեսակը չի կարող ծառայել պատժի իրական նպատակներին նաև վերոգրյալ հանգամանքների հաշվառմամբ։
Վերը նշված եզրահանգումների պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առկա չեն օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ, որոնք թույլ կտան փոփոխել մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը, և նման պարագայում վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները:
Հաջորդիվ անդրադառնալով մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ նախ հարկ է փաստել, որ մեջբերված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացումը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու։ Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերվող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի նոյեմբերի 25-ի դատավճռով Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկման ձևով 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման։
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, նրա արարքի սոցիալական հետևանքները, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է իր նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժին և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են:
Վերաքննիչ դատարանը վերահաստատում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ ընտրելիս և այն կրելու անհրաժեշտությունն որոշելիս՝ Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանի կողմից այն կրելու վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առանց ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, սույն գործով հնարավոր չէ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Տվյալ դեպքում մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Վերաքննիչ դատարանը հատկանշական է համարում մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալին մեղսագրված արարքը հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցագործություն է։
Ամփոփելով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների առկայության պայմաններում վերաքննիչ բողոքում ներկայացված չեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են նվազեցնել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, և օբյեկտիվ հիմք հանդիսանալ կամ հիմնավորել Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:
Վերոնշյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են մեղադրյալ Գոռ Մաղաքյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները, և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել, կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ, 371-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 24-ի ԵԿԴ/0118/01/17 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ. ՊԱՊՈՅԱՆ

Լ. ԱԲԳԱՐՅԱՆ