Գործ թիվ ԵԿԴ/0116/01/17



ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Դարինա Բեգլարյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող` Սաթենիկ Անդրեասյանի,

պաշտպան(հանրային)` Ռուզաննա Սիրեկանյանի,
օրինական ներկայացուցիչ` Հակոբ Պետրոսյանի,


2017թ. հունիսի 5-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Նարեկ Հակոբի Պետրոսյանի` (ծնված 2000թ. սեպտեմբերի 8-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, 11-ամյա կրթությամբ, ներկայումս սովորում է թիվ 195-րդ ավագ դպրոցի 11-րդ դասարանում, ամուրի, ֆիզիկապես վատառողջ, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է Երևանի Մազմանյան 20-րդ շենքի 2-րդ բնակարանում, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել ծնողի հսկողության հանձնելը)։

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 15158817 քրեական գործը հարուցվել է 2017թ. ապրիլի 10-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում` քաղ. Նարեկ Պետրոսյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերի քննարկման արդյունքներով։
2017թ. ապրիլի 13-ից քրեական գործի նախաքննությունը կատարվել և ավարտվել է քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջանների քննչա¬կան բաժնում։
2017թ. ապրիլի 18-ին Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ծնողի` Հակոբ Պետրոսյանի հսկողության հանձնելը։
2017թ. ապրիլի 25-ին Նարեկ Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
2017թ. մայիսի 2-ին քրեական գործը Նարեկ Հակոբի Աշոտի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վասության դատարան (փաստացի հանձնվել է 2017թ. մայիսի 4-ին), 2017թ. մայիսի 4-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։

2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված հա¬մա¬րեց այն, որ անչափահաս Նարեկ Պետրոսյանը 2017թ. մարտի 30-ին Երևան քա¬ղաքի Հյուսիսային պողոտայի և Աբովյան փողոցի հատման մասում ապօրինի կերպով բաճկոնի ձախ գրպանում կրել է քաղաքացիական շեղբավոր սառը զենքերի շարքին դասվող` գործարանային ար¬տադրության ընդհանուր նշանակության երկկողմանի սահմանափակիչով սև ծալովի սևեռվող շեղբով քաղաքացիական շեղբավոր սառը զենք հանդիսացող դանակ« որը նույն օրը` ժամը 12։50-ին, հայտ¬նաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում կատարված նրա անձնական խուզար¬կության արդյունք¬նե¬րով, այսինքն` Նարեկ Պետրոսյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախա¬տես¬ված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Ամբաստանյալ Նարեկ Պետրոսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղա¬վոր ճա¬նա¬չեց։ Դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2017թ. մարտի 30-ին Երևան քաղաքի «Վեր¬նիսաժ» տոնավաճառից հորը՝ Հակոբ Պետրոսյանին նվիրելու համար գնել է ծալովի դանակ և դրել տաբատի ձախ գրպանը։ Այնուհետև քայլելով գնացել է Հյուսիսային պողոտայի և Աբովյան փողոցի հատման մաս« որտեղ իրեն են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցներ և պահանջել են դատարկել գրպանների պարունակությունը։ Գրպանները դատարկելուց հետո ոստիկանները տեսել այդ դանակը և իրեն հրավիրել են ոստիկանության բաժին« որտեղ կազմված արձա¬նագրութ¬յամբ դանակ իրենից վերց¬վել է։ Նշեց նաև, որ ոստիկանների կողմից այդ ընթացքում իր նկատմամբ որևէ ապօրինի գործո¬ղություն չի կատարվել։
Ամբաստանյալ Նարեկ Պետրոսյանին առաջադրված մեղադրանքում նրա մեղավորությունը, բացի խոստովանական ցուցմունքներից, հաստատվել է նաև պատշաճ իրա¬վական ընթացակարգերի շրջանակներում դա¬տաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատ¬ման արդյունքներով.
Անձնական խուզարկություն կատարելու արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում 2017թ. մարտի 30ին կատարված այդ քննչական գործողության արդյունքներով խուզարկվող Նարեկ Պետրոսյանի բաճկոնի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է ծալովի դանակ։
Սառը զենքի փորձաքննության 2017թ. ապրիլի 7-ի թիվ 788-17 եզրակացությամբ, համա¬ձայն որի` փորձաքննության ներկայացված երկկողմանի սահմանափակիչով սև, ծալովի սևեռվող շեղբով դանակը գործարանային արտադրության ընդհանուր նշանակության որսորդական ծալովի դանակ է« հանդիսանում է քաղաքացիական շեղբավոր սառը զենք։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` սառը զենք հանդիսացող ծալովի դանակի առկա¬յությամբ և Դատարանում այն զննելու արդյունքներով (արձանագրությամբ)։
Դատարանը դատաքննության արդյունքներով հաստատված համարեց նաև հետևյալ հանգա¬մանքները.
- 2000թ. սեպտեմբերի 13-ին տրված «ԱԱ» սերիայի 262849 ծննդյան վկայականի պատճենի համաձայն` Նարեկ Պետրոսյանը ծնվել է 2000թ. սեպտեմբերի 13-ին, վերջինիս ծնողներն են հանդի¬սանում Հակոբ Պետրոսյանը և Սվետլանա Վարդանյանը։
- ՀՀ ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. ապրիլի 26-ին կատարված հարցման տվյալների հա¬մաձայն` Նարեկ Պետրոսյանը նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ։
- Աջափնյակ վարչական շրջանի «Արմինե» համատիրության կառավարիչ Ռ.Բաղինյանի 2017թ. ապրիլի 27-ի հաստատած բնութագրի համաձայն` Նարեկ Պետրոսյանը հարևանների շրջա¬նում բնութագրվում է դրականորեն` հարգալից է մեծերի նկատմամբ, ուշադիր հարևանների և երեխա¬ների հանդեպ, իր օգնությունն առաջարկող և աշխույժ անձնավորություն է, վայելում է շրջապատի հա¬մակրանքը։
- Արմինե Ղազարյանի կազմած բնութագրի համաձայն` վերջինս Նարեկ Պետրոսյանի հետ անցկացնում է մաթեմատիկայի պարապմունքներ` բարձրագույն ուսումնական հաստատություն ըն¬դուն¬վելու նպատակով, վերջինիս բնութագրում է որպես պարտաճանաչ, խելացի, ազնիվ և նպատա¬կասլաց անձնավորության։
-ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության «Երևանի թիվ 195 ավագ դպրոց» ՊՈԱԿ տնօրեն Ա.Պետրոսյանի 2017թ. ապրիլի 26-ին հաստատած բնութագրի համաձայն` Նարեկ Պետրոս-յանը 2015-2016թթ. ուսումնական տարում ընդունվել է նույն դպրոցի 10-րդ դասարանի լեզվաբանական հոսքում, ուսման ընթացքում ցուցաբերել է լավ առաջադիմություն, հարգալից է ուսուցիչների և ընկերների նկատմամբ, բնավորությամբ ակտիվ է, կազմակերպված և խելացի, ընկերասեր է, վայելում է դասընկերների և ուսուցչական կազմի համակրանքը։
- Թիվ 168 դպրոցի տնօրեն Ս.Գալստյանի 2014թ. փետրվարի 23-ին հաստատած պատվոգրի համաձայն` Երևան քաղաքի ձյուդոյի դպրոցների 2-րդ բաց առաջնության մրցույթում Նարեկ Պետրոսյանը գրավել է 1-ին տեղ։
- «Արմենիա» ՀԲՁ տնօրինության կողմից 2017թ. ապրիլի 26-ին հաստատված` երեխայի բժշկական հսկողության ամբուլատոր քարտի քաղվածքի համաձայն` Նարեկ Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է հարթաթաթություն IIօ։
- 2017թ. ապրիլի 25-ին կազմված մեղադրյալի հարցաքննության, ինչպես նաև 2017թ. մայիսի 29-ի դատական նիստի արձանագրությունների համաձայն` Նարեկ Պետրոսյանն ինչպես մինչդատական վարույթում, այնպես էլ Դատարանում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարածի և խնդրել իրեն ներել։
- 2017թ. ապրիլի 26-ին կազմված` մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի հայր Հակոբ Պետրոսյանի հարցաքննության, ինչպես նաև 2017թ. մայիսի 29-ի դատական նիստի արձանագրությունների համաձայն` Նարեկ Պետրոսյանը բնակվում է ծնողների, քրոջ և եղբոր հետ համատեղ, իրենց ընտանիքում մշտապես տիրում է կայուն և առողջ մթնոլորտ, Նարեկի դաս¬տիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են ծնողները, մշտապես ապահովել են անհրաժեշտ կենսապայմաններով և որևէ կարիք չի ունեցել, հետևողական են որդու ուսմանը, Նարեկի նկատմամբ բողոքով որևէ մեկն իրեն չի դիմել, որդին ունի սրտի արատ և բժիշկները խորհուրդ են տվել չծանրաբեռնվել, զբաղվում է սպորտով և ունի բարձր ցուցանիշներ։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Նարեկ Պետրոսյանը ապօրինի կերպով կրել է քաղաքա¬ցիական շեղբավոր սառը զենքերի շարքին դասվող` գործարանային արտադրության ընդհանուր նշանակության երկկողմանի սահմանափակիչով սև ծալովի սևեռվող շեղբով քաղաքացիական շեղբավոր սառը զենք հանդիսացող դանակ, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք« որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատ¬կանիշ¬ներին։

4. Քրեական պատասխանատվության և պատժի հարցերը.
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ն.Պետրոսյանի անչափահաս լինելը` Դատարանը հատուկ անդ¬րա¬դարձ է կատարում նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու նպատակահարմարությանը։
Այսպես, անչափա¬հասների գործերի վարույթը, նրանց քրեական պատասխանատվության և պատժի առանձնահատկությունները կարգավորվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ գլխում սահ¬մանված դրույթներով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատա¬րանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերա¬զան¬ցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը կամ որոնց համար նախատեսված է ազա¬տազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)», այսինքն՝ անչափահաս Նարեկ Պետրոսյանին մեղսագրվում է ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որը նա կա¬տարել է առաջին անգամ (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. ապրիլի 26-ին կատարված հարցման արդյունքների` նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չէ)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի հետևյալ միջոցները.(...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատա¬պարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկո¬ղութ¬յանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով. (...)»։
Դատաքննությամբ հիմնավորվեց, որ ամբաստանյալ Նարեկ Պետրոսյանը հանցանքը կա¬տարել է անչափահաս տարիքում` տասնվեց տարեկան հասակում, անկեղծորեն զղջացել և առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել բնակվում է ծնողների հետ միա¬սին, նրա դաստիա¬րակությամբ և խնամքով զբաղվում են ծնողները։ Նարեկ Պետրոսյանի կյանքի և դաս¬տիա¬րակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Վերջինս նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել, բնու¬թագրվում է դրա¬կանորեն, ներկայումս սովորում է թիվ 195-րդ ավագ դպրոցի 11-րդ դասարանում, դպրոցն ավարտելուց հետո պատրաստվում է ընդունվել ԲՈՒՀ, ֆիզիկապես վատառողջ է։
Վերոգրյալի հիման վրա` Դատարանը փաստում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Նարեկ Պետ¬րոսյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնա¬հատ¬կութ¬յունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն համոզման, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու՝ դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ հիմքով նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից` երեք ամիս ժամկետով ծնողներ Հակոբ Պետրոսյանի և Սվետլանա Վարդանյանի հսկողությանը հանձնելու պայմանով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Նարեկ Պետ¬րոսյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը, դատվածության հետ կապված իրա¬վական հետևանքներից նրան ձերբազատելուն։
Ամբաստանյալ Նարեկ Պետրոսյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հարցը քննարկելիս Դատարանը ղեկավարվում է նաև անչափահասների իրավունքները երաշխավորող վերաբերյալ միջազգային իրավա¬կան ակտերի դրույթներով.
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրա¬¬կանության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրա¬ժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։
«Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվա¬զագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկե¬ցութ¬յան ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցան¬կացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատ¬կութ¬յուն¬ներին, այն¬պես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
«Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն` «Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հան¬գամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասա¬րակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախ¬տում¬ներ կատա¬րելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացա¬կայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի»։
«Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներ¬¬փակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառ¬ված»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ (...)
(բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձեր¬բակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գործադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է՝ կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաս¬տանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համա¬ձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռ¬նարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկ¬ների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրութ¬յուն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մե¬ղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախ¬տած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրա¬վունքը՝արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանա¬կա¬լիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրա¬վունք¬ների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատ¬մամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաին¬տեգրաց¬ման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաս¬տելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փոր¬ձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագ¬¬րերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահո¬վում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագոր¬ծության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով մեջբերված դրույթները, ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշմամբ արձանագրել է, որ. «13. (…) անչափահասները, պայ¬մանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռ¬նարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորա¬պես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատ¬կություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափա¬հաս¬¬ների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում։ (…)
Այդ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնա¬հատ¬կություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսաց¬նելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջա¬պատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրաց¬նելու հավանա¬կանությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են են¬թարկվում պատ¬ժի ուղղիչ ազդեցությանը։Հետևաբար` դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ազատությունից զրկե¬լու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամկետով ազա¬տազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատ¬ժատեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։
Այսպիսով, վերոնշյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հար¬կադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 443-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, գալով այն եզրակացության, որ անչափահասը կարող է ուղղվել առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, կարող է անչափահասին ազատել պատժից և նրա նկատմամբ նշա¬նակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ։
Ամբաստանյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ծնողների հսկողության հանձնելու հարցը քննարկելիս` Դատա¬րանը գտնում է« որ այն անհրա¬ժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին, սա¬կայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով Նորիկ Պետրոսյանի և/կամ նրա օրինական ներկայացուցչի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել« վերջինիս դեմ քաղաքացիական հայց չի ներ¬կայացվել, քրեական գործում բացակայում է նաև դա¬տական ծախսերի վերաբերյալ որևէ ապացույց, սահմա¬նա¬փակվում է այդ փաստերի արձա¬նագրմամբ։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` պահվող շեղբավոր սառը զենք հանդիսացող որսորդական ծալովի սև դանակն անհրաժեշտ է ոչնչացնել` սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 375-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով, Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց՝

Նարեկ Աշոտի Պետրոսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրան ազատել այդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից` կիրառելով դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոց` ծնողների հսկողության հանձնելը` 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ծնողների հսկողության հանձնելը, թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` շեղբավոր սառը զենք հանդիսացող որսորդական ծալովի սև դանակն ոչնչացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ