Թիվ ԵԿԴ/0114/01/17


ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի«
քարտուղարությամբ` Հասմիկ Ջանազյանի,
մասնակցությամբ`

մեղադրող« Երևանի Կենտրոն և
Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության
դատախազ` Տիգրան Պողոսյանի,

պաշտպան` Արսեն Մկրտչյանի,

նույն Դատարանում` դռնբաց դատական նիստերի կարգով քննեց և 2018թ. մարտի 2-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Վարդան Պետրոսի Նիկողոսյանի՝ (ծնված` 1968թ. հունվարի 4-ին, Վրաստանի Հանրա¬պետությունում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամ¬քին՝ անչափահաս զավակը, նախկինում չդատապարտված, ՀՀ փաստաբանների պալատի անդամ, հաշվառված և բնակվում է Երևանի Նոր Նորքի 9-րդ զանգվածի 46-րդ շենքի 12-րդ բնակարանում, սույն գործով վերագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքների կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռա¬նալու մասին ստորագրություն)։

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 13829116 քրեական գործը հարուցվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 2016թ. նոյեմբերի 17-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժ¬նից ստացված նյութերի քննարկման արդյունքներով։
2016թ. նոյեմբերի 22-ին Վարդան Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։
2016թ. նոյեմբերի 29-ին Վարդան Նիկողոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2017թ. մարտի 17-ին որոշում է կայացվել Վ.Նիկողոսյանին առաջադրված մեղադրանքը փո¬փո¬խելու մասին և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2017թ. ապրիլի 21-ին որոշում է կայացվել Վ.Նիկողոսյանին առաջադրված մեղադրանքը փո¬փոխելու մասին և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2017թ. ապրիլի 26-ին որոշում է կայացվել Կարեն Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին նրա արար¬¬քում այդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացակայության հիմքով։
2017թ. ապրիլի 26-ին որոշում է կայացվել ՀՀ ոստիկանության ծառայող Տիգրան Պետրոսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին գործով ամբաստանյալ Վ.Նիկողոս¬յանին մարմնական վնասվածք պատճառած արարքը իրավաչափ դիտարկելու պատճառաբա¬նութ¬յամբ։
2017թ. մայիսի 2-ին քրեական գործը Վարդան Պետրոսի Նիկողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬¬ղարկ¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դա¬տա¬րան, ընդունվել դատավոր Մ.Մակյանի վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննութ¬յան։
2017թ. հուլիսի 25-ին մեղադրողը դատաքննության արդյունքներով, ղեկավարվելով ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 309.1 հոդվածի 3-րդ մասով, որոշում է կայացրել ամբաս¬տանյալ Վ.Նիկողոսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու, մեղադրանքի ծավալը լրացնելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (պաշտո¬նական փաստաթուղթ ոչնչացնել) նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին։
2017թ. սեպտեմբերի 27-ին թիվ ԵԿԴ 0114/01/17 քրեական գործը դատավոր Մ.Մակյա¬նի` մեկ այլ դատարան գործուղվելու հիմքով վերամակագրվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չա¬կան շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Վար¬դան¬յա¬նիս, նույն օրն ընդուն¬վել է վարույթ, 2017թ. հոկտեմբերի 12-ին նշանակվել է դատական քննության։
2017թ. հուլիսի 25-ին մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 309.1 հոդվածի 3-րդ մասով, որոշում է կայացրել ամբաս¬տանյալ Վ.Նիկողոսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և ծավալը լրացնելու մասին, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 324-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա «2016թ. նոյեմբերի 12-ին` ժամը 24.00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 27/2 հասցեում գործող «Շամպայն» սրճարանում վիճա¬բանության մեջ է մտել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի ՀՈ բաժանմունքի աշխա¬տա¬կիցների հետ։ Շուրջ 15 րոպե տևած վիճաբա¬նության ընթացքում չենթարկվելով ոստիկանության աշխատա¬կից¬ների օրինական պահանջներին« դիտավորյալ կերպով անտեսելով հասարակական վայրերում վար¬քագծի ընդունված նորմերը« բա¬ցա¬հայտ արհամարհանք ցուցաբերելով մարդկային համակե¬ցության կանոնների նկատմամբ և ակն¬հայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հասա¬րակության՝ տվյալ հասցեում գտնվող շենքի բնակիչների և ոստիկանության աշխա¬տակից¬ների նկատմամբ՝ հնչեցրել է սեռական բնույթի հայհո¬յանքներ« որից հետո շարունակելով դիտա¬վոր¬յալ կերպով խախ¬տել հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը« սեփա¬կան անձի առավելութ¬յունն ընդգծելու նպատակով« հասա¬րակության մյուս անդամների ներկա¬յութ¬յամբ գլխից հանել և փողոց է նետել ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Տիգրան Սամսոնի Պետրոսյանի համազգեստի տարր հանդիսացող ծառայողական գլխարկը։
Այնուհետև« շարունակելով խուլիգանական գործողությունները« նույն օրը Վարդան Պետ¬րոսի Նիկողոսյանը ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի թիվ 222-րդ աշխա¬տասենյակում պատռել և հատակին է նետել ոստիկանության կապիտան Տիգրան Սամսոնի Պետրոսյանի կողմից կազմած «անձին ոստիկանության բաժին բերման ենթարկելու մասին» արձանագրությունը« ինչը ուղեկցվել է Վ.Նիկողոսյանի կողմից ոստիկանության աշխատակիցների հասցեին վիրավորական արտահայ¬տություններ հնչեցնելով։
Շարունակելով իր հանցավոր մտադրությունը« սեփական անձը վեր դասելով հասարա¬կութ¬յան համակեցության նորմերից« նույն օրը« ժամը 02-ի սահմաններում ՀՀ ոստիկանության ՃՈ հա¬տուկ պահպանվող տարածքում Վ.Նիկողոսյանը հրաժարվել է անձի սթափության վիճակի ստու¬գում անցնելուց և շուրջ 10 րոպե անպատիվ արտահայտություններ է հնչեցրել սթափության վիճա¬կը ստու¬¬գող «Շտապ բժշկական օգնություն» ՓԲԸ-ի բժշկուհի Լիլյա Գևորգի Պողոսյանի հաս¬ցեին« ին¬չով խաթարել է բժշկուհի Լ.Պողոսյանի բնականոն աշխատանքը։
Բացի այդ« նույն օրը Վ.Նիկողոսյանը անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով` իր առավելությունն ընդգծելու« ինչպես նաև իր կողմից խուլիգանություն կատարելու կապակցությամբ վարույթին խոչընդոտելու նպատակով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի թիվ 222 աշխա¬տասենյակում պատռելու միջոցով« վնասել է նույն բաժնի աշխատակից Տիգրան Սամսոնի Պետ¬րոս¬յանի կողմից կազմած և ստորագրված պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Անձին ոստի¬կանության բաժին բերման ենթարկելու մասին» արձանագրությունը »։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հարցաքննվելիս ամբաստանյալ Վար¬դան Նիկողոսյանն իրեն մեղավոր չճանաչեց, հայտնեց, որ 2016թ. նոյեմբերի 11-ին` ժամը 20-ից 21-ի սահմաններում իր գործ¬ընկեր, փաստաբան Արմեն Հակոբյանի հետ գտնվում էին «Շամ¬պայն» սրճարան, որտեղ մասնակցում էին փոքր երեխայի ծննդյան արարողության։ Շնորհավորել էին ծննդյան արարողության մասնակիցներին, այդ ընթացքում խմել էր 2 բաժակ շամպայն, իսկ Արմենը չէր խմել, քանի որ ավտոմեքենան էր վարելու։ Երեկոյան, երբ արդեն բոլոր հյուրերը հեռացել էին և ինքն էլ պատրասվում էր վերարկուն հագնել և սրճարանից դուրս գալ, իրեն է մոտեցել Կարենը և հայտնել, որ երկու ոստիկան են սրճարան եկել, ովքեր ցանկանում են ակտ կազմել։ Դիմելով իրեն` Կարենը խնդրել է մոտենալ նրանց և պարզել, թե ինչ է կատարվում, քանի որ անձամբ իրավաբա¬նա¬կան տերմիններից չէր հասկանում։ Մոտեցել է ոստիկաններին, նրանց է ներկայացրել իր փաստա¬բանական գործունեության մասին արտոնագիրը և խնդրել, որ նրանք ևս ներկայանան։ Վերջիններս էլ պատասխանել են, որ ՀՀ ոստիկանության կենտրոնականի բաժնի տեսուչներ են, այդտեղ են եկել ահազանգ ստանալու կապակցությամբ։ Նրանց ասել է, որ վկայականները ցույց տան, որից վեր¬ջիններս հրաժարվել են` հայտնելով, որ այդտեղ են եկել վարչական իրավախախտ¬ման վերաբերյալ ակտ կազմելու համար։ Ոստիկաններից պահանջել է իրենց ներկայացնել ստացված ահազանգի վերաբերյալ որևէ փաստաթուղթ, որը նրանք չեն ներկայացրել` պատճառա¬բանելով, որ ահազանգով են եկել և որևէ փաստաթուղթ չունեն։ Քանի որ ոստիկանները ոչ մի իրա¬վական հիմք չէին ներկա¬յացրել իրավախախտման վերաբերյալ, ինքը նրանց խնդրել է, որ սրճա¬րանից դուրս գան։ Ոստի¬կան¬ները հետաքրքրվել են, թե նա ով է, որ նրանց դուրս է հանում այդ¬տեղից, նրանցից Գագիկ անունով ոստիկանը զանգահարել և զեկուցել է, որ նրանց վիրավորում և կոպտում են` խնդրելով, որ ծառա¬յողական մեքենա ուղարկեն։ Ոստիկանութ¬յան համապատաս¬խան ավտոմեքենան մոտենա¬լուց հետո նրանք իրեն ձեռքերից բռնել և ուղեկցել են դեպի այդ մեքենան, այդ ընթացքում բանավոր կերպով խնդրել է իր ընկեր Արմենին, որ նա իր շահերը ներ¬կայացնի և իրավաբանական օգնություն ցուցաբերի։ Իրեն նստեցրել էին մեքենան և տարել ոստի¬կանության բաժին, որտեղ իրեն նախատել են, որ գտնվում է ալկոհոլի ազդեցության տակ է, ինչը չի հերքել, քանի որ ծննդյան արարողության էր մասնակցել։ Ոստիկաններն իրեն տարել են խմա¬ծության աստիճանը որոշելու և երբ ներս են տարել տվյալ բժշկական հաստատութ¬յուն, զննություն կատարող բժշկուհին իրեն ասել էր, թե` «սրան ինչի եք ստեղ բերել, չեք տենում հարբած ա»։ Առանց այդ էլ գտնվելով սթրեսային վիճակում` բժշկուհու այդ խոսքերից հետո իրեն ավելի վատ է զգա¬ցել և հրաժարվել են խմածության ստուգման ենթարկվե¬լուց։ Դրանից հետո ոստիկաններն իրեն կրկին ուղեկցել են ոստիկանության բաժին, որտեղ իրեն պահել են մինչև ժամը 4-ը, այդ ընթացքում փորձել են ինչ-որ փաստաթղթեր կազմել։ Հրաժարվել է այդ փաստաթղթերի տակ ստո¬րագրելուց և պահանջել իր փաստաբանին, սակայն նրանք ոչ-ոքի թույլ չեն տվել մուտք գործել իր մոտ։ Այդտեղ իրեն հսկել են չորս ոստիկաններ, երբ նրանց է դիմել` պահանջելով, որ ներս թողնեն իր պաշտպանին, ինչն օրենքով թույլատրելի էր, պատասխանել են, որ թքած ունեն իր օրենքի և սահմանադրության վրա, այդտեղ նրանց օրենք¬ներն են գործում, որ ցան¬կանան, իրեն այդտեղ կթաղենք, մի բան «կգցեն» իր գրպանը և «գլխին կսարքեն»։ Ի պատասխան նրանց` ասել, որ տես¬նեն, թե ինքը նրանց գլխին ոնց է սար¬քելու, եթե նրանք օրենք եք խախտում։ Մո¬տավորապես ժամը 4-ին իր մոտ էին եկել ոստիկանները և հայտ¬նել, որ կարող է գնալ, արդեն ազատ է։ Հրա¬ժարվել էր գնալուց` պահանջելով իր փաստա¬բանին։ Այսպիսով, իրեն այդտեղ պահել են գիշերը ժամը 24։00-ից մինչև առավոտյան ժամը 4-ը, որից հետո հարկադրաբար իրեն դուրս են հա¬նել բաժ¬նից։ Հաջորդ օրն անցել է բժշկական զննութ¬յան, որի արդյունքներով պարզվել է, որ ձեռքերի և մեջքի հատվա¬ծում ստացել է վնասվածքներ։
Հայտնեց, որ ոստիկանները իրենց ցուցմունքում նշել են, թե իբր նրանց հասցեին ինքը տվել է հայհո¬յանքներ, աշխատակիցներից մեկի ծառայողական գլխարկն է նետել, ինչն իրականութ¬յանը չի համապատասխանում, նշվել է ոստիկանների անօրինական գործողությունները որևէ կերպ ար¬դարացնելու նպատակով, որ անձին, առավել ևս` փաստաբանին, ծառայողական գործո¬ղութ¬յուն¬¬ները իրականացնելու ընթացքում անօրինական կարգով բերման են ենթարկել ոստիկա¬նութ¬յուն։ Նշեց, որ տվյալ ոստիկանները սույն գործի շրջանակներում կատարել են դատավարա¬կան գործո¬ղութ¬յուններ, հետևաբար` վկայի կարգավիճակում նրանց տված ցուցմունքները չեն կարող որպես թույլատրելի ապացույց դիտարկվել, առավել ևս` օգտագործվել։
Վկա Տիգրան Պետրոսյանը Դատարանում հայտնեց, որ աշխատում է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժ¬նի համայնքային ոստիկանության բաժանմունքում` որպես ավագ տեսուչ։ Ամ¬բաստանյալ Վար¬դան Նիկողոսյանին ճանաչում է աշխատանքի բերումով։ 2016թ. նոյեմբերի 11-ին ընդգրկված էր ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի օրվա հերթապահ վերակարգում։ Այդ օրը` ժամը 23։00-ի սահմաններում, ոստիկանության բաժնից զանգահարել և հայտնել են, որ մի քաղա¬քացուց ստացել են ահազանգ, ով բողոքել է Երևանի Մաշտոց փողոցում գործող «Շամ¬պայն» սրճա¬րա¬նում երաժշտության բարձր ձայների վերաբերյալ։ Իր գործընկերոջ` Գագիկ Պետ¬րոսյանի հետ 23։45-ի սահմաններում մոտեցել են նշված ակումբ, հանդիպել տնօրենի հետ, ում հայտնել են քա¬ղաքացուց ստացած ահազանգի մասին և պարզաբանել վարչական իրավախախ¬տումների մա¬սին 180-րդ հոդվածը, ըստ որի` ժամը 23։00-ից հետո գործում է լռության կանոնը։ Տնօրենը խնդրել է սպա¬սել, հեռացել և քիչ անց վերադարձել է ամբաստանյալ Վարդան Նիկո¬ղոսյանի և ևս մի անձի հետ։ Նույն պարզաբանել է նաև նրանց, սակայն Վարդանը սկսել է բղավել, հայհոյել, իր հա¬մազգեստից ամրացված գլխարկը վերցրել և նետել է փողոց` բղավելով, որ «ռադներս քաշենք»։ Վար¬դանը նույնը փորձել է անել իր գործընկերոջ գլխարկի հետ, սակայն նա արդեն պատրաստ էր և թույլ չի տվել։ Իր գլխարկը նետելուց հետո Վարդանը սրճարանից դուրս է եկել և փորձել է գլխարկը նետել երթևեկելի մաս, վերջինս գինովցած էր և դրսևորում էր ոչ ադեկ¬վատ վարքագիծ։ Սրճարանում գտնվող աշխատակիցներն այդ ամենին ականատես էին, ականա¬տես էր նաև տնօրենի եղբայրը, ով, ներկայանալով որպես փաստաբան, ասում էր, որ Վարդանին բաժին չտա¬նեն, որ նա ուղղակի խմած է։ Նշեց, որ դեպքի ժամանակ սրճարանի սրահում հաճախորդ չի եղել։ Տեսնելով իրավիճակը` ինքը և գործընկերը կապվել են ոստիկանության բաժնի հերթապահ մասի աշխատակցի հետ և օգնություն կանչել, որից հետո ժամանած պարեկային մեքենայով ամբաս¬տանյալին բերման են ենթարկել ոստի¬կանության բաժին։ Մինչև սթափության վիճակի ստուգելու համար Վարդանին բժշկի մոտ ուղեկցելն արձանագրություն է կազմել նրան բերման ենթարկելու մա¬սին, որից հետո առաջարկել է ստորագրել այն, սակայն Վարդանն ասել է, որ այդ պահին անելու է այն¬պիսի մի բան, ինչի համար ինքը նրան հարվածելու է, որից հետո իր ձեռքից վերցրել է արձա¬նագրութ¬յունը և այն պատռել։
Նշեց, որ Վարդանին ուղեկցել են նաև խմածության ստուգման և երբ բժիշկը նրա սթա¬փութ¬յան վիճակն էր ստուգում, Վարդանը հրաժարվել է արտաշնչել և վիրավորել է ստուգող բժշկին։ Հայտնեց, որ Վարդանի նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել, նա անհասցե հայհոյանք¬ներ էր տալիս, այդ թվում` ոստիկանության ահազանգած քաղաքացուն ուղղված։ Վարդանի պահվածքը խոսում էր այն մասին, որ վերջինս գտնվում է ալկոհոլային ազդեցության տակ, սթափությունը ստու¬գելու ժամանակ նա իրեն պահել է ագրեսիվ, բղավել է, հայհոյել բժշկին, այդ ագրեսիվ պահ¬վածքը պահպանում էր նաև նրան հատուկ պահպանման տարածք տեղափոխելիս, ուստի ստիպ¬ված էր նրան ձեռնաշղթա¬ներ հագցնել։ Վերջինս փորձում էր վնասել ձեռքերը` ասելով, որ կբողոքի իրենց դեմ` ներկայաց¬նելով, թե իբր այդ վնասվածքները պատճառել են իրենք` ոստիկանները։
Նշեց, որ տնօրեն Կարենը սրճարանում ևս դժգոհում էր և Վարդանի նման փորձում էր հա¬կաճառել, իսկ Արմենը, ով ներկայացել էր որպես փաստաբան, փորձում էր իրավիճակը չշի¬կաց¬նել և հանգստացնում էր նրանց, խնդրում էր, որ իրենք միջադեպին ընթացք չտալ։
Նշեց, որ Արմենն իրենց չէր հայտնել, որ ներկայացնում է Վարդանի շահերը, հայտնել է միայն, որ փաստաբան է։ Երբ իր գործընկերոջ հետ մոտեցել են սրճարան, բարձր երաժշտություն և աղմուկ չկար, այդ պահին հասարակական կարգի խախտում չեն նկատել։ Պարզաբանեց, որ ոստի¬կա¬նություն ահազանգած քաղաքացին զանգահարել է ժամը 23։15-ի սահմաններում և հայտ¬նել, որ այդ պահին բարձր երաժշտություն է հնչում, որը նրան խանգարում է։ Սովորաբար ահա¬զանգը գրանց¬վում է համապատասխան մատյանում, որից հետո դրա մասին տեղեկացվում է համապա¬տասխան հերթապահ աշխատակիցը, ով գնում է նշված հասցե։
Վկա Գագիկ Պետրոսյանը Դատարանում հայտնեց, որ աշխատում է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում` որպես համայնքային ավագ տեսուչ։ Վարդան Նիկողոսյանին ճա¬նա¬չում է քննվող դեպքի կապակցությամբ։ 2016թ. նոյեմբերի 11-ին ընդգրկված է եղել հերթա¬պա¬հության վերակարգում։ Այդ օրը` ժամը 23։05-ին Կենտրոնականի բաժնի օպերատիվ հերթապահի կողմից տեղեկացել են, որ ոստիկանության Երևան քաղաքի օպերատիվ կառավարման բաժին է զան¬գա¬հարել մի կին և հայտնել, որ նրանց շենքի տակ գտնվող «Շամ¬պայն» ակումբից լսվող բարձր երաժշտության ձայնը խանգարում է նրանց հանգիստը։ Այդ պահին Տիգրան Պետրոսյանի հետ միա¬սին գտնվում էին Նոր Նորքի Ս.Գրիգոր Լուսավորիչ հիվանդանոցի մոտ, որտեղ ալկոհո¬լային ինտոքսիկացիայով ահազանգ ունեին։ Այդ ժամանակ կապ է հաստատել ահազանգ տված տիկնոջ հետ, որն էլ նրան հայտնել է, որ այլևս չի կարող հանդուրժել տվյալ ակումբից լսվող աղմուկը` հայտ¬նելով նաև, որ մայրն անկողնային հիվանդ է և այդ աղմուկը խանգարում է նրանց հանգիստը։ Այդ կնոջը հայտնել է, որ շուտով կմոտենա նրան։ Գնացել են Մաշտոցի 24 հասցեում գտնվող ա¬կումբ, ժամը 23։40-ի սահմաններում մտել են նշված ակումբը, որտեղ բարի մոտ կանգ¬նած են եղել մի երի¬տասարդ աղջիկ և տղա։ Մոտենալով վերջիններիս` հայտնել են, որ այդտեղ են եկել ահա¬զանգով։ Քիչ անց իրենց է մոտեցել մի երիտասարդ, ներկայացել Կարեն անունով, որը հանդիսա¬նում էր տվյալ ակումբի տնօրենը։ Նրան ևս հայտնել են, որ այդտեղ են եկել բողոքի ահա¬¬զան¬¬գով։ Այդ ամենը լսելուց հետո Կարենը իրենցից մեկ րոպե ժամանակ է խնդրել և մտել է սրճա¬րանի ներքին սրահ, որ¬տեղից դուրս է եկել երեք անձի ուղեկցությամբ։ Նրանցից երկուսը ներ¬կա¬¬յացել են Վարդան և Արմեն անուններով, իսկ երրորդը չի ներկայացել։ Վարդան Նիկողոսյանը հե¬տաքրքրվել է իրենց այցի նպատակի մասին, ուստի գործընկերոջ հետ միասին պարզաբանել են իրենց այցի նպատակը։ Վար¬դան Նիկողոսյանը սկսել է ագրեսիվ պահվածք դրսևորել` հայտնելով իրենց, որ այդ վայրը մաս¬նավոր սեփականություն հանդիսացող տարածք է, նրանք էլ այդտեղ ծնունդ են նշել նրանց բարե¬կամի երեխայի հետ կապ¬ված։ Խոսակցության ընթացքում Վարդան Նիկողոսյանը սկսել է հայ¬հոյանք¬ներ հնչեցնել ահա¬զանգ տվողի նկատմամբ և իրենցից պահանջել է ահազանգի գրավոր տար¬¬բերակը։ Տեղեկացրել են, որ իրենց մոտ այն չկա, քանի որ ահազան¬գերը ստանում են հե¬ռախոսազանգերի միջոցով։ Այդ ընթացքում Վարդան Նիկողոսյանը սկսել է հայհոյելով դուրս հանել իրենց։ Ավելին, Վարդանը, մոտենալով Տիգրանին, վերցրել է նրա ծառայո¬ղական գլխարկը և դուրս նետել, որից հետո մոտեցել է իրեն` փորձելով վերցնել նաև իր գլխարկը, սակայն բռնել է նրա ձեռքը և թույլ չի տվել անել դա։ Դրանից հետո ինքը դուրս է եկել, որ վերցնի Տիգրանի գլխարկը, որտեղով անցնում էին ազգությամբ ռուս քաղաքացիներ։ Վերոնշյալ անցորդ¬ները, տեսնելով գլխարկը, ցան¬կացել են վերցնել այն և այդ ժա¬մա¬նակ Վարդանը ասել է նրանց, որ դեն նետեն, դա «մուսռի» գլխարկ է և գտնվում է արժանի տե¬ղում։ Այդ քաղաքացին վերցրել էր գլխար¬կը, տվել է իրեն։ Վար¬դանը նորից սկսել է հայհո¬յանքներ հնչեցնել և Արմեն անունով երի¬տա¬սարդը հայտնել է, որ ներո¬ղություն է խնդրում Վարդանի փո¬խարեն և խնդրել, որ իրավիճակը չսրվի, նրան ներեն։ Իրենք Ար¬մենին հորդորել են, որ Վարդանին հանգստացնի, սակայն դա նրան չի հաջողվել, ինքը զանգա¬հարել է ՀՀ ոստիկա¬նութ¬յան Կենտրոնա¬կանի բաժնի օպերատիվ հերթապահին և օգնություն խնդրել։ Ուղարկված համա¬պա¬¬¬տասխան ավտոմեքենայով Վարդան Նիկողոսյանին բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնա¬կա¬նի բաժին։ Ոստի¬կա¬նութ¬յան բաժնում կազմվել է համապատասխան բերման ենթար¬կելու մասին արձանագրություն, որը կազմելուց հետո Վարդանը հայտնել է, որ այն¬պիսի բան կանի, որ նրան կհարվածեն։ Այդ խոս¬քերը լսելուց զարմացել են, այդ պահին Վարդանը վերցրել է կազմված բեր¬ման ենթարկելու մասին արձանագրությունը և ստորագրելու փոխարեն այն պատռել է, որից հետո հայ¬տա¬րարել է, որ դա նա չի պատռել և ոչ մի արձանագրություն էլ չի կազմ¬վել։ Այնուհետև Վար¬դան Նիկողոս¬յանին և նրա հետ գտնվող երեք անձանց տարել են շտապօգնութ¬յան ենթա¬կայան, որ նրա խմա¬ծութ¬յան աս¬տիճանը ստուգեն։ Այնտեղ պարզվել է, որ ստուգող բժիշկը գտնվում է «Փոսի գայի»-ում և Վար¬դա¬նին տեղափոխել են այնտեղ, որտեղ նա հրաժարվել է ստուգում անցնելուց։ Այնտեղից նրան տեղափոխել են ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ սահ¬ման¬ված ժա¬մանակը լրանալուց հետո նրան հայտնել են, որ կարող է հեռանալ։ Վերջինս հայտնել է, որ, «ինքը պարապ է, անելու ոչինչ չունի և սպասում է իր փաստաբանին», նա ան¬ընդ¬մեջ կրկնել է, որ իրենց «գլխին սարքելու է» և նմանատիպ այլ արտահայտություններ հնչեցրել։
Վկա Մարիաննա Մկրտչյանը Դատարանում հայտնեց, որ բնակվում է Երևանի Մաշտոցի 27 հաս¬ցեով` «Շամպայն» սրճարանի անմիջապես վերևի հարկում։ Հայտնեց, որ սրճարանի բացման օր¬վանից սրճարանում հնչում է բարձր երաժշտություն, տնօրինությանը մի քանի անգամ նա¬խազգու¬շացրել է, սակայն որևէ արդյունքի չի հասել։ Եղել է դեպք, երբ սրճարանում գործել է կա¬րաոկե։ Իր տանը 2 տարի անկողնուն գամված էր ծանր հիվանդությամբ տառապող մայրը, ով մա¬հացել է 2016թ. դեկտեմբերի 26-ին։ Դեպքի օրը կրկին սրճարանից բարձր երաժշտություն էր հնչում և քանի որ երաժշտությունը իջեցնելու վերաբեր¬յալ նախկին խնդրանքները և պահանջները երբեք չէին ազդել, նպատակահարմար է գտել ահազանգել ոստիկանություն։ Ոստիկանության աշխա¬տա¬կիցները իրեն ետ են զանգահարել ժամը 01։05-ի սահմաններում և ինքը նրանց տեղե¬կացրել է, որ երաժշտությունը մոտ 15 րոպե է, ինչ դադարել է։ Որոշ ժամանակ անց լսել է, որ սրճա¬րանում տեղի է ունենում վիճա¬բանություն մի քանի մարդկանց միջև, լսել է, որ հավանաբար սրճա¬րանի տնօրեն Կարենի ձայնը, ով երևի թե իր հասցեին վիրավորական արտահայտություններ է հնչեցրել, մասնավորապես` նշել, որ «ահազանգողը տականք է», սակայն վիճաբանությունը չի տեսել, քանի որ իրենց մոտից սրճարանի մուտքը տեսանելի չէ։ Նշեց, որ ըստ ձայների` վիճաբանությունը տևել էր 25-ից 30 րոպե։ Հայտնեց, որ հայհոյանքներ չի լսել, սակայն նկատել էր ոստիկանության մեքենան և հետո մոտեցել է նաև երկրորդ մեքենան։ Նշեց, որ իր մայրը, շատ վատառողջ լինելով, մոտեցել է իրեն և հորդորել է, որ գնա և պահանջի, որ երաժշտության ձայները ցածրացնեն, եղել են դեպքեր, որ իրեն մոտենալիս վայր է ընկել, նրան բարձրացրել և նորից տեղավորել է անկողնու մեջ։
Վկա Լիլյա Պողոսյանը Դատարանում հայտնեց, որ աշխատում է քաղաքային շտապ¬օգնությունում՝ որպես ավագ բժշկուհի։ Ամբաստանյալին ճանաչում է դեպքի հետ կապված, նախ¬կինում չի ճանաչել։ Դեպքի օրը միջոցառում է տեղի ունեցել, ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժ¬¬¬¬նից սթափության ստուգման համար իրենց մոտ են բերել Վարդան Նիկողոսյանին, սակայն վերջինս հրաժարվել է ստուգումից` ասելով՝ «թքած ունեմ ձեր ապարատի և ձեր վրա»։ Զննութ¬յունից հրաժարվելու վերաբերյալ կազմել է գրություն, որը ստորագրվել է Վարդան Նիկողոսյանի կող¬մից և գրությունը հանձնվել է վերջինիս ուղեկցող ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի աշխա¬տա¬կիցներին։ Նշեց, որ ոստիկանության աշխատակիցներից է տեղեկացել, որ Վարդան Նիկո¬¬ղոս¬յանը փաստաբան է։
Դատարանում հարցաքննվեցին նաև պաշտպանական կողմի վկաները։
Այսպես, վկա Մերի Շահինյանի Դատարանում հայտնեց, որ աշխա¬տում է «Շամպայն սրճա¬րանում` որպես մենեջեր։ Ամբաստանյալ Վարդան Նիկողոսյանին ճանաչում է որպես սրճա¬րանի հա¬ճախորդ և փաստաբան։ 2016թ. նոյեմբերի 11-ին վերոնշյալ սրճարանում ծննդյան արա¬րողութ¬յուն է եղել, երաժիշտները այնտեղից գնացել են 22։45 րոպեին։ Տնօրեն Կարեն Հակոբյանը ճանա¬պար¬հել էր երաժիշտներին և հյուրերին, երբ 23։15-ից 23.20-ի սահմաններում սրճարան են եկել ոստի¬կանության երկու աշխատակիցներ։ Դիմավորել է նրանց, ովքեր տեղեկացրել են, որ այդտեղ են եկել ահազանգով։ Այդ ժամանակ ներս է մտել սրճարանի տնօրեն Կարենը և ոստիկանները նրան ևս հայտնել են իրենց սրճարան այցելելու պատճառը։ Ոստիկանների հետ խոսելու ընթացքում տնօրենն ասել է, որ նրանք իրենց սրճարան գալու հիմքերը ներկայացնեն, սակայն ոստիկանները գրա¬վոր ոչ մի հիմք չեն կարողացել ներկայացնել։ Կարենը դիմել է Վարդանին, որ վերջինս ոստի¬կանների հետ խոսի։ Վարդանը մոտեցել է նրանց, կարմիր ինչ-որ գրքույկ է ներ¬կայացրել` ասելով, որ նա փաստաբան է և ոստիկանների այցի հիմքերի վերաբերյալ փաս¬տաթղթեր է պահանջել։ Քանի որ ոստիկանները չեն կարողացել սրճարանի դեմ ներկայաց¬ված բողոքի վերաբերյալ որևէ փաս¬տաթուղթ ներկայացնել, Վարդանը նրանց խնդրել է դուրս գալ սրճա¬րանից։ Այնուհետև ոստի¬կան¬ներից մեկը զանգահարել է ինչ-որ տեղ, նրանք բոլորով սրճա¬րանից դուրս են եկել, որից հետո ինքը փակել է սրճարանի դռները և հեռացել։
Վկա Կարեն Հակոբյանը Դատարանում հայտնեց, որ Վարդան Նիկողոսյանին ճանաչում է որպես եղբորը պատկանող փաստաբանական ընկերության աշխատակից` գործընկեր։ Հանդի¬սա¬նում է շուրջ 1 տարի գործող «Շամպայն» սրճարանի սեփականատերը և տնօ¬րենը։ 2016թ. նոյեմ¬բերի 11-ին վերոնշյալ սրճարանում նշել են իր մտերիմներից մեկի երեխայի ծննդյան միամյակը։ Սրճա¬րանը ընդհանուր ունի 90 քմ տարածք, աշխատան¬քային ժամերն են 11։00-ից մինչև 23։00-ն։ Ծննդյան արարողությունը վերջանալուց հետո՝ ժամը 22։45-ին ճանա¬պար¬հել է երաժիշտներին, որի ժամանակ միջոցառման մասնակիցների մեծ մասն արդեն հեռացել էին։ Ճա¬նա¬պար¬հել է նաև մյուս հյուրերին` ուղեկցելով մինչև մեքենա, ապա վերադարձել է սրճարան, պատ¬րաստվում էին փակել այն։ Ներս մտնելով սրճարան` այնտեղ տեսել է երկու ոստիկանության աշխատակիցների, մոտե¬ցել է նրանց` հարցնելով իրենց սրճարան այցելելու պատճառը։ Երբ նրանք սկսել են խոսել, խնդրել է Վարդան Նիկողոսյանին` որպես օրենքին տիրապետող անձի, մո¬¬տենալ ոստիկաններին և պարզել նրանց այցելության հանգամանքը։ Վարդանը մոտեցել է նրանց, ծոցագրպանից հանել իր փաստա¬բա¬նական գործունեության մասին արտոնագիրը և խնդրել, որ նրանք ևս ներկայանան։ Նրանք էլ հայտնել են, որ համազգեստն արդեն ամեն ինչ ասում է իրենց ինքնության մասին և սրճարան են եկել ահազանգ ստանալու առիթով։ Քանի որ ոչ մի փաստ չեն ներկայացրել նրանց վկայակոչված ահազանգի հիմքերի վերաբերյալ, Վարդանը նրանց ասել է, որ սրճարանից դուրս գան։ Այդ ընթաց¬քում կարճահասակ ոստիկանը զանգահարել է ինչ-որ մեկին և ասել, որ նրանց ահաբեկում են։ Այնու¬հետև նրանք միասին դուրս են եկել սրճա¬րանից` տվյալ հարցը պարզա¬բա¬նելու համար, իսկ ինքն աշխա¬տանքներ է տարել սրճարանը փակելու ուղղությամբ։ Երբ պա¬տու¬հա¬նից դուրս էր նայել, նկատել է, որ Վարդանին նստեցնում են ոստիկանական մեքենան և տեղա¬փոխում։
Վկա Մհեր Կուրդինյանը Դատարանում հայտնեց, որ «Շամպայն» սրճարանում աշխատում է` որպես բարմեն։ 2016թ. նոյեմբերի 11-ին վերոնշյալ սրճարանում ծննդյան արարողություն էր, որին ներկա էր նաև Վարդան Նիկողոսյանը, բայց ոչ որպես արարողության մասնակից։ Արարո¬ղությունը վերջացել է ժամը 22։30-ից 22.40-ի սահմաններում, որից հետո երաժիշտները հեռա¬ցել են, այնու¬հետև ինքն անցել է իր աշխատանքային պարտականությանը` սրճարանը հա¬վաքելու գոր¬ծո¬ղութ¬յանը։ Ժամը 23։00-ի սահմաններում սրճարան են մտել երկու ոստիկանության աշխա¬տակիցներ, որոնց դիմավորել է սրճարանի մենեջեր Մերի Շահինյանը։ Ոստիկանները ոչ մի թուղթ չեն ներկա¬յացրել իրենց այդտեղ գտնվելու հետ կապված։ Այնուհետև նրանց է մոտեցել տնօրեն Կարենը և քանի որ Վարդանը այդտեղ էր, տնօրենը նրան է խնդրել որպես փաստաբան հարցին տալ ճիշտ լուծում։ Վարդանը, մոտենալով նրանց, ցույց է տվել փաստաբանական գործունեութ¬յամբ զբաղ¬վելու մա¬սին արտոնագիրը, սակայն մի քանի բառ փոխանակելուց հետո ոստի¬կանները նրան տարել են։ Խոսակցությունը նրանց միջև տևել է մոտավորապես 10-ից 15 րոպե։ Նշեց, որ քննվող դեպքից եր¬կար ժամանակ անցնելու պատճառով դեպքից այլ մանրամասներ չի հիշում։
Վկա Արմեն Հակոբյանը Դատարանում հայտնեց, որ մասնագիտությամբ իրավաբան է, զբաղվում է փաստաբանական գործունեությամբ։ Վարդան Նիկողոսյանի հետ գտնվում են գործ¬ըն¬կե¬¬րային հարաբերությունների մեջ, միասին են աշխատում։ Քննվող դեպքի օրը Վ.Նիկողոսյանի հետ հրավիրված են եղել մասնակցելու խնջույքի՝ Հենրիկ Մնացականյանի երեխայի ծննդյան արա¬¬րողությանը, որը տեղի էր ունեցել «Շամպայն» սրճարանում։ Միասին այցելել են այնտեղ։ Երբ խնջույքն ավարտին էր մոտեցել և Վ.Նիկողոսյանի հետ պատրաստվում էին հեռանալ, իրեն է մոտե¬ցել սրճարանի տնօրեն Կարեն Հակոբյանը և դիմելով Վ.Նիկողոսյանին` խնդրել է նրա օրի¬նա¬կան շահերը պաշտպանել, քանի որ սրճարան էին եկել երկու ոստիկանության աշխատա¬կից¬ներ։ Արմեն Հակոբյանը Վ.Նիկողոսյանի հետ մոտեցել են ոստիկաններին, Վ.Նիկողոսյանը նրանց ցույց է տվել իր փաստաբանական գործունեության վերաբերյալ վկայականը, սակայն ոս¬տիկան¬ները փաստա¬թուղթ ցույց չեն տվել և չեն ներկայացել։ Վ.Նիկո¬ղոսյանը նրանցից պա¬հան¬ջել է ներկայացնել իրենց այդտեղ գտնվելու պատճառը և տալ պարզաբանումներ։ Ոստիկան¬ները չեն կարողացել հստակ պարզաբանումներ տալ։ Ոստիկան¬ներից մեկն ասել է, որ ինքն ու Վարդան Նիկողոսյանը գտնվում են ալկոհոլի ազդեցության ներքո, և խոչընդոտում են նրանց աշխատանքը։ Այնուհետև զանգահարել են ոստիկանություն և այնտեղից եկած ավտոմեքենայով Վ.Նիկողոսյա¬նին սրճարանից բերման են ենթարկել ոստիկա¬նութ¬յան բաժին։ Վ.Նիկողոսյանը իր կամքով գնա¬ցել և նստել է ոստիկանական ավտոմեքենան, և այդ ընթացքում կողմերից ոչ մեկը հայհոյանք¬ներ չի հնչեցրել։ Այդ ընթացքում Վ.Նիկողոսյանը դիմել է իրեն` նրա շահերի պաշտպանությունը ստանձ¬նելու խնդրանքով։ Այդ կա¬պակ¬ցությամբ առավոտյան մինչև ժամը 05։00-ն գտնվել է ոստի¬կանության շենքի մոտ, այդ ընթաց¬քում նա փորձել է տեղեկություններ ստանալ Վ.Նիկողոսյանի մասին, սակայն նրան հայտնել են, որ Վ.Նիկողոսյանին տարել են ստուգման։ Ժամը 02։30-ի սահ¬մաններում Վ. Նիկողոսյանին բերել են ոստիկանության ավտոմեքենայով, որից իջնելուց Վ.Նիկո¬ղոս¬¬յանի ձեռքերը եղել են ձեռնաշղթաների մեջ։ Տեսնելով դա` հարցրել է, թե ինչի համար են այդ ձեռ¬¬նաշղթաները և փորձել է նրանցից հետո ներս մտնել ոստիկանության բաժնի շենք։ Ոստի¬կանները թույլ չեն տվել` ասելով, թե ինքը ևս գտնվում է ալկոհոլի ազդեցության տակ և խոչ¬ընդո¬տում է ոստի¬կանների աշխա¬տանքը։ Չի կարողա¬ցել իրակա¬նացնել իր իրավապաշտպան գոր¬ծու¬նեութ¬¬յունը, քանի որ խոչըն¬դոտել են անգամ ոստի¬կանության բաժին մուտք գործելու տես¬անկ¬յունով, այդ կապակցութ¬յամբ հայտարարություն է ներ¬կա¬յացրել ՀՀ փաստաբանական պալատ։
Ամբաստանյալի մեղադրանքը մեղադրող կողմը հիմնավորված է համարել նաև իրեղեն ապա¬ցույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթի` Վարդան Նիկողոսյանի կողմից 2016թ. նո¬յեմբերի 12-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի թիվ 222-րդ աշխատասենյակում պատռված «Անձին ոստիկանության բաժին բերման ենթարկելու մասին» արձանագրության առկայությամբ։ Համաձայն այդ արձանագրության՝ այն 2016թ. նոյեմբերի 12-ին կազմել է ՀՀ ոստիկանության Կենտ¬¬րոնական բաժնի ՀՈԲ ավագ տեսուչ Տ.Պետրոսյանը, ըստ որի այդ օրը ժամը 00.15-ի սահ¬ման¬ներում Երևանի Մաշտոցի 27 հասցեի մոտից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին խուլիգա¬նություն կատարելու կասկածանքով բերման է ենթարկել Վարդան Պետրոսի Նիկողոսյանին։ Արձա¬նագրությունը ստորագրված է Տ.Պետրոսյանի անունից, սակայն բերման ենթարկված ստո¬րագրութ¬յունը կամ նրա անունից կատարված գրառումները բացակայում են։
Դատարանում հետազոտվեցին նաև՝
- ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի պետին հասցեագրված նույն բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնական Վ.Հակոբյանի զեկուցագիրը, համաձայն որի՝ 2016թ. նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 23.05-ին Մաշտոցի 27-րդ շենքի 4-րդ բնակարանի բնակիչ Մարիաննա Էդուարդի Մկրտչյանի կող¬մից 094-354251 հեռախոսահամարից ստացվել է ահազանգ այն մասին, որ Մաշտոցի 27 հասցեի տակ գտնվող «Շամպայն» ակումբի բարձր երաժշտության ձայնը խանգարում է նրանց հանգիստը։ Ահա¬զանգի մասին զեկուցվել է բաժնի ղեկավարությանը, մեկնել է ՀՈԲ ավագ տեսուչ Տ.Պետրոս¬յանը։ Նշված ահազանգը նույն օրը գրանցվել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտ¬րո¬նական բաժին ստացված տեղեկությունների հաշվառման թիվ 2 մատյանում, թիվ 8714 հերթական համարով։
- Մարդու իրավունքների ու ազատությունների սահմանափակումից բխող իրավունքների բա¬նա¬վոր ծանուցման մասին 2016թ. նոյեմբերի 12-ին կազմված արձանագրությունը և դրան կից՝ մարդու ազատությունների սահմանափակումներից բխող իրավունքների մասին գրավոր ծանու¬ցումը, համաձայն որոնց՝ 2016թ. նոյեմբերի 12-ին՝ ժամը 00.15-ին Երևանի Մաշտոցի 27 հասցեում սահմա¬նափակել է Վարդան Նիկողոսյանի ազատությունը, վերջինիս բանավոր ծանուցվել են նրա իրա¬¬վունք¬ները և պարզաբանվել դրանց իրականացման կարգը։ Առկա է ավագ տեսուչ Գ.Պետրոս¬յանի անունից կատարված ստորագրություն, վերջինս նաև արձանագրել է, որ Նիկողոսյանը չի ցանկացել ստանալ գրավոր ծանուցումը, բացակայում է Վ.Նիկողոսյանի անունից կատարված որևէ ստո¬րագրություն։ 2016թ. նոյեմբերի 12-ով թվագրված գրավոր ծանուցման համաձայն՝ ՀՈԲ ավագ տե¬սուչ Գագիկ Պետրոսյանը Վարդան Նիկողոսյանին ծանուցել է, որ նրա ազատությունները սահ¬մա¬նա¬փակել է խուլիգանություն կատարելու կասկածանքով։ Ըստ ծանուցման՝ Վ.Նիկողոս¬յանին պար¬զա¬բանվել են իրա¬վա¬բանական օգնություն ստանալու և այլ իրավունքները։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների ստուգման, համադրման և գնահատման արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Վարդան Նիկողոսյանի արարքում բացակայում են ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմերի հատ¬կա¬նիշները, վերջինս ենթակա է արդարացման, որպիսի հետևության Դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վերլու¬ծությունների և դատողությունների արդյունքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունե¬ցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրո¬պա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬նա¬վորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յունները, պարտադիր են դատարան¬ների հա¬մար նույ¬նան¬ման փաստական հանգա¬մանք¬ներով այլ գործի քննության ժամանակ։
Խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշների վերլուծությանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ 2012 թվականի մարտի 30-ի ԱՎԴ/0014/01/11 որոշմամբ և քրեական օրենքի վերոնշյալ մեկնաբանությունները կիրառելի են նաև սույն քրեական գործով։
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խուլիգանությունը դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելն է, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով (…)։
2. Նույն արարքը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով (…)։
3. Սույն հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը`
1) կատարվել է մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից,
2) զուգորդվել է իշխանության ներկայացուցչին կամ հասարակական կարգի պահպանության պարտականություն իրականացնող կամ հասարակական կարգի խախտումը խափանող անձին դիմադրություն ցույց տալով, (…)
4) զուգորդվել է անձի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելով,
5) զուգորդվել է բացառիկ ցինիզմով`(…)։
4. Սույն հոդվածի երկրորդ կամ երրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամբ (…)»։
Մեջբերված հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ խուլիգանությունը հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որի հիմնական, անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են հասարակական կարգի բովան¬դակութ¬¬յունը, իսկ պարտադիր լրացուցիչ օբյեկտն անձի անձեռնմխելիության, պատվի և արժանա¬պատ¬¬վութ¬յան, առողջության, քաղաքացիների և կազմակերպությունների գույքային շահերի պաշտ¬պա¬նութ¬յանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմն ունի մեկ, իսկ որակյալ հանցակազմը՝ երկու օբ¬յեկտ։ Մասնավորապես, հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա է որակման որպես հասարակ խուլիգանություն, մինչդեռ նույն արարքը, որը զուգորդվում է անձի առողջութ¬յանը, գույ¬¬¬քային իրավունքներին և այլին վնաս պատճառելով, ենթակա է որակման խուլիգանության որակ¬¬յալ հանցակազմով։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի վերոշարադրյալ վերլուծության հիման վրա Վճռա¬բեկ դատարանն արձանագրել է, որ նշված հանցակազմի օբյեկտի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի «հասարակական կարգ» հասկացության պարզաբանումը։ Այս կապակցութ¬յամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հասարակական կարգն ընկալվում է երկու իմաս¬տով՝ լայն և նեղ։
Լայն իմաստով հասարակական կարգը հասարակության մեջ առկա սոցիալական կապերի և հարաբերությունների համակցությունն է, որը ձևավորվում է սոցիալական, իրավական և բարոյա¬կան նորմերի գործողության արդյունքում, և յուրաքանչյուր հանցագործություն, զանցանք կամ այլ իրա¬վա¬¬խախտում այս կամ այն չափով հանգեցնում է դրա խախտման։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարա¬¬բերություններն են, որոնք կազմում են նեղ իմաստով հասարակական կարգի բովանդա¬կութ¬յունը։
Նեղ իմաստով հասարակական կարգն ընկալվում է որպես հասարակական նշանակության վայրերում, այն է՝
1) տրանսպորտային միջոցների կայանատեղիներում,
2) օդանավակայաններում,
3) շուկաներում,
4) պուրակներում,
5) այգիներում,
6) կինոթատրոններում,
7) ցուցասրահներում,
8) մարզադաշտերում,
9) փողոցներում,
10) հիմնարկ-ձեռնարկություններում,
11) ուսումնական հաստատություններում,
12) հասարակական տրանսպորտում,
13) հասարակական սննդի սպասարկման վայրերում,
14) հասարակական նշանակության այլ վայրերում
այնպիսի իրադրության առկայություն, որի պայմաններում ապահովված է քաղաքացիների արժանավայել վարքագիծը, կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակութ¬յան այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը, ինչպես նաև այդ վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակական նշանակության վայրերում, ինչպես նաև հասարակական նշանակություն չունեցող այլ վայրերում, որտեղ առկա է հանրություն, սահմանված կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է այդ վայրերում գտնվող հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերա¬բերմունքով։ Խուլիգանության որակյալ հանցակազմի պարագայում վերոնշյալ արարքները զու¬գորդ¬վում են բռնությամբ, գույքը վնասելով կամ ոչնչացնելով և այլն։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արարքը խուլիգանության հանցակազմով որա¬կելու համար անհրաժեշտ է նախևառաջ հիմնավորել խուլիգանության հիմնական հանցակազմի առկա¬յությունը։
Խուլիգանության հիմնական և որակյալ հանցակազմերի օբյեկտների և օբյեկտիվ կողմը կազ¬մող արարքների՝ վերոնշյալ վերլուծությունից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգել է, որ հասարա¬կա¬կան կարգի ոչ կոպիտ խախտումը, որը թեև արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացա¬հայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդ¬վածով։ Նույն կերպ, վկայակոչված հոդվածով ենթակա չէ որակման հասարակական կարգի այն կո¬պիտ խախտումը, որը չի դրսևորվել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերա¬բերմունքով։
Ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արարքը ենթակա է որակման որպես խուլի¬գա¬նություն միայն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի հասարա¬կական կարգի խախտման կոպիտ լինելը և միաժամանակ, հասարակության նկատմամբ այդ խախտ¬¬մամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելը։
Կոպիտ խախտումը՝ որպես խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշ, բնութագրական է հասարակական կարգի կազմալուծման կամ խախտման գործընթացի արդյունքներին (հետևան¬քին)։ Այն արտահայտվում է նրանում, որ անձի կատարած գործողությունների հետևանքով հա¬սարա¬կության անդամների մեջ առաջանում է զայրույթ, վրդովմունք կամ նրանց անհարմարություն կամ լուրջ անհանգստություն է պատճառվում, կամ առաջանում է վախի զգացում իրենց կյանքի, առող¬¬ջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ։ Բացի այդ, կոպիտ խախտումն արտա¬հայտ¬վում է նաև աշխատանքային և այլ գործունեության կամ հասարակական նշանակության արարողության կազմալուծմամբ։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ խախտումը որպես կոպիտ գնահատելիս անհրա¬ժեշտ է ելնել հասարակական կարգի վրա այդ խախտման ունեցած ազդեցությունից։ Այս կապակ¬ցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգանության առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարակական կարգը կոպիտ կեր¬պով խախտելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլի¬գանություն կատարող անձի դիտավո¬րութ¬յան մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց։
Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ յուրաքանչյուր դեպքում արարքը խուլիգանություն որակելու համար, ի թիվս սույն որոշման մեջ նշված այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է քննության առնել նաև այն, թե արդյոք այդ արարքի հետևանքով հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն է պատ¬ճառվել։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հասարակության անդամ¬ներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքի առկայությունը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել՝ ելնելով նեղ իմաստով հասարակական կարգի նկատմամբ դրա ուղղվա¬ծությունից։ Այլ խոսքով՝ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքն առկա է, եթե հանցավորի արարքի հետևանքով խախտվում է հասարակական նշա¬նակության վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը կամ էականորեն խաթարվում է կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանա¬կութ¬յան այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը։
Խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքի՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտ¬ման հարցը քննարկելիս Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի վերլուծությունից երևում է նաև, որ կոպիտ խախտումը կատարվում է հասա¬րակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով։ Այլ խոս¬քով՝ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է հետևյալ երկու հատկա¬նիշների միաժամանակյա առկայությամբ՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտում և հասարա¬կության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում։ Նշված հատկանիշներից որևէ մեկի բացակայության պարագայում արարքը խուլիգանություն որակվել չի կարող։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության հան¬ցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի նաև «բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք» հասկացության պարզաբանումը։
Այսպես, անձի գործողություններում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն արտահայտվում է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցու¬ցադրա¬կան կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց և կոլեկտիվին հակադրվելու ձևով։ Հասա¬րա¬կության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորող անձը դիտավորյալ կեր¬պով խախտում է հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը (պարկեշտութ¬յուն, պատշաճ վարքագիծ, բարեկրթություն և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ հասարա¬կութ¬յան նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման եղանակները տարբեր են՝ արարք, խոսք, ժեստ, մարմնի շարժում և այլն։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ անհարգալից վերաբերմունքը բացահայտ է ոչ թե այն պատճառով, որ կատարվում է հասարակական վայրերում կամ հասարակության անդամների ներկայությամբ, այլ այն պատճառով, որ կատարվում է հենց հասարակության նկատմամբ հանցա¬վորի անհարգալից վերաբերմունքը ցուցադրելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ կոնկրետ դեպքում խուլի¬գանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է պարզել խուլիգանության հան¬ցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը, այն է՝ հասարակական կարգը կոպիտ խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանցավորի դի¬տա¬վորությունը, նպատակը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արարքը, ժեստը, բառը, մարմնի շարժումը և այլն չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե ուղղված է կոնկրետ անձին և չի հետապնդում հասա¬րակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, թեկուզ հան¬ցա¬վորը հասկանում է, իսկ որոշ դեպքերում պարտավոր է հասկանալ, որ կոնկրետ անձին ուղղված իր արարքը տեսանելի և ընկալելի է հասարակության համար։ Հակառակ դրան` անձի արարքը կարող է գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբեր¬մունքի դրսևորում, եթե կոնկրետ անձը, ում դեմ ուղղված է հանցավորի արարքը, ընտրվել է պատա¬հաբար, և այդ անձի դեմ ուղղված արարքի միջոցով հանցավորը ցանկանում է բացահայտ անհար¬գալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ։
Խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արձանագրել է, որ «Խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ։ Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև ցանկա¬նում է կատարել այդ գործողությունները։
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով։ Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարա¬կության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ։ Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն։
Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևա¬վորված հակակրանքի արդյունքում։
Խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կա¬րող է ունենալ նաև տուժողի վարքագիծը։ (…)» (տե՛ս Արման Մհերի Խաչատրյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ՎԲ-223/06 որոշումը)։
Վերահաստատելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիր¬քորո¬շումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ ան¬հար¬գալից վերաբերմունք է դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա։ Այլ խոս¬քով` խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ ան¬հարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների՝ հասա¬րա¬կա¬կան կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնա¬րավո¬րութ¬յունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդակում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերա¬բերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատճառ¬ներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք արտաք¬նապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն։
Վերոնշյալ, ինչպես նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ շարադրված դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բնույթն ու կատարման շարժառիթը։
Զարգացնելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշում¬ները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգա¬նական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասա¬րակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտմամբ։ Խուլիգա¬նական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը։
Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վար¬քագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոն¬ներից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գերակայությունը և այլն։
Արարքը խուլիգանություն կամ այլ հանցագործություն որակելու հարցի լուծումը յուրա¬քանչ¬յուր կոնկրետ դեպքում կախված է արարքի շարժառիթից, ինչպես նաև հանցավորի հե¬տապնդած նպատակից։
Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմա¬նա¬զատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առա¬ջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն։ Մասնավորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարո¬յական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք անձի արարքը (հայհոյանք¬ներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտ¬վել է հա¬սարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբա¬րոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլի¬գանության հանցակազմը բացակայում է։
Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպ¬քում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ` Վճռաբեկ դա¬տարանը ընդգծել է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասա¬րա¬կական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
Տվյալ, ինչպես նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ար¬ձա¬նագրել է, որ խուլիգանության վերաբերյալ գործերով անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև տուժողի վարքագիծը։ Զարգացնելով վերոնշյալ դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևան¬քով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգա¬նական դրդում¬ները։ Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգանություն որակվել միայն այն դեպ¬քում, երբ խուլիգա¬նական դրդումներն առաջանան հետագայում և արարքը վերաճի խուլիգա¬նութ¬յան։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն այն դեպքերում, երբ`
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբա¬րոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտ¬¬¬ման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբեր¬մուն¬քով։
Հաշվի առնելով սույն գործի լուծման տեսանկյունով ոստիկանության աշխատակիցներ Տիգրան Պետրոսյանի և Գագիկ Պետրոսյանի ցուցմունքների վճռորոշ բնույթը` Դատարանը հարկ է հա¬¬մարում պաշտպանական կողմի վիճարկումների համա¬տեքստում նախևառաջ անդրադառնալ դրանց գնահատմանը։
Ն.Ափոյանի վերաբերյալ ԵԱՔԴ/0009/01/13 գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2015թ. դեկ¬տեմբերի 18-ի որոշմամբ արտահայտվել են մի շարք իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կիրա¬ռելի են սույն գործով վկայի կարգավի¬ճակում հարցաքննված Տիգրան Պետրոսյան և Գագիկ Պետրոս¬յանի ցուցմունքները գնահա¬տելիս և սույն դատական ակտում դրա օգտագործման հնարավորութ¬յունն ու սահմանները փաս¬տելիս։
Այսպես, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հանցագործության համար դատապար¬տու¬մը չի կարող պայմա¬նա¬վորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևութ¬յուն¬¬ներով կամ են¬թադրութ¬յուններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հար¬ցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամա¬յական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակնե¬րում ապա¬ցույց¬ների բազմակող¬մանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավորված։
(…)
3. Դատարանի դատավճիռը հիմնավորված է, եթե`
- դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա.
- այդ ապացույցները բավարար են մեղադրանքը գնահատելու համար.
- դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին։
4. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական - պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...)
3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
Դատական ակտերի պատճառաբանվածության օրենսդրական պահանջը Վճռաբեկ դա¬տա¬¬րանը վերլուծության է ենթարկել Ֆ.Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվա¬կանի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման մեջ՝ ձևավորելով հետևյալ իրա¬վական դիրքորո¬շումը. «(...) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզա¬բանելու, թե ինչու է դատա¬րանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայաց¬նելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատա¬րանի կողմից դատա¬կան ակ¬տի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(...) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմա¬նա¬փակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման են¬թարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայաց¬նելու արդարացի որոշում, հետևաբար` դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեա¬¬¬դա¬տավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտ¬¬¬¬ման (...)»։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիր¬քորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը վերստին արձանագրել է, որ դատարանը պարտավոր է կա¬յաց¬վող դատական ակ¬տում վերլուծության ենթարկել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավա¬տութ¬յան տեսանկյունից գնահատել բոլոր այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժա¬նահավատ համարելու փաստարկները։ Ընդ որում, ապացույցն արժանահավատության տես¬անկյու¬նից գնահա¬տելիս կարևոր է դրա աղբյուրի հատկանիշների բացահայտումը (ցուցմունք տվող անձանց շա¬հագրգռվա¬¬ծություն, ֆիզիկական ու հոգեբանական վիճակ և այլն), բովանդա¬կութ¬յունը կազմող տեղեկութ¬յունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, այլ աղբյուրից նույն տեղեկութ¬յունը ստանալու հնարավորության պարզումը և այլն։ Ապացույցի ար¬ժա¬¬նահավատության վերա¬բերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակութ¬յունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատութ¬յունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակութ¬յունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հա¬կասությունը, հակասութ¬յան դեպքում` դրա պատճառները (Արարատ Ավագյանի և Վահան Սա¬հակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշում)։
Վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Դատարանը փաստում է, որ ոստի¬կանության աշխատակիցներ, գործով որպես վկա հարցաքննված Տ.Պետրոսյանի և Գ.Պետ¬րոս¬յանի ցուցմունքները թույլատրելի ապացույցներ են, սակայն այդ ցուցմունքները նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունեն, դրանցում առկա փաստական տվյալները ստուգելիս և գնահատելիս Դա¬տա¬րանը պարտավոր է հաշվի առնել քննվող դեպքի կապակցութ¬յամբ նրանց և գործով ամբաս¬տանյալ Վ.Նիկողոսյանի միջև ծագած լարվածությունը (փաստա¬բանի կողմից ոստիկաններին դուրս հրա¬վիրել, փաստաբանին ոստիկանության բաժին, հետո նաև` սթափության վիճակի զննութ¬յան ներ¬կայացնել), այլ կերպ ասած` գործի ելքով որոշակի շա¬հագրգռվա¬ծությունը։
Խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրա¬վական դիրքորոշումները սույն գործի դատաքննությամբ հաստատված հանգամանքների վրա տա¬րածելով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Գործով որպես վկա հարցաքննված ոստիկաններ Տիգրան Պետրոսյանի և Գագիկ Պետրոս¬յանի ցուցմունքների համաձայն՝ նրանք վերոնշյալ սրճարան են այցելել բարձր երաժշտության առկայության վերաբերյալ քաղաքացուց ստացած և այլ ոստիկանի միջոցով նրանց փոխանց¬ված ահազանգը ստուգելու և այն հաստատվելու պարագայում արձանագրելու նպատակով, սակայն սրճարան ժամանելու պահին՝ 23.40-ից 23.45-ի սահմաններում, երաժշտությունը չի եղել, աղմուկ կամ հասարակական կարգի խախտում՝ ևս։ Սրճարանում հանդիպել են տնօրենի հետ, ում հայտնել են քաղաքացուց ստա¬ցած ահազանգի մասին և պարզաբանել վարչական իրավախախ¬տումների մա¬սին 180-րդ հոդ¬վածը, ըստ որի` ժամը 23։00-ից հետո գործում է լռության կանոնը։ Տնօրենը խնդրել է մի փոքր սպասել, հեռացել և քիչ անց վերադարձել է ամբաստանյալ Վարդան Նիկո¬ղոսյանի և ևս մի անձի հետ։ Նույնը պարզաբանել են նաև նրանց, սակայն Վարդանը սկսել է բղավել, հայհոյել ան¬հասցե, ինչպես նաև ահազանգ տվողի նկատմամբ, Տիգրան Պետրոսյանի հա¬մազգեստից ամ¬րաց¬ված գլխարկը վերցրել և նետել է փողոց` բղավելով, որ ոստիկանները «ռադները քաշեն», որից հետո մոտեցել է Գագիկին` փորձելով վերցնել նաև նրա գլխարկը, սակայն վերջինս բռնել է Վար¬դանի ձեռքը և թույլ չի տվել անել դա։ Վարդանը նորից սկսել է հայհո¬յանքներ հնչեցնել, ոստի¬կան¬ները հորդորել են, որ Վարդանին հանգստացնեն, որից հետո զանգահարել են ՀՀ ոստիկա¬նութ¬յան Կենտ¬րոնա¬կանի բաժնի օպերատիվ հերթապահին և օգնություն խնդրել։ Ուղարկված համա¬պա¬¬¬տասխան ավտոմեքենայով Վարդան Նիկողոսյանին բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնա¬կա¬նի բաժին։
Գործով ամբաստանյալ Վարդան Նիկողոսյանը հայտնել է, որ քննվող դեպքի օրը, երբ արդեն բոլոր հյուրերը հեռացել էին և ինքն էլ պատրասվում էր վերարկուն հագնել և սրճարանից դուրս գալ, իրեն է մոտեցել սրճարանի տնօրեն Կարենը և հայտնել, որ սրճարան են եկել երկու ոստիկան, ովքեր ցանկանում են ակտ կազմել։ Դիմելով իրեն` Կարենը խնդրել է մոտենալ նրանց և պար¬զել, թե ինչ է կատարվում, քանի որ անձամբ իրավաբա¬նա¬կան տերմիններից նա չէր հասկանում։ Մոտեցել է ոստիկաններին, նրանց է ներկայացրել իր փաստաբանական գործունեության մասին արտոնագիրը և խնդրել, որ նրանք ևս ներկայանան։ Վերջիններս պատասխանել են, որ ՀՀ ոստիկանության կենտ¬րոնականի բաժնի տեսուչներ են, այդտեղ են եկել ահազանգ ստանալու կապակցությամբ։ Նրանց ասել է, որ վկայականները ցույց տան, որից վերջիններս հրաժարվել են` հայտնելով, որ այդտեղ են եկել վարչական իրավախախտ¬ման վերաբերյալ ակտ կազմելու համար։ Ոստիկաններից պահանջել է իրենց ներկայացնել ստացված ահազանգի վերաբերյալ որևէ փաստաթուղթ, որը նրանք չեն ներկայացրել` պատճառա¬բանելով, որ ահազանգով են եկել և որևէ փաստաթուղթ չունեն։ Քանի որ ոստիկանները իրավախախտման վերաբերյալ ոչ մի իրա¬վական հիմք չեն ներկայացրել, նրանց խնդրել է սրճա¬րանից դուրս գալ։ Ոստիկանները հետաքրքրվել են, թե նա ով է, որ նրանց այդ¬տեղից դուրս է հանում, Գագիկ անունով ոստիկանը զանգահարել և զեկուցել է, որ սրճարանում նրանց վիրավորում և կոպտում են` խնդրելով ծառայողական մեքենա ուղարկել։ Ոստիկանութ¬յան համա¬պա¬¬տաս¬¬խան ավտոմեքենան մոտենալուց հետո նրանք ձեռքերից բռնել և իրեն ուղեկցել են դեպի այդ մեքենան, նստեցրել և տարել են ոստի¬կանության բաժին։
Վկաներ Կարեն Հակոբյանը, Արմեն Հակոբյանը, Մհեր Կուրդինյանը և Մերի Շահինյանը ևս պնդել են, որ ոստիկանների և գործով ամբաստանյալ Վ.Նիկողոսյանի միջև լարվածությունը ծագել և ոստիկանության բաժին վերջինս տեղափոխելը պայմանավորված է եղել Վ.Նիկողոսյանի՝ սրճա¬րանի տարածքը լքելու վերաբերյալ ոստի¬կաններին ուղղված պահանջից։
Ինչ վերաբերում է վկա Մարիաննա Մկրտչյանին, ում հանգիստը, ըստ մեղադրող կողմի վար¬կածի, խանգարվել էր այդ օրվա միջադեպի ընթացքում և արդյունքներով, ապա վերջինս Դատա¬րանում հայտնեց, որ 2016թ. դեկտեմբերի 26-ին սրճարանից դարձյալ բարձր երաժշտություն է հնչել և քանի որ երաժշտությունը իջեցնելու վերաբեր¬յալ նախկին խնդրանքները և պահանջները որևէ արդյունք չէին տալիս, այդ անգամ նպատակահարմար է գտել ահազանգել ոստիկանություն։ Ոստի¬կա¬նության աշխա¬տա¬կիցները իրեն ետ են զանգահարել ժամը 01։05-ի սահմաններում և ինքը նրանց տեղե¬կացրել է, որ երաժշտությունը մոտ 15 րոպե է, ինչ դադարել է (Դատարանը փաստում է, որ սրճարանում հնչած երաժշտությունը ժամը 00.50-ին դադարելու վերաբերյալ Մ.Մկրտչյանի ցուց¬մունքն արժա¬նա¬հավատ չէ, քանի որ դեռևս նախորդ օրը՝ ժամը 23.40-ից 23.45-ից ոստիկանները գտնվել են սրճարանում և երաժշտություն չի հնչել)։ Վկա Մ.Մկրտչյանը նաև նշել է, որ երաժշտութ¬յան ձայնը դադարելուց որոշ ժամանակ անց լսել է, որ սրճա¬րանում տեղի է ունենում վիճաբա¬նություն մի քանի մարդկանց միջև, լսել է, հավանաբար, սրճա¬րանի տնօրեն Կարենի ձայնը, ով երևի թե իր հասցեին վիրավորական արտահայտություններ է հնչեցրել, մասնավորապես` նշել, որ «ահա¬զանգողը տա¬կանք է», սակայն վիճաբանությունը չի տեսել, քանի որ իրենց մոտից սրճարանի մուտքը տեսանելի չէ։ Նշել է նաև, որ վիճաբանության ձայները լսվել են 25-ից 30 րոպե։ Հայտնեց, որ հայհոյանքներ չի լսել, սակայն նկատել էր ոստիկանության մեքենա և հետո մոտեցել է նաև երկրորդ մեքենան։ Նշված ցուցմունքից հետևում է, որ վկա Մ.Մկրտչյանի հանգիստն ի սկզբանե խանգարել է սրճա¬րանից հնչող բարձր երաժշտությունը, իսկ սրճարանում վիճաբանության ձայներից անհատա¬կա¬նացրել է իր հասցեին անվայել արտահանություններ անող, հավանաբար, տնօրեն Կարենի ձայնը, ում նկատմամբ նա¬խաքննական մարմինը որոշում էր կայացրել խուլիգանության հանցա¬կազմով քրեական հե¬տապնդում չիրականացնելու մասին։ Նման պայմաններում Կ.Հակոբյանի վե¬րոնշյալ գործողութ¬յունները նույնիսկ անուղղակիորեն չեն կարող դրվել ամբաստանյալ Վ.Նիկո¬ղոս¬յանին ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում /խումբը բա¬ցա¬կայում է/։
Վերոնշյալ ցուցմունքների համադրման, ստուգման և գնահատման արդյունքներով Դատա¬րանը փաստում է, որ գործով ամբաստանյալ Վարդան Նիկողոսյանը չի գործել խուլի¬գանական մղում¬ներով և դրդումներով, այլ, լինելով փաստաբան, սրճարանի տնօրենի խնդրան¬քով նրան ցու¬ցա¬բերել է իրավաբանական բնույթի ծառայություն, մասնավորապես` հետաքրքրվել է սրճարան ոստի¬կանների այցելության առիթով, իրավական հիմքերով և նպատակով, ընդ որում՝ ոստիկանների ստուգայցի պահին գիշերայի լռությունը խախտելու ենթադրյալ իրավախախտումն առկա չի եղել, բարձր երաժշտությունը չի հնչել, այդ կապակցությամբ նույնիսկ ահազանգող Մ.Մկրտչյանից բա¬ցատ¬րություն չէր ստացվել /այն ստացվել է վերոնշյալ դեպքից միայն երեք օր անց/։ Նման պայման¬նե¬րում Վ.Նիկողոսյանը կարող էր ոստիկանների կողմից սրճարան կատարած այցը դիտարկել որպես անհիմն, իսկ տնօրինությանը վարչական պատասխանատվության ենթարկելը կամ նման մտադրությունը՝ ոչ իրավա¬չափ կամ առնվազն վաղաժամ, որով և, հավանաբար, պայմանավոր¬ված էր սրճարանը լքելու վերաբերյալ ոստի¬կան¬ներին ուղղված առաջարկ-պահանջը։ Չանդրադառ¬նալով տվյալ իրավիճակում իշխա¬նության ներկայացու¬ցիչնե¬¬րին նույնիսկ փաստաբանի կողմից նման պահանջ ներկայացնելու իրա¬վա¬չափությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերոնշյալ գոր¬ծողությունները թեև տեղի են ունեցել հասարակական վայրում, սակայն հասա¬րակության անդամ¬ների՝ սրճարանի հաճա¬խորդ¬ների և այլոց բացակայությամբ. դրանց հետևանքով ներկա գտնվողնե¬րին, այդ թվում` սրճարանի աշխատակից¬ներին որևէ ան¬հանգստութ¬¬¬յուն չի պատ¬ճառվել, նրանց ֆիզիկական և հոգե¬կան անձեռնմխելիութ¬յունը չի խախտ¬վել, առնվազն նման ապացույցներ դա¬տաքննությամբ չեն հետազոտվել, սրճարանը փակվում էր, հետևաբար՝ հասարակական նշանա¬կութ¬յան այդ օբյեկտի բնականոն աշխատանքը ևս չի խա¬թարվել։ Նման պայմաններում Վ.Նիկո¬ղոս¬յանը չէր կարող հետապնդել հասարակության նկատ¬մամբ իր անհարգալից վերաբեր¬մունքը ցու¬ցադրելու, առավել ևս` բացահայտորեն ցուցադրելու նպատակ, առաջնորդվեր այդ մղումներով, նրա գործո¬ղությունները, որոնք պայ¬մանավորված էին նրա մոտ այդ պահին առկա հու¬զական վիճակով, էմո¬ցիոնալ բռնկվածությամբ, հնարավոր է` վստահորդ Կարեն Հակոբյանի մոտ իր իրավական գի¬տելիքները և որպես փաստաբան խնդիրը հարթելու ունակությունը ցու¬ցադրելու հանգամանքով, ուղղված էին բացառապես ոստիկանների՝ նրա տեսանկյունով ոչ իրա¬վաչափ գործողությունների դեմ, որոնք Դատարանի համոզմամբ ենթակա էին գնահատման փաս¬տաբանի վարքագծի կանոն¬ները խախտելու համատեքստում կամ բավարար հատկանիշների առկա¬յության պայմաններում կարող էին դիտարկվել որպես անձի կամ կառավարման կարգի դեմ ուղղված հանցագործություն։
Ոստիկանական համազգեստի մաս կազմող գլխարկը վերցնելու և նետելու հանգամանքի շուրջ հարցաքննված գործով ամբաստանյալ Վ.Նիկողոսյանը, ինչպես նաև քննվող միջադեպին ակա¬նատես, սույն գործով հարցաքննված բոլոր վկաները նշել են, որ նման դեպք տեղի չի ունեցել։ Վերոնշյալ հանգամանքը հաստատող ցուցմունքներ են տվել բացառապես վկա Տիգրան Պետրոս¬յանը և Գագիկ Պետրոսյանը, ընդ որում` այդ ցուցմունքները միմյանց որոշակիորեն հակասում են, իսկ կողմերի ցուցմունքները չեն հաստատվում կամ հերքվում այլ աղբյուրից ստացված, չեզոք ապա¬ցույցներով/ սրճարանի աշխատակիցները ևս գործի ելքով որոշակիորեն շահագրգռված են, քանի որ աշխատում են գործով ամբաստանյալ Վ.Նիկողոսյանի ընկերոջ՝ Կարեն Հակոբյանին պատկանող սրճարանում/, որի պատճառով Դատարանն այդ հանգամանքը բավարար ապացուցողական զանգ¬վածով հաստատված, իսկ վկաներ Տիգրան Պետրոս¬յանի և Գագիկ Պետրոսյանի ցուցմունքներն արժա¬նա¬հա¬վատ չի համարում։
Այսպես, վկա Տիգրան Պողոսյանը հայտնել է, որ Վարդան Նիկողոսյանը սկսել է բղավել, հայհոյել, իր հա¬մազգեստից ամրացված գլխարկը վերցրել և նետել է փողոց` բղավելով, որ «ռադ¬ներս քաշենք»։ Վար¬դանը նույնը փորձել է անել իր գործընկերոջ գլխարկի հետ, սակայն նա արդեն պատ¬րաստ էր և թույլ չի տվել։ Իր գլխարկը նետելուց հետո Վարդանը սրճարանից դուրս է եկել և փորձել է գլխարկը նետել երթևեկելի մաս, վերջինս գինովցած էր և դրսևորում էր ոչ ադեկ¬վատ վար¬քագիծ։ Սրճարանում գտնվող աշխատակիցներն այդ ամենին ականատես էին, ականա¬տես էր նաև տնօրենի եղբայրը, ով, ներկայանալով որպես փաստաբան, ասում էր, որ Վարդանին բաժին չտա¬նեն, որ նա ուղղակի խմած է։
Մինչդեռ, վկա Գագիկ Պետրոսյանը հայտնել է, որ Վարդան Նիկողոսյանը, սկսել է հայ¬հո¬յանքներ հնչեցնել ահա¬զանգ տվողի նկատմամբ և իրենցից պահանջել է ահազանգի գրավոր տար¬բերակը, իսկ երբ տեղեկացրել են, որ իրենց մոտ այն չկա, քանի որ ահազան¬գերը ստանում են հեռախոսազանգերի միջոցով, Վարդանը սկսել է հայհոյելով դուրս հանել իրենց։ Ավելին, Վարդանը, մոտենալով Տիգրանին, վերցրել է նրա ծառայո¬ղական գլխարկը և դուրս նետել, որից հետո մոտեցել է իրեն` փորձելով վերցնել նաև իր գլխարկը, սակայն բռնել է նրա ձեռքը և թույլ չի տվել անել դա։ Դրանից հետո ինքը դուրս է եկել, որ վերցնի Տիգրանի գլխարկը, որտեղով անցնում էին ազգությամբ ռուս քաղաքացիներ։ Վերոնշյալ անցորդ¬ները, տեսնելով գլխարկը, ցանկացել են վերցնել այն և այդ ժա¬մա¬նակ Վարդանը ասել է նրանց, որ դեն նետեն, դա «մուսռի» գլխարկ է և գտնվում է արժանի տե¬ղում։ Այդ քաղաքացին վերցրել է գլխար¬կը և տվել է իրեն։
Ինչ վերաբերում է նույն օրը Վ.Նիկողոսյանի կողմից ՀՀ ոստիկանության ՃՈ հա¬տուկ պահ¬պանվող տարածքում խուլիգանություն կատարելու, այն է՝ սթափության վիճա¬կը ստուգող «Շտապ բժշկական օգնություն» ՓԲ ընկերության բժշկուհի Լիլյա Պողոսյանի հաս¬ցեին շուրջ 10 րոպե ան¬պատիվ արտահայտություններ հնչեցնելու, այդ կերպ` բժշկուհի Լ.Պողոսյանի բնականոն աշխա¬տանքը խաթարելու դրվագին, ապա դրա շուրջ հարցաքննված անձանց, հատկապես՝ վկա Լիլյա Պողոսյանի ցուցմունքներով ներկայացված փաստական տվյալները բավարար չեն` փաստելու, որ գործով ամբաստանյալ Վ.Նիկողոսյանը գործել է խուլիգանական մղումներով, այդ կերպ խախտել, այն էլ՝ կոպիտ կերպով է խախտել հասարակական կարգը, այսինքն՝ լուրջ անհանգստություն է պատ¬ճառել վիրավորական խոսքերի «արժանացած» Լ.Պողոսյանին, խախտել է նրա ֆիզիկական կամ հոգե¬կան անձեռնմխելիութ¬յունը, իր սուբյեկտիվ իրավունքից՝ սթափության վիճակի ստուգման ենթարկվե¬լուց հրաժարվելու պայմաններում, Վ.Նիկողոսյանը շուրջ 10 րոպե պահվել է այդտեղ և այդ ողջ ժամա¬նակահատվածում խաթարել է բժշկու¬հի Լ.Պողոսյանի բնա¬կանոն աշխա¬տանքը։ Դատարանը նաև փաստում է, որ տվյալ իրավի¬ճակը ևս կարող էր պայմանավորված լինել դրան նա¬խորդած իրադարձությունների կապակցութ¬յամբ գործով ամբաստանյալ Վ.Նիկողոս¬յանի մոտ առա¬ջացած և պահպանվող հուզական վիճակով, որպես փաստաբան բերման ենթարկ¬վելու փաս¬տով պայմանավորված որոշակի լարվածությամբ, էմո¬ցիո¬նալ բռնկվածությամբ, վերջին հաշվով ուղղված է եղել բժշկուհու դեմ։ Նշված հետևութ¬յունների Դատարանը հանգում է հետևյալ ապա¬ցույց¬¬ների համադրման և գնահատման արդյունքներով.
Այսպես, վկա Լիլյա Պողոսյանը Դատարանում հայտնեց, որ աշխատում է քաղաքային շտա¬պ¬օգնությունում՝ որպես ավագ բժշկուհի։ Ամբաստանյալին ճանաչում է դեպքի հետ կապված, նախ¬կինում չի ճանաչել։ Դեպքի օրը աշխատում էր ՀՀ ոստիկանության ՃՈ հա¬տուկ պահպանվող տա¬րածքում, քանի որ միջոցառում էր տեղի ունեցել։ Այդ օրը ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժ¬¬նից սթափության ստուգման համար իրենց մոտ են բերել Վարդան Նիկողոսյանին, սակայն վերջինս հրաժարվել է ստուգումից` ասելով՝ «թքած ունեմ ձեր ապարատի և ձեր վրա»։ Զննութ¬յունից հրա¬ժար¬վելու վերաբերյալ կազմել է գրություն, որը ստորագրվել է Վարդան Նիկողոսյանի կող¬մից և գրութ¬յունը հանձնվել է վերջինիս ուղեկցող ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի աշխա¬տա¬կիցներին։ Նշեց, որ ոստիկանության աշխատակիցներից է տեղեկացել, որ Վարդան Նիկո¬¬ղոսյանը փաստաբան է։
Վկա Գագիկ Պետրոսյանը տվյալ դրվագով հայտնել է, որ Վար¬դան Նիկողոս¬յանին տարել են շտապօգնության ենթա¬կայան, որ նրա խմա¬ծութ¬յան աս¬տիճանը ստուգեն։ Այնտեղ պարզվել է, որ ստուգող բժիշկը գտնվում է «Փոսի գայի»-ում և Վար¬դա¬նին տեղափոխել են այդտեղ, որտեղ նա հրա¬ժարվել է ստուգում անցնելուց։ Այնտեղից նրան տեղափոխել են ՀՀ ոստիկանության Կենտ¬րոնա¬կանի բաժին, որտեղ սահ¬ման¬ված ժա¬մանակը լրանալուց հետո նրան ազատ են արձակել։
Վկա Տիգրան Պետրոսյանը հայտնել է, որ Վարդան Նիկողոսյանին ուղեկցել են նաև խմա¬ծության ստուգման և երբ բժիշկը նրա սթա¬փութ¬յան վիճակն էր ստուգում, Վարդանը հրաժարվել է ար¬տաշնչել և վիրավորել է ստուգող բժշկին։ Վարդանի պահվածքը խոսում էր այն մասին, որ վեր¬ջինս գտնվում էր ալկոհոլային ազդեցության տակ, սթափությունը ստու¬գելու ժամանակ նա իրեն պա¬հել է ագրեսիվ, բղավել է, հայհոյել բժշկին, այդ ագրեսիվ պահ¬վածքը պահպանում էր նաև նրան հա¬տուկ պահպանման տարածք տեղափոխելիս, ուստի ստիպ¬ված էր նրան ձեռնաշղթաներ հագցնել։ Վերջինս փորձում էր վնասել ձեռքերը` ասելով, որ կբողոքի իրենց դեմ` ներկայացնելով, թե իբր այդ վնասվածքները պատճառել են իրենք` ոստիկանները։
Գործով ամբաստանյալ Վարդան Նիկողոսյանը հայտնել է, որ ոստի¬կանության բաժին տեղա¬փոխ¬վելուց հետո իրեն նախատել են, որ գտնվում է ալկոհոլի ազդեցության տակ է, ինչը չի հերքել, քանի որ ծննդյան արարողության էր մասնակցել։ Ոստիկաններն իրեն տարել են խմա¬ծության աստիճանը որոշելու և երբ ներս են տարել տվյալ բժշկական հաստատութ¬յուն, զննություն կատարող բժշկուհին իրեն ասել էր, թե` «սրան ինչի եք ստեղ բերել, չեք տենում հարբած ա»։ Առանց այդ էլ գտնվելով սթրե¬¬սային վիճակում` բժշկուհու այդ խոսքերից իրեն ավելի վատ է զգա¬ցել և հրաժարվել են խմա¬ծության ստուգման ենթարկվելուց։
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Վ.Նիկողոսյանին վերագրված ա¬րար¬քը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, քանի որ`
- այդ գործողությունների հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատ¬ճառվել,
- ամբաստանյալի գործողությունները պայմանավորված էին իր տես¬անկյունով առանց անհրա¬ժեշտության սրճարան ժամանած ոստիկանների ոչ իրավաչափ վարքագծով ( «Վարչական իրավախախտումների մասին» ՀՀ օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի պահանջը խախտելու համար վար¬չական պատասխանատ¬վության ենթարկելու մտադրությամբ) և ուղղված էին այդ ոստիկանների, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
- բացակայում են խուլիգանական դրդումները և ամբաստանյալ Վ.Նիկողոսյանի արարքը պայ¬¬մանավորված էր սրճարանի տնօրենին իրավաբանական բնույթի ծառայություն մատուցելու փաս¬տով, որը զուգորդվել է նրա հուզական վիճակով,
- ամբաստանյալ Վ.Նիկողոսյանին վերագրված արարքը, որոշակի պայմանների առկա¬յությամբ, կարող էր համընկնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված` անձի կամ կառավարման կար¬գի դեմ ուղղված հանցագործության հատկանիշներին կամ իր մեջ բովանդակել փաստա¬բա¬նի վարքագծի կա¬նոնների ենթադրյալ խախտում, սակայն իր գործողություններով ամբաստանյալ Վ.Նի¬կողոսյանը հասա¬րակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չի հետապնդել,
- գործով ամբաստանյալ Վ.Նիկողոսյանի կատարված արարքը չի վերաճել հասա¬րակական կարգի խախտ¬ման, առավել ևս՝ կոպիտ խախտման։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Վ.Նիկողոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության ստուգմանը` Դատարանը արձա¬նագրում է հետևյալը.
Տվյալ դրվագով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը մեղադրող կողմը հաս¬տատ¬ված է համարել որպես վկա հարցաքննված ոստիկանների ցուցմունքներով, իրեղեն ապացույց ճա¬նաչ¬¬ված և գործին կցված փաստաթղթի՝ Վ.Նիկողոսյանին բերման ենթարկելու՝ վնասված արձա¬նագ¬րութ¬յան առկայությամբ /գործով ամբաստանյալը դեռևս մինչդատական վարույթից չի ընդունել վերոնշյալ արձանագրությունը պատռելու հանգամանքը/։
Անդրադառնալով վերոնշյալ մեղադրանքով ամբաստանյալի մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հարցին՝ Դատարանը փաստում է, որ իրեղեն ապացույց ճա¬նաչված փաստաթուղթը՝ բերման ենթարկելու արձանագրությունը, անթույլատրելի ա¬պացույց է, սույն դատական ակտում չի կարող օգտագործվել՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Իրեղեն ապացույցներ են այն առարկաները, որոնք հանցագործության գործիք են ծառայել կամ իրենց վրա հանցագործության հետքեր են պահպանել, կամ հանցավոր գործո¬ղությունների օբյեկտներ են եղել, ինչպես նաև հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները եւ մյուս բոլոր առարկաները, որոնք կարող են հանցագործությունը հայտնաբերելու, գործի փաստա¬կան հանգամանքները պարզելու, մեղավորներին ի հայտ բերելու, մեղադրանքը հերքելու կամ պա¬տաս¬խանատվությունը մեղմացնելու միջոցներ ծառայել։
2. /.../։
3. Դատարանն առարկային իրեղեն ապացույցի նշանակություն է տալիս միայն այն դեպ¬քում, եթե դրա մանրամասն նկարագրությամբ, կնքելով եւ այն ձեռք բերելուց անմիջապես հետո կա¬տարված այլ մանրամասն գործողություններով բացառվել է առարկան փոխելու, առանձնա¬հատ¬¬կությունները, հատկանիշները, պարունակող հետքերն էապես փոփոխելու հնարավո¬րութ¬յունը, կամ եթե դատարանում հետազոտվելուց անմիջապես առաջ այն ճանաչել են կասկածյալը, մեղադրյալը, տուժողը կամ վկան։
Դատարանը փաստում է, որ բերման ենթարկելու արձանագրության վնասման (պատռման) մասին առա¬ջինը բարձրաձայնել է սույն գործով որպես վկա հարցաքննված, ոստիկանության աշ¬խա¬¬տակից Տիգրան Պետրոսյանը, վերադասին` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի պետին 2016թ. նոյեմբերի 12-ին հասցեագրած զեկուցագրով, որից հետո զեկուցագիրը և վերոնշյալ արձա¬նագրությունը` ծրարված վիճակում, 2016թ. նոյեմբերի 23-ի թվագրմամբ ելքային նամակով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնից ուղարկվել և նույն օրը մուտք է եղել նախաքննական մարմին՝ ՀՀ քննչական կամիտեի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչա¬կան բաժին` կցվելով սույն քրեական գործի նյութերին։ Մինչդեռ, քննվող դեպքի վերաբերյալ նյու¬թերը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության միջոցով նա¬խաքննական նույն մարմին են ուղարկվել դեռևս 2016թ. նոյեմբերի 14-ին, այսինքն՝ դրանից 9 օր առաջ և այդ նյութերում որևէ խոսք չի գնացել վերոնշյալ դեպքի առկայության կամ դրա առնչութ¬յամբ նյութ նախա¬պատ¬րաստվելու մասին։
Դատաքննության արդյունքներով չի պարզվել, թե կոնկրետ որտե¬ղից է վերոնշյալ վնասված արձանագրությունը հայտնաբերվել, ինչ ստուգողական կամ քննչական գործողության արդյունք¬ներով, նախքան նախաքննական մարմին ուղարկելը որտեղ, ինչ հանգամանքներում և պատճառով է վերոնշյալ արձանագրությունը պահվել, մինչ նախաքննական մարմին ուղարկելը վնասված այդ արձանագրությունը չի նկարագրվել և այդ կերպ չի բացառվել այն փոխելու հնա¬րավորութ¬յունը, հատկապես այն պարա¬գայում, երբ դեռևս հետաքննության փուլում վերոնշյալ ոստիկան¬ների և գործով ամբաստանյալ Վ.Նի¬կողոսյանի միջև քննվող դեպքի կապակցությամբ առկա էր որոշակի լարվածություն, այդ կերպ՝ գործի ելքով ոստիկաններ Տ.Պետրոսյանի և Գ.Պետրոսյանի որոշակի կանխակալ վերաբերմունքը։
Ավելին, «Անձին ոստիկանության բաժին բերման ենթարկելու մասին» արձանագրության համաձայն՝ դրանում բացակայում է բերման ենթարկված Վ.Նիկողոսյանի ստորագրությունը կամ նրա անունից կատարված որևէ գրառում, այն լրացված և ստորագրված է բացառապես ՀՀ ոստիկա¬նության Կենտրոնական բաժնի ՀՈԲ ավագ տեսուչ Տ.Պետրոսյանի անունից, այսինքն՝ այն փոխելու կամ նման պատռված արձանագրություն վերստին կազմելու հնարավորությունը նույնիսկ այդ կերպ չի բացառվել։ Հետևաբար, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ և 7-րդ կետերի ուժով Դատարանը իրեղեն ապացույց ճանաչված տվյալ արձանագրությունը ճա¬նա¬չում է որպես անթույլատրելի ա¬պա¬¬ցույց՝ փաստելով, որ այն ձեռք է բերվել քննչական կամ այլ դա¬տա¬վարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ, ըստ էության՝ նաև ան¬հայտ աղբյուրից։
Դատարանը փաստում է, որ բերման ենթարկելու արձանագրությունը պատռելու հանգա¬մանքի վերաբերյալ գործի ելքով շահագրգռված անձանց` մի կողմից ոստիկանների, մյուս կողմից գործով ամբաստանյալ Վ.Նիկողոսյանի իրարամերժ ցուցմունքների, այդ ցուցմունքներից որևէ մեկը այլ, չեզոք աղբյուրից ստացված որևէ ապացույցով ստուգելու և հաստատելու անհնարինության պայ¬ման¬ներում Դատարանը զրկված է մեղադրող կողմի վերոնշյալ վարկածն ապացուցված համա¬րելու, դրանում հավաստիանալու օբյեկտիվ հնարավորությունից, հետևաբար` այդ արձանագրության վնա¬սումը և այն գործով ամ¬բաստանյալ Վ.Նիկողոսյանի կողմից կատարելը ՀՀ քրեական դատավարութ¬յան օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի ուժով, որպես չփարատված կաս¬կած, մեկնաբա¬նում է հօգուտ ամ¬բաս¬տանյալի։
Դատարանը փաստում է նաև, որ տվյալ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքի առնչությամբ առկա են նաև քրեաիրավական խնդիրներ, այն է՝ բերման ենթարկելու վնասված արձանագրությունը թեև կազմ¬վել է պաշտոնատար անձի՝ ամբաստանյալ Վ.Նիկողոսյանի ոստիկանության բաժին բեր¬ման ենթարկած ոստիկանի կողմից, սակայն այն իր բնույթով և բովանդակային առումով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի տեսանկյունով պաշ¬տոնա¬կան փաստաթուղթ չի հանդիսանում, որ¬պիսի հետևության հանգում է հետևյալ իրավա¬կան վերլուծությունների և դատողությունների արդյունք¬ներով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նա¬խա¬տես¬ված հան¬ցա¬կազ¬մի ա¬ռար¬կա են հան¬դի¬սա¬նում են ի¬րա¬վունք վե¬րա¬պա¬հող կամ պա¬տաս¬խա¬նատ¬վութ¬յու¬նից/պարտականությունից/ ա¬զա¬տող պաշ¬տո¬նա¬կան փաս¬տա¬թղ¬թերը։
Պաշ¬տո¬նա¬կան փաս¬տա¬թուղթ պետք է հա¬մա¬րել պե¬տա¬կան կամ տե¬ղա¬կան ինք¬նա¬կա¬ռա¬վար¬ման մար¬մին¬նե¬րի, դրանց հիմ¬նար¬կութ¬յուն¬նե¬րի, ձեռ¬նար¬կութ¬յուն¬նե¬րի և կազ¬մա¬կեր¬պութ¬յուն¬նե¬րի կող¬մից տրվող այն վա¬վե¬րաց¬ված տե¬ղե¬կատ¬վութ¬յու¬նը, ո¬րը գտնվում է նյու¬թա¬կան կրիչ¬նե¬րի վրա և հա¬վաս¬տում է ի¬րա¬վա¬բա¬նա¬կան նշա¬նա¬կութ¬յուն ու¬նե¬ցող փաս¬տեր կամ ի¬րա¬դար¬ձութ¬յուն¬ներ։ Պաշ¬տո¬նա¬կան փաս¬տա¬թուղ¬թը պետք է ու¬նե¬նա հա¬մա¬պա¬տաս¬խան ռեկ¬վի¬զիտ¬ներ՝ կնիք, դրոշմ, հա¬մա¬պա¬տաս¬խան ձև և հա¬վաստ¬վի պե¬տա¬կան ծա¬ռա¬յո¬ղի ստո¬րագ¬րութ¬յամբ կամ է¬լեկտ¬րո¬նա¬յին թվա¬յին ստո¬րագ¬րութ¬յամբ։ Քննարկ¬վող հան¬ցա¬կազ¬մի ա¬ռար¬կա կա¬րող է հան¬դի¬սա¬նալ միայն այն պաշ¬տո¬նա¬կան փաս¬տա¬թուղ¬թը, ո¬րը ի¬րա¬վա¬բա¬նա¬կան նշա¬նա¬կութ¬յուն ու¬նե¬ցող փաս¬տեր է հա¬վաս¬տում։
Դատարանը փաստում է, որ բերման ենթարկելու արձանագրության վնասված տարբերակը (որը կազմվել և ստորագրվել է բացառապես ոստիկանի կողմից), արձանագրության մեկ այլ օրի¬նակը նույն ոստիկանի կողմից վերստին կազմելու և նյութերին կցելու պայմաններում, գործով ամ¬բաստանյալ Վ.Նիկողոսյանի համար որևէ պատասխանատվություն կամ պարտակա¬նություն չի սահ¬¬մանել, ըստ էության նրան նաև որևէ իրավունք չի վերապահել։ Ամբաստանյալ Վ.Նիկո¬ղոսյանի կողմից արձա¬նագրության վնասումը նույնիսկ հաստատված համարելու պարագայում` նրա արար¬քում ձևա¬կանորեն են պարունակվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախա¬տեսված արարքի հատ¬¬կանիշները, քանի որ` բերման ենթարկվելու փաստը հաստատ¬վել է ՀՀ ոստի¬կա¬¬նության աշ¬խատակիցների կողմից կազմված և գործին կցված նաև այլ փաս¬տաթղթերով` օպե¬րատիվ հա¬ղորդագրութ¬յամբ, ոստիկան Տ.Պետրոսյանի զեկու¬ցագրով, մարդու իրավունքների ու ազա¬տությունների սահմանա¬փա¬կումից բխող իրավունք¬ները Վ.Նի¬կողոսյանին բանավոր ծանու¬ցելու մասին 2016թ. նոյեմբերի 12-ին կազմված արձանագրութ¬յամբ, ուստի տվյալ դեպքում այդ գործո¬ղությունը նվազ կարևորության պատ¬ճա¬ռով հա¬սարակական վտանգավորություն չի ներ¬կա¬յացնում, որպես փաս¬տաբան իր իրավունքներին քաջա¬տեղյակ ամբաս¬տանյալին, այնպես էլ պե¬տությանն այն էական վնաս չի պատ¬ճառել և չէր կարող պատճառել /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ուժով՝ հանցագործություն չի համարվում/։
Արարատ Ավագյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատա¬րանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ սահմանվել է հանցանք կատարելու մեջ անձի մե¬ղա¬¬վո¬րությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության չափանիշները, որոնք կիրառելի են նաև սույն գործով։
Այսպես, ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 3. Հան¬ցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են¬թադ¬րութ¬յուն¬¬ների վրա, այն պետք է հաս¬տատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապա¬ցույց¬ների բա¬վարար ամբողջությամբ։ Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապա¬ցուցված լի¬նելու վերաբերյալ բոլոր կաս¬կած¬ները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին հա¬մապատասխան պատշաճ իրա¬վական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնա¬բանվում են հօ¬գուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատա¬վորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահա¬տում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիութ¬յան, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տես¬անկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակող¬մա¬նի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մե¬ղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուց¬ված է դատա¬կան քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորութ¬յունը կա¬րող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխա¬վար¬կա¬ծով« հիմն¬վե¬լով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթաց¬¬քում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետա¬զոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատ¬վող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծե¬լիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապա¬ցու¬ցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չա¬փա¬¬նիշ ասե¬լով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի հա¬մակցութ¬յուն, որը բացա¬ռում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանա¬կում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմ¬նավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերա¬բեր¬յալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Սույն դատական ակտում շարադրված ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչ¬պես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում ամբաստանյալ Վ.Նիկողոսյանի արարքում խուլիգանության և պաշտոնական փաստաթուղթը վնասելու հանցա¬կազ¬մերի առկայությունը, որի պայմաններում նրա մե¬ղա¬վորության փաստումը կհան¬գեցնի անմե¬ղության կանխավար¬կածի, ապացույ¬ց¬ները գնա¬հա¬¬¬տելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարութ¬յան օրենսգրքի 18-րդ, 25-րդ, 127-րդ, 365-րդ հոդ¬ված¬¬ների պահանջների խախտման։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արդա¬րացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմե¬ղությունը՝ այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն` քրեական հետապնդումն ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը՝ կարճ¬ման արարքում հան¬ցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։ Նույն հոդ¬վածի 5-րդ մասի համաձայն՝ դա¬տարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հան¬գամանքներ, լուծում է ամբաս¬տանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դա¬տա¬րանը պար¬տավոր է նույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նա¬¬խա¬¬տես¬ված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել ար¬դա¬¬րաց¬ման դատավճիռ։ Դատարանը նաև արձանագրում է, որ Վարդան Նիկողոսյանին անհրա¬ժեշտ է պարզաբանել դատական սխալի հետևան¬քով խախտ¬ված իրավունք¬ների վերա¬կանգնման, այդ թվում` պատ¬ճառված վնասի հատուցման պահանջով քաղաքացիա¬դա¬տա¬վա¬րա¬կան կարգով դա¬տա¬¬րան դիմելու իրավունքը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, դա¬տական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայ¬ցի հար¬ցերին։ Դատարանն արձանագրում է, որ Վարդան Նիկողոսյանի անվամբ հաշվառված գույ¬քերի նկատմամբ արգելանք չի կիրառվել, իսկ արդարացման դատական ակտ կայացնելու պայ¬ման¬ներում Վ.Նիկողոսյանից դատական ծախսերը բռնագանձման ենթակա չեն, նրա դեմ հան¬րային տիրույթում քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, իսկ ներկայացվելու պարագայում այն լուծման ենթակա չէր։ Ինչ վերաբերում է իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դա¬տարանում պահվող՝ անձին ոստիկանության բաժին բերման ենթարկելու մասին արձանագրությանը, ապա այն անհրաժեշտ է պահել քրեական գործի հետ, քրեական գործը պահելու ողջ ժամանակահատվածում։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավար¬վե¬լով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով, 119-րդ, 357-360-րդ, 364-373-րդ հոդված¬ներով, Դա¬տա¬րանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց՝

Ճանաչել և հռչակել Վարդան Պետրոսի Նիկողոսյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նրան վերագրված արարք¬ներում այդ հոդվածներով նախատեսված հանցակազմերի բացա¬կա¬յութ¬յան պատ¬¬¬ճառա¬բա¬նութ¬յամբ։
Վարդան Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վե¬րաբերյալ ստորագրությունն անհապաղ վերաց¬նել։
Վարդան Նիկողոսյանին պարզաբանել դատական սխալի հետևան¬քով խախտված իրա¬վունք¬ների վերականգնման, այդ թվում` պատ¬ճառված վնասի հատուցման պահանջով քաղաքա¬ցիա¬դա¬տա¬վա¬րական կարգով դատարան դիմելու իրավունքը։
Որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` անձին ոստիկանության բաժին բերման ենթարկելու մասին արձանագրությունը պահել քրեական գործի հետ` այն պահելու ողջ ժամանա¬կահատվածում։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը ստացման պահից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեա¬կան դատա¬րան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ