Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0111/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
11.3
Պատասխանող
Շոթա Կարոյան
Շոթա Կարոյան Դանիելի
Շոթա Կարոյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Մանուշակ Պետրոսյան
Ռուզաննա Բարսեղյան
Մխիթար Պապոյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Մանուշակ Պետրոսյան
Ռուզաննա Բարսեղյան
Մխիթար Պապոյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-12-04 | 13:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-05-18 | 10:00 | 4 | Կայացել է |
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական ԵԿԴ/0111/01/17
շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Մ.Մարտիրոսյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
04 դեկտեմբերի 2018թ. ք.Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա.ԱՎԴԱԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՊԱՐՏՅԱԼ` Շ.ԿԱՐՈՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսւհետ նաև` Դատարան) 2017 թվականի մայիսի 18-ի դատավճիռը նոր հանգամանքով վերանայելու մասին դատապարտյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
Դատարանի 2017 թվականի մայիսի 18-ի դատավճռով ամբաստանյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է կալանքի` 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Շոթա Կարոյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Ամբաստանյալ Շոթա Կարոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վճռվել է` դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2017 թվականի մարտի 06-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 1.16 գրամ քաշով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել։
Դատարանի 18.05.2017 թվականի դատավճիռը չի բողոքարկվել և 20.06.2017 թվականին մտել է օրինական ուժի մեջ:
Դատարանի 18.05.2017 թվականի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել դատապարտյալ Շ.Կարոյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանը:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:
Թիվ ԵԿԴ/0111/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Մ.Պետրոսյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 19.11.2018 թվականին, Վերաքննիչ դատարանի 20.11.2018 թվականի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Շոթա Դանիելի Կարոյանի, նշանակվել է քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
2.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկներն ու պահանջը.
Բողոքի հեղինակը` պաշտպան Վ.Գևորգյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, վկայակոչելով ՀՀ Կառավարության 27.06.2018 թվականի N 707-Ն որոշումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի դրույթները, նշել է, որ վերը մատնանշված հոդվածների համաձայն` Շոթա Կարոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. մայիսի 18-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կայացված դատական ակտը կարող է փոփոխվել, քանի որ այն ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման համաձայն` դատարել է հանցագործություն համարվելուց։
Միաժամանակ վերը նշված դատական ակտի համապատասխանեցումից հետո միայն Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում Շոթա Կարոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 34-312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քննվող քրեական գործով հնարավոր կլինի կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված համաներում կիրառելու մասին որոշումը, քանի որ կվերանա վերջինիս կողմից փորձաշրջանի ընթացքում հանցագործություն կատարած լինելու դեպքը:
Բացի այդ, հնարավորություն կնձեռվի մինչև համաներման հնարավոր կիրառումը կրկին անգամ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվող Շոթա Կարոյանի վերաբերյալ քրեական գործով քննության առնելու վերջինիս որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը գրավով փոխարինելու հնարավորության հարցը, քանի որ այն Դատարանի կողմից մերժվել է փորձաշրջանի ընթացքում վերջինիս կողմից հանցագործություն կատարելու պատճառաբանությամբ:
Վերոգրյալի հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով, 376-րդ, 376.1-րդ, 379-րդ, 381-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
<<1. Փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. մայիսի 18-ին Շոթա Դանիելի Կարոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կայացված դատական ակտը, այն համապատասխանեցնել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշմանը, համաձայն որի փոփոխվել է թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, վերջինիս նկատմամբ կայացնել համապատասխան որոշում, որով նա համարվի դատվածություն չունեցող անձ։>>:
3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով դատապարտյալի և նրա պաշտպանի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Վ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պատժելիությունըվերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.1 հոդվածի համաձայն`
<<1. Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայման ենթակա է միայն օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը:
2. Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ դատարանը, իսկ վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարանների դատական ակտերը` վճռաբեկ դատարանը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.2-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով դատական ակտը վերանայելու բողոք ներկայացնելու իրավունք ունեն`
1) այդ հանգամանքի հետ առնչվող գործին մասնակցած շահագրգռված անձինք, բացառությամբ քրեական հետապնդման մարմինների.
2) այն անձինք, ովքեր օրենքի դրույթի սահմանադրականության հարցի վերաբերյալ Սահմանադրական դատարանի որոշման ընդունման օրվա դրությամբ ունեցել են այդ իրավունքը <Սահմանադրական դատարանի մասին> Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի պահանջներին (ժամկետներին) համապատասխան իրացնելու հնարավորություն կամ նույն օրենքի 29-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կամ 4-րդ կետերի ուժով զրկված են եղել Սահմանադրական դատարանում իրենց գործի քննության հնարավորությունից.
3) այն անձինք, ովքեր Հայաստանի Հանրապետության մասնակցությամբ գործող միջազգային դատարանի կողմից համապատասխան դատական ակտի կայացման պահին ունեցել են միջազգային պայմանագրի պահանջներին (ժամկետներին) համապատասխան միջազգային դատարան դիմելու իրավունք.
4) Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազը և նրա տեղակալները>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 4264-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն`
<<1. Նոր հանգամանքների հետևանքով դատական ակտերը վերանայվում են հետևյալ դեպքերում.
1) Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանը տվյալ քրեական գործով դատարանի կիրառած օրենքի դրույթը ճանաչել է Սահմանադրությանը հակասող և անվավեր կամ այն ճանաչել է Սահմանադրությանը համապատասխանող, սակայն որոշման եզրափակիչ մասում բացահայտելով դրա սահմանադրաիրավական բովանդակությունը` գտել է, որ այդ դրույթը կիրառվել է այլ մեկնաբանությամբ>>:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
<<3. Նոր հանգամանքներով դատական ակտը վերանայելու համար բողոք կարող է բերվել 3 ամսվա ընթացքում այն պահից, երբ բողոք բերող անձն իմացել է կամ կարող էր իմանալ դրանց ի հայտ գալու մասին>>:
ՀՀ Սահմանադրական դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 4262-րդ հոդվածի` ՀՀ սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը, 2017 թվականի փետրվարի 14-ի ՍԴՈ-1348 որոշման եզրափակիչ մասում արձանագրել է. <<(…) 4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.2-րդ հոդվածը և դրա հետ համակարգային առումով փոխկապակցվածության մեջ գտնվող` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.4-րդ հոդվածի 1-ին մասը համապատասխանում է ՀՀ Սահմանադրությանն այնպիսի սահմանադրաիրավական բովանդակությամբ, համաձայն որի` ելնելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի անմիջական գործողությունից` արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքն ուժի մեջ մտնելն իրավակիրառ պրակտիկայի շրջանակներում պետք է ընկալվի որպես նոր հանգամանք, և օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը նոր հանգամանքի հիմքով ենթակա է վերանայման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգով:
(…)>>:
Վերը մեջ բերված իրավադրույթների և հիմնավորումների լույսի ներքո, վերլուծելով դատապարտյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանի վերաբերյալ գործով նոր հանգամանքով դատական ակտը վերանայելու վարույթ հարուցելուն առնչվող փաստական հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Դատարանի 2017 թվականի մայիսի 18-ի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով Դատարանն ապացուցված է համարել այն հանգամանքը, որ Շոթա Դանիելի Կարոյանը <<2017 թվականի փետրվար ամսվա կեսերին Երևան քաղաքի Դավիթաշեն տանող կամուրջի մոտակայքում գտնվող աստիճանների վրա իրեն հանդիպած անծանոթ երկու տղաներից մեկից ապօրինի ձեռք է բերել և իր տաբատի աջ գրպանում, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել զգալի չափի` 1.16 գրամ ընդհանուր հաստատուն քաշով <<Մարիխուաննա>> տեսակի թմրամիջոց, որը 2017 թվականի փետրվարի 18-ին, ժամը 04։10-ի սահմաններում վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1.Արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:
2.Հանցանք կատարելու ժամանակ է համարվում հանրության համար վտանգավոր գործողությունը /անգործությունը/ իրականացնելու ժամանակը` անկախ հետևանքները վրա հասնելու պահից>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն` տարածվում է մինչ այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն:
2. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի:
3. Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և միաժանակյա պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացող օրենքը հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը>>:
Վերը մեջ բերված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով, իսկ արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի:
Մինչև 28.06.2018թ. գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի` թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետի համաձայն` մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցի 1.16 գրամը հանդիսացել է զգալի չափ, քանի որ զգալի չափ է սահմանված եղել 0.5-5.0 գրամը ներառյալ:
06.12.2017թ. ընդունված (ուժի մեջ է մտել 27.06.2018թ) <<Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> թիվ ՀՕ-241-Ն օրենքի 4-րդ հոդվածի համաձայն` ուժը կորցրած է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի` թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող թիվ 1 հավելվածը, իսկ նույն օրենքի 1-ին հոդվածի 5.3 մասի համաձայն` թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանում է ՀՀ կառավարությունը:
<<Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված` թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր, առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N707-Ն որոշման և կից հավելվածի 78-րդ կետի համաձայն` մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցի համար որպես զգալի չափ է սահմանվել 2.5-12.5 գրամը ներառյալ:
Կատարված օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում` ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման համաձայն, այժմ 1.16 գրամ մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը հանդիսանում է ոչ թե զգալի, այլ մանր չափ, քանի որ նշված որոշման և կից հավելվածի 78-րդ կետի համաձայն` մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցի համար որպես մանր չափ է սահմանվել 0.5-2.5 գրամը:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ <<Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ընդունված օրենքը, այդ թվում նաև ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N707-Ն որոշման և դրան կից հավելվածի 78-րդ կետում սահմանված մարիխուանա տեսակի թմրանյութի չափերը, կոնկրետ դեպքում տարածվում է դատապարտյալ Շոթա Կարոյանի վրա և դիտարկվում է որպես վերջինիս արարքի հանցավորությունը վերացնող օրենք:
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի մայիսի 17-ի օրինական ուժի մեջ մտած թիվ ԵԿԴ/0111/01/17 դատավճիռը պետք է բեկանել, դատապարտյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է ճանաչել անմեղ և արդարացնել` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-395-րդ, 437-րդ, 438-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի մայիսի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0111/01/17 դատավճիռը բեկանել:
Շոթա Դանիելի Կարոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական ԵԿԴ/0111/01/17
շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Մ.Մարտիրոսյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
04 դեկտեմբերի 2018թ. ք.Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա.ԱՎԴԱԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՊԱՐՏՅԱԼ` Շ.ԿԱՐՈՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսւհետ նաև` Դատարան) 2017 թվականի մայիսի 18-ի դատավճիռը նոր հանգամանքով վերանայելու մասին դատապարտյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
Դատարանի 2017 թվականի մայիսի 18-ի դատավճռով ամբաստանյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է կալանքի` 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Շոթա Կարոյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Ամբաստանյալ Շոթա Կարոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վճռվել է` դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2017 թվականի մարտի 06-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 1.16 գրամ քաշով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել։
Դատարանի 18.05.2017 թվականի դատավճիռը չի բողոքարկվել և 20.06.2017 թվականին մտել է օրինական ուժի մեջ:
Դատարանի 18.05.2017 թվականի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել դատապարտյալ Շ.Կարոյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանը:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:
Թիվ ԵԿԴ/0111/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Մ.Պետրոսյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 19.11.2018 թվականին, Վերաքննիչ դատարանի 20.11.2018 թվականի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Շոթա Դանիելի Կարոյանի, նշանակվել է քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
2.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկներն ու պահանջը.
Բողոքի հեղինակը` պաշտպան Վ.Գևորգյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, վկայակոչելով ՀՀ Կառավարության 27.06.2018 թվականի N 707-Ն որոշումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի դրույթները, նշել է, որ վերը մատնանշված հոդվածների համաձայն` Շոթա Կարոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. մայիսի 18-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կայացված դատական ակտը կարող է փոփոխվել, քանի որ այն ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման համաձայն` դատարել է հանցագործություն համարվելուց։
Միաժամանակ վերը նշված դատական ակտի համապատասխանեցումից հետո միայն Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում Շոթա Կարոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 34-312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քննվող քրեական գործով հնարավոր կլինի կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված համաներում կիրառելու մասին որոշումը, քանի որ կվերանա վերջինիս կողմից փորձաշրջանի ընթացքում հանցագործություն կատարած լինելու դեպքը:
Բացի այդ, հնարավորություն կնձեռվի մինչև համաներման հնարավոր կիրառումը կրկին անգամ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվող Շոթա Կարոյանի վերաբերյալ քրեական գործով քննության առնելու վերջինիս որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը գրավով փոխարինելու հնարավորության հարցը, քանի որ այն Դատարանի կողմից մերժվել է փորձաշրջանի ընթացքում վերջինիս կողմից հանցագործություն կատարելու պատճառաբանությամբ:
Վերոգրյալի հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով, 376-րդ, 376.1-րդ, 379-րդ, 381-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
<<1. Փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. մայիսի 18-ին Շոթա Դանիելի Կարոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կայացված դատական ակտը, այն համապատասխանեցնել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշմանը, համաձայն որի փոփոխվել է թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, վերջինիս նկատմամբ կայացնել համապատասխան որոշում, որով նա համարվի դատվածություն չունեցող անձ։>>:
3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով դատապարտյալի և նրա պաշտպանի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Վ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պատժելիությունըվերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.1 հոդվածի համաձայն`
<<1. Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայման ենթակա է միայն օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը:
2. Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ դատարանը, իսկ վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարանների դատական ակտերը` վճռաբեկ դատարանը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.2-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով դատական ակտը վերանայելու բողոք ներկայացնելու իրավունք ունեն`
1) այդ հանգամանքի հետ առնչվող գործին մասնակցած շահագրգռված անձինք, բացառությամբ քրեական հետապնդման մարմինների.
2) այն անձինք, ովքեր օրենքի դրույթի սահմանադրականության հարցի վերաբերյալ Սահմանադրական դատարանի որոշման ընդունման օրվա դրությամբ ունեցել են այդ իրավունքը <Սահմանադրական դատարանի մասին> Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի պահանջներին (ժամկետներին) համապատասխան իրացնելու հնարավորություն կամ նույն օրենքի 29-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կամ 4-րդ կետերի ուժով զրկված են եղել Սահմանադրական դատարանում իրենց գործի քննության հնարավորությունից.
3) այն անձինք, ովքեր Հայաստանի Հանրապետության մասնակցությամբ գործող միջազգային դատարանի կողմից համապատասխան դատական ակտի կայացման պահին ունեցել են միջազգային պայմանագրի պահանջներին (ժամկետներին) համապատասխան միջազգային դատարան դիմելու իրավունք.
4) Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազը և նրա տեղակալները>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 4264-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն`
<<1. Նոր հանգամանքների հետևանքով դատական ակտերը վերանայվում են հետևյալ դեպքերում.
1) Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանը տվյալ քրեական գործով դատարանի կիրառած օրենքի դրույթը ճանաչել է Սահմանադրությանը հակասող և անվավեր կամ այն ճանաչել է Սահմանադրությանը համապատասխանող, սակայն որոշման եզրափակիչ մասում բացահայտելով դրա սահմանադրաիրավական բովանդակությունը` գտել է, որ այդ դրույթը կիրառվել է այլ մեկնաբանությամբ>>:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
<<3. Նոր հանգամանքներով դատական ակտը վերանայելու համար բողոք կարող է բերվել 3 ամսվա ընթացքում այն պահից, երբ բողոք բերող անձն իմացել է կամ կարող էր իմանալ դրանց ի հայտ գալու մասին>>:
ՀՀ Սահմանադրական դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 4262-րդ հոդվածի` ՀՀ սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը, 2017 թվականի փետրվարի 14-ի ՍԴՈ-1348 որոշման եզրափակիչ մասում արձանագրել է. <<(…) 4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.2-րդ հոդվածը և դրա հետ համակարգային առումով փոխկապակցվածության մեջ գտնվող` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.4-րդ հոդվածի 1-ին մասը համապատասխանում է ՀՀ Սահմանադրությանն այնպիսի սահմանադրաիրավական բովանդակությամբ, համաձայն որի` ելնելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի անմիջական գործողությունից` արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքն ուժի մեջ մտնելն իրավակիրառ պրակտիկայի շրջանակներում պետք է ընկալվի որպես նոր հանգամանք, և օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը նոր հանգամանքի հիմքով ենթակա է վերանայման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգով:
(…)>>:
Վերը մեջ բերված իրավադրույթների և հիմնավորումների լույսի ներքո, վերլուծելով դատապարտյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանի վերաբերյալ գործով նոր հանգամանքով դատական ակտը վերանայելու վարույթ հարուցելուն առնչվող փաստական հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Դատարանի 2017 թվականի մայիսի 18-ի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով Դատարանն ապացուցված է համարել այն հանգամանքը, որ Շոթա Դանիելի Կարոյանը <<2017 թվականի փետրվար ամսվա կեսերին Երևան քաղաքի Դավիթաշեն տանող կամուրջի մոտակայքում գտնվող աստիճանների վրա իրեն հանդիպած անծանոթ երկու տղաներից մեկից ապօրինի ձեռք է բերել և իր տաբատի աջ գրպանում, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել զգալի չափի` 1.16 գրամ ընդհանուր հաստատուն քաշով <<Մարիխուաննա>> տեսակի թմրամիջոց, որը 2017 թվականի փետրվարի 18-ին, ժամը 04։10-ի սահմաններում վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1.Արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:
2.Հանցանք կատարելու ժամանակ է համարվում հանրության համար վտանգավոր գործողությունը /անգործությունը/ իրականացնելու ժամանակը` անկախ հետևանքները վրա հասնելու պահից>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն` տարածվում է մինչ այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն:
2. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի:
3. Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և միաժանակյա պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացող օրենքը հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը>>:
Վերը մեջ բերված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով, իսկ արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի:
Մինչև 28.06.2018թ. գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի` թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետի համաձայն` մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցի 1.16 գրամը հանդիսացել է զգալի չափ, քանի որ զգալի չափ է սահմանված եղել 0.5-5.0 գրամը ներառյալ:
06.12.2017թ. ընդունված (ուժի մեջ է մտել 27.06.2018թ) <<Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> թիվ ՀՕ-241-Ն օրենքի 4-րդ հոդվածի համաձայն` ուժը կորցրած է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի` թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող թիվ 1 հավելվածը, իսկ նույն օրենքի 1-ին հոդվածի 5.3 մասի համաձայն` թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանում է ՀՀ կառավարությունը:
<<Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված` թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր, առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N707-Ն որոշման և կից հավելվածի 78-րդ կետի համաձայն` մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցի համար որպես զգալի չափ է սահմանվել 2.5-12.5 գրամը ներառյալ:
Կատարված օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում` ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման համաձայն, այժմ 1.16 գրամ մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը հանդիսանում է ոչ թե զգալի, այլ մանր չափ, քանի որ նշված որոշման և կից հավելվածի 78-րդ կետի համաձայն` մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցի համար որպես մանր չափ է սահմանվել 0.5-2.5 գրամը:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ <<Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ընդունված օրենքը, այդ թվում նաև ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N707-Ն որոշման և դրան կից հավելվածի 78-րդ կետում սահմանված մարիխուանա տեսակի թմրանյութի չափերը, կոնկրետ դեպքում տարածվում է դատապարտյալ Շոթա Կարոյանի վրա և դիտարկվում է որպես վերջինիս արարքի հանցավորությունը վերացնող օրենք:
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի մայիսի 17-ի օրինական ուժի մեջ մտած թիվ ԵԿԴ/0111/01/17 դատավճիռը պետք է բեկանել, դատապարտյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է ճանաչել անմեղ և արդարացնել` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-395-րդ, 437-րդ, 438-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի մայիսի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0111/01/17 դատավճիռը բեկանել:
Շոթա Դանիելի Կարոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԵԿԴ/0111/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի,
պաշտպան Ռ. Մարտիրոսյանի,
2017թ. մայիսի 18-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Շոթա Դանիելի Կարոյանի`
ծնված 1995թ. դեկտեմբերի 06-ին, Վրաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՎՀ/ Նինոծմինդա քաղաքում, հայ, ՎՀ քաղաքացի, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, սովորում է «Հայկական բժշկական իստիտուտ» արտադրական կոոպերատիվի ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի 3-րդ կուրսում, հաշվառված է ՎՀ, Նինոծմինդայի շրջանի Մեծ Կոնդորա գյուղում, փաստացի բնակվում է Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանի Ավանեսովի նրբանցքի թիվ 2 շենքի թիվ 4 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017թ. փետրվարի 27-ին, Շ. Կորոյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13171417 քրեական գործը։
Հետաքննիչի նույն օրվա որոշմամբ նշված քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին` նախաքննություն կատարելու համար և 2017թ. մարտի 02-ին ընդունվել է նույն բաժնի քննիչի վարույթ։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 09-ի որոշմամբ Շ. Կարոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 15-ի որոշմամբ Շ. Կարոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2017 թվականի փետրվար ամսվա կեսերին Երևան քաղաքի Դավիթաշեն տանող կամուրջի մոտակայքում գտնվող աստիճանների վրա իրեն հանդիպած անծանոթ երկու տղաներից մեկից ապօրինի ձեռք է բերել և իր տաբատի աջ գրպանում, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել զգալի չափի` 1.16 գրամ ընդհանուր հաստատուն քաշով «Մարիխուաննա» տեսակի թմրամիջոց, որը 2017 թվականի փետրվարի 18-ին, ժամը 04։10-ի սահմաններում վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ։
Այսինքն` Շոթա Դանիելի Կարոյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 1-ին մասով։»։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. ապրիլի 21-ի որոշմամբ թիվ 13171417 քրեական գործից անջատվել է Շ. Կարոյանին ապօրինի թմրամիջոց իրացրած անձի վերաբերյալ գործը և դրան տրվել է 13171417/1 համարը։
2017թ. ապրիլի 28-ին Շ. Կարոյանի վերաբերյալ թիվ 13171417 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. մայիսի 3-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. մայիսի 10-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. մայիսի 18-ին նշանակելու մասին։
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Շ. Կարոյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքն համաձայն է մեղադրանքի հետ։ Ամբաստանյալը հայտարարեց նաև, որ այդ մասին դատարանին է ներկայացրել գրավոր միջնորդություն, որը պնդում է, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, անկեղծորեն զղջում է կատարած արարքի համար։
Պաշտպանը հայտնեց, որ խնդրում է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալը նախկինում դատված չի եղել, ուսանող է, բնութագրվում է դրական, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելը և պահելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման համար Շ. Կարոյանը ենթակա է պատժի կալանքի ձևով։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Պարույր Ստյոպայի Բայրամյանի վերաբերյալ ՎԲ-84/07 քրեական գործով 2007թ. հունիսի 1-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) 4. (…) Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս գործն ըստ էության քննելու իրավասություն ունեցող դատարանները՝ առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարանները, ունեն հայեցողություն դրսևորելու ընդարձակ հնարավորություն։ Դա, նախ, պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները սահմանելիս օրենսդիրը լայնորեն օգտագործում է գնահատողական ձևակերպումներ` «արդարացի պատիժ», «հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճան»։ Բացի այդ, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ «Դատավորները քրեական գործերը և նյութերը լուծում են իրենց ներքին համոզմամբ՝ ներկայացված ապացույցների պատշաճ հետազոտման հիման վրա»։
Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի կողմից կատարված արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն լինելը, այն, որ ամբաստանյալի կողմից առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերված և իր մոտ պահված, «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի 1.16 գրամ քաշն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի` այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /0.5.-5.0 գրամ/ նվազագույն սահմանին` 0.5 գրամին։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Ստուգելով և գնահատելով ամբաստանյալի անձի և կատարած արարքի վերաբերյալ վերոգրյալ հանգամանքները, այդ թվում` ամբաստանյալի անձը բնութագրող վերոհիշյալ հատկանիշներն իրենց համակցության մեջ, հաշվի առնելով, որ այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրն իրական է, հաստատված է գործով ձեռք բերված ու դատարանում հետազոտված, վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցներով, նկատի ունենալով, որ այդ հանգամանքների համակցության առկայությունը ողջամտորեն նվազեցրել է ամբաստանյալի անձի հանրային վտանգավորությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի` նախկինում դատված չլինելը, ուսանող լինելն ու դրական բնութագրվելը, առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելը, անկեղծորեն զղջալը, թմրամիջոցի տեսակն ու դրա չափը, թմրամիջոցի այդ տեսակի վտանգավորության և օրգանիզմի վրա ազդեցության համեմատաբար ցածր աստիճանը` համակցությամբ, հանդիսանում են ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք։
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում առկա իրավական դիրքորոշումները, ինչպես նաև հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՎԲ-124/07 գործով 2007թ. հունիսի 12-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԵՔՐԴ/0571/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 2-ի որոշմամբ նշել է.
«(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։
(…)»։
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի անձը բնութագրող վերոհիշյալ հանգամանքների առկայությունը, նաև այն, որ Շ. Կարոյանի կատարած արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին, ամբաստանյալին մեղսագրված, առանց իրացնելու նպատակի ձեռք բերված և իր մոտ պահված, 1.16 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /0.5-5.0 գրամ/ նվազագույն սահմանին, ինչպես նաև հաշվի առնելով նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց կալանքի ձևով պատիժ կրելու։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 06-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված թմրամիջոցը ենթակա է ոչնչացման։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել, իսկ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պարագայում` նրա թաքնվելու կամ վարույթն իրականացնող մարմնից խուսափելու հավանականությունը նվազել է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754 հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել կալանքի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Շոթա Կարոյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ Շոթա Կարոյանին պարտավորեցնել չփոխել Հայաստանում մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա։
Ամբաստանյալ Շոթա Կարոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2017թ. մարտի 06-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 1.16 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի,
պաշտպան Ռ. Մարտիրոսյանի,
2017թ. մայիսի 18-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Շոթա Դանիելի Կարոյանի`
ծնված 1995թ. դեկտեմբերի 06-ին, Վրաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՎՀ/ Նինոծմինդա քաղաքում, հայ, ՎՀ քաղաքացի, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, սովորում է «Հայկական բժշկական իստիտուտ» արտադրական կոոպերատիվի ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի 3-րդ կուրսում, հաշվառված է ՎՀ, Նինոծմինդայի շրջանի Մեծ Կոնդորա գյուղում, փաստացի բնակվում է Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանի Ավանեսովի նրբանցքի թիվ 2 շենքի թիվ 4 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017թ. փետրվարի 27-ին, Շ. Կորոյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13171417 քրեական գործը։
Հետաքննիչի նույն օրվա որոշմամբ նշված քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին` նախաքննություն կատարելու համար և 2017թ. մարտի 02-ին ընդունվել է նույն բաժնի քննիչի վարույթ։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 09-ի որոշմամբ Շ. Կարոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 15-ի որոշմամբ Շ. Կարոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2017 թվականի փետրվար ամսվա կեսերին Երևան քաղաքի Դավիթաշեն տանող կամուրջի մոտակայքում գտնվող աստիճանների վրա իրեն հանդիպած անծանոթ երկու տղաներից մեկից ապօրինի ձեռք է բերել և իր տաբատի աջ գրպանում, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել զգալի չափի` 1.16 գրամ ընդհանուր հաստատուն քաշով «Մարիխուաննա» տեսակի թմրամիջոց, որը 2017 թվականի փետրվարի 18-ին, ժամը 04։10-ի սահմաններում վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ։
Այսինքն` Շոթա Դանիելի Կարոյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 1-ին մասով։»։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. ապրիլի 21-ի որոշմամբ թիվ 13171417 քրեական գործից անջատվել է Շ. Կարոյանին ապօրինի թմրամիջոց իրացրած անձի վերաբերյալ գործը և դրան տրվել է 13171417/1 համարը։
2017թ. ապրիլի 28-ին Շ. Կարոյանի վերաբերյալ թիվ 13171417 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. մայիսի 3-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. մայիսի 10-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. մայիսի 18-ին նշանակելու մասին։
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Շ. Կարոյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքն համաձայն է մեղադրանքի հետ։ Ամբաստանյալը հայտարարեց նաև, որ այդ մասին դատարանին է ներկայացրել գրավոր միջնորդություն, որը պնդում է, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, անկեղծորեն զղջում է կատարած արարքի համար։
Պաշտպանը հայտնեց, որ խնդրում է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալը նախկինում դատված չի եղել, ուսանող է, բնութագրվում է դրական, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելը և պահելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման համար Շ. Կարոյանը ենթակա է պատժի կալանքի ձևով։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Պարույր Ստյոպայի Բայրամյանի վերաբերյալ ՎԲ-84/07 քրեական գործով 2007թ. հունիսի 1-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) 4. (…) Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս գործն ըստ էության քննելու իրավասություն ունեցող դատարանները՝ առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարանները, ունեն հայեցողություն դրսևորելու ընդարձակ հնարավորություն։ Դա, նախ, պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները սահմանելիս օրենսդիրը լայնորեն օգտագործում է գնահատողական ձևակերպումներ` «արդարացի պատիժ», «հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճան»։ Բացի այդ, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ «Դատավորները քրեական գործերը և նյութերը լուծում են իրենց ներքին համոզմամբ՝ ներկայացված ապացույցների պատշաճ հետազոտման հիման վրա»։
Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի կողմից կատարված արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն լինելը, այն, որ ամբաստանյալի կողմից առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերված և իր մոտ պահված, «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի 1.16 գրամ քաշն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի` այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /0.5.-5.0 գրամ/ նվազագույն սահմանին` 0.5 գրամին։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Ստուգելով և գնահատելով ամբաստանյալի անձի և կատարած արարքի վերաբերյալ վերոգրյալ հանգամանքները, այդ թվում` ամբաստանյալի անձը բնութագրող վերոհիշյալ հատկանիշներն իրենց համակցության մեջ, հաշվի առնելով, որ այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրն իրական է, հաստատված է գործով ձեռք բերված ու դատարանում հետազոտված, վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցներով, նկատի ունենալով, որ այդ հանգամանքների համակցության առկայությունը ողջամտորեն նվազեցրել է ամբաստանյալի անձի հանրային վտանգավորությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի` նախկինում դատված չլինելը, ուսանող լինելն ու դրական բնութագրվելը, առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելը, անկեղծորեն զղջալը, թմրամիջոցի տեսակն ու դրա չափը, թմրամիջոցի այդ տեսակի վտանգավորության և օրգանիզմի վրա ազդեցության համեմատաբար ցածր աստիճանը` համակցությամբ, հանդիսանում են ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք։
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում առկա իրավական դիրքորոշումները, ինչպես նաև հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՎԲ-124/07 գործով 2007թ. հունիսի 12-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԵՔՐԴ/0571/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 2-ի որոշմամբ նշել է.
«(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։
(…)»։
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի անձը բնութագրող վերոհիշյալ հանգամանքների առկայությունը, նաև այն, որ Շ. Կարոյանի կատարած արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին, ամբաստանյալին մեղսագրված, առանց իրացնելու նպատակի ձեռք բերված և իր մոտ պահված, 1.16 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /0.5-5.0 գրամ/ նվազագույն սահմանին, ինչպես նաև հաշվի առնելով նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց կալանքի ձևով պատիժ կրելու։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 06-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված թմրամիջոցը ենթակա է ոչնչացման։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել, իսկ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պարագայում` նրա թաքնվելու կամ վարույթն իրականացնող մարմնից խուսափելու հավանականությունը նվազել է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754 հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել կալանքի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Շոթա Կարոյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ Շոթա Կարոյանին պարտավորեցնել չփոխել Հայաստանում մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա։
Ամբաստանյալ Շոթա Կարոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2017թ. մարտի 06-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 1.16 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0111/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 02-05-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13171417 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Շոթա Կարոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. փետրվար ամսվա կեսերին Երևան քաղաքի Դավիթաշեն տանող կամուրջի մոտակայքում գտնվող աստիճանների վրա իրեն հանդիպած անծանոթ երկու տղաներից մեկից ապօրինի ձեռք է բերել և իր տաբատի աջ գրպանում, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել զգալի չափի` 1.16 գրամ ընդհանուր հաստատուն քաշով <<մարիխուաննա>> տեսակի թմրամիջոցմ որը 2017թ. փետրվարի 18-ին վերջինիս մոտից հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Շոթա |
| Ազգանուն | Կարոյան |
| Հայրանուն | Դանիելի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 11.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 02-05-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 03-05-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-05-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Շոթա |
| Ազգանուն | Կարոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-05-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 18-05-2017 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Շոթա |
| Ազգանուն | Կարոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 18-05-2017 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Կալանք |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0111/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի, պաշտպան Ռ. Մարտիրոսյանի, 2017թ. մայիսի 18-ին Երևանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Շոթա Դանիելի Կարոյանի` ծնված 1995թ. դեկտեմբերի 06-ին, Վրաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՎՀ/ Նինոծմինդա քաղաքում, հայ, ՎՀ քաղաքացի, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, սովորում է «Հայկական բժշկական իստիտուտ» արտադրական կոոպերատիվի ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի 3-րդ կուրսում, հաշվառված է ՎՀ, Նինոծմինդայի շրջանի Մեծ Կոնդորա գյուղում, փաստացի բնակվում է Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանի Ավանեսովի նրբանցքի թիվ 2 շենքի թիվ 4 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը 2017թ. փետրվարի 27-ին, Շ. Կորոյանի վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13171417 քրեական գործը։ Հետաքննիչի նույն օրվա որոշմամբ նշված քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին` նախաքննություն կատարելու համար և 2017թ. մարտի 02-ին ընդունվել է նույն բաժնի քննիչի վարույթ։ Նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 09-ի որոշմամբ Շ. Կարոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։ Նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 15-ի որոշմամբ Շ. Կարոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2017 թվականի փետրվար ամսվա կեսերին Երևան քաղաքի Դավիթաշեն տանող կամուրջի մոտակայքում գտնվող աստիճանների վրա իրեն հանդիպած անծանոթ երկու տղաներից մեկից ապօրինի ձեռք է բերել և իր տաբատի աջ գրպանում, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել զգալի չափի` 1.16 գրամ ընդհանուր հաստատուն քաշով «Մարիխուաննա» տեսակի թմրամիջոց, որը 2017 թվականի փետրվարի 18-ին, ժամը 04։10-ի սահմաններում վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ։ Այսինքն` Շոթա Դանիելի Կարոյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 1-ին մասով։»։ Նախաքննության մարմնի 2017թ. ապրիլի 21-ի որոշմամբ թիվ 13171417 քրեական գործից անջատվել է Շ. Կարոյանին ապօրինի թմրամիջոց իրացրած անձի վերաբերյալ գործը և դրան տրվել է 13171417/1 համարը։ 2017թ. ապրիլի 28-ին Շ. Կարոյանի վերաբերյալ թիվ 13171417 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. մայիսի 3-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. մայիսի 10-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. մայիսի 18-ին նշանակելու մասին։ Արագացված դատական քննություն Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Շ. Կարոյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքն համաձայն է մեղադրանքի հետ։ Ամբաստանյալը հայտարարեց նաև, որ այդ մասին դատարանին է ներկայացրել գրավոր միջնորդություն, որը պնդում է, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, անկեղծորեն զղջում է կատարած արարքի համար։ Պաշտպանը հայտնեց, որ խնդրում է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։ Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք։ Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալը նախկինում դատված չի եղել, ուսանող է, բնութագրվում է դրական, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելը և պահելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման համար Շ. Կարոյանը ենթակա է պատժի կալանքի ձևով։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Պարույր Ստյոպայի Բայրամյանի վերաբերյալ ՎԲ-84/07 քրեական գործով 2007թ. հունիսի 1-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) 4. (…) Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս գործն ըստ էության քննելու իրավասություն ունեցող դատարանները՝ առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարանները, ունեն հայեցողություն դրսևորելու ընդարձակ հնարավորություն։ Դա, նախ, պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները սահմանելիս օրենսդիրը լայնորեն օգտագործում է գնահատողական ձևակերպումներ` «արդարացի պատիժ», «հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճան»։ Բացի այդ, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ «Դատավորները քրեական գործերը և նյութերը լուծում են իրենց ներքին համոզմամբ՝ ներկայացված ապացույցների պատշաճ հետազոտման հիման վրա»։ Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները։ (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։ Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի. - թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը), - դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը), - արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։ Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։ Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։ Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի կողմից կատարված արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն լինելը, այն, որ ամբաստանյալի կողմից առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերված և իր մոտ պահված, «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի 1.16 գրամ քաշն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի` այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /0.5.-5.0 գրամ/ նվազագույն սահմանին` 0.5 գրամին։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։ Ստուգելով և գնահատելով ամբաստանյալի անձի և կատարած արարքի վերաբերյալ վերոգրյալ հանգամանքները, այդ թվում` ամբաստանյալի անձը բնութագրող վերոհիշյալ հատկանիշներն իրենց համակցության մեջ, հաշվի առնելով, որ այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրն իրական է, հաստատված է գործով ձեռք բերված ու դատարանում հետազոտված, վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցներով, նկատի ունենալով, որ այդ հանգամանքների համակցության առկայությունը ողջամտորեն նվազեցրել է ամբաստանյալի անձի հանրային վտանգավորությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի` նախկինում դատված չլինելը, ուսանող լինելն ու դրական բնութագրվելը, առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելը, անկեղծորեն զղջալը, թմրամիջոցի տեսակն ու դրա չափը, թմրամիջոցի այդ տեսակի վտանգավորության և օրգանիզմի վրա ազդեցության համեմատաբար ցածր աստիճանը` համակցությամբ, հանդիսանում են ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք։ Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում առկա իրավական դիրքորոշումները, ինչպես նաև հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՎԲ-124/07 գործով 2007թ. հունիսի 12-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԵՔՐԴ/0571/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 2-ի որոշմամբ նշել է. «(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։ (…)»։ Հաշվի առնելով վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի անձը բնութագրող վերոհիշյալ հանգամանքների առկայությունը, նաև այն, որ Շ. Կարոյանի կատարած արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին, ամբաստանյալին մեղսագրված, առանց իրացնելու նպատակի ձեռք բերված և իր մոտ պահված, 1.16 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /0.5-5.0 գրամ/ նվազագույն սահմանին, ինչպես նաև հաշվի առնելով նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց կալանքի ձևով պատիժ կրելու։ Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։ Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 06-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված թմրամիջոցը ենթակա է ոչնչացման։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ. Կարոյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել, իսկ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պարագայում` նրա թաքնվելու կամ վարույթն իրականացնող մարմնից խուսափելու հավանականությունը նվազել է։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754 հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ամբաստանյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել կալանքի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Շոթա Կարոյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ Շոթա Կարոյանին պարտավորեցնել չփոխել Հայաստանում մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա։ Ամբաստանյալ Շոթա Կարոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2017թ. մարտի 06-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 1.16 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել։ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-05-2017 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 21-06-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 28-06-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 111, 53 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 28-06-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 111, 53 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0111/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 03-11-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-11-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Վարդգես |
| Ազգանուն | Գևորգյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Շոթա Կարոյան Փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի`Շոթա Դանիելի Կարոյանի /ՀՀ քր.օր. 268 հոդ. 1-ին մասով - կալանք 1 ամիս ժամկետով , ՀՀ քր.օր. 70 հոդ`1 տարի փորձաշրջան /վերաբերյալ 18.05.2017թ. կայացված դատական ակտը , այն համապատասխանեցնել ՀՀ կառավարության 27.06.2018թ. 707-Ն որոշմանը , վերջինիս նկատմամբ կայացնել համապատասխան որոշում , որով նա համարվի դատվածություն չունեցող անձ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 16-11-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 16-11-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մանուշակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 20-11-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-12-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 06-12-2018 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է մեղադրական դատավճիռը և կայացվել է արդարացնող դատական ակտ |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Շոթա |
| Ազգանուն | Կարոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական ԵԿԴ/0111/01/17 շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը նախագահող դատավոր` Մ.Մարտիրոսյան Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 04 դեկտեմբերի 2018թ. ք.Երևան ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա.ԱՎԴԱԼՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ ԴԱՏԱՊԱՐՏՅԱԼ` Շ.ԿԱՐՈՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսւհետ նաև` Դատարան) 2017 թվականի մայիսի 18-ի դատավճիռը նոր հանգամանքով վերանայելու մասին դատապարտյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. Դատարանի 2017 թվականի մայիսի 18-ի դատավճռով ամբաստանյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է կալանքի` 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Շոթա Կարոյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ Ամբաստանյալ Շոթա Կարոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Վճռվել է` դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2017 թվականի մարտի 06-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 1.16 գրամ քաշով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել։ Դատարանի 18.05.2017 թվականի դատավճիռը չի բողոքարկվել և 20.06.2017 թվականին մտել է օրինական ուժի մեջ: Դատարանի 18.05.2017 թվականի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել դատապարտյալ Շ.Կարոյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանը: Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան չի ներկայացվել: Թիվ ԵԿԴ/0111/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Մ.Պետրոսյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 19.11.2018 թվականին, Վերաքննիչ դատարանի 20.11.2018 թվականի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Շոթա Դանիելի Կարոյանի, նշանակվել է քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով: 2.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկներն ու պահանջը. Բողոքի հեղինակը` պաշտպան Վ.Գևորգյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, վկայակոչելով ՀՀ Կառավարության 27.06.2018 թվականի N 707-Ն որոշումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի դրույթները, նշել է, որ վերը մատնանշված հոդվածների համաձայն` Շոթա Կարոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. մայիսի 18-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կայացված դատական ակտը կարող է փոփոխվել, քանի որ այն ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման համաձայն` դատարել է հանցագործություն համարվելուց։ Միաժամանակ վերը նշված դատական ակտի համապատասխանեցումից հետո միայն Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում Շոթա Կարոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 34-312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քննվող քրեական գործով հնարավոր կլինի կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված համաներում կիրառելու մասին որոշումը, քանի որ կվերանա վերջինիս կողմից փորձաշրջանի ընթացքում հանցագործություն կատարած լինելու դեպքը: Բացի այդ, հնարավորություն կնձեռվի մինչև համաներման հնարավոր կիրառումը կրկին անգամ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվող Շոթա Կարոյանի վերաբերյալ քրեական գործով քննության առնելու վերջինիս որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը գրավով փոխարինելու հնարավորության հարցը, քանի որ այն Դատարանի կողմից մերժվել է փորձաշրջանի ընթացքում վերջինիս կողմից հանցագործություն կատարելու պատճառաբանությամբ: Վերոգրյալի հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով, 376-րդ, 376.1-րդ, 379-րդ, 381-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է. <<1. Փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. մայիսի 18-ին Շոթա Դանիելի Կարոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կայացված դատական ակտը, այն համապատասխանեցնել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշմանը, համաձայն որի փոփոխվել է թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, վերջինիս նկատմամբ կայացնել համապատասխան որոշում, որով նա համարվի դատվածություն չունեցող անձ։>>: 3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով դատապարտյալի և նրա պաշտպանի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Վ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` <<Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պատժելիությունըվերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.1 հոդվածի համաձայն` <<1. Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայման ենթակա է միայն օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը: 2. Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ դատարանը, իսկ վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարանների դատական ակտերը` վճռաբեկ դատարանը>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.2-րդ հոդվածի համաձայն` <<Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով դատական ակտը վերանայելու բողոք ներկայացնելու իրավունք ունեն` 1) այդ հանգամանքի հետ առնչվող գործին մասնակցած շահագրգռված անձինք, բացառությամբ քրեական հետապնդման մարմինների. 2) այն անձինք, ովքեր օրենքի դրույթի սահմանադրականության հարցի վերաբերյալ Սահմանադրական դատարանի որոշման ընդունման օրվա դրությամբ ունեցել են այդ իրավունքը <Սահմանադրական դատարանի մասին> Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի պահանջներին (ժամկետներին) համապատասխան իրացնելու հնարավորություն կամ նույն օրենքի 29-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կամ 4-րդ կետերի ուժով զրկված են եղել Սահմանադրական դատարանում իրենց գործի քննության հնարավորությունից. 3) այն անձինք, ովքեր Հայաստանի Հանրապետության մասնակցությամբ գործող միջազգային դատարանի կողմից համապատասխան դատական ակտի կայացման պահին ունեցել են միջազգային պայմանագրի պահանջներին (ժամկետներին) համապատասխան միջազգային դատարան դիմելու իրավունք. 4) Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազը և նրա տեղակալները>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 4264-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` <<1. Նոր հանգամանքների հետևանքով դատական ակտերը վերանայվում են հետևյալ դեպքերում. 1) Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանը տվյալ քրեական գործով դատարանի կիրառած օրենքի դրույթը ճանաչել է Սահմանադրությանը հակասող և անվավեր կամ այն ճանաչել է Սահմանադրությանը համապատասխանող, սակայն որոշման եզրափակիչ մասում բացահայտելով դրա սահմանադրաիրավական բովանդակությունը` գտել է, որ այդ դրույթը կիրառվել է այլ մեկնաբանությամբ>>: Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` <<3. Նոր հանգամանքներով դատական ակտը վերանայելու համար բողոք կարող է բերվել 3 ամսվա ընթացքում այն պահից, երբ բողոք բերող անձն իմացել է կամ կարող էր իմանալ դրանց ի հայտ գալու մասին>>: ՀՀ Սահմանադրական դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 4262-րդ հոդվածի` ՀՀ սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը, 2017 թվականի փետրվարի 14-ի ՍԴՈ-1348 որոշման եզրափակիչ մասում արձանագրել է. <<(…) 4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.2-րդ հոդվածը և դրա հետ համակարգային առումով փոխկապակցվածության մեջ գտնվող` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.4-րդ հոդվածի 1-ին մասը համապատասխանում է ՀՀ Սահմանադրությանն այնպիսի սահմանադրաիրավական բովանդակությամբ, համաձայն որի` ելնելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի անմիջական գործողությունից` արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքն ուժի մեջ մտնելն իրավակիրառ պրակտիկայի շրջանակներում պետք է ընկալվի որպես նոր հանգամանք, և օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը նոր հանգամանքի հիմքով ենթակա է վերանայման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգով: (…)>>: Վերը մեջ բերված իրավադրույթների և հիմնավորումների լույսի ներքո, վերլուծելով դատապարտյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանի վերաբերյալ գործով նոր հանգամանքով դատական ակտը վերանայելու վարույթ հարուցելուն առնչվող փաստական հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Դատարանի 2017 թվականի մայիսի 18-ի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով Դատարանն ապացուցված է համարել այն հանգամանքը, որ Շոթա Դանիելի Կարոյանը <<2017 թվականի փետրվար ամսվա կեսերին Երևան քաղաքի Դավիթաշեն տանող կամուրջի մոտակայքում գտնվող աստիճանների վրա իրեն հանդիպած անծանոթ երկու տղաներից մեկից ապօրինի ձեռք է բերել և իր տաբատի աջ գրպանում, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի պահել զգալի չափի` 1.16 գրամ ընդհանուր հաստատուն քաշով <<Մարիխուաննա>> տեսակի թմրամիջոց, որը 2017 թվականի փետրվարի 18-ին, ժամը 04։10-ի սահմաններում վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ:>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` <<1.Արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով: 2.Հանցանք կատարելու ժամանակ է համարվում հանրության համար վտանգավոր գործողությունը /անգործությունը/ իրականացնելու ժամանակը` անկախ հետևանքները վրա հասնելու պահից>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն` տարածվում է մինչ այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն: 2. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի: 3. Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և միաժանակյա պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացող օրենքը հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը>>: Վերը մեջ բերված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով, իսկ արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի: Մինչև 28.06.2018թ. գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի` թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետի համաձայն` մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցի 1.16 գրամը հանդիսացել է զգալի չափ, քանի որ զգալի չափ է սահմանված եղել 0.5-5.0 գրամը ներառյալ: 06.12.2017թ. ընդունված (ուժի մեջ է մտել 27.06.2018թ) <<Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> թիվ ՀՕ-241-Ն օրենքի 4-րդ հոդվածի համաձայն` ուժը կորցրած է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի` թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող թիվ 1 հավելվածը, իսկ նույն օրենքի 1-ին հոդվածի 5.3 մասի համաձայն` թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանում է ՀՀ կառավարությունը: <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված` թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր, առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N707-Ն որոշման և կից հավելվածի 78-րդ կետի համաձայն` մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցի համար որպես զգալի չափ է սահմանվել 2.5-12.5 գրամը ներառյալ: Կատարված օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում` ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման համաձայն, այժմ 1.16 գրամ մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը հանդիսանում է ոչ թե զգալի, այլ մանր չափ, քանի որ նշված որոշման և կից հավելվածի 78-րդ կետի համաձայն` մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցի համար որպես մանր չափ է սահմանվել 0.5-2.5 գրամը: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ <<Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ընդունված օրենքը, այդ թվում նաև ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N707-Ն որոշման և դրան կից հավելվածի 78-րդ կետում սահմանված մարիխուանա տեսակի թմրանյութի չափերը, կոնկրետ դեպքում տարածվում է դատապարտյալ Շոթա Կարոյանի վրա և դիտարկվում է որպես վերջինիս արարքի հանցավորությունը վերացնող օրենք: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի մայիսի 17-ի օրինական ուժի մեջ մտած թիվ ԵԿԴ/0111/01/17 դատավճիռը պետք է բեկանել, դատապարտյալ Շոթա Դանիելի Կարոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է ճանաչել անմեղ և արդարացնել` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-395-րդ, 437-րդ, 438-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի մայիսի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0111/01/17 դատավճիռը բեկանել: Շոթա Դանիելի Կարոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 06-12-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 30-01-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից, 1-ին հատոր՝ 111, 2-րդ հատոր՝ 113 թերթից: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 30-01-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից, 1-ին հատոր՝ 111, 2-րդ հատոր՝ 113 թերթից: |
| Ուր | Երևան քաղաքի դատարան |
| Գրության համարը | Ե-2899/19 |