Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0104/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
8.21
Պատասխանող
Արթուր Հայրապետյան Արմենի
Արթուր Հայրապետյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Հոդվածներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 235 Մաս 4
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-05-11 | 10:00 | 4 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0104/01/17
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Ս. Անդրեասյանի,
հանրային պաշտպան Ս. Խչեյանի,
անչափահաս ամբաստանյալի
օրինական ներկայացուցիչ Ա. Հայրապետյանի,
2017թ. մայիսի 11-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ/0104/01/17 (15151517) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս
Արթուր Արմենի Հայրապետյանի`
ծնված 2000թ. սեպտեմբերի 06-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, սովորում է Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի հանրակրթական ծրագրերի ուսուցման վարժարանի 11-րդ դասարանում, ամուրի, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի Նորքի 4-րդ փողոցի թիվ 22/2 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017թ. մարտի 21-ին, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում, Արթուր Արմենի Հայրապետյանի կողմից ապօրինի սառը զենք կրելու փաստի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 15151517 քրեական գործը։
Ավագ հետաքննիչի նույն օրվա որոշմամբ նշված քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին` նախաքննություն կատարելու համար և 2017թ. մարտի 24-ին ընդունվել է նույն բաժնի քննիչի վարույթ։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. ապրիլի 07-ի որոշմամբ անչափահաս Ա. Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել հսկողության հանձնելը։
Նախաքննության մարմնի նույն օրվա որոշմամբ անչափահաս Ա. Հայրապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2017թ. մարտի 15-ին` ժամը 15։30-ի սահմաններում, ապօրինի կերպով կրել է սև գույնի մետաղից` արհեստագործական եղանակով պատրաստված կռփազենքի նմանությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը նույն օրը հայտնաբերվել է նրա տաբատի հետևի աջ գրպանից` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում անձնական խուզարկության ժամանակ։
Այսինքն` Արթուր Արմենի Հայրապետյանին մեղսագրվում է արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օ-րենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։
2017թ. ապրիլի 21-ին թիվ 15151517 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. ապրիլի 26-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. մայիսի 03-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. մայիսի 11-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Անչափահաս ամբաստանյալ Արթուր Արմենի Հայրապետյանը ծնվել է 2000թ. սեպտեմբերի 06-ին, Երևան քաղաքում, բնակվում է ծնողների, քրոջ, պապի և տատի հետ միասին։ Ա. Հայրապետյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Արմեն Հայրապետյանը և մայրը` Հասմիկ Հայրապետյանը։ Ա. Հայրապետյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք են, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` բավարար։
2017թ. մարտի 15-ին, ժամը 15։30-ի սահմաններում, անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանը տաբատի հետևի աջ գրպանում կրելով արհեստագործական եղանակով պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք` զբոսնել է Երևանի Աբովյան-Իսահակյան փողոցների խաչմերուկի հարակից տարածքում։
Նույն տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակետային ծառայության /այսուհետ ՊՊԾ/ գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի ոստիկանները նկատելով, որ ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի տաբատի հետևի աջ գրպանում ուրվագծվում է կռփազենքի նման իր` նրան Երևանի Աբովյան-Իսահակյան փողոցների խաչմերուկի հարակից տարածքից բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ Ա. Հայրապետյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության, որի ընթացքում նրա գրպանից հայտնաբերվել է նրա կողմից ապօրինի կերպով կրվող` սառը զենք հանդիսացող կռփազենքը։
Անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է նաև, որ նա իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` տասնվեց տարեկան հասակում, սովորում է Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի հանրակրթական ծրագրերի ուսուցման վարժարանի 11-րդ դասարանում, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Արթուր Արմենի Հայրապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ կռփազենքը գնել է 2017թ. մարտի 12-ին Երևանի «Վերնիսաժ» տոնավաճառից, 4.000 ՀՀ դրամով։ Այն պահել է որպես հուշանվեր, չի օգտագործել, կռիվ չի արել և ընդհանրապես հեռու է տարբեր տեսակի վիճաբանություններից։ 2017թ. մարտի 15-ի առավոտյան, ժամը 08։00-ի սահմաններում, այդ կռփազենքը որպես զարդ տնից վերցրել, դրել է տաբատի հետևի աջ գրպանում և գնացել է վարժարան։ Դասերն ավարտվել են ժամը 15։00-ին և տուն վերադառնալու ճանապարհին, ժամը 15։30-ի սահմաններում, փողոցում իրեն մոտեցել են երկու ոստիկան և պահանջել են ցուցադրել գրպանի պարունակությունը, ինչից հետո իրեն բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ անձնական խուզարկության է ենթարկվել, ինչի ընթացքում իր մոտից հայտնաբերվել է կռփազենքը։
Առաջադրված մեղադրանքն ընդունում է, իրեն մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարած արարքի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 47-48, 56/
Կռփազենքը փորձաքննության ենթարկելու մասին ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչության փորձագետի 2017թ. մարտի 20-ի թիվ 657-17 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«1.Փորձաքննության ներկայացված սև գույնի մետաղյա առարկան պատրաստված է արհեստագործական եղնակակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 9-10/
Անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 2017թ. մարտի 15-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նույն օրը, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում Ա. Հայրապետյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության և այդտեղ նրա տաբատի հետևի աջ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ սև կռփազենք, ինչը փաթեթավորվել և կնիքվել է։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 4/
Անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի մոտից հայտնաբերված, նախաքննության մարմնի 2017թ. ապրիլի 05-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, սառը զենք հանդիսացող կռփազենքով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 24/
Ա. Հայրապետյանի` ԱԱ N 259411 /տրված 2000թ. սեպտեմբերի 08-ին, ՀՀ արդարադատության նախարարության քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման Կենտրոն և Նորք-Մարաշ տարածքային բաժնի կողմից/ ծննդյան վկայականի և Ա. Հայրապետյանի վերաբերյալ անձնագրային տվյալների համաձայն` անչափահաս ամբաստանյալ Արթուր Արմենի Հայրապետյանը ծնվել է 2000թ. սեպտեմբերի 06-ին։ Նրա հայրը հանդիսանում է Արմեն Հայրապետյանը, մայրը` Հասմիկ Հայրապետյանը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 27, 32/
Համաձայն քրեական գործի նյութերում առկա, Երևանի «Նորք-Մարաշ» վարչական շրջանի լիազոր ներկայացուցիչ Ա. Գրիգորյանի կողմից 2017թ. ապրիլի 07-ին և Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի հանրակրթական ծրագրերի ուսուցման վարժարանի տնօրեն Ռ. Սարգսյանի կողմից 2017թ. ապրիլի 13-ին տրված բնութագրերի` Ա. Հայրապետյանը բնութագրվում է դրական։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 33, 61/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Քննելով անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթարկելու հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
(...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով.
(...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)»։
Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։
Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն`
«5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին։»։
Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն`
«17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի.
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։
Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն`
«18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են.
ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը`
բ) պրոբացիան `
գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը`
դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան
ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը`
զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը`
է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը`
ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
Տվյալ գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանը տասնվեց տարեկան անչափահաս է, բնակվում է ընտանիքի հետ միասին։ Ա. Հայրապետյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Արմեն Հայրապետյանը և մայրը` Հասմիկ Հայրապետյանը։ Ա. Հայրապետյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Ա. Հայրապետյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, սովորում է Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի հանրակրթական ծրագրերի ուսուցման վարժարանի 11-րդ դասարանում, ընդունելով մեղքը` առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատկությունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն հետևության, որ Ա. Հայրապետյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով ծնողների` Արմեն Հայրապետյանի և Հասմիկ Հայրապետյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ տվյալ որոշման` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2017թ. ապրիլի 05-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարան ներկայացված սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 151-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ԵԿԴ/0104/01/17 (15151517) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Արթուր Արմենի Հայրապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ամբաստանյալ Արթուր Արմենի Հայրապետյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով ծնողների` Արմեն Հայրապետյանի և Հասմիկ Հայրապետյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։
Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Ս. Անդրեասյանի,
հանրային պաշտպան Ս. Խչեյանի,
անչափահաս ամբաստանյալի
օրինական ներկայացուցիչ Ա. Հայրապետյանի,
2017թ. մայիսի 11-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ/0104/01/17 (15151517) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս
Արթուր Արմենի Հայրապետյանի`
ծնված 2000թ. սեպտեմբերի 06-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, սովորում է Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի հանրակրթական ծրագրերի ուսուցման վարժարանի 11-րդ դասարանում, ամուրի, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի Նորքի 4-րդ փողոցի թիվ 22/2 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017թ. մարտի 21-ին, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում, Արթուր Արմենի Հայրապետյանի կողմից ապօրինի սառը զենք կրելու փաստի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 15151517 քրեական գործը։
Ավագ հետաքննիչի նույն օրվա որոշմամբ նշված քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին` նախաքննություն կատարելու համար և 2017թ. մարտի 24-ին ընդունվել է նույն բաժնի քննիչի վարույթ։
Նախաքննության մարմնի 2017թ. ապրիլի 07-ի որոշմամբ անչափահաս Ա. Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել հսկողության հանձնելը։
Նախաքննության մարմնի նույն օրվա որոշմամբ անչափահաս Ա. Հայրապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2017թ. մարտի 15-ին` ժամը 15։30-ի սահմաններում, ապօրինի կերպով կրել է սև գույնի մետաղից` արհեստագործական եղանակով պատրաստված կռփազենքի նմանությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը նույն օրը հայտնաբերվել է նրա տաբատի հետևի աջ գրպանից` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում անձնական խուզարկության ժամանակ։
Այսինքն` Արթուր Արմենի Հայրապետյանին մեղսագրվում է արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օ-րենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։
2017թ. ապրիլի 21-ին թիվ 15151517 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. ապրիլի 26-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. մայիսի 03-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. մայիսի 11-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Անչափահաս ամբաստանյալ Արթուր Արմենի Հայրապետյանը ծնվել է 2000թ. սեպտեմբերի 06-ին, Երևան քաղաքում, բնակվում է ծնողների, քրոջ, պապի և տատի հետ միասին։ Ա. Հայրապետյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Արմեն Հայրապետյանը և մայրը` Հասմիկ Հայրապետյանը։ Ա. Հայրապետյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք են, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` բավարար։
2017թ. մարտի 15-ին, ժամը 15։30-ի սահմաններում, անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանը տաբատի հետևի աջ գրպանում կրելով արհեստագործական եղանակով պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք` զբոսնել է Երևանի Աբովյան-Իսահակյան փողոցների խաչմերուկի հարակից տարածքում։
Նույն տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակետային ծառայության /այսուհետ ՊՊԾ/ գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի ոստիկանները նկատելով, որ ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի տաբատի հետևի աջ գրպանում ուրվագծվում է կռփազենքի նման իր` նրան Երևանի Աբովյան-Իսահակյան փողոցների խաչմերուկի հարակից տարածքից բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ Ա. Հայրապետյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության, որի ընթացքում նրա գրպանից հայտնաբերվել է նրա կողմից ապօրինի կերպով կրվող` սառը զենք հանդիսացող կռփազենքը։
Անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է նաև, որ նա իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` տասնվեց տարեկան հասակում, սովորում է Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի հանրակրթական ծրագրերի ուսուցման վարժարանի 11-րդ դասարանում, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Արթուր Արմենի Հայրապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ կռփազենքը գնել է 2017թ. մարտի 12-ին Երևանի «Վերնիսաժ» տոնավաճառից, 4.000 ՀՀ դրամով։ Այն պահել է որպես հուշանվեր, չի օգտագործել, կռիվ չի արել և ընդհանրապես հեռու է տարբեր տեսակի վիճաբանություններից։ 2017թ. մարտի 15-ի առավոտյան, ժամը 08։00-ի սահմաններում, այդ կռփազենքը որպես զարդ տնից վերցրել, դրել է տաբատի հետևի աջ գրպանում և գնացել է վարժարան։ Դասերն ավարտվել են ժամը 15։00-ին և տուն վերադառնալու ճանապարհին, ժամը 15։30-ի սահմաններում, փողոցում իրեն մոտեցել են երկու ոստիկան և պահանջել են ցուցադրել գրպանի պարունակությունը, ինչից հետո իրեն բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ անձնական խուզարկության է ենթարկվել, ինչի ընթացքում իր մոտից հայտնաբերվել է կռփազենքը։
Առաջադրված մեղադրանքն ընդունում է, իրեն մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարած արարքի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 47-48, 56/
Կռփազենքը փորձաքննության ենթարկելու մասին ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչության փորձագետի 2017թ. մարտի 20-ի թիվ 657-17 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«1.Փորձաքննության ներկայացված սև գույնի մետաղյա առարկան պատրաստված է արհեստագործական եղնակակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 9-10/
Անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 2017թ. մարտի 15-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նույն օրը, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում Ա. Հայրապետյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության և այդտեղ նրա տաբատի հետևի աջ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ սև կռփազենք, ինչը փաթեթավորվել և կնիքվել է։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 4/
Անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի մոտից հայտնաբերված, նախաքննության մարմնի 2017թ. ապրիլի 05-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, սառը զենք հանդիսացող կռփազենքով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 24/
Ա. Հայրապետյանի` ԱԱ N 259411 /տրված 2000թ. սեպտեմբերի 08-ին, ՀՀ արդարադատության նախարարության քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման Կենտրոն և Նորք-Մարաշ տարածքային բաժնի կողմից/ ծննդյան վկայականի և Ա. Հայրապետյանի վերաբերյալ անձնագրային տվյալների համաձայն` անչափահաս ամբաստանյալ Արթուր Արմենի Հայրապետյանը ծնվել է 2000թ. սեպտեմբերի 06-ին։ Նրա հայրը հանդիսանում է Արմեն Հայրապետյանը, մայրը` Հասմիկ Հայրապետյանը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 27, 32/
Համաձայն քրեական գործի նյութերում առկա, Երևանի «Նորք-Մարաշ» վարչական շրջանի լիազոր ներկայացուցիչ Ա. Գրիգորյանի կողմից 2017թ. ապրիլի 07-ին և Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի հանրակրթական ծրագրերի ուսուցման վարժարանի տնօրեն Ռ. Սարգսյանի կողմից 2017թ. ապրիլի 13-ին տրված բնութագրերի` Ա. Հայրապետյանը բնութագրվում է դրական։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 33, 61/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Քննելով անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթարկելու հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
(...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով.
(...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)»։
Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։
Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն`
«5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին։»։
Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն`
«17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի.
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։
Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն`
«18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են.
ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը`
բ) պրոբացիան `
գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը`
դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան
ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը`
զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը`
է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը`
ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
Տվյալ գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանը տասնվեց տարեկան անչափահաս է, բնակվում է ընտանիքի հետ միասին։ Ա. Հայրապետյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Արմեն Հայրապետյանը և մայրը` Հասմիկ Հայրապետյանը։ Ա. Հայրապետյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Ա. Հայրապետյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, սովորում է Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի հանրակրթական ծրագրերի ուսուցման վարժարանի 11-րդ դասարանում, ընդունելով մեղքը` առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատկությունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն հետևության, որ Ա. Հայրապետյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով ծնողների` Արմեն Հայրապետյանի և Հասմիկ Հայրապետյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ տվյալ որոշման` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2017թ. ապրիլի 05-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարան ներկայացված սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 151-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ԵԿԴ/0104/01/17 (15151517) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Արթուր Արմենի Հայրապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ամբաստանյալ Արթուր Արմենի Հայրապետյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով ծնողների` Արմեն Հայրապետյանի և Հասմիկ Հայրապետյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։
Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0104/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 25-04-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 15151517 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արթուր Հայրապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. մարտի 15-ին ապօրինի կերպով կրել է սև գւյնի մետաղից` արհեստագործական եղանակով պատրաստված կռփազենքի նմանությամբ, հարվածող-փշրղ սառը զենք, որը նույն օրը հայտնաբերվել է նրա տաբատի հետևի աջ գրպանից` ՀՀ ոստիականության Կենտրոնական բաժնում անձնական խուզարկության ժամանակ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
| Հայրանուն | Արմենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.21 |
| Չափահաս | Ոչ |
Մակագրել
| Երբ | 25-04-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 26-04-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-05-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ս. |
| Ազգանուն | Անդրեասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սյուզաննա |
| Ազգանուն | Խչեյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Քրեական գործի վարույթը կարճվել է ամբողջությամբ
| Կարճման ամսաթիվը | 11-05-2017 |
|---|---|
| Քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված | |
| Կարճման հիմքը | Այլ |
| Այլ նշումներ | Կիրառվել է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Հոդված | |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0104/01/17 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ս. Անդրեասյանի, հանրային պաշտպան Ս. Խչեյանի, անչափահաս ամբաստանյալի օրինական ներկայացուցիչ Ա. Հայրապետյանի, 2017թ. մայիսի 11-ին Երևանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ/0104/01/17 (15151517) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս Արթուր Արմենի Հայրապետյանի` ծնված 2000թ. սեպտեմբերի 06-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, սովորում է Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի հանրակրթական ծրագրերի ուսուցման վարժարանի 11-րդ դասարանում, ամուրի, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի Նորքի 4-րդ փողոցի թիվ 22/2 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը 2017թ. մարտի 21-ին, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում, Արթուր Արմենի Հայրապետյանի կողմից ապօրինի սառը զենք կրելու փաստի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 15151517 քրեական գործը։ Ավագ հետաքննիչի նույն օրվա որոշմամբ նշված քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին` նախաքննություն կատարելու համար և 2017թ. մարտի 24-ին ընդունվել է նույն բաժնի քննիչի վարույթ։ Նախաքննության մարմնի 2017թ. ապրիլի 07-ի որոշմամբ անչափահաս Ա. Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել հսկողության հանձնելը։ Նախաքննության մարմնի նույն օրվա որոշմամբ անչափահաս Ա. Հայրապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2017թ. մարտի 15-ին` ժամը 15։30-ի սահմաններում, ապօրինի կերպով կրել է սև գույնի մետաղից` արհեստագործական եղանակով պատրաստված կռփազենքի նմանությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը նույն օրը հայտնաբերվել է նրա տաբատի հետևի աջ գրպանից` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում անձնական խուզարկության ժամանակ։ Այսինքն` Արթուր Արմենի Հայրապետյանին մեղսագրվում է արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օ-րենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։ 2017թ. ապրիլի 21-ին թիվ 15151517 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. ապրիլի 26-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. մայիսի 03-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. մայիսի 11-ին նշանակելու մասին։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. Անչափահաս ամբաստանյալ Արթուր Արմենի Հայրապետյանը ծնվել է 2000թ. սեպտեմբերի 06-ին, Երևան քաղաքում, բնակվում է ծնողների, քրոջ, պապի և տատի հետ միասին։ Ա. Հայրապետյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Արմեն Հայրապետյանը և մայրը` Հասմիկ Հայրապետյանը։ Ա. Հայրապետյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք են, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` բավարար։ 2017թ. մարտի 15-ին, ժամը 15։30-ի սահմաններում, անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանը տաբատի հետևի աջ գրպանում կրելով արհեստագործական եղանակով պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք` զբոսնել է Երևանի Աբովյան-Իսահակյան փողոցների խաչմերուկի հարակից տարածքում։ Նույն տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակետային ծառայության /այսուհետ ՊՊԾ/ գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի ոստիկանները նկատելով, որ ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի տաբատի հետևի աջ գրպանում ուրվագծվում է կռփազենքի նման իր` նրան Երևանի Աբովյան-Իսահակյան փողոցների խաչմերուկի հարակից տարածքից բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ Ա. Հայրապետյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության, որի ընթացքում նրա գրպանից հայտնաբերվել է նրա կողմից ապօրինի կերպով կրվող` սառը զենք հանդիսացող կռփազենքը։ Անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է նաև, որ նա իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` տասնվեց տարեկան հասակում, սովորում է Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի հանրակրթական ծրագրերի ուսուցման վարժարանի 11-րդ դասարանում, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով. Ամբաստանյալ Արթուր Արմենի Հայրապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ կռփազենքը գնել է 2017թ. մարտի 12-ին Երևանի «Վերնիսաժ» տոնավաճառից, 4.000 ՀՀ դրամով։ Այն պահել է որպես հուշանվեր, չի օգտագործել, կռիվ չի արել և ընդհանրապես հեռու է տարբեր տեսակի վիճաբանություններից։ 2017թ. մարտի 15-ի առավոտյան, ժամը 08։00-ի սահմաններում, այդ կռփազենքը որպես զարդ տնից վերցրել, դրել է տաբատի հետևի աջ գրպանում և գնացել է վարժարան։ Դասերն ավարտվել են ժամը 15։00-ին և տուն վերադառնալու ճանապարհին, ժամը 15։30-ի սահմաններում, փողոցում իրեն մոտեցել են երկու ոստիկան և պահանջել են ցուցադրել գրպանի պարունակությունը, ինչից հետո իրեն բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ անձնական խուզարկության է ենթարկվել, ինչի ընթացքում իր մոտից հայտնաբերվել է կռփազենքը։ Առաջադրված մեղադրանքն ընդունում է, իրեն մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարած արարքի համար։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 47-48, 56/ Կռփազենքը փորձաքննության ենթարկելու մասին ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչության փորձագետի 2017թ. մարտի 20-ի թիվ 657-17 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1.Փորձաքննության ներկայացված սև գույնի մետաղյա առարկան պատրաստված է արհեստագործական եղնակակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։»։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 9-10/ Անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 2017թ. մարտի 15-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նույն օրը, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում Ա. Հայրապետյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության և այդտեղ նրա տաբատի հետևի աջ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ սև կռփազենք, ինչը փաթեթավորվել և կնիքվել է։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 4/ Անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի մոտից հայտնաբերված, նախաքննության մարմնի 2017թ. ապրիլի 05-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, սառը զենք հանդիսացող կռփազենքով։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 24/ Ա. Հայրապետյանի` ԱԱ N 259411 /տրված 2000թ. սեպտեմբերի 08-ին, ՀՀ արդարադատության նախարարության քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման Կենտրոն և Նորք-Մարաշ տարածքային բաժնի կողմից/ ծննդյան վկայականի և Ա. Հայրապետյանի վերաբերյալ անձնագրային տվյալների համաձայն` անչափահաս ամբաստանյալ Արթուր Արմենի Հայրապետյանը ծնվել է 2000թ. սեպտեմբերի 06-ին։ Նրա հայրը հանդիսանում է Արմեն Հայրապետյանը, մայրը` Հասմիկ Հայրապետյանը։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 27, 32/ Համաձայն քրեական գործի նյութերում առկա, Երևանի «Նորք-Մարաշ» վարչական շրջանի լիազոր ներկայացուցիչ Ա. Գրիգորյանի կողմից 2017թ. ապրիլի 07-ին և Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի հանրակրթական ծրագրերի ուսուցման վարժարանի տնօրեն Ռ. Սարգսյանի կողմից 2017թ. ապրիլի 13-ին տրված բնութագրերի` Ա. Հայրապետյանը բնութագրվում է դրական։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 33, 61/ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Քննելով անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթարկելու հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ»։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները. (...) 2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով. (...)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը` պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)»։ Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։ Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն` «5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին։»։ Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն` «17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով. ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին. բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում. դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։ Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն` «18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են. ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը` բ) պրոբացիան ` գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը` դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը` զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը` է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը` ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։ «Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։ Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…) 4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։ Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։ Տվյալ գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանը տասնվեց տարեկան անչափահաս է, բնակվում է ընտանիքի հետ միասին։ Ա. Հայրապետյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Արմեն Հայրապետյանը և մայրը` Հասմիկ Հայրապետյանը։ Ա. Հայրապետյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Ա. Հայրապետյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, սովորում է Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի հանրակրթական ծրագրերի ուսուցման վարժարանի 11-րդ դասարանում, ընդունելով մեղքը` առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։ Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատկությունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն հետևության, որ Ա. Հայրապետյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով ծնողների` Արմեն Հայրապետյանի և Հասմիկ Հայրապետյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։ Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։ Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ տվյալ որոշման` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2017թ. ապրիլի 05-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարան ներկայացված սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման։ Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 151-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ԵԿԴ/0104/01/17 (15151517) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Արթուր Արմենի Հայրապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ամբաստանյալ Արթուր Արմենի Հայրապետյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով ծնողների` Արմեն Հայրապետյանի և Հասմիկ Հայրապետյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։ Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։ Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 11-05-2017 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 13-06-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 13-12-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 69, 49 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 13-12-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 69, 49 |