ԵԿԴ/0095/01/17







ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ

«01» հոկտեմբերի 2019թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)


Նախագահող դատավոր
դատավորներ

դատական նիստերի քարտուղար
դատախազ
պաշտպաններ


ամբաստանյալներ


Մ.Պապոյան
Ա.Ազարյան
Ա.Վարդանյան
Ա.Ավդալյան
Ա.Մանուկյան
Ա.Թևանյան
Լ.Հովհաննիսյան
Ա.Հոբոսյան
Է.Նազարյան
Ս.Աղաջանյան
Ա.Տավարածյան

դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալներ Էդգար Նորիկի Նազարյանի (ծնված` 1981 թվականի օգոստոսի 12-ին Արմավիր քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, թերի-բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում` չդատապարտված, հաշվառված է Արմավիրի մարզի Նորապատ գյուղի 1-ին փողոցի 40-րդ տանը), Սամվել Վանիկի Աղաջանյանի (ծնված` 1957 թվականի հունվարի 15-ին Արմավիրի մարզի Նորապատ գյուղում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում` չդատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Արաբկիրի 51-րդ փողոցի 3-րդ շենքի 50-րդ բնակարանում) և Արսեն Հրայրի Տավարածյանի (ծնված` 1986 թվականի մարտի 1-ին Չարենցավան քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, հաշվառված է Չարենցավան քաղաքի 8-րդ թաղամասի 2-րդ շենքի 8-րդ բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2019 թվականի հունվարի 25-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի պաշտպան Արմեն Թևանյանի, ամբաստանյալ Սամվել Աղաջանյանի և վերջինի պաշտպան Լեռնիկ Հովհաննիսյանի, ամբաստանյալ Արսեն Տավարածյանի պաշտպան Անժելա Հոբոսյանի և ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Ա.Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքները`

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2016 թվականի հունիսի 21-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 38-329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 313-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 58210316 քրեական գործը:
2016 թվականի հունիսի 23-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58210316 քրեական գործով Արուսյակ Մանասյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի հունիսի 27-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58210316 քրեական գործով Միքայել Ղասաբօղլյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի հունիսի 27-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58210316 քրեական գործով Արամ Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի հուլիսի 8-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 58211516 քրեական գործը:
2016 թվականի հուլիսի 8-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Լ.Պողոսյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 38-329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 58211416 քրեական գործը:
2016 թվականի հուլիսի 14-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58211516 քրեական գործով Էդգար Նազարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 312-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2016 թվականի հուլիսի 15-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58210316 քրեական գործը միացվել է թիվ 58211516 քրեական գործին և նախաքննությունը շարունակվել է 58210316 համարով:
2016 թվականի հուլիսի 16-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58210316 քրեական գործով Սամվել Աղաջանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով (չորս դրվագներով)` այն արարքների համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի ՍՎՍՋ «Զվարթնոց» սահմանային վերահսկողության բաժնի պետ` պաշտոնատար անձ, իր անմիջական ենթակայության տակ ծառայող, ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի ՍՎՍՋ «Զվարթնոց» սահմանային վերահսկողության 1-ին հերթափոխի պետ` Արամ Գրիգորյանից, նրա ներկայացրած անձանց օգտին իր լիազորությունների շրջանակում գործողություն կատարելու համար, առաջին դեպքով որպես կաշառք ստացել է 155.000 ՀՀ դրամ, երկրորդ դեպքով ընդունել է ակնկալվող 109.000 ՀՀ դրամին համարժեք 200 եվրո գումարից կաշառք ստանալու առաջարկը, բացի այդ, երրորդ դեպքով, տուրիստական գործունությամբ զբաղվող Էդգար Նազարյանից, նրա ներկայացրած անձանց օգտին իր լիազորությունների շրջանակում գործողություն կատարելու համար որպես կաշառք ստացել է 147.000 ՀՀ դրամին համարժեք 300 ԱՄՆ դոլար և չորրորդ դեպքով նույն անձից որպես կաշառք ստացել է 147.000 ՀՀ դրամին համարժեք 300 ԱՄՆ դոլար: Այսպես. (1-ին դրվագ) ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի ՍՎՍՋ «Զվարթնոց» սահմանային վերահսկողության 1-ին հերթափոխի պետ Արամ Գրիգորյանից տեղեկանալով, որ թվով 5 ՀՀ քաղաքացիներ Ղազախստանի Հանրապետության տարածքում գործող Լատվիայի դեսպանատնից ստացել են շենգենյան երկրների մուտքի արտոնագրեր, սակայն Ղազախստանի Հանրապետության տարածք մուտք չեն գործել և նրանց անձնագրերում սահմանահատման վերաբերյալ կնիքներ չկան, կաշառքի գումար ստանալու ակնկալիքով, Սամվել Աղաջանյանը ստանձնել է Հայաստանից մեկնելիս, սահմանահատման ընթացքում խնդիրներ ծագելու դեպքում, իր լիազորությունների շրջանակում գործողություններ կատարելով և պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով ապահովել նշված քաղաքացիների անարգել ելքը ՀՀ-ից: Արամ Գրիգորյանը 2016 թվականի մայիսի 10-15-ն ընկած ժամանակահատվածում «Զվարթնոց» օդանավակայանի անվտանգության հերթափոխի պետ Միքայել Ղասաբօղլյանից, վերը նշված թվով 5 քաղաքացիների անարգել ելքն ապահովելու համար, տարբեր օրերի ընթացքում, որպես կաշառք մաս-մաս ստացել է 200 և 300 եվրո գումարներ, ինչպես նաև վերցրել է քաղաքացիների անձնագրերի ու վիզաների պատճենները, որից հետո, ուղևորների մեկնման օրվանից մեկ օր առաջ, Արամ Գրիգորյանը Սամվել Աղաջանյանին է հանձնել քաղաքացիների անձնագրերի ու վիզաների պատճենները, իսկ վերջին հանդիպման ժամանակ, վերը նշված ընդհանուր 500 եվրոն փոխարկելով շուրջ 260.000 ՀՀ դրամի, Սամվել Աղաջանյանի ծառայողական 309SS02 հաշվառման պետհամարանիշի «Նիվա Շևրոլե» մակնիշի ավտոմեքենայում, նշված գումարից 105.000 ՀՀ դրամը պահելով իրեն, մնացած 155.000 ՀՀ դրամը որպես կաշառք Արամ Գրիգորյանը տվել է Սամվել Աղաջանյանին: Նշված թվով 5 քաղաքացիները, տարբեր չվերթներով և օրերին, անխոչընդոտ հատել են ՀՀ սահմանն ու մեկնել եվրոպա: Բացի այդ, (2-րդ դրվագ) Արամ Գրիգորյանը 2016 թվականի հունիսի 16-ին Միքայել Ղասաբօղլյանից կրկին առաջարկ ստանալով 2 ՀՀ քաղաքացիների անարգելք ելքը «Զվարթնոց» օդանավակայանից ապահովելու վերաբերյալ, իր նախաձեռնությամբ ընդունել է այն և 200 ԱՄՆ դոլար կաշառքի դիմաց ստանձնել է ապահովել ուղևորների անարգել ելքը ՀՀ-ից, որից հետո, այդ մասին տեղյակ է պահել Սամվել Աղաջանյանին, ով իր հերթին, գումարի չափը չկոնկրետացնելով, ընդունել է կաշառք ստանալու Արամ Գրիգորյանի առաջարկը: Արամ Գրիգորյանը 2016 թվականի հունիսի 17-ին «Զվարթնոց» օդանավակայնում` Միքայել Ղասաբօղլյանի աշխատասենյակում, որպես կաշառք ստացել է 109.000 ՀՀ դրամին համարժեք 200 եվրո գումարը և 2 քաղաքացիների անձնագրերի ու վիզաների պատճենները, սակայն նշված գումարից Սամվել Աղաջանյանին չի հասցրել տալ, քանի որ «Զվարթոնց» օդանավակայանում ուղևորների ելքը 2016 թվականի հունիսի 20-ին կասեցվել է: Բացի այդ, (3-րդ դրվագ) տուրիստական գործունեությամբ զբաղվող Էդգար Նազարյանը տեղեկացած լինելով, որ ՀՀ քաղաքացիների կողմից Ղազախստանի Հանրապետության տարածքում գործող Լատվիայի դեսպանատնից ստացված շենգենյան երկրներ մուտքի արտոնագրերով, «Զվարթնոց» օդանավակայանում սահմանահատման ժամանակ, ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ վերահսկողության աշխատակիցների կողմից առաջանում են խոչընդոտներ` վերջինների անձնագրերում Ղազախստանի Հանրապետության մուտքի կնիք չլինելու պայմաններում Ղազախստանի Հանրապետության տարածքում մուտքի արտոնագիր ստանալու կապակցությամբ, այդ հարցով դիմել է իր ծանոթ ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի ՍՎՍՋ «Զվարթնոց» սահմանյին վերահսկողության բաժնի պետ Սամվել Աղաջանյանին, հարկ եղած դեպքում քաղաքացիների անարգելք ելքը ապահովելու համար, որից հետո ստանալով վերջինի համաձայնությունը, 2016 թվականի ապրիլի 26-ին Երևան քաղաքի Զաքիյան փողոցում Սամվել Աղաջանյանը Էդգար Նազարյանից, իրեն ամրակցված ծառայողական «Նիվա Շևրոլե» մակնիշի ավտոմեքենայում որպես կաշառք ստացել է 143.700 ՀՀ դրամին համարժեք 300 ԱՄՆ դոլար և պարտավորվել է ապահովել Էդգար Նազարյանի ներկայացրած ՀՀ քաղաքացիների անխոչընդոտ ելքը ՀՀ-ից: Բացի այդ, (4-րդ դրվագ) Սամվել Աղաջանյանը 2016 թվականի ապրիլի 27-ին Երևան քաղաքի Զաքիյան փողոցում, իրեն ամրակցված ծառայողական «Նիվա Շևրոլե» մակնիշի ավտոմեքենայում, Էդգար Նազարյանից որպես կաշառք ստացել է 143.700 ՀՀ դրամին համարժեք 300 ԱՄՆ դոլար` նրա ներկայացրած ՀՀ քաղաքացիների անխոչընդոտ ելքը «Զվարթոնց» օդանավակայանից ապահովելու համար:
2016 թվականի հուլիսի 18-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Լ.Պողոսյանի որոշմամբ թիվ 58211416 քրեական գործով Արսեն Տավարածյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն արարքի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ԱԱԾ սահմանյին վերահսկողության ՍՎՍՋ «Զվարթնոց» սահմանային վերահսկողության բաժնի 2-րդ հերթափոխի ավագ հսկիչ` պաշտոնատար անձ, ՀՀ քաղաքացի Արմեն Ռուբիկի Ոսկանյանի ծանոթներ` Հովհաննես Իգիթյանի 2016 թվականի հունիսի 16-ին, Սուրեն Ստեփանյանի 2016 թվականի հունիսի 14-ին և Հայկ Կարապետյանի 2016 թվականի հունիսի 20-ին անարգել ելքը ՀՀ-ից ապահովելու համար` վերջինների անձնագրերում Ղազախստանի Հանրապետության մուտքի կնիք չլինելու պայմաններում Ղազախստանի Հանրապետության տարածքում մուտքի արտոնագիր ստանալու կապակցությամբ, Արմեն Ոսկանյանից պահանջել է վերը նշված երեք անձանցից յուրաքանչյուրի համար 100 ԱՄՆ դոլար կաշառք: Այսպես. տուրիստական գործունեությամբ զբաղվող «Կոսմոս տուր» ՍՊ ընկերության տնօրեն Ալեքսան Մովսիսյանը և վերջինի կինը` Ջուլետա Բաբայանը, նախնական պայմանավորվածության գալով ՀՀ քաղաքացի Արմեն Ռուբիկի Ոսկանյանի միջոցով Հայկ Կարապետյանի, Սուրեն Ստեփանյանի և Հովհաննես Իգիթյանի հետ, շահադիտական նպատակով` ընդհանուր առմամբ 7.000 եվրո գումարի դիմաց Հայկ Կարապետյանի, Սուրեն Ստեփանյանի և Հովհաննես Իգիթյանի միգրացիան` ՀՀ-ից մուտքը շենգենյան համաձայնության երկրներ կազմակերպելու վերաբերյալ, ի կատարումն ձեռք բերված պայմանավորվածության, կարգավորել են հիշյալ ՀՀ երեք քաղաքացիների համար Ղազախստանի Հանրապետությունում Լատվիայի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչությունից «Շենգենյան համաձայնության երկների» մուտքի արտոնագրերի ստացման գործընթացը` արտոնագրերի ստացման համար ներկայացնելով մեկնման իրական նպատակի, ժամանման վայրի վերաբերյալ կեղծ տեղեկություններ և կեղծ փաստաթղթեր, այդ թվում` Հայկ Կարապետյանի 2016 թվականի հունիսի 20-ի Երևան-Աթենք-Ռիգա և հունիսի 24-ի հետադարձ Ռիգա-Աթենք, իսկ հունիսի 27-ին Աթենք-Թբիլիսի չվերթների ավիատոմսերը: Այնուհետև` Ալեքսան Մովսիսյանը նախագծել է Հայկ Կարապետյանի, Հովհաննես Իգիթյանի և Սուրեն Ստեփանյանի Լատվիայի Հանրապետություն մեկնելու ճանապարհային ուղին: Հայկ Կարապետյանի 2016 թվականի հունիսի 20-ին Երևան-Աթենք-Ռիգա, հունիսի 24-ին հետադարձ Ռիգա-Աթենք, հունիսի 27-ին Աթենք-Թբիլիսի չվերթների ավիատոմսերը տրամադրել է Արմեն Ոսկանյանը: Արմեն Ոսկանյանը տեղեկացած լինելով, որ Հովհաննես Իգիթյանի 2016 թվականի հունիսի 16-ին, Սուրեն Ստեփանյանի 2016 թվականի հունիսի 14-ին և Հայկ Կարապետյանի 2016 թվականի հունիսի 20-ին «Զվարթնոց» օդանավակայնում սահմանահատման ժամանակ ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ վերահսկողության աշխատակիցների կողմից կարող են խոչընդոտներ առաջանալ` վերջինների անձնագրերում Ղազախստանի Հանրապետության մուտքի կնիք չլինելու պայմաններում Ղազախստանի Հանրապետության տարածքում մուտքի արտոնագիր ստանալու կապակցությամբ, նախնական համաձայնություն է ձեռք բերել «Զվարթնոց» օդանավակայանի սահմանապահ վերահսկողության աշխատակից Արսեն Տավարածյանի հետ, ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ աշխատակիցներին վերը նշված երեք անձանցից յուրաքանչյուրի համար 100 ԱՄՆ դոլար կաշառք տալու պայմաններում Հովհաննես Իգիթյանի, Սուրեն Ստեփանյանի և Հայկ Կարապետյանի սահմանահատման ժամանակ խոչընդոտներ չառաջացնելու վերաբերյալ: 2016 թվականի հունիսի 14-ին և հունիսի 16-ին Հովհաննես Իգիթյանը և Սուրեն Ստեփանյանը Երևան-Աթենք չվերթով մեկնել են ՀՀ-ից, իսկ 2016 թվականի հունիսի 20-ին Հայկ Կարապետյանը փորձել է մեկնել Երևան-Աթենք չվերթով, սակայն անձնագրային ստուգման ժամանակ ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանում իրականացված միջոցառման արդյունքում հանցագործությունը բացահայտվել և մեկնումն արգելվել է: Արսեն Տավարածյանին պայմանավորված գումարը չի տրվել, քանի որ նախապես պայմանավորվածություն է եղել գումարը վճարել վերոգրյալ երեք անձանց մեկնումից հետո, սակայն Հայկ Կարապետյանի ՀՀ-ից մեկնումը ձախողվել է:
2016 թվականի հուլիսի 20-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Լ.Պողոսյանի որոշմամբ թիվ 58211416 քրեական գործով Արմեն Ոսկանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2017 թվականի փետրվարի 28-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58211416 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2017 թվականի փետրվարի 28-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58210316 քրեական գործը և թիվ 58211416 քրեական գործը մեկ միացվել են մեկ վարույթում և նախաքննությունը շարունակվել է 58210316 համարով:
2017 թվականի մարտի 30-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58210316 քրեական գործից անջատվել է թիվ 58204717 քրեական գործը:
2017 թվականի մարտի 30-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58204717 քրեական գործով Ալեքսան Մովսիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2017 թվականի մարտի 30-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58204717 քրեական գործով Արամ Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երեք դրվագներով) և 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագներով):
2017 թվականի մարտի 31-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58204717 քրեական գործով Արուսյակ Մանասյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երեք դրվագներով):
2017 թվականի մարտի 31-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58204717 քրեական գործով Էդգար Նազարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագներով)` այն արարքների համար, որ նա, հանդիսանալով տուրիստական բնագավառում գործունեություն իրականացնող անձ, շահադիտական նպատակով, Հայաստանում գտնվող և մշտական բնակության մեկնելու ցանկություն ունեցող, Մերի Նավոյանի և ևս 31 քաղաքացիների անօրինական միգրացիան` ՀՀ-ից Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն մուտքը կազմակերպելու դիտավորությամբ, 2016 թվականի մայիսի ընթացքում ՌԴ Մոսկվա քաղաքում բնակվող Ալեքսեյ Կրյուկովի միջոցով պատրաստակամություն է հայտնել կազմակերպել նշված քաղաքացիների ուղևորությունը եվրոպա: Այսպես. (1-ին դրվագ) Էդգար Նազարյանը, նախապես պայմանավորվածության գալով Ռուբեն Խաչատրյանի, Ատլաս Սադխյանի, Ջամալ Սադխյանի, Գևորգ Թոսունյանի, Հռիփսիմե Կրոյանի, Գոռ Թոսունյանի, Պորսոր Ավդոյանի, Արման Բաբայանի, Զինա Գալոյանի, Տաֆուր Սադխյանի, Ալվինա Բարսեղյանի, Սվետլանա Մելիքյանի, Ծովինար Կամիսյանի, Անահիտ Պորկաշյանի, Հրաչուհի Առաքելյանի, Արաքսյա Առաքելյանի, Արփիկ Առաքելյանի, Հայկ Օրդոյանի, Գևորգ Օրդոյանի, Արմինե Բատիկյանի, Աննա Մհերյանի, Աշոտ Նամալյանի, Մանուշակ Մանուկյանի, Նիգյար Ավդալյանի, Լիպարիտ Արշակյանի, Հայկուհի Իսախանյանի, Նատալի Դավթյանի, Վելանուշ Ղազարյանի, Համլետ Ալեքսանյանի, Եվա Դավթյանի, Դավիթ Դավթյանի և Մերի Նավոյանի հոր` Այլազ Ֆերոյանի հետ, շահադիտական նպատակով, ընդհանուր առմամբ յուրաքանչյուր անձի համար 2.900-4000 եվրո գումարի դիմաց, Մերի Նավոյանի և մյուսների անօրինական միգրացիան` ՀՀ-ից մուտքը Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետություն կազմակերպելու վերաբերյալ, ի կատարումն ձեռք բերված պայմանավորվածության, ստացել է պայմանավորված գումարները և նրանց անձնագրերը: Այնուհետև` հանցավոր մտահաղացումն իրագործելու նպատակով համաձայնության գալով ՌԴ-ում բնակվող, ազգությամբ ռուս Ալեքսեյ Կրյուկովի հետ, վերջինին ուղարկել է Մերի Նավոյանի և մյուսների անձնագրերը և գումարները, ով, իր հերթին, անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, նշված քաղաքացիների համար պատրաստակամություն է հայտնել կազմակերպել Ղազախստանի Հանրապետությունում Լատվիայի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչությունից «Շենգենյան համաձայնության» պետությունների մուտքի արտոնագրերի ստացման գործընթացը` դրա ստացման համար ներկայացնելով կեղծ տեղեկություններ և փաստաթղթեր: Նշված քաղաքացիների արտոնագրերի ստացման համար գումարներն Էդգար Նազարյանը բանկային փոխանցման, ինչպես նաև պատահական անձանց միջոցով ուղարկել է Ալեքսեյ Կրյուկովին և նրա հետ առնչություն ունեցող Աննա Եսյելյանովային, Կրիստինա Մարգարյանին և այլ անձանց: «Շենգենյան համաձայնության» պետությունների մուտքի արտոնագրերի ստացման համար Ղազախստանի Հանրապետությունում Լատվիայի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչություն են ներկայացվել մեկնողների տվյալներով Ղազախստանի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակի կեղծ վկայականներ, աշխատանքի վայրից տեղեկանքներ, հաշվառման կեղծ հասցեներ, հյուրանոցի և ավիատոմսերի ամրագրման վերաբերյալ կեղծ տեղեկություններ, մեկնման իրական նպատակի, ժամանման վայրի վերաբերյալ կեղծ տեղեկություններ և կեղծ փաստաթղթեր, որտեղ, առանց այդ անձանց փաստացի ներկայության և Ղազախստանում բնակվելու իրավունք ունենալու, այսինքն` դեսպանության կողմից սահմանված կարգի խախտմամբ, ստացել է մուտքի արտոնագրերը: Նշված 31 անձինք 2016 թվականի ընթացքում` տարբեր ժամանակահատվածներում, «Զվարթնոց» օդանավակայանով մեկնել են Հայաստանի Հանրապետությունից: Էդգար Նազարյանն անձնապես ծանոթ լինելով ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ՍՎՍՋ «Զվարթնոց» սահմանապահ բաժնի պետ Սամվել Աղաջանյանի հետ և տեղեկացած լինելով, որ «Զվարթնոց» օդանավակայնում սահմանահատման ժամանակ ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ վերահսկողության աշխատակիցների կողմից կարող են առաջանալ խոչընդոտներ` մեկնողների անձնագրերում Ղազախստանի Հանրապետության մուտքի դրոշմակնիք չլինելու պայմաններում Ղազախստանի Հանրապետության տարածքում մուտքի արտոնագիր ստանալու կապակցությամբ, պայմանավորվածություն է ձեռք բերել Սամվել Աղաջանյանի հետ` կաշառք տալու պայմանով սահմանահատման ժամանակ խոչընդոտներ չառաջացնելու վերաբերյալ: Մասնավորապես` (2-րդ և 3-րդ դրվագներ) 2016 թվականի ապրիլի 26-ին և ապրիլի 27-ին Երևան քաղաքի Զաքիյան փողոցում Էդգար Նազարյանը, հանդիպելով ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի ՍՎՍՋ «Զվարթնոց» ՍՎԲ պետ, պաշտոնատար անձ հանդիսացող Սամվել Աղաջանյանին, երկու դրվագով, 143.700 ՀՀ դրամին համարժեք 300-ական ԱՄՆ դոլար կաշառք է տվել վերջինին ծառայողական «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայում` ՀՀ քաղաքացիների անխոչընդոտ ելքն ապահովելու համար: Էդգար Նազարյանը սկզբնական շրջանում նախատեսել է Մերի Նավոյանի մեկնումն իրականացնել «Զվարթնոց» օդանավակայանով, սակայն տեղեկանալով վերջին շրջանում Ղազախստանում ստացված արտոնագրերով «Զվարթնոց» օդանավակայանում սահմանահատման ժամանակ առաջացած խնդիրների մասին, մտափոխվելով, 2016 թվականի հուլիսի 3-ին Մերի Նավոյանին տեղափոխել է «Գոգավան» հսկիչ-անցագրային կետ` Թբիլիսի մեկնելու և այնտեղի օդանավակայանից Թբիլիսի-Աթենք-Պրահա չվերթով ճանապարհելու նպատակով: Սահմանահատման ժամանակ «Գոգավան» հսկիչ-անցագրային կետում Մերի Նավոյանի ելքը կասեցվել և մեկնումն արգելվել է ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից իրականացված միջոցառման արդյունքում:
2017 թվականի մարտի 31-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Վ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58204717 քրեական գործով Միքայել Ղասաբօղլյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երեք դրվագներով):
2017 թվականի ապրիլի 11-ին Արուսյակ Մանասյանի, Միքայել Ղասաբօղլյանի, Արամ Գրիգորյանի, Էդգար Նազարյանի, Սամվել Աղաջանյանի, Արսեն Տավարածյանի, Արմեն Ոսկանյանի, Ալեքսան Մովսիսյանի վերաբերյալ թիվ 58204717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԿԴ/0095/01/17 համարը:
Առաջին ատյանի դատարանի 2019 թվականի հունվարի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0095/01/17 դատավճռի համաձայն` ամբաստանյալ Արուսյակ Մանասյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երեք դրվագներով): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով` առաջին դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երկրորդ դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երրորդ դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասով` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Արուսյակ Մանասյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով` առանց գույքի բռնագրավման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ` հաշվակցելով կալանքի տակ պահելու 3 (երեք) ամիս 27 (քսանյոթ) օրը, ամբաստանյալ Արուսյակ Մանասյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի 2 (երկու) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով` առանց գույքի բռնագրավման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Արուսյակ Մանասյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Արուսյակ Մանասյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` գրավը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Ամբաստանյալ Միքայել Ղասաբօղլյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երեք դրվագներով): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 1-ին մասով` առաջին դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երկրորդ դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երրորդ դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժները մասնակիորեն գումարելու սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Միքայել Ղասաբօղլյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի` 400.000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի կիրառմամբ, հաշվի առնելով Միքայել Ղասաբօղլյանին 4 (չորս) օր կալանքի տակ պահելը, նշանակված պատիժը մեղմացվել և ամբաստանյալ Միքայել Ղասաբօղլյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրութսունապատիկի` 380.000 (երեք հարյուր ութսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի կիրառմամբ ամբաստանյալ Միքայել Ղասաբօղլյանն ազատվել է պատիժը կրելուց: Ամբաստանյալ Միքայել Ղասաբօղլյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` գրավը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Ամբաստանյալ Արամ Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (երկու դրվագներով): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` առաջին դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրհիսնապատիկի` 250.000 (երկու հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` երկրորդ դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրհիսնապատիկի` 250.000 (երկու հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժները մասնակիորեն գումարելու սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Արամ Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի` 400.000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի կիրառմամբ, հաշվի առնելով Արամ Գրիգորյանին 15 (տասնհինգ) օր կալանքի տակ պահելը, նշանակված պատիժը մեղմացվել և ամբաստանյալ Արամ Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրքսանհինգապատիկի` 325.000 (երեք հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի կիրառմամբ ամբաստանյալ Արամ Գրիգորյանն ազատվել է պատիժը կրելուց: Ամբաստանյալ Արամ Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` գրավը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Ամբաստանյալ Սամվել Աղաջանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով (չորս դրվագներով): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով` առաջին դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով` ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում, ոստիկանությունում և պաշտպանության նախարարությունում պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելով` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երկրորդ դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով` ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում, ոստիկանությունում և պաշտպանության նախարարությունում պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելով` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երրորդ դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով` ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում, ոստիկանությունում և պաշտպանության նախարարությունում պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելով` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով` չորրորդ դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով` ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում, ոստիկանությունում և պաշտպանության նախարարությունում պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելով` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժները մասնակիորեն գումարելու սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Սամվել Աղաջանյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով` ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում, ոստիկանությունում և պաշտպանության նախարարությունում պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելով` 2 (երկու) տարի ժամկետով: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ ամբաստանյալ Սամվել Աղաջանյանն ազատվել է ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելուց: Ամբաստանյալ Սամվել Աղաջանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագներով): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով` առաջին դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 (չորս) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երկրորդ դրվագով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 (չորս) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված` պատիժները մասնակիորեն գումարելու սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 (չորս) տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ` հաշվակցելով կալանքի տակ պահելու 5 (հինգ) ամիս 18 (տասնութ) օրը, ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս 12 (տասներկու) օր ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանն ազատվել է ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելուց: Ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` գրավը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Ամբաստանյալ Ալեքսան Մովսիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ ամբաստանյալ Ալեքսան Մովսիսյանն ազատվել է պատիժը կրելուց: Ամբաստանյալ Ալեքսան Մովսիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Ամբաստանյալ Արմեն Ոսկանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված` պատիժների լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Արմեն Ոսկանյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով` առանց գույքի բռնագրավման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Արմեն Ոսկանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ և 3-րդ կետերի, 4-րդ հոդվածի 5-րդ մասի կիրառմամբ ամբաստանյալ Արմեն Ոսկանյանն ազատվել է պատիժը կրելուց: Ամբաստանյալ Արմեն Ոսկանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Ամբաստանյալ Արսեն Տավարածյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 6 (վեց) ամիս ժամկետով` ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում, ոստիկանությունում և պաշտպանության նախարարությունում պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելով` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ ամբաստանյալ Արսեն Տավարածյանն ազատվել է ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելուց: Ամբաստանյալ Արսեն Տավարածյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վերը նշված դատավճռի օրինակներն ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի պաշտպան Արմեն Թևանյանը և ամբաստանյալ Սամվել Աղաջանյանի պաշտպան Լեռնիկ Հովհաննիսյանը ստացել են 2019 թվականի փետրվարի 25-ին, ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության վարչության դատախազ Ա.Մանուկյանը` 2019 թվականի մարտի 1-ին, իսկ ամբաստանյալ Արսեն Տավարածյանի պաշտպան Անժելա Հոբոսյանը` 2019 թվականի մարտի 13-ին:
2019 թվականի մարտի 20-ին, մարտի 22-ին, մարտի 26-ին և ապրիլի 1-ին Վերաքննիչ դատարան են ստացվել համապատասխանաբար ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի պաշտպան Արմեն Թևանյանի, ամբաստանյալ Սամվել Աղաջանյանի և վերջինի պաշտպան Լեռնիկ Հովհաննիսյանի, ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության վարչության դատախազ Ա.Մանուկյանի և ամբաստանյալ Արսեն Տավարածյանի պաշտպան Անժելա Հոբոսյանի վերաքննիչ բողոքները` Առաջին ատյանի դատարանի 2019 թվականի հունվարի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0095/01/17 դատավճռի դեմ:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
Ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի պաշտպան Արմեն Թևանյանը խնդրել է մասնակի` Էդգար Նազարյանի մասով, բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2019 թվականի հունվարի 25-ի դատական ակտը և ճանաչել ու հռչակել Էդգար Նազարյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագներով) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիմքով` հանցակազմի բացակայությամբ:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն անհիմն է, այն պետք է բեկանվի նյութական և դատավարական հիմնարար խախտումների հիմքով, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արժանվույն, համապատասխան և ճշգրիտ գնահատականի չեն արժանացել ինչպես դատաքննությամբ, այնպես էլ նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, իսկ դրանցից որոշ ապացույցներ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից խեղաթյուրվելու արդյունքում խաթարվել է արդարադատության բուն էությունը և Էդգար Նազարյանի նկատմամբ արդարացման դատավճիռ կայացնելու փոխարեն Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է մեղադրական դատավճիռ: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ, 360-րդ և 365-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նախաքննությամբ ձեռք բերված, այնպես էլ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներին ոչ օբյեկտիվ, սխալ իրավական գնահատական տալով, համարել է, որ Էդգար Նազարյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է և վերջինի կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հատկանիշներին: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից շարադրված ապացույցներից ոչ մեկը չի հաստատում Էդգար Նազարյանի մեղքն իրեն մեղսագրվող արարքում, ավելին` դրանք հաստատում են նրա անմեղությունը, այնինչ, Առաջին ատյանի դատարանն այդ ապացույցներին տվել է այլ գնահատական: Հենց մեղադրանքի որոշումից արդեն իսկ երևում է ակնհայտ ոչ անաչառ վերաբերմունքը Էդգար Նազարյանի նկատմամբ, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատական ակտով նույնքան անհասկանալի դրսևորած մոտեցումը: Կոնկրետ անհասկանալի է, թե Էդգար Նազարյանի կողմից կաշառք տալու 2 դրվագներով առաջադրված մեղադրանքի հետ ընդհանրապես ինչ կապ ունի Մերի Նավոյանի տեղափոխումը Թբիլիսի և այնտեղի օդանավակայանից Թբիլիսի-Աթենք-Պրահա չվերթով ճանապարհելու գործողությունները: Եթե կաշառք է տրվել Մերի Նավոյանի անարգել անցնելու համար, ապա ինչու 2 դրվագով կաշառք և եթե վերջինը բռնվել է «Գոգավան» անցակետում, ինչ կապ ունի «Զվարթնոց» ՍՎԲ պետը: Բացի այդ, այդ որ ապացույցի հիման վրա է Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված համարել նախնական համաձայնությունը, եթե այդ 32 անձինք չեն էլ հարցաքննվել և ոչ էլ առկա է ընդհանրապես նման խոսակցությունների առնչությունը Էդգար Նազարյանի հետ, այսինքն` սա նշանակում է, որ դա միայն և միայն մեղադրանքի կողմի ենթադրությունն է եղել, որն էլ ուղղորդել է Առաջին ատյանի դատարանին Էդգար Նազարյանի նկատմամբ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար: Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով միայն մեղադրանքի կողմի մերկապարանոց պնդումները, իսկ պաշտպանական կողմի փաստարկներն անհասկանալի կերպով չընդունելով, հանգել է այն համոզման, թե իբրև Էդգար Նազարյանը ոչ միայն մեղավոր է, այլև ապօրինի միգրացիայի կազմակերպումը որպես արհեստ է իրականացրել: Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտ կայացնելիս հիմնվել է մեղադրական կողմի ներկայացրած դատողությունների, ենթադրությունների, կանխակալ կարծիքի համադրության վրա, այլ ոչ թե ապացույցների համակցության: Հարկ է նկատել, որ Առաջին ատյանի դատարանն իր կողմից կայացված դատավճռում մատնանշել է, որ որպես ապացույց հիմք է ընդունել Էդգար Նազարյանի կողմից տրված նախաքննական ցուցմունքները, մինչդեռ դատաքննության ընթացքում նախաքննական ցուցմունքները չեն ուսումնասիրվել, իսկ դատարանում չհետազոտված ապացույցները չեն կարող դրվել դատավճռի հիմքում: Էդգար Նազարյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու, Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես բնակվող օտարերկրյա քաղաքացու կամ քաղաքացիություն չունեցող անձի` Հայաստանի Հանրապետությունից ելքը, օտարերկրյա պետություն մուտքը կամ օտարերկրյա պետությունում գտնվելը շահադիտական նպատակով կազմակերպելը, որը կատարվել է ելքի, մուտքի կամ գտնվելու համար Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգը խախտելով կամ ելքի, մուտքի կամ գտնվելու պատշաճ թույլտվություն ստանալու համար կեղծ փաստաթղթեր կամ կեղծ տեղեկություններ ներկայացնելով: Ամբողջ դատաքննության ընթացքում այդպես էլ որևէ ապացույց չի ուսումնասիրվել, համաձայն որի` հենց Էդգար Նազարյանն է ելքի, մուտքի կամ գտնվելու պատշաճ թույլտվություն ստանալու համար, այսինքն` Գերմանիայի մուտքի արտոնագիր ստանալու համար ներկայացրել կեղծ փաստաթղթեր կամ կեղծ տեղեկություններ կամ խախտել ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգը: Դատաքննությամբ չի հաստատվել և գործով ապացույցների հետազոտմամբ այդպես էլ չի հիմնավորվել, որ Էդգար Նազարյանը կազմակերպել է 32 անձանց ելքը Հայաստանի Հանրապետությունից, նրանց ելիք համար ՀՀ-ից օրենսդրությամբ կարգը խախտելով: Եթե մեղադրանքը կողմը գտնում է, որ անձնագրի տրամադրումը համարվում է ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգի կոպիտ խախտում, ապա մերկապարանոց պնդումների փոխարեն կցանկանայինք տեսնել, թե որ օրենքը, ենթաօրենսդրական որ ակտն է խախտվել Էդգար Նազարյանի կողմից: ՀՀ օրենսդրության որ նորմով է սահմանված վիզայի ձևակերպման պատշաճ ընթացակարգը, որը ենթադրաբար խախտվել է: Մեղադրանքի կողմից ներկայացվել են ընդհանուր բնույթի, իբրև թե դեսպանատների կողմից ներկայացվող պահանջներ, որոնք ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված չեն և դա էլ այն դեպքում, որ յուրաքանչյուր վիզա կենտրոն կամ դեսպանատուն կարող է սահմանել իր կարգերը, մինչդեռ մեղսագրվող հոդվածն անմիջականորեն է սահմանում, որ պետք է խախտվի ՀՀ օրենսդրությունը: Առաջին ատյանի դատարանում ուսումնասիրված ապացույցները ոչ մի կերպ չեն հիմնավորում Էդգար Նազարյանի կողմից ապօրինի միգրացիայի կազմակերպումը, եթե ինչ-որ հանցագործություն տեղի է ունեցել, ապա այն տեղի է ունեցել կամ ՌԴ-ում կամ Ղազախստանում` առանց Էդգար Նազարյանի գիտության: Ինչ վերաբերում է Էդգար Նազարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքին, ապա հարկ է նկատել, որ դատաքննությամբ այդպես էլ չի պարզվել, որ եթե տրվել է 2 անգամ կաշառք ինչ-որ քաղաքացիների անարգել ելքն ապահովելու համար, ապա այդ 32 անձանցից որ 2 անձանց համար է տրվել կաշառքը, այդ դեպքում ինչու մյուսների համար չի տրվել կաշառքը և ընդհանրապես ինչի համար է տրվել, եթե այսպես, թե այնպես որևէ խոչընդոտ չէր կարող ունենալ նրանց ելքը ՀՀ-ից:
Ամբաստանյալ Սամվել Աղաջանյանը և վերջինի պաշտպան Լեռնիկ Հովհաննիսյանը խնդրել են Առաջին ատյանի դատարանի 2019 թվականի հունվարի 25-ի դատավճիռը` Սամվել Աղաջանյանի մասով, բեկանել և փոփոխել` ճանաչել և հռչակել Սամվել Աղաջանյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ` հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2019 թվականի հունվարի 25-ի դատավճռով թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի հիմնարար խախտումներ, նախաքննությամբ, ինչպես նաև դատաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները ճիշտ գնահատականի չեն արժանացել, որի արդյունքում ընդունված դատական ակտը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը: Սամվել Աղաջանյանին վերագրվող արարքը չի համապատասխանում մեղադրանքի էությանը, ուստի և նշանակված պատիժն անարդարացի է, չի բխում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ, 5-րդ, 9-րդ, 10-րդ, 48-րդ հոդվածների պահանջներից, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի սկզբունքների և այլ ընդհանուր դրույթների խախտումներ, մասնավորապես` թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ, 8-րդ, 17-րդ, 18-րդ, 20-րդ, 23-րդ, 25-րդ, 107-րդ, 126-րդ, 127-րդ և 358-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ: Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները չեն բխում քրեական գործով ձեռք բերված և միմյանց փոխկապակցված հավաստի ապացույցներից և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համապատասխան հոդվածներից: Սամվել Աղաջանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված արարքներն անհիմն են, չեն բխում դատաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցներից և կրում են կամայական բնույթ: Առաջին ատյանի դատարանը Սամվել Աղաջանյանին մեղսագրված արարքները հիմնավորված է համարել` արժանահավատ համարելով զուտ նախաքննության ընթացքում մյուս ամբաստանյալների կողմից տրված և դատաքննության ընթացքում հրապարակված ցուցմունքները` որևէ կերպ ուշադրության չարժանացնելով դատաքննության ընթացքում ինչպես Սամվել Աղաջանյանին, այնպես էլ մյուս ամբաստանյալների կողմից տրված ցուցմունքները: Սույն քրեական գործով ձեռք բերված փաստական տվյալների վերլուծության արդյունքում հարց է առաջանում, թե սույն քրեական գործով դատական քննության ընթացքում հետազոտված որ ապացույցներն են անհերքելիորեն վկայել, որ կաշառքի համաձայնությունը եղել է Արուսյակ Մանասյանի և Սամվել Աղաջանյանի միջև, կամ որ Արամ Գրիգորյանն օգտագործելով իր պաշտոնեական դրությունը, կատարելով կաշառքի միջնորդություն` պայմանավորվածություն է ձեռք բերել իր վերադաս, ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի ՍՎՍՋ «Զվարթնոց» սահմանային վերահսկողության բաժնի պետ Սամվել Աղաջանյանի հետ այն մասին, որ վերջինը կաշառքի գումարի դիմաց ստանձնի և ապահովի հիշյալ հինգ ՀՀ քաղաքացիների անարգել ելքը ՀՀ-ից` մեկնելիս սահմանահատման ընթացքում խնդիրներ ծագելու դեպքում պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով և իր լիազորությունների շրջանակում գործողություններ կատարելով: Հարկ է նկատել, որ տվյալ դեպքում ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությամբ չի պարզվել, թե ինչ գործողություններ պետք է կատարեր Սամվել Աղաջանյանը և արդյոք կատարել է այդ գործողությունները, թե ոչ, չեն հայտնաբերվել և չեն հարցաքննվել այն հինգ ՀՀ քաղաքացիները, որոնք հատել են ՀՀ սահմանը, չի պարզվել, թե արդյոք իրականում նրանք նշված գործողությունները կատարելու համար տվել են գումարներ, ինչ չափի, ինչ արժույթով և ում են տվել այդ գումարները: Սույն քրեական գործով Սամվել Աղաջանյանին վերագրվել են որոշակի գործողությունների կատարում, ինչի վրա էլ կառուցվել է մեղադրանքը, ինչը, սակայն, ՀՀ օրենսդրությամբ` սահմանապահ ծառայության գործառույթների մեջ չի մտնում, որը ոչ մեղադրողի և ոչ էլ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատշաճ ուշադրության չի արժանացել: Ինչ վերաբերում է Սամվել Աղաջանյանի կողմից Արամ Գրիգորյանից կաշառք ստանալու առաջարկն ընդունելու փաստին, ապա Սամվել Աղաջանյանն ինչպես նշել է նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ նշել է դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքում, որ կաշառքի առաջարկ չի եղել, ուստի ինքը չէր կարող նման առաջարկ ընդունել, այլ «Անի» հյուրանոցում միջոցառման ժամանակ իրեն է մոտեցել Արամ Գրիգորյանը և տեղեկացրել, որ մի քանի քաղաքացի պետք է հատեն ՀՀ սահմանը և խնդրել է օգնել, որին ինքը պատասխանել է, որ եթե փաստաթղթերը գտնվում են նորմալ վիճակում, ապա անհանգստանալու կարիք չկա և նրանք կարող են հատել սահմանը: Այսպիսով` սույն քրեական գործով դատաքննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցներով չեն հիմնավորվել Սամվել Աղաջանյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքները: Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները բավարար հիմք չեն Սամվել Աղաջանյանին նշված արարքներում մեղադրելու համար, այսինքն` նրա արարքներում բացակայում է հանցակազմը, ուստի անհրաժեշտ է ճանաչել և հռչակել Սամվել Աղաջանյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքներում:
Ամբաստանյալ Արսեն Տավարածյանի պաշտպան Անժելա Հոբոսյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` ճանաչել և հռչակել Արսեն Տավարածյանի անմեղությունը նրան մեղսագրված արարքում, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանի հաստատած փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ և դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից: Եթե Վերաքննիչ դատարանը կգա այն համոզման, որ Արսեն Տավարածյանի մեղադրանքը հիմնավորված է, ապա կիրառել «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածը և կարճել քրեական գործի վարույթը, դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2019 թվականի հունվարի 25-ի դատական ակտն օրինական, հիմնավորված և արդարացի չէ: Հարկ է նկատել, որ ամբողջ մեղադրանքը հիմված է միմիայն ամբաստանյալ Արմեն Ոսկանյանի նախաքննական ցուցմունքների վրա, այլ ապացույց Առաջին ատյանի դատարանը ձեռք չի բերել և չի հետազոտել: Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում չի անդրադարձել պաշտպանական կողմի այն միջնորդությանը, որ նախ Արսեն Տավարածյանը պաշտոնատար անձ չէ և եթե անգամ դատարանը հաստատի, որ Արսեն Տավարածյանը պաշտոնատար անձ է, ապա վերջինը որևէ հանցավոր արարք չի կատարել, նրա գործողություններում բացակայում է հանցագործության օբյեկտիվ կողմը և սուբյեկտիվ կողմը: Առաջին ատյանի դատարանը, դատավճռի մեջ շարադրելով Արսեն Տավարածյանի և նրա դրվագի հետ կապված վկաներ Վարդան Սիմոնյանի, Գարիկ Ադամյանի, Ազատ Ավետիսյանի դատաքննական ցուցմունքները, ամբաստանյալ Արմեն Ոսկանյանի նախաքննական ցուցմունքները, կամայական գնահատական է տվել նրանց ցուցմունքներին, չի պատճառաբանել, թե կոնկրետ որ ապացույցներով է հաստատել Արսեն Տավարածյանի մեղավորությունն առաջադրված մեղադրանքում, նաև դատավճռով չի պարզաբանել, թե ինչու է հաստատված համարել Արսեն Տավարածյանի պաշտոնատար անձ լինելու հանգամանքը: Ոչ նախաքննական մարմինը և ոչ էլ Առաջին ատյանի դատարանը որևէ ապացույց ձեռք չեն բերել հաստատված համարելու իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը, այնուհանդերձ, Առաջին ատյանի դատարանն Արսեն Տավարածյանի մեղքը հաստատված է համարել հենց Արմեն Ոսկանյանի ցուցմունքներով: Հատկանշական է, որ Արսեն Տավարածյանին պաշտոնատար անձանց շարքին դասելու որևէ հիմնավորում չկա, ըստ քրեական գործի նյութերի` Արսեն Տավարածյանի վերաբերյալ պաշտոնի անձնագիր չի վարվում, Արսեն Տավարածյանը որևէ կարգադրիչ լիազորություն չունի: Արսեն Տավարածյանն ընդամենն ունի աշխատանքային պարտականություններ` իմանալ ՀՀ մուտքի և ելքի իրավունք տվող փաստաթղթերի տեսակներն ու բովանդակությունը, կարողանալ որակյալ իրականացնել լուսանկարի համեմատում փաստաթուղթ ներկայացնող անձի հետ, իմանալ փաստաթղթերի կեղծիքների տեսակները և ձևերը, բացահայտել դրանք, ՀՀ-ից մեկնող անձանց փաստաթղթերի մեջ կատարել համապատասխան նշումներ` դրոշմակնքել, հայտնաբերել և թույլ չտալ պետական սահմանը հատել այն անձանց, որոնց մուտքը ՀՀ կամ ելքը ՀՀ-ից արգելված է, ուշադրություն դարձնել փաստաթուղթ ներկայացնող անձի վարքին, իմանալ սահմանը հատող տրանսպորտային միջոցների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, օպերատիվ տեղեկատվության առկայության դեպքում, ղեկավարության ցուցումով, զննել տրանսպորտային միջոցներն ու նրանցով տեղափոխվող բեռները և այլն: Սույն գործով ակնհայտ է, որ Արսեն Տավարածյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել իր բոլոր ցուցմունքներում և քրեական գործում բացակայում է «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշն այն հանգամանքի վերաբերյալ, որ Արսեն Տավարածյանն Արմեն Ոսկանյանից պահանջել է գործով անցնող 3 անձանցից յուրաքանչյուրի համար 100 ԱՄՆ դոլար կաշառք: Այսպիսով` վերոգրյալից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի նորմերի պահանջները, անտեսելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, բավարար ու օրենքով ձեռք բերված ապացույցներով չի հաստատել Արսեն Տավարածյանի մեղքը նրան առաջադրված մեղադրանքում:
ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Ա.Մանուկյանը խնդրել է մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի 2019 թվականի հունվարի 25-ի դատավճիռը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Էդգար Նազարյանին դատապարտել ազատազրկման` 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված կարգով նշված պատժին լրիվ գումարել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագներով) նշանակված պատիժները` յուրաքանչյուր դրվագով 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և Էդգար Նազարյանին վերջնական դատապարտել ազատազրկման` 5 (հինգ) տարի ժամկետով:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ճիշտ չի կիրառել օրենքը, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջները, որի հիման վրա Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատավճիռը` նշված ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված ոչ համաչափ և անարդար պատժի մասով, ենթակա է բեկանման: Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի նշած «նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալով հանցագործության բացահայտմանն աջակցելու» հանգամանքին` հարկ է նկատել, որ սույն դեպքում այն ենթակա չէ գնահատման որպես Էդգար Նազարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք` հաշվի առնելով Առաջին ատյանի դատարանում Էդգար Նազարյանի վարքագիծը, մասնավորապես` այն, որ վերջինն Առաջին ատյանի դատարանում իրեն մեղավոր չճանաչելով առաջադրված մեղադրանքի որևէ դրվագով, Առաջին ատյանի դատարանում տված ցուցմունքով փորձել է հերքել իր և Սամվել Աղաջանյանի կողմից հանցավոր արարքների կատարումը և չի զղջացել կատարածի համար: Հետևաբար` սույն գործով Էդգար Նազարյանի մասով առկա չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանգամանքը: Բացի այդ, սույն գործով առկա է Էդգար Նազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի դրվագով առկա է «հանցանքը որպես արհեստ կատարելու» պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքը, ինչը դրսևորվել է նրանում, որ 2016 թվականի ընթացքում` տևական ժամանակ, պարբերաբար կազմակերպել է 32 տարբեր անձանց անօրինական միգրացիան: Էդգար Նազարյանի նշված գործունեությունն ավարտվել է իրավապահ մարմինների միջամտության արդյունքում: Միաժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափով չի վերլուծել, չի գնահատել և հաշվի չի առել կատարած հանցավոր արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ինչը ևս էական ազդեցություն է ունեցել ակնհայտ մեղմ և անարդար պատժի նշանակման առումով: Հարկ է նկատել, որ անօրինական միգրացիայի դեմ պայքարի ոլորտի հասարակական հարաբերությունները բացառիկ կարևոր են ոչ միայն ռազմավարական առումով, այլ նաև դրանից բխող այլ հանցագործություններ և իրավախախտումներ կանխելու, հասարակական կյանքի բնականոն ընթացքն ապահովելու առումով: Միգրացիոն գործընթացները լուրջ ազդեցություն են թողնում յուրաքանչյուր պետության սոցիալ-տնտեսական, ժողովրդագրական վիճակի վրա: Կարևորելով անդրազգային կազմակերպված հանցավոր դրսևորումների շարքին դասվող անօրինական միգրացիայի դեմ պայքարը` պետությունները և միջազգային կազմակերպությունները լուրջ պայքար են ծավալել դրա դեմ և ջանքեր են գործադրում դրա արդյունավետությունը բարձրացնելու ուղղությամբ: Պատահական չէ, որ ապօրինի միգրացիայի դեմ պայքարի ոլորտում ընդունվել են մի շարք միջազգային-իրավական փաստաթղթեր, որոնց Հայաստանի Հանրապետությունը միացել է: Քննարկելով Էդգար Նազարյանի գործողությունների հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը` հարկ է նկատել, որ դրանք բավական բարձր են և ամենաբարձրն են սույն գործով բոլոր ամբաստանյալների մեջ: Այսպես. Էդգար Նազարյանը կազմակերպել է ավելի քան 30 ՀՀ քաղաքացիների անօրինական միգրացիան, ինչն էականորեն բարձրացնում է նշված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը: Ընդ որում` Էդգար Նազարյանը «կայուն համագործակցել» է արտերկրում գտնվող իր հանցակցի հետ, մանրակրկիտ պլանավորել և իրականացրել իր հանցավոր գործողությունները` «միգրանտներից» անձնագրերի և գումարների ստացումը, անձնագրերը և գումարների մի մասը ՌԴ ուղարկելը, կեղծ հիմքերով ստացված վիզաներով անձնագրերի ստացումը և «միգրանտներին» վերադարձնելը, նրանց ՀՀ-ից ելքի և արտերկիր մուտքի ապահովմանն ուղղված «աշխատանքները»: Այդ «աշխատանքների» շրջանակում Էդգար Նազարյանը 2 անգամ կաշառք է տվել Սամվել Աղաջանյանին, ընդ որում` կաշառք տալու նախաձեռնությունը եկել է հենց Էդգար Նազարյանից: Այսպիսով` հաշվի առնելով ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի կատարած արարքների` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող և մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող հատկանիշները` հարկ է նկատել, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջները և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության դրվագով և վերջնական պատիժ նշանակելիս ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի նկատմամբ նշանակվել է ոչ արդարացի և ակնհայտ մեղմ պատիժ: Այլ կերպ ասած, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ` նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ուսումնասիրելով ներկայացված վերաքննիչ բողոքները և Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, գտնում է, որ ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի պաշտպան Արմեն Թևանյանի, ամբաստանյալ Սամվել Աղաջանյանի և վերջինի պաշտպան Լեռնիկ Հովհաննիսյանի, ամբաստանյալ Արսեն Տավարածյանի պաշտպան Անժելա Հոբոսյանի և ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Ա.Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքները ենթակա են մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագներով), 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով (չորս դրվագներով) և 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով համապատասխանաբար ամբաստանյալներ Էդգար Նազարյանի, Սամվել Աղաջանյանի և Արսեն Տավարածյանի անմեղության վերաբերյալ փաստարկներին, քրեական գործի ուսումնասիրությամբ եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագներով), 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով (չորս դրվագներով) և 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով համապատասխանաբար ամբաստանյալներ Էդգար Նազարյանի, Սամվել Աղաջանյանի և Արսեն Տավարածյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության:
Այսպիսով` ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագներով), ամբաստանյալ Սամվել Աղաջանյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով (չորս դրվագներով) և ամբաստանյալ Արսեն Տավարածյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված արարքներում հաստատված է և նրանց կատարած հանցանքներն ապացուցված, իսկ պաշտպանների պատճառաբանությունները հերքվում են քրեական գործով ձեռք բերված և պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված փոխկապակցված ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը կամ անգործությունը, որը թեև ձևականորեն պարունակում է սույն օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքի հատկանիշներ, սակայն իր նվազ կարևորության պատճառով հասարակական վտանգավորություն չի ներկայացնում, այսինքն` ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, հասարակությանը կամ պետությանը էական վնաս չի պատճառել և չէր կարող պատճառել:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) Արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
1. յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես` վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(...) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները`
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը):
Վերահաստատելով և զարգացնելով վերոհիշյալ որոշմամբ մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
«1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն` որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով` քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև` դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(...) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (...)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ.
«(...) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (...)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի` որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման: Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
աղբյուրի օրինականություն` ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
ձեռքբերման միջոցների օրինականություն` պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
դատավարական ձևակերպում` ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
լիազորված սուբյեկտ` այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով` ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս` դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն` «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»:
(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (...):
Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 30-33-րդ կետերը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ:
Վերը նշված քրեադատավարական նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցները` Վերաքննիչ դատարանը ողջամիտ և հիմնավոր է համարում Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությունը, որ ամբաստանյալներ Էդգար Նազարյանի, Սամվել Աղաջանյանի և Արսեն Տավարածյանի կողմից համապատասխանաբար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագներով), 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով (չորս դրվագներով) և 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքներում իրենց մեղավոր չճանաչելը նպատակ է հետապնդում խուսափելու քրեական պատասխանատվությունից և պատժից:
Այդ առումով Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված ու պատճառաբանված են, իսկ քրեական գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հետազոտված ապացույցներին չհամապատասխանելու և ամբաստանյալներ Էդգար Նազարյանին, Սամվել Աղաջանյանին և Արսեն Տավարածյանին առաջադրված մեղադրանքները հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ փաստարկները քրեական գործի նյութերում իրենց հաստատումը չեն գտնում, հետևաբար` չեն կարող հիմք հանդիսանալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի պաշտպան Արմեն Թևանյանի վերաքննիչ բողոքում նշված այն հանգամանքին, որ Առաջին ատյանի դատարանն իր կողմից կայացված դատավճռում մատնանշել է, որ որպես ապացույց հիմք է ընդունել Էդգար Նազարյանի կողմից տրված նախաքննական ցուցմունքները, մինչդեռ դատաքննության ընթացքում նախաքննական ցուցմունքները չեն ուսումնասիրվել, իսկ դատարանում չհետազոտված ապացույցները չեն կարող դրվել դատավճռի հիմքում, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ քրեական գործի ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի կողմից նախաքննության ընթացքում և դատարանում տրված ցուցմունքների միջև առկա էական հակասություններով պայմանավորված Առաջին ատյանի դատարանում հրապարակվել են նրա նախաքննական ցուցմունքները, հետևաբար` վերը նշված փաստարկն անհիմն է:
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Ա.Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքում նշված` ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի արդարացիությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները (...)»:
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի նկատմամբ նրա կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի է առել ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի անձը` նախկինում դատապարտված չլինելը, կատարված հանցագործություններից յուրաքանչյուրի հանրային վտանգավորության աստիճանը` ամբաստանյալի կատարած արարքները միջին ծանրության և ծանր հանցագործությունների շարքին դասվելը, յուրաքանչյուր հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունները կատարելուց հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը, որպես ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, հաշվի է առել խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխաների առկայությունը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալով` հանցագործության բացահայտմանն աջակցելը, իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել, որպիսի պայմաններում եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329.1 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագներով) նախատեսված արարքներ կատարելու համար, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ և 69-րդ հոդվածների կիրառմամբ, պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս 12 (տասներկու) օր ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: Ընդ որում` Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանը պետք է ազատվի ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելուց:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ ամբաստանյալ Էդգար Նազարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նրա կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում իրավացիորեն վերջինի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքների ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար են նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար ու կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը և ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ

Ամբաստանյալ Էդգար Նորիկի Նազարյանի պաշտպան Արմեն Թևանյանի, ամբաստանյալ Սամվել Վանիկի Աղաջանյանի և վերջինի պաշտպան Լեռնիկ Հովհաննիսյանի, ամբաստանյալ Արսեն Հրայրի Տավարածյանի պաշտպան Անժելա Հոբոսյանի և ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Ա.Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2019 թվականի հունվարի 25-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ

Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ