Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0083/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
6.3
Պատասխանող
Արմեն Խաչատուրյան
Արմեն Խաչատուրյան Ռոբերտի
Արմեն Խաչատուրյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Կարեն Մարդանյան
Նարինե Հովակիմյան
Անդրանիկ Մնացականյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Կարեն Մարդանյան
Նարինե Հովակիմյան
Անդրանիկ Մնացականյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2017-07-20 | 16:00 | 3 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-06-01 | 14:00 | 4 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-05-29 | 14:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-05-04 | 12:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-04-28 | 16:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-04-18 | 16:00 | 4 |
ԵԿԴ/0083/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
«20» հուլիսի 2017թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր Կ.Մարդանյան
դատավորներ Ն.Հովակիմյան
Ա.Մնացականյան
քարտուղարությամբ Ն.Մարտոյանի
մասնակցությամբ` պաշտպան Լ.Ավետիսյանի ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի
դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի վերաբերյալ քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2017 թվականի հունվարի 21-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13156417 քրեական գործը:
2017 թվականի մարտի 10-ին Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով:
Նույն օրը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով մեղադրյալ Արմեն Խաչատուրյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին վարույթն իրականացնող մարմնի միջնորդությունը, այն բավարարել և մեղադրյալ Արմեն Խաչատուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով:
2017 թվականի մարտի 29-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճռով Արմեն Խաչատուրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել է ազատազրկման` 3 (երեք) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարվել է՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016 թվականի հունիսի 21-ին կայացված դատավճռով նշանակված պատիժը` 300.000 ՀՀ դրամ տուգանքը և վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի՝ 100.000 (հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 29-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Արմեն Խաչատուրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա 2017 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի թիվ 105 հասցեում գտնվող «Յանս» ակումբի մոտակայքում, առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով բացահայտ հափշտակել է անչափահաս՝ Էդուարդ Միքայելի Կարսյանին պատկանող, զգալի չափի՝ 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը։
Այսպես.
Արմեն Խաչատուրյանը, 2017 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի 105 հասցեում գործող «Յանս» ակումբի մոտակայքում, նկատել է փողոցով միայնակ քայլող Էդուարդ Կարսյանին, ապա նպատակադրվել է բացահայտ հափշտակել վերջինիս բջջային հեռախոսը։
Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով՝ Արմեն Խաչատուրյանը մոտեցել է Էդուարդ Կարսյանին, նրանից զանգահարելու պատրվակով խնդրել է վերջինիս բջջային հեռախոսը, որից հետո նրա առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, այն է՝ դանակով հարվածելու սպառնալիք հնչեցնելով, բացահայտ հափշտակել է Էդուարդ Կարսյանին պատկանող, զգալի չափի՝ 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի»:
3. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճռի համաձայն.
«(…) Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի թիվ 105 հասցեում գործող «Յանս» ակումբի մոտակայքում` նկատել է գրպանում բջջային հեռախոս կրող, անչափահաս տուժող Էդ.Կարսյանին և նպատակադրվել է բացահայտ հափշտակել նրա բջջային հեռախոսը։
Իր այդ մտադրությունն իրականացնելու նպատակով ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանը քայլելով մոտեցել է տուժող Էդ. Կարսյանին, զանգահարելու պատրվակով խնդրել է նրա բջջային հեռախոսը, համոզելով` վերցրել է այն, իսկ երբ տուժողը հետ է պահանջել իր հեռախոսը` ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանը Էդ.Կարսյանի առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու` դանակով հարվածելու սպառնալիք նրան տալով` բացահայտ հափշտակել է նրա` 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 Էս» մոդելի բջջային հեռախոսը և դրանից հետո դիմել է փախուստի։
(…) Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Անչափահաս տուժող Էդուարդ Միքայելի Կարսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ամբաստանյալին ճանաչում է դեպքի հետ կապված, մինչ այդ նրան չի ճանաչել։ Նրա անունը` ինչպես հետո իմացել է, Արմեն է։ Նա է գողացել իր հեռախոսը։ Պնդում է որ չի շփոթում, նա է։
2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում, Երևանի Տերյան փողոցում գործող «Յանս» ակումբի մոտ Արմենը մոտեցել է իրեն և հեռախոսազանգ կատարելու նպատակով խնդրել է բջջային հեռախոսը։ Սկզբում ինքն ասել է, որ հեռախոս չունի և շարունակել է ճանապարհը, սակայն Արմենը եկել է իր հետևից, քայլելով անցել է իրենից, ցույց է տվել իր գրպանում եղած և մասամբ երևացող հեռախոսը և կրկին խնդրել է տալ` հեռախոսազանգ կատարելու համար։ Կրկին մերժել է նրան` ասելով, որ զանգելու րոպեներ չկան, բայց Արմենը համոզել է իրեն և ինքը նրան է տվել իր հեռախոսը։ Քիչ հետո Արմենը հեռախոսազանգ է ստացել մեկ այլ հեռախոսով և տեսել է, որ Արմենը նոկիա մակնիշի հեռախոս ունի։ Դա այն հեռախոսն էր, որը դատարանում զննվեց։ Արմենն ասել է, որ դրանում րոպեներ չկան։ Այնուհետև Արմենը պատճառաբանել է, թե հեռախոսազանգի է սպասում և այդ պատճառով չի վերադարձնում հեռախոսը։ Երբ ինքը կրկնել է իր պահանջը` Արմենը սպառնացել է իրեն դանակով հարվածել։ Ինքը դրանից վախեցել է և ձայնը կտրել, սակայն նրա մոտ դանակ չի տեսել։ Հետո Արմենը փախել է` տանելով իր հեռախոսը։
Ստիպված մի անծանոթից հեռախոս է խնդրել, զանգահարել և դեպքի մասին պատմել է իր մայրիկին, ինչից հետո ոստիկաններին հայտնել են 350.000 ՀՀ դրամ արժողության հեռախոսը հափշտակելու մասին։
Անձին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ընթացքում ճանաչել է իր հեռախոսը հափշտակած անձին և տեղեկացել, որ վերջինս հանդիսանում է Երևան քաղաքի բնակիչ Արմեն Խաչատուրյանը։ Նրան ճանաչել է դիմագծերից և ձեռքերի դաջվածքներից։
Իր հեռախոսով Արմենն իր ներկայությամբ զանգահարել և խոսել է մի կնոջ` իր կարծիքով նրա մոր հետ։
Իրեն պատճառված վնասը չի հատուցվել։
Վկա Պատրիսիա Սարգսի Կարսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։55-ի սահմաններում, անծանոթ հեռախոսահամարից զանգահարել է որդին` Էդ.Կարսյանը և հայտնել, որ «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը հափշտակել են։ Դրանից հետո միասին դիմել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին, որտեղ Էդ.Կարսյանը դեպքի կապակցությամբ հաղորդում է տվել։ Որդին իրեն պատմել է այն ամենը, ինչը պատմեց դատարանում ցուցմունք տալիս։
Ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի մարմնի քննում կատարելու մասին 2017թ. մարտի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` վերջինիս երկու ձեռքերի հատվածներում հայտնաբերվել են դաջվածքներ։
Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին 2017թ. մարտի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` տուժող Էդ.Կարսյանն իրեն ճանաչման ներկայացված անձանց շարքում ճանաչել է Ա.Խաչատուրյանին և հայտարարել, որ վերջինս հանդիսանում է իր «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը հափշտակած անձը։ Նրան ճանաչել է դիմագծերից և ձեռքերի դաջվածքներից։
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական ընկերությունից /այսուհետ ՓԲԸ/ ստացված, տուժող Էդ.Կարսյանի կողմից շահագործված 098-59-96-96 բջջային հեռախոսահամարի վերծանումներով, այդ վերծանումները զննելու մասին 2017թ. փետրվարի 17-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ պարզվել է, որ նշված հեռախոսահամարից Ա.Խաչատուրյանը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։26։20-ին ելքային հեռախոսազանգ է կատարել իր մայր` Ռոմելա Հայրապետյանի անվամբ հաշվառված 096-68-48-48 հեռախոսահամարին։
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «ԱրմենՏել» ՓԲԸ-ից ստացված, Ա.Խաչատուրյանի կողմից շահագործված բջջային հեռախոսահամարի վերծանումների լազերային սկավառակով, այդ վերծանումները զննելու մասին 2017թ. մարտի 22-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ պարզվել է, որ դեպքի ժամանակ Ա.Խաչատուրյանի բջջային հեռախոսից կատարված հեռախոսազանգերը սպասարկվել են Երևանի Տերյան փողոցի թիվ 72ա հասցեում տեղակայված կապի ծածկույթն ապահովող կայանների կողմից։
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Փարկինգ սիթի» ՓԲԸ-ից ստացված, Երևանի Տերյան փողոցը նկարահանող տեսախցիկների տեսագրությունների լազերային սկավառակներով, դրանք զննելու մասին 2017թ. մարտի 13-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ հաստատվել է դեպքի ժամանակահատվածում տուժող Էդ.Կարսյանի և ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի` Երևանի Տերյան փողոցում միմյանց հետ գտնվելու հանգամանքը։
Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «Նոկիա» մոդելի բջջային հեռախոսի զննության մասին 2017թ. մարտի 13-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նշված բջջային հեռախոսը հանդիսանում է դեպքի օրն Արմեն Խաչատուրյանի մոտ եղած և տուժողի կողմից նկարագրած բջջային հեռախոսը։
(…) Վերլուծելով ամբաստանյալի, տուժողի և վկայի ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները` Էդ.Կարսյանին պատկանող բջջային հեռախոսը բացահայտ հափշտակելու հետ առնչություն չունենալու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են նշված ապացույցներով։
Վերոհիշյալ վերլուծությունների արդյունքում դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, կողոպուտ կատարելը, որը զուգորդվել է առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ գործով տուժող Էդուարդ Կարսյանից բջջային հեռախոս չի հափշտակել: Տուժողն իրեն շփոթել է այլ անձի հետ:
Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված տեսաձայնագրությունում որևէ հատված չկա, որտեղ երևում է, որ ինքը Էդուարդ Կարսյանից հեռախոս է վերցնում, կամ որ նրան սպառնում է:
Վերոգրյալ հիմնավորմամբ՝ բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքով կայացնել արդարացման դատական ակտ:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. Պաշտպան Լ.Ավետիսյանը և ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանը պնդել են վերաքննիչ բողոքը և խնդրել՝ այն բավարարել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ինչպես նաև ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին ու դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները`
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը):
Մեկ այլ` Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով, այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ` Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Նույն որոշման մեջ անդրադառնալով ապացույցի արժանահավատության հարցին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
7. Վերաքննիչ դատարանը վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննությամբ հետազոտված (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը) ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, ինչպես նաև ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատված կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին, հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ձեռք է բերվել փոխկապակցված հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հիմք է տալիս անվերապահ հետևություն անելու առ այն, որ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանն առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով բացահայտ հափշտակել է Էդուարդ Կարսյանին պատկանող «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը:
Ինչ վերաբերում է բողոքի հեղինակի այն փաստարկին, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված տեսաձայնագրությունում որևէ հատված չկա որտեղ երևում է, որ ինքը Էդուարդ Կարսյանից հեռախոս է վերցնում, կամ որ նրան սպառնում է, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տեսաձայնագրությունների զննությամբ հաստատվել է դեպքի օրը և ժամին Էդուարդ Կարսյանի ու ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի` Երևանի քաղաքի Տերյան փողոցում միմյանց հետ գտնվելու, այլ ոչ թե՝ ամբաստանյալի կողմից Էդուարդ Կարսյանից հեռախոսը վերցնելու հանգամանքը: Ընդ որում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի կողմից Էդուարդ Կարսյանի բջջային հեռախոսը վերցնելու հանգամանքը հաստատվում է նաև վերջինիս կողմից շահագործված 098-59-96-96 բջջային հեռախոսահամարի վերծանումներով, որոնց զննությամբ պարզվել է, որ նշված հեռախոսահամարից 2017 թվականի հունվարի 19-ին, ժամը 17։26։20-ին ելքային հեռախոսազանգ է կատարվել ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի մոր` Ռոմելա Հայրապետյանի անվամբ հաշվառված 096-68-48-48 հեռախոսահամարին: Իսկ ինչ վերաբերում է սպառնալիք տալուն, ապա նշված հանգամանքը հաստատվել է ոչ թե տեսաձայնագրությունների զննությամբ, այլ տուժող Էդուարդ և վկա Պատրիսիա Կարսյանների ցուցմունքներով:
Անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքի հեղինակի փաստարկին, որ տուժողն իրեն շփոթել է այլ անձի հետ, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն մտացածին է և հերքվում է գործով ձեռք բերված ապացույցներով, այդ թվում նաև՝ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի մարմնի քննում կատարելու և անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրություններով:
Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ անհիմն են վերաքննիչ բողոքի՝ ամբաստանյալի կողմից Էդուարդ Կարսյանից բջջային հեռախոս չհափշտակելու վերաբերյալ փաստարկները:
Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարված լինելու հանգամանքը հիմնավորված է գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ու վերաբերելի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, և այդ մեղադրանքով նրա նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու որևէ իրավաչափ հիմք չկա:
8. Ամփոփելով նախորդ կետերում արձանագրված դատողությունները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճիռը բեկանելու և ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու որևէ իրավաչափ հիմք չկա, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394 հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝
Վերաքննիչ բողոքը մերժել` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
«20» հուլիսի 2017թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր Կ.Մարդանյան
դատավորներ Ն.Հովակիմյան
Ա.Մնացականյան
քարտուղարությամբ Ն.Մարտոյանի
մասնակցությամբ` պաշտպան Լ.Ավետիսյանի ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի
դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի վերաբերյալ քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2017 թվականի հունվարի 21-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13156417 քրեական գործը:
2017 թվականի մարտի 10-ին Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով:
Նույն օրը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով մեղադրյալ Արմեն Խաչատուրյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին վարույթն իրականացնող մարմնի միջնորդությունը, այն բավարարել և մեղադրյալ Արմեն Խաչատուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով:
2017 թվականի մարտի 29-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճռով Արմեն Խաչատուրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել է ազատազրկման` 3 (երեք) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարվել է՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016 թվականի հունիսի 21-ին կայացված դատավճռով նշանակված պատիժը` 300.000 ՀՀ դրամ տուգանքը և վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի՝ 100.000 (հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 29-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Արմեն Խաչատուրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա 2017 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի թիվ 105 հասցեում գտնվող «Յանս» ակումբի մոտակայքում, առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով բացահայտ հափշտակել է անչափահաս՝ Էդուարդ Միքայելի Կարսյանին պատկանող, զգալի չափի՝ 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը։
Այսպես.
Արմեն Խաչատուրյանը, 2017 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի 105 հասցեում գործող «Յանս» ակումբի մոտակայքում, նկատել է փողոցով միայնակ քայլող Էդուարդ Կարսյանին, ապա նպատակադրվել է բացահայտ հափշտակել վերջինիս բջջային հեռախոսը։
Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով՝ Արմեն Խաչատուրյանը մոտեցել է Էդուարդ Կարսյանին, նրանից զանգահարելու պատրվակով խնդրել է վերջինիս բջջային հեռախոսը, որից հետո նրա առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, այն է՝ դանակով հարվածելու սպառնալիք հնչեցնելով, բացահայտ հափշտակել է Էդուարդ Կարսյանին պատկանող, զգալի չափի՝ 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի»:
3. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճռի համաձայն.
«(…) Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի թիվ 105 հասցեում գործող «Յանս» ակումբի մոտակայքում` նկատել է գրպանում բջջային հեռախոս կրող, անչափահաս տուժող Էդ.Կարսյանին և նպատակադրվել է բացահայտ հափշտակել նրա բջջային հեռախոսը։
Իր այդ մտադրությունն իրականացնելու նպատակով ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանը քայլելով մոտեցել է տուժող Էդ. Կարսյանին, զանգահարելու պատրվակով խնդրել է նրա բջջային հեռախոսը, համոզելով` վերցրել է այն, իսկ երբ տուժողը հետ է պահանջել իր հեռախոսը` ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանը Էդ.Կարսյանի առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու` դանակով հարվածելու սպառնալիք նրան տալով` բացահայտ հափշտակել է նրա` 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 Էս» մոդելի բջջային հեռախոսը և դրանից հետո դիմել է փախուստի։
(…) Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Անչափահաս տուժող Էդուարդ Միքայելի Կարսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ամբաստանյալին ճանաչում է դեպքի հետ կապված, մինչ այդ նրան չի ճանաչել։ Նրա անունը` ինչպես հետո իմացել է, Արմեն է։ Նա է գողացել իր հեռախոսը։ Պնդում է որ չի շփոթում, նա է։
2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում, Երևանի Տերյան փողոցում գործող «Յանս» ակումբի մոտ Արմենը մոտեցել է իրեն և հեռախոսազանգ կատարելու նպատակով խնդրել է բջջային հեռախոսը։ Սկզբում ինքն ասել է, որ հեռախոս չունի և շարունակել է ճանապարհը, սակայն Արմենը եկել է իր հետևից, քայլելով անցել է իրենից, ցույց է տվել իր գրպանում եղած և մասամբ երևացող հեռախոսը և կրկին խնդրել է տալ` հեռախոսազանգ կատարելու համար։ Կրկին մերժել է նրան` ասելով, որ զանգելու րոպեներ չկան, բայց Արմենը համոզել է իրեն և ինքը նրան է տվել իր հեռախոսը։ Քիչ հետո Արմենը հեռախոսազանգ է ստացել մեկ այլ հեռախոսով և տեսել է, որ Արմենը նոկիա մակնիշի հեռախոս ունի։ Դա այն հեռախոսն էր, որը դատարանում զննվեց։ Արմենն ասել է, որ դրանում րոպեներ չկան։ Այնուհետև Արմենը պատճառաբանել է, թե հեռախոսազանգի է սպասում և այդ պատճառով չի վերադարձնում հեռախոսը։ Երբ ինքը կրկնել է իր պահանջը` Արմենը սպառնացել է իրեն դանակով հարվածել։ Ինքը դրանից վախեցել է և ձայնը կտրել, սակայն նրա մոտ դանակ չի տեսել։ Հետո Արմենը փախել է` տանելով իր հեռախոսը։
Ստիպված մի անծանոթից հեռախոս է խնդրել, զանգահարել և դեպքի մասին պատմել է իր մայրիկին, ինչից հետո ոստիկաններին հայտնել են 350.000 ՀՀ դրամ արժողության հեռախոսը հափշտակելու մասին։
Անձին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ընթացքում ճանաչել է իր հեռախոսը հափշտակած անձին և տեղեկացել, որ վերջինս հանդիսանում է Երևան քաղաքի բնակիչ Արմեն Խաչատուրյանը։ Նրան ճանաչել է դիմագծերից և ձեռքերի դաջվածքներից։
Իր հեռախոսով Արմենն իր ներկայությամբ զանգահարել և խոսել է մի կնոջ` իր կարծիքով նրա մոր հետ։
Իրեն պատճառված վնասը չի հատուցվել։
Վկա Պատրիսիա Սարգսի Կարսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։55-ի սահմաններում, անծանոթ հեռախոսահամարից զանգահարել է որդին` Էդ.Կարսյանը և հայտնել, որ «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը հափշտակել են։ Դրանից հետո միասին դիմել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին, որտեղ Էդ.Կարսյանը դեպքի կապակցությամբ հաղորդում է տվել։ Որդին իրեն պատմել է այն ամենը, ինչը պատմեց դատարանում ցուցմունք տալիս։
Ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի մարմնի քննում կատարելու մասին 2017թ. մարտի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` վերջինիս երկու ձեռքերի հատվածներում հայտնաբերվել են դաջվածքներ։
Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին 2017թ. մարտի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` տուժող Էդ.Կարսյանն իրեն ճանաչման ներկայացված անձանց շարքում ճանաչել է Ա.Խաչատուրյանին և հայտարարել, որ վերջինս հանդիսանում է իր «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը հափշտակած անձը։ Նրան ճանաչել է դիմագծերից և ձեռքերի դաջվածքներից։
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական ընկերությունից /այսուհետ ՓԲԸ/ ստացված, տուժող Էդ.Կարսյանի կողմից շահագործված 098-59-96-96 բջջային հեռախոսահամարի վերծանումներով, այդ վերծանումները զննելու մասին 2017թ. փետրվարի 17-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ պարզվել է, որ նշված հեռախոսահամարից Ա.Խաչատուրյանը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։26։20-ին ելքային հեռախոսազանգ է կատարել իր մայր` Ռոմելա Հայրապետյանի անվամբ հաշվառված 096-68-48-48 հեռախոսահամարին։
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «ԱրմենՏել» ՓԲԸ-ից ստացված, Ա.Խաչատուրյանի կողմից շահագործված բջջային հեռախոսահամարի վերծանումների լազերային սկավառակով, այդ վերծանումները զննելու մասին 2017թ. մարտի 22-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ պարզվել է, որ դեպքի ժամանակ Ա.Խաչատուրյանի բջջային հեռախոսից կատարված հեռախոսազանգերը սպասարկվել են Երևանի Տերյան փողոցի թիվ 72ա հասցեում տեղակայված կապի ծածկույթն ապահովող կայանների կողմից։
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Փարկինգ սիթի» ՓԲԸ-ից ստացված, Երևանի Տերյան փողոցը նկարահանող տեսախցիկների տեսագրությունների լազերային սկավառակներով, դրանք զննելու մասին 2017թ. մարտի 13-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ հաստատվել է դեպքի ժամանակահատվածում տուժող Էդ.Կարսյանի և ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի` Երևանի Տերյան փողոցում միմյանց հետ գտնվելու հանգամանքը։
Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «Նոկիա» մոդելի բջջային հեռախոսի զննության մասին 2017թ. մարտի 13-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նշված բջջային հեռախոսը հանդիսանում է դեպքի օրն Արմեն Խաչատուրյանի մոտ եղած և տուժողի կողմից նկարագրած բջջային հեռախոսը։
(…) Վերլուծելով ամբաստանյալի, տուժողի և վկայի ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները` Էդ.Կարսյանին պատկանող բջջային հեռախոսը բացահայտ հափշտակելու հետ առնչություն չունենալու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են նշված ապացույցներով։
Վերոհիշյալ վերլուծությունների արդյունքում դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, կողոպուտ կատարելը, որը զուգորդվել է առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ գործով տուժող Էդուարդ Կարսյանից բջջային հեռախոս չի հափշտակել: Տուժողն իրեն շփոթել է այլ անձի հետ:
Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված տեսաձայնագրությունում որևէ հատված չկա, որտեղ երևում է, որ ինքը Էդուարդ Կարսյանից հեռախոս է վերցնում, կամ որ նրան սպառնում է:
Վերոգրյալ հիմնավորմամբ՝ բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքով կայացնել արդարացման դատական ակտ:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. Պաշտպան Լ.Ավետիսյանը և ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանը պնդել են վերաքննիչ բողոքը և խնդրել՝ այն բավարարել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ինչպես նաև ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին ու դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները`
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը):
Մեկ այլ` Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով, այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ` Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Նույն որոշման մեջ անդրադառնալով ապացույցի արժանահավատության հարցին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
7. Վերաքննիչ դատարանը վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննությամբ հետազոտված (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը) ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, ինչպես նաև ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատված կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին, հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ձեռք է բերվել փոխկապակցված հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հիմք է տալիս անվերապահ հետևություն անելու առ այն, որ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանն առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով բացահայտ հափշտակել է Էդուարդ Կարսյանին պատկանող «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը:
Ինչ վերաբերում է բողոքի հեղինակի այն փաստարկին, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված տեսաձայնագրությունում որևէ հատված չկա որտեղ երևում է, որ ինքը Էդուարդ Կարսյանից հեռախոս է վերցնում, կամ որ նրան սպառնում է, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տեսաձայնագրությունների զննությամբ հաստատվել է դեպքի օրը և ժամին Էդուարդ Կարսյանի ու ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի` Երևանի քաղաքի Տերյան փողոցում միմյանց հետ գտնվելու, այլ ոչ թե՝ ամբաստանյալի կողմից Էդուարդ Կարսյանից հեռախոսը վերցնելու հանգամանքը: Ընդ որում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի կողմից Էդուարդ Կարսյանի բջջային հեռախոսը վերցնելու հանգամանքը հաստատվում է նաև վերջինիս կողմից շահագործված 098-59-96-96 բջջային հեռախոսահամարի վերծանումներով, որոնց զննությամբ պարզվել է, որ նշված հեռախոսահամարից 2017 թվականի հունվարի 19-ին, ժամը 17։26։20-ին ելքային հեռախոսազանգ է կատարվել ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի մոր` Ռոմելա Հայրապետյանի անվամբ հաշվառված 096-68-48-48 հեռախոսահամարին: Իսկ ինչ վերաբերում է սպառնալիք տալուն, ապա նշված հանգամանքը հաստատվել է ոչ թե տեսաձայնագրությունների զննությամբ, այլ տուժող Էդուարդ և վկա Պատրիսիա Կարսյանների ցուցմունքներով:
Անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքի հեղինակի փաստարկին, որ տուժողն իրեն շփոթել է այլ անձի հետ, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն մտացածին է և հերքվում է գործով ձեռք բերված ապացույցներով, այդ թվում նաև՝ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի մարմնի քննում կատարելու և անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրություններով:
Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ անհիմն են վերաքննիչ բողոքի՝ ամբաստանյալի կողմից Էդուարդ Կարսյանից բջջային հեռախոս չհափշտակելու վերաբերյալ փաստարկները:
Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարված լինելու հանգամանքը հիմնավորված է գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ու վերաբերելի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, և այդ մեղադրանքով նրա նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու որևէ իրավաչափ հիմք չկա:
8. Ամփոփելով նախորդ կետերում արձանագրված դատողությունները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճիռը բեկանելու և ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու որևէ իրավաչափ հիմք չկա, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394 հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝
Վերաքննիչ բողոքը մերժել` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԵԿԴ/0083/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
դատախազ Ա. Սիմոնյանի,
հանրային պաշտպան Լ. Ավետիսյանի,
ամբաստանյալի
օրինական ներկայացուցիչ Ռ. Խաչատուրյանի,
անչափահաս տուժող Էդ. Կարսյանի,
անչափահաս տուժողի
օրինական ներկայացուցիչ Պ. Կարսյանի,
մանկավարժ Մ. Բաբայանի,
թարգմանիչներ Գ. Կասյանի,
Ա. Հովհաննիսյանի,
Ն. Այդինյանի,
2017թ. հունիսի 01-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի
ծնված 1999թ. մարտի 29-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում դատված (ԵԿԴ-0049/01/16 քրեական գործով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. հունիսի 21-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի կիրառմամբ, դատապարտվել է տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով), ամուրի, վատառողջ է` նրա մոտ ախտորոշվել է «Հոգեկան և վարքագծային խանգարումներ առաջացած մի քանի թմրամիջոցների միաժամանակյա օգտագործումից և այլ հոգեակտիվ նյութերի գործածումից։ Կախվածության համախտանիշ» հիվանդությունը, հաշվառված և բնակվել է Երևանի Ավան վարչական տարածքի Սայաթ-Նովա թաղամասում գտնվող ՀՀ ոստիկանության հոսպիտալի մասնաշենքում, կալանքի տակ է 2017թ. մարտի 07-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 13156417 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հարուցվել է 2017թ. հունվարի 21-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Էդուարդ Միքայելի Կարսյանի հաղորդման առթիվ նախապատրաստված նյութերով, 2017թ. հունվարի 24-ին ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին, իսկ 2017թ. հունվարի 26-ին ընդունվել է վարույթ։
2017թ. մարտի 07-ին, կողոպուտ կատարելու կասկածանքով Ա. Խաչատուրյանը ձերբակալվել է։
2017թ. մարտի 10-ին Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա. «2017 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի թիվ 105 հասցեում գտնվող «Յանս» ակումբի մոտակայքում, առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով բացահայտ հափշտակել է անչափահաս՝ Էդուարդ Միքայելի Կարսյանին պատկանող, զգալի չափի՝ 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը։
Այսպես.
Արմեն Խաչատուրյանը, 2017 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի 105 հասցեում գործող «Յանս» ակումբի մոտակայքում, նկատել է փողոցով միայնակ քայլող Էդուարդ Կարսյանին, ապա նպատակադրվել է բացահայտ հափշտակել վերջինիս բջջային հեռախոսը։
Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով՝ Արմեն Խաչատուրյանը մոտեցել է Էդուարդ Կարսյանին, նրանից զանգահարելու պատրվակով խնդրել է վերջինիս բջջային հեռախոսը, որից հետո նրա առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, այն է՝ դանակով հարվածելու սպառնալիք հնչեցնելով, բացահայտ հափշտակել է Էդուարդ Կարսյանին պատկանող, զգալի չափի՝ 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի։
Այսինքն` Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։»։
Դատարանի նույն օրվա որոշմամբ Ա. Խաչատուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով, կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2017թ. մարտի 07-ից։
2017թ. մարտի 29-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. ապրիլի 03-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. ապրիլի 18-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. ապրիլի 28-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի թիվ 105 հասցեում գործող «Յանս» ակումբի մոտակայքում` նկատել է գրպանում բջջային հեռախոս կրող, անչափահաս տուժող Էդ. Կարսյանին և նպատակադրվել է բացահայտ հափշտակել նրա բջջային հեռախոսը։
Իր այդ մտադրությունն իրականացնելու նպատակով ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանը քայլելով մոտեցել է տուժող Էդ. Կարսյանին, զանգահարելու պատրվակով խնդրել է նրա բջջային հեռախոսը, համոզելով` վերցրել է այն, իսկ երբ տուժողը հետ է պահանջել իր հեռախոսը` ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանը Էդ. Կարսյանի առղջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու` դանակով հարվածելու սպառնալիք նրան տալով` բացահայտ հափշտակել է նրա` 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 Էս» մոդելի բջջային հեռախոսը և դրանից հետո դիմել է փախուստի։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանը ծնվել է 1999թ. մարտի 29-ին Երևան քաղաքում, մինչև կալանավորվելը բնակվել է իր հայր Ռոբերտ Խաչատուրյանի, եղբայր Ալեքսանդր Խաչատուրյանի և պապ Վազգեն Խաչատուրյանի հետ միասին։ Ա. Խաչատուրյանի ծնողներ Ռոմելա Հայրապետյանը և Ռոբերտ Խաչատուրյանն ամուսնալուծվել են։ Ա. Խաչատուրյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվել է հայրը` Ռոբերտ Խաչատուրյանը։ Ա. Խաչատուրյանը վատառողջ է` նրա մոտ ախտորոշվել է «Հոգեկան և վարքագծային խանգարումներ առաջացած մի քանի թմրամիջոցների միաժամանակյա օգտագործումից և այլ հոգեակտիվ նյութերի գործածումից։ Կախվածության համախտանիշ» հիվանդությունը։ Ա. Խաչատուրյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։
Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանն իրեն վերագրվող արարքը կատարել է անչափահաս` 17 տարեկան հասակում։ Մինչ այդ նա ԵԿԴ-0049/01/16 քրեական գործով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. հունիսի 21-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի կիրառմամբ դատապարտվել է տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ա. Խաչատուրյանը 2016թ. հոկտեմբերի 01-ից հաշվառված է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության Երևանի երրորդ բաժնում, իր նկատմամբ նշանակված պատժի` 300.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով տուգանքի վճարումը, 2017թ. ապրիլի 07-ի դրությամբ չի կատարել։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Անչափահաս տուժող Էդուարդ Միքայելի Կարսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ամբաստանյալին ճանաչում է դեպքի հետ կապված, մինչ այդ նրան չի ճանաչել։ Նրա անունը` ինչպես հետո իմացել է, Արմեն է։ Նա է գողացել իր հեռախոսը։ Պնդում է որ չի շփոթում, նա է։
2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում, Երևանի Տերյան փողոցում գործող «Յանս» ակումբի մոտ Արմենը մոտեցել է իրեն և հեռախոսազանգ կատարելու նպատակով խնդրել է բջջային հեռախոսը։ Սկզբում ինքն ասել է, որ հեռախոս չունի և շարունակել է ճանապարհը, սակայն Արմենը եկել է իր հետևից, քայլելով անցել է իրենից, ցույց է տվել իր գրպանում եղած և մասամբ երևացող հեռախոսը և կրկին խնդրել է տալ` հեռախոսազանգ կատարելու համար։ Կրկին մերժել է նրան` ասելով, որ զանգելու րոպեներ չկան, բայց Արմենը համոզել է իրեն և ինքը նրան է տվել իր հեռախոսը։ Քիչ հետո Արմենը հեռախոսազանգ է ստացել մեկ այլ հեռախոսով և տեսել է, որ Արմենը նոկիա մակնիշի հեռախոս ունի։ Դա այն հեռախոսն էր, որը դատարանում զննվեց։ Արմենն ասել է, որ դրանում րոպեներ չկան։ Այնուհետև Արմենը պատճառաբանել է, թե հեռախոսազանգի է սպասում և այդ պատճառով չի վերադարձնում հեռախոսը։ Երբ ինքը կրկնել է իր պահանջը` Արմենը սպառնացել է իրեն դանակով հարվածել։ Ինքը դրանից վախեցել է և ձայնը կտրել, սակայն նրա մոտ դանակ չի տեսել։ Հետո Արմենը փախել է` տանելով իր հեռախոսը։
Ստիպված մի անծանոթից հեռախոս է խնդրել, զանգահարել և դեպքի մասին պատմել է իր մայրիկին, ինչից հետո ոստիկաններին հայտնել են 350.000 ՀՀ դրամ արժողության հեռախոսը հափշտակելու մասին։
Անձին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ընթացքում ճանաչել է իր հեռախոսը հափշտակած անձին և տեղեկացել, որ վերջինս հանդիսանում է Երևան քաղաքի բնակիչ Արմեն Խաչատուրյանը։ Նրան ճանաչել է դիմագծերից և ձեռքերի դաջվածքներից։
Իր հեռախոսով Արմենն իր ներկայությամբ զանգահարել և խոսել է մի կնոջ` իր կարծիքով նրա մոր հետ։
Իրեն պատճառված վնասը չի հատուցվել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 27-28, 46, 102-103, 104/
Վկա Պատրիսիա Սարգսի Կարսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։55-ի սահմաններում, անծանոթ հեռախոսահամարից զանգահարել է որդին` Էդ. Կարսյանը և հայտնել, որ «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը հափշտակել են։ Դրանից հետո միասին դիմել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին, որտեղ Էդ. Կարսյանը դեպքի կապակցությամբ հաղորդում է տվել։ Որդին իրեն պատմել է այն ամենը, ինչը պատմեց դատարանում ցուցմունք տալիս։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 29/
Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի մարմնի քննում կատարելու մասին 2017թ. մարտի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` վերջինիս երկու ձեռքերի հատվածներում հայտնաբերվել են դաջվածքներ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 70/
Աձին ճանաչման ներկայացնելու մասին 2017թ. մարտի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` տուժող Էդ. Կարսյանն իրեն ճանաչման ներկայացված անձանց շարքում ճանաչել է Ա. Խաչատուրյանին և հայտարարել, որ վերջինս հանդիսանում է իր «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը հափշտակած անձը։ Նրան ճանաչել է դիմագծերից և ձեռքերի դաջվածքներից։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 71-72/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական ընկերությունից /այսուհետ ՓԲԸ/ ստացված, տուժող Էդ. Կարսյանի կողմից շահագործված 098-59-96-96 բջջային հեռախոսահամարի վերծանումներով, այդ վերծանումները զննելու մասին 2017թ. փետրվարի 17-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ պարզվել է, որ նշված հեռախոսահամարից Ա. Խաչատուրյանը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։26։20-ին ելքային հեռախոսազանգ է կատարել իր մայր` Ռոմելա Հայրապետյանի անվամբ հաշվառված 096-68-48-48 հեռախոսահամարին։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 35-39, 43-44, 196-197/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «ԱրմենՏել» ՓԲԸ-ից ստացված, Ա. Խաչատուրյանի կողմից շահագործված բջջային հեռախոսահամարի վերծանումների լազերային սկավառակով, այդ վերծանումները զննելու մասին 2017թ. մարտի 22-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ պարզվել է, որ դեպքի ժամանակ Ա.Խաչատուրյանի բջջային հեռախոսից կատարված հեռախոսազանգերը սպասարկվել են Երևանի Տերյան փողոցի թիվ 72ա հասցեում տեղակայված կապի ծածկույթն ապահովող կայանների կողմից։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 161-162, 178-180, 196-197/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Փարկինգ սիթի» ՓԲԸ-ից ստացված, Երևանի Տերյան փողոցը նկարահանող տեսախցիկների տեսագրությունների լազերային սկավառակներով, դրանք զննելու մասին 2017թ. մարտի 13-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ հաստատվել է դեպքի ժամանակահատվածում տուժող Էդ. Կարսյանի և ամբաստանյալ Ա, Խաչատուրյանի` Երևանի Տերյան փողոցում միմյանց հետ գտնվելու հանգամանքը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 65-66, 145-146, 198/
Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «Նոկիա» մոդելի բջջային հեռախոսի զննության մասին 2017թ. մարտի 13-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նշված բջջային հեռախոսը հանդիսանում է դեպքի օրն Արմեն Խաչատուրյանի մոտ եղած և տուժողի կողմից նկարագրած բջջային հեռախոսը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 147/
Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանը նախաքննության և դատական քննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը դեպքի հետ որևէ առնչություն չի ունեցել, հեռախոսի հափշտակություն չի կատարել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 96-97, 122/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով ամբաստանյալի, տուժողի և վկայի ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները` Էդ. Կարսյանին պատկանող բջջային հեռախոսը բացահայտ հափշտակելու հետ առնչություն չունենալու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են նշված ապացույցներով։
Վերոհիշյալ վերլուծությունների արդյունքում դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, կողոպուտ կատարելը, որը զուգորդվել է առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Քննելով ամբաստանյալի կատարած հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատժի անհատականացման հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն`
«Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
(…)
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
(…)»։
Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ պատժի նպատակների իրականացման համար։ Հետևաբար, դատարանն անհրաժեշտ է համարում բազմակողմանի հետազոտել ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն են` (…)
2) հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելը,
(…)»։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատապարտվել է անչափահաս հասակում նույնանման արարք կատարելու համար, պատիժը չկրած` կատարել է սույն քրեական գործով իրեն վերագրվող արարքը, որը կատարելիս նույնպես եղել է անչափահաս` տասնյոթ տարեկան։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ Ա. Խաչատուրյանի ծնողներն ամուսնալուծված են։ Նա բնակվել է հարազատ հոր, պապի և եղբոր հետ միասին։ Նրա խնամքով և դաստիարակությամբ զբաղվել է հայրը` Ռ. Խաչատուրյանը։ Ա. Խաչատուրյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։ Ա. Խաչատուրյանը վատառողջ է` նրա մոտ ախտորոշվել է «Հոգեկան և վարքագծային խանգարումներ առաջացած մի քանի թմրամիջոցների միաժամանակյա օգտագործումից և այլ հոգեակտիվ նյութերի գործածումից։ Կախվածության համախտանիշ» հիվանդությունը։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս` տասնյոթ տարեկան լինելը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ։
Քննելով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։
(…)
4. Այն հանցանքների համար դատվածությունը, որը հանվել կամ մարվել է օրենքով սահմանված կարգով, ինչպես նաև այն հանցանքները, որոնք կատարվել են մինչև անձի տասնութ տարին լրանալը, ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չեն առնվում։»։
Քանի որ ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանը նախկինում դատապարտվել է մինչև 18 /տասնութ/ տարին լրանալը հանցանք կատարելու համար` դատարանը գտնում է, որ ռեցիդիվը գնահատելիս` դա հաշվի առնվել չի կարող։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Անչափահասները քրեական պատասխանատվության են ենթարկվում, և նրանց նկատմամբ պատիժ է նշանակվում սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան` հաշվի առնելով սույն բաժնում նախատեսված կանոնները»։
Նույն օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը»։
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրականության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն`
«Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրաժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։
«Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն`
«Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
«Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն`
«Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։
«Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն`
«Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներփակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառված»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն`
«Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ. (...)
(բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձերբակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գործադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է` կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։
«Ազատազրկված անչափահաս անձանց պաշտպանության վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի կանոնների («Հավանայի կանոններ») 2-րդ կետը սահմանում է.
«Անչափահասին ազատությունից զրկելը պետք է կիրառվի որպես ներգործության ծայրահեղ միջոց՝ անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետով։ Այն պետք է սահմանափակվի բացառիկ դեպքերում։ Պատժի ժամկետը պետք է որոշվի դատական մարմնի կողմից` չբացառելով նրան վաղաժամկետ ազատելու հնարավորությունը»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը` արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծելով մեջբերված դրույթները` ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 13-րդ, 14-րդ և 15.1-րդ կետերում արձանագրել է, որ.
«13. (…) անչափահասները, պայմանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռնարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորապես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատկություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափահասների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում։
14. (…) ՀՀ քրեական օրենսդրությունում անչափահասների նկատմամբ քրեական պատասխանատվության և պատժի հատուկ կանոնների նախատեսումը մարդասիրության սկզբունքի կարևորագույն դրսևորումներից է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ բաժնում նախատեսված են պատժի տեսակների սահմանման և դրանց նշանակման, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու, պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատելու, վաղեմության ժամկետները հաշվելու և դատվածության մարման հատուկ պայմաններ, որոնք էականորեն բարելավում են անչափահասի վիճակը և լրացուցիչ երաշխիքներ սահմանում նրա իրավունքների պաշտպանությունն ապահովելու համար։ Բացի այդ, անձի տարիքից բխող հոգեկան առանձնահատկություններով պայմանավորված` հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելն (14-18 տարեկան) ինքնին քրեական օրենսգրքում նախատեսված է որպես մեղմացուցիչ հանգամանք։
Անչափահասի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից (օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, մարդասիրության սկզբունքներ) բացի (պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշման 14-21-րդ կետերը), դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով։ Այսպես` հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ մեկտեղ դատարանը պատիժ նշանակելիս պետք է հատկապես հաշվի առնի`
1) անչափահասի կյանքի և դաստիարակության պայմանները (ընտանեկան դրությունը, ծնողների և ընտանիքի այլ անդամների հետ հարաբերությունների բնույթը, նյութական վիճակը, կրթությունը, աշխատանքը և այլն),
2) հոգեկանի զարգացման աստիճանը (հուզական ոլորտը, որոշակի իրադրությունում ճիշտ կողմնորոշվելու և իր գործողությունները ղեկավարելու ունակությունը, ինտելեկտի մակարդակը և այլն),
3) առողջության վիճակը (մտավոր և ֆիզիկական առողջության վերաբերյալ առկա տվյալները),
4) անձի այլ առանձնահատկությունները (հետաքրքրությունների շրջանակը, աշխատանքի, կրթության, իրավական և բարոյական նորմերի նկատմամբ վերաբերմունքը և այլն),
5) նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը (նրանց միջև առկա հարաբերությունների բնույթը, անչափահասին հանցագործության մղելու եղանակներն ու միջոցները` ֆիզիկական կամ հոգեկան բռնություն, հարկադրանք, համոզում, խաբեություն և այլն)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերը թվարկված հանգամանքները ենթակա են բազմակողմանի հետազոտման անչափահասների վերաբերյալ յուրաքանչյուր գործով։ Միայն դրանց համակողմանի վերլուծության արդյունքում դատարանը կարող է ամբողջական պատկերացում կազմել անչափահասի անձնային և տարիքային առանձնահատկությունների մասին և ընտրել այնպիսի ներգործության միջոց, որն ուղղված կլինի նրա ուղղմանն ու դաստիարակությանը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծում է նաև, որ անչափահասի նկատմամբ կիրառվող քրեաիրավական ներգործության միջոցը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի ընդհանուր նպատակներից բացի (սոցիալական արդարության վերականգնում, պատժի ենթարկված անձի ուղղում, հանցագործությունների կանխում), պետք է հետապնդի նաև անչափահասի հոգեկան և ֆիզիկական բնականոն զարգացման, նրա բարեկեցությունն ապահովելու հատուկ նպատակ։
(...)
15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսացնելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջապատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրացնելու հավանականությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են ենթարկվում պատժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամկետով ազատազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատժատեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։
(...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, այնպես էլ ազատազրկման ձևով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 89-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) 2. Ազատազրկումն անչափահասների նկատմամբ նշանակվում է`
1) ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, իսկ միջին ծանրության հանցագործության համար` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով. (…)
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը։ (…)
4. Ըստ դատավճիռների համակցության՝ ազատազրկման ձևով նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել տասներկու տարին։»։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման 39-րդ կետում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…)»։
Վերոգրյալից ելնելով, ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նկատմամբ, նրան վերագրվող հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի անձը` վատառողջ լինելը, նախկինում դատված լինելը, նրան վերագրվող հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` ամբաստանյալի կատարած արարքը միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` դեպքից հետո փախուստի դիմելը, հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասը չհատուցելը, տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված այլ գործողություններ չկատարելը։
Հաշվի առնելով նաև հանցանք կատարելու պահին ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի անչափահաս` տասնյոթ տարեկան լինելը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի հետ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խստի` ազատազրկման ձևով, քանի որ պատիժներից առավել նվազ խիստ տեսակը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` ազատազրկումը որպես պատիժ նշանակելու միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատժի լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը։ (…)
4. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը պետք է ավելի մեծ լինի ինչպես նոր հանցագործության համար նշանակված պատժից, այնպես էլ նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից։ (…)»։
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի կողմից նոր հանցանք է կատարվել մինչև ԵԿԴ/0049/01/16 քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016թ. հունիսի 21-ին կայացված և օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով նշանակված պատժի լրիվ կրելը` դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նկատմամբ նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարման է ենթակա նախորդ` ԵԿԴ/0049/01/16 քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016թ. հունիսի 21-ին կայացված, օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, իրեղեն ապացույցներ առկա չեն։
Քննելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի խուզարկությամբ հայտնաբերված, «Նոկիա Ն8» մոդելի բջջային հեռախոսի և հեռախոսաքարտի վրա նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 24-ի որոշմամբ դրված կալանքը ենթակա է վերացման։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ նրա` ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է` ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու պատճառաբանությամբ։
Գործով դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման` 3 /երեք/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել նախորդ` ԵԿԴ/0049/01/16 քրեական գործով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016թ. հունիսի 21-ին կայացված, օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով նշանակված պատիժը` 300.000 ՀՀ դրամ տուգանքը և ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի` 100.000 /մեկ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով 2017թ. մարտի 07-ից։
Ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի խուզարկությամբ հայտնաբերված, «Նոկիա Ն8» մոդելի բջջային հեռախոսի և հեռախոսաքարտի վրա նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 24-ի որոշմամբ դրված կալանքը վերացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
դատախազ Ա. Սիմոնյանի,
հանրային պաշտպան Լ. Ավետիսյանի,
ամբաստանյալի
օրինական ներկայացուցիչ Ռ. Խաչատուրյանի,
անչափահաս տուժող Էդ. Կարսյանի,
անչափահաս տուժողի
օրինական ներկայացուցիչ Պ. Կարսյանի,
մանկավարժ Մ. Բաբայանի,
թարգմանիչներ Գ. Կասյանի,
Ա. Հովհաննիսյանի,
Ն. Այդինյանի,
2017թ. հունիսի 01-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի
ծնված 1999թ. մարտի 29-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում դատված (ԵԿԴ-0049/01/16 քրեական գործով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. հունիսի 21-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի կիրառմամբ, դատապարտվել է տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով), ամուրի, վատառողջ է` նրա մոտ ախտորոշվել է «Հոգեկան և վարքագծային խանգարումներ առաջացած մի քանի թմրամիջոցների միաժամանակյա օգտագործումից և այլ հոգեակտիվ նյութերի գործածումից։ Կախվածության համախտանիշ» հիվանդությունը, հաշվառված և բնակվել է Երևանի Ավան վարչական տարածքի Սայաթ-Նովա թաղամասում գտնվող ՀՀ ոստիկանության հոսպիտալի մասնաշենքում, կալանքի տակ է 2017թ. մարտի 07-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 13156417 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հարուցվել է 2017թ. հունվարի 21-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Էդուարդ Միքայելի Կարսյանի հաղորդման առթիվ նախապատրաստված նյութերով, 2017թ. հունվարի 24-ին ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին, իսկ 2017թ. հունվարի 26-ին ընդունվել է վարույթ։
2017թ. մարտի 07-ին, կողոպուտ կատարելու կասկածանքով Ա. Խաչատուրյանը ձերբակալվել է։
2017թ. մարտի 10-ին Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա. «2017 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի թիվ 105 հասցեում գտնվող «Յանս» ակումբի մոտակայքում, առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով բացահայտ հափշտակել է անչափահաս՝ Էդուարդ Միքայելի Կարսյանին պատկանող, զգալի չափի՝ 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը։
Այսպես.
Արմեն Խաչատուրյանը, 2017 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի 105 հասցեում գործող «Յանս» ակումբի մոտակայքում, նկատել է փողոցով միայնակ քայլող Էդուարդ Կարսյանին, ապա նպատակադրվել է բացահայտ հափշտակել վերջինիս բջջային հեռախոսը։
Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով՝ Արմեն Խաչատուրյանը մոտեցել է Էդուարդ Կարսյանին, նրանից զանգահարելու պատրվակով խնդրել է վերջինիս բջջային հեռախոսը, որից հետո նրա առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, այն է՝ դանակով հարվածելու սպառնալիք հնչեցնելով, բացահայտ հափշտակել է Էդուարդ Կարսյանին պատկանող, զգալի չափի՝ 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի։
Այսինքն` Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։»։
Դատարանի նույն օրվա որոշմամբ Ա. Խաչատուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով, կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2017թ. մարտի 07-ից։
2017թ. մարտի 29-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. ապրիլի 03-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. ապրիլի 18-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. ապրիլի 28-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի թիվ 105 հասցեում գործող «Յանս» ակումբի մոտակայքում` նկատել է գրպանում բջջային հեռախոս կրող, անչափահաս տուժող Էդ. Կարսյանին և նպատակադրվել է բացահայտ հափշտակել նրա բջջային հեռախոսը։
Իր այդ մտադրությունն իրականացնելու նպատակով ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանը քայլելով մոտեցել է տուժող Էդ. Կարսյանին, զանգահարելու պատրվակով խնդրել է նրա բջջային հեռախոսը, համոզելով` վերցրել է այն, իսկ երբ տուժողը հետ է պահանջել իր հեռախոսը` ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանը Էդ. Կարսյանի առղջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու` դանակով հարվածելու սպառնալիք նրան տալով` բացահայտ հափշտակել է նրա` 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 Էս» մոդելի բջջային հեռախոսը և դրանից հետո դիմել է փախուստի։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանը ծնվել է 1999թ. մարտի 29-ին Երևան քաղաքում, մինչև կալանավորվելը բնակվել է իր հայր Ռոբերտ Խաչատուրյանի, եղբայր Ալեքսանդր Խաչատուրյանի և պապ Վազգեն Խաչատուրյանի հետ միասին։ Ա. Խաչատուրյանի ծնողներ Ռոմելա Հայրապետյանը և Ռոբերտ Խաչատուրյանն ամուսնալուծվել են։ Ա. Խաչատուրյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվել է հայրը` Ռոբերտ Խաչատուրյանը։ Ա. Խաչատուրյանը վատառողջ է` նրա մոտ ախտորոշվել է «Հոգեկան և վարքագծային խանգարումներ առաջացած մի քանի թմրամիջոցների միաժամանակյա օգտագործումից և այլ հոգեակտիվ նյութերի գործածումից։ Կախվածության համախտանիշ» հիվանդությունը։ Ա. Խաչատուրյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։
Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանն իրեն վերագրվող արարքը կատարել է անչափահաս` 17 տարեկան հասակում։ Մինչ այդ նա ԵԿԴ-0049/01/16 քրեական գործով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. հունիսի 21-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի կիրառմամբ դատապարտվել է տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ա. Խաչատուրյանը 2016թ. հոկտեմբերի 01-ից հաշվառված է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության Երևանի երրորդ բաժնում, իր նկատմամբ նշանակված պատժի` 300.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով տուգանքի վճարումը, 2017թ. ապրիլի 07-ի դրությամբ չի կատարել։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Անչափահաս տուժող Էդուարդ Միքայելի Կարսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ամբաստանյալին ճանաչում է դեպքի հետ կապված, մինչ այդ նրան չի ճանաչել։ Նրա անունը` ինչպես հետո իմացել է, Արմեն է։ Նա է գողացել իր հեռախոսը։ Պնդում է որ չի շփոթում, նա է։
2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում, Երևանի Տերյան փողոցում գործող «Յանս» ակումբի մոտ Արմենը մոտեցել է իրեն և հեռախոսազանգ կատարելու նպատակով խնդրել է բջջային հեռախոսը։ Սկզբում ինքն ասել է, որ հեռախոս չունի և շարունակել է ճանապարհը, սակայն Արմենը եկել է իր հետևից, քայլելով անցել է իրենից, ցույց է տվել իր գրպանում եղած և մասամբ երևացող հեռախոսը և կրկին խնդրել է տալ` հեռախոսազանգ կատարելու համար։ Կրկին մերժել է նրան` ասելով, որ զանգելու րոպեներ չկան, բայց Արմենը համոզել է իրեն և ինքը նրան է տվել իր հեռախոսը։ Քիչ հետո Արմենը հեռախոսազանգ է ստացել մեկ այլ հեռախոսով և տեսել է, որ Արմենը նոկիա մակնիշի հեռախոս ունի։ Դա այն հեռախոսն էր, որը դատարանում զննվեց։ Արմենն ասել է, որ դրանում րոպեներ չկան։ Այնուհետև Արմենը պատճառաբանել է, թե հեռախոսազանգի է սպասում և այդ պատճառով չի վերադարձնում հեռախոսը։ Երբ ինքը կրկնել է իր պահանջը` Արմենը սպառնացել է իրեն դանակով հարվածել։ Ինքը դրանից վախեցել է և ձայնը կտրել, սակայն նրա մոտ դանակ չի տեսել։ Հետո Արմենը փախել է` տանելով իր հեռախոսը։
Ստիպված մի անծանոթից հեռախոս է խնդրել, զանգահարել և դեպքի մասին պատմել է իր մայրիկին, ինչից հետո ոստիկաններին հայտնել են 350.000 ՀՀ դրամ արժողության հեռախոսը հափշտակելու մասին։
Անձին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ընթացքում ճանաչել է իր հեռախոսը հափշտակած անձին և տեղեկացել, որ վերջինս հանդիսանում է Երևան քաղաքի բնակիչ Արմեն Խաչատուրյանը։ Նրան ճանաչել է դիմագծերից և ձեռքերի դաջվածքներից։
Իր հեռախոսով Արմենն իր ներկայությամբ զանգահարել և խոսել է մի կնոջ` իր կարծիքով նրա մոր հետ։
Իրեն պատճառված վնասը չի հատուցվել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 27-28, 46, 102-103, 104/
Վկա Պատրիսիա Սարգսի Կարսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։55-ի սահմաններում, անծանոթ հեռախոսահամարից զանգահարել է որդին` Էդ. Կարսյանը և հայտնել, որ «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը հափշտակել են։ Դրանից հետո միասին դիմել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին, որտեղ Էդ. Կարսյանը դեպքի կապակցությամբ հաղորդում է տվել։ Որդին իրեն պատմել է այն ամենը, ինչը պատմեց դատարանում ցուցմունք տալիս։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 29/
Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի մարմնի քննում կատարելու մասին 2017թ. մարտի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` վերջինիս երկու ձեռքերի հատվածներում հայտնաբերվել են դաջվածքներ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 70/
Աձին ճանաչման ներկայացնելու մասին 2017թ. մարտի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` տուժող Էդ. Կարսյանն իրեն ճանաչման ներկայացված անձանց շարքում ճանաչել է Ա. Խաչատուրյանին և հայտարարել, որ վերջինս հանդիսանում է իր «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը հափշտակած անձը։ Նրան ճանաչել է դիմագծերից և ձեռքերի դաջվածքներից։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 71-72/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական ընկերությունից /այսուհետ ՓԲԸ/ ստացված, տուժող Էդ. Կարսյանի կողմից շահագործված 098-59-96-96 բջջային հեռախոսահամարի վերծանումներով, այդ վերծանումները զննելու մասին 2017թ. փետրվարի 17-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ պարզվել է, որ նշված հեռախոսահամարից Ա. Խաչատուրյանը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։26։20-ին ելքային հեռախոսազանգ է կատարել իր մայր` Ռոմելա Հայրապետյանի անվամբ հաշվառված 096-68-48-48 հեռախոսահամարին։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 35-39, 43-44, 196-197/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «ԱրմենՏել» ՓԲԸ-ից ստացված, Ա. Խաչատուրյանի կողմից շահագործված բջջային հեռախոսահամարի վերծանումների լազերային սկավառակով, այդ վերծանումները զննելու մասին 2017թ. մարտի 22-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ պարզվել է, որ դեպքի ժամանակ Ա.Խաչատուրյանի բջջային հեռախոսից կատարված հեռախոսազանգերը սպասարկվել են Երևանի Տերյան փողոցի թիվ 72ա հասցեում տեղակայված կապի ծածկույթն ապահովող կայանների կողմից։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 161-162, 178-180, 196-197/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Փարկինգ սիթի» ՓԲԸ-ից ստացված, Երևանի Տերյան փողոցը նկարահանող տեսախցիկների տեսագրությունների լազերային սկավառակներով, դրանք զննելու մասին 2017թ. մարտի 13-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ հաստատվել է դեպքի ժամանակահատվածում տուժող Էդ. Կարսյանի և ամբաստանյալ Ա, Խաչատուրյանի` Երևանի Տերյան փողոցում միմյանց հետ գտնվելու հանգամանքը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 65-66, 145-146, 198/
Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «Նոկիա» մոդելի բջջային հեռախոսի զննության մասին 2017թ. մարտի 13-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նշված բջջային հեռախոսը հանդիսանում է դեպքի օրն Արմեն Խաչատուրյանի մոտ եղած և տուժողի կողմից նկարագրած բջջային հեռախոսը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 147/
Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանը նախաքննության և դատական քննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը դեպքի հետ որևէ առնչություն չի ունեցել, հեռախոսի հափշտակություն չի կատարել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 96-97, 122/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով ամբաստանյալի, տուժողի և վկայի ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները` Էդ. Կարսյանին պատկանող բջջային հեռախոսը բացահայտ հափշտակելու հետ առնչություն չունենալու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են նշված ապացույցներով։
Վերոհիշյալ վերլուծությունների արդյունքում դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, կողոպուտ կատարելը, որը զուգորդվել է առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Քննելով ամբաստանյալի կատարած հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատժի անհատականացման հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն`
«Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
(…)
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
(…)»։
Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ պատժի նպատակների իրականացման համար։ Հետևաբար, դատարանն անհրաժեշտ է համարում բազմակողմանի հետազոտել ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն են` (…)
2) հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելը,
(…)»։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատապարտվել է անչափահաս հասակում նույնանման արարք կատարելու համար, պատիժը չկրած` կատարել է սույն քրեական գործով իրեն վերագրվող արարքը, որը կատարելիս նույնպես եղել է անչափահաս` տասնյոթ տարեկան։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ Ա. Խաչատուրյանի ծնողներն ամուսնալուծված են։ Նա բնակվել է հարազատ հոր, պապի և եղբոր հետ միասին։ Նրա խնամքով և դաստիարակությամբ զբաղվել է հայրը` Ռ. Խաչատուրյանը։ Ա. Խաչատուրյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։ Ա. Խաչատուրյանը վատառողջ է` նրա մոտ ախտորոշվել է «Հոգեկան և վարքագծային խանգարումներ առաջացած մի քանի թմրամիջոցների միաժամանակյա օգտագործումից և այլ հոգեակտիվ նյութերի գործածումից։ Կախվածության համախտանիշ» հիվանդությունը։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս` տասնյոթ տարեկան լինելը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ։
Քննելով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։
(…)
4. Այն հանցանքների համար դատվածությունը, որը հանվել կամ մարվել է օրենքով սահմանված կարգով, ինչպես նաև այն հանցանքները, որոնք կատարվել են մինչև անձի տասնութ տարին լրանալը, ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չեն առնվում։»։
Քանի որ ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանը նախկինում դատապարտվել է մինչև 18 /տասնութ/ տարին լրանալը հանցանք կատարելու համար` դատարանը գտնում է, որ ռեցիդիվը գնահատելիս` դա հաշվի առնվել չի կարող։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Անչափահասները քրեական պատասխանատվության են ենթարկվում, և նրանց նկատմամբ պատիժ է նշանակվում սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան` հաշվի առնելով սույն բաժնում նախատեսված կանոնները»։
Նույն օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը»։
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրականության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն`
«Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրաժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։
«Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն`
«Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
«Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն`
«Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։
«Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն`
«Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներփակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառված»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն`
«Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ. (...)
(բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձերբակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գործադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է` կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։
«Ազատազրկված անչափահաս անձանց պաշտպանության վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի կանոնների («Հավանայի կանոններ») 2-րդ կետը սահմանում է.
«Անչափահասին ազատությունից զրկելը պետք է կիրառվի որպես ներգործության ծայրահեղ միջոց՝ անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետով։ Այն պետք է սահմանափակվի բացառիկ դեպքերում։ Պատժի ժամկետը պետք է որոշվի դատական մարմնի կողմից` չբացառելով նրան վաղաժամկետ ազատելու հնարավորությունը»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը` արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծելով մեջբերված դրույթները` ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 13-րդ, 14-րդ և 15.1-րդ կետերում արձանագրել է, որ.
«13. (…) անչափահասները, պայմանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռնարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորապես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատկություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափահասների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում։
14. (…) ՀՀ քրեական օրենսդրությունում անչափահասների նկատմամբ քրեական պատասխանատվության և պատժի հատուկ կանոնների նախատեսումը մարդասիրության սկզբունքի կարևորագույն դրսևորումներից է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ բաժնում նախատեսված են պատժի տեսակների սահմանման և դրանց նշանակման, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու, պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատելու, վաղեմության ժամկետները հաշվելու և դատվածության մարման հատուկ պայմաններ, որոնք էականորեն բարելավում են անչափահասի վիճակը և լրացուցիչ երաշխիքներ սահմանում նրա իրավունքների պաշտպանությունն ապահովելու համար։ Բացի այդ, անձի տարիքից բխող հոգեկան առանձնահատկություններով պայմանավորված` հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելն (14-18 տարեկան) ինքնին քրեական օրենսգրքում նախատեսված է որպես մեղմացուցիչ հանգամանք։
Անչափահասի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից (օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, մարդասիրության սկզբունքներ) բացի (պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշման 14-21-րդ կետերը), դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով։ Այսպես` հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ մեկտեղ դատարանը պատիժ նշանակելիս պետք է հատկապես հաշվի առնի`
1) անչափահասի կյանքի և դաստիարակության պայմանները (ընտանեկան դրությունը, ծնողների և ընտանիքի այլ անդամների հետ հարաբերությունների բնույթը, նյութական վիճակը, կրթությունը, աշխատանքը և այլն),
2) հոգեկանի զարգացման աստիճանը (հուզական ոլորտը, որոշակի իրադրությունում ճիշտ կողմնորոշվելու և իր գործողությունները ղեկավարելու ունակությունը, ինտելեկտի մակարդակը և այլն),
3) առողջության վիճակը (մտավոր և ֆիզիկական առողջության վերաբերյալ առկա տվյալները),
4) անձի այլ առանձնահատկությունները (հետաքրքրությունների շրջանակը, աշխատանքի, կրթության, իրավական և բարոյական նորմերի նկատմամբ վերաբերմունքը և այլն),
5) նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը (նրանց միջև առկա հարաբերությունների բնույթը, անչափահասին հանցագործության մղելու եղանակներն ու միջոցները` ֆիզիկական կամ հոգեկան բռնություն, հարկադրանք, համոզում, խաբեություն և այլն)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերը թվարկված հանգամանքները ենթակա են բազմակողմանի հետազոտման անչափահասների վերաբերյալ յուրաքանչյուր գործով։ Միայն դրանց համակողմանի վերլուծության արդյունքում դատարանը կարող է ամբողջական պատկերացում կազմել անչափահասի անձնային և տարիքային առանձնահատկությունների մասին և ընտրել այնպիսի ներգործության միջոց, որն ուղղված կլինի նրա ուղղմանն ու դաստիարակությանը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծում է նաև, որ անչափահասի նկատմամբ կիրառվող քրեաիրավական ներգործության միջոցը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի ընդհանուր նպատակներից բացի (սոցիալական արդարության վերականգնում, պատժի ենթարկված անձի ուղղում, հանցագործությունների կանխում), պետք է հետապնդի նաև անչափահասի հոգեկան և ֆիզիկական բնականոն զարգացման, նրա բարեկեցությունն ապահովելու հատուկ նպատակ։
(...)
15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսացնելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջապատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրացնելու հավանականությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են ենթարկվում պատժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամկետով ազատազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատժատեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։
(...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, այնպես էլ ազատազրկման ձևով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 89-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) 2. Ազատազրկումն անչափահասների նկատմամբ նշանակվում է`
1) ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, իսկ միջին ծանրության հանցագործության համար` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով. (…)
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը։ (…)
4. Ըստ դատավճիռների համակցության՝ ազատազրկման ձևով նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել տասներկու տարին։»։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման 39-րդ կետում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…)»։
Վերոգրյալից ելնելով, ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նկատմամբ, նրան վերագրվող հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի անձը` վատառողջ լինելը, նախկինում դատված լինելը, նրան վերագրվող հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` ամբաստանյալի կատարած արարքը միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` դեպքից հետո փախուստի դիմելը, հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասը չհատուցելը, տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված այլ գործողություններ չկատարելը։
Հաշվի առնելով նաև հանցանք կատարելու պահին ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի անչափահաս` տասնյոթ տարեկան լինելը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի հետ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խստի` ազատազրկման ձևով, քանի որ պատիժներից առավել նվազ խիստ տեսակը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` ազատազրկումը որպես պատիժ նշանակելու միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատժի լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը։ (…)
4. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը պետք է ավելի մեծ լինի ինչպես նոր հանցագործության համար նշանակված պատժից, այնպես էլ նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից։ (…)»։
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի կողմից նոր հանցանք է կատարվել մինչև ԵԿԴ/0049/01/16 քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016թ. հունիսի 21-ին կայացված և օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով նշանակված պատժի լրիվ կրելը` դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նկատմամբ նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարման է ենթակա նախորդ` ԵԿԴ/0049/01/16 քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016թ. հունիսի 21-ին կայացված, օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, իրեղեն ապացույցներ առկա չեն։
Քննելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի խուզարկությամբ հայտնաբերված, «Նոկիա Ն8» մոդելի բջջային հեռախոսի և հեռախոսաքարտի վրա նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 24-ի որոշմամբ դրված կալանքը ենթակա է վերացման։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ նրա` ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է` ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու պատճառաբանությամբ։
Գործով դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման` 3 /երեք/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել նախորդ` ԵԿԴ/0049/01/16 քրեական գործով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016թ. հունիսի 21-ին կայացված, օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով նշանակված պատիժը` 300.000 ՀՀ դրամ տուգանքը և ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի` 100.000 /մեկ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով 2017թ. մարտի 07-ից։
Ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի խուզարկությամբ հայտնաբերված, «Նոկիա Ն8» մոդելի բջջային հեռախոսի և հեռախոսաքարտի վրա նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 24-ի որոշմամբ դրված կալանքը վերացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0083/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 31-03-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13156417 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արմեն Խաչատուրյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. հունվարի 19-ին Երևան քաղաքի Տերյան փող. թիվ 105 հասցեում գտնվող <<Յանս>> ակումբի մոտակայքում, առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով բացահայտ հափշտակել է անչափահաս` Էդուարդ Կարսյանին պատկանող զգալի չափի` 350.000 ՀՀ դրամ արժողության <<Այֆոն 6 ԷՍ>> մոդելի բջջային հեռախոսը: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Խաչատուրյան |
| Հայրանուն | Ռոբերտի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 176 Մաս 2 Կետ 4 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.3 |
| Չափահաս | Ոչ |
Մակագրել
| Երբ | 31-03-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 03-04-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-04-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Խաչատուրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Կարսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-04-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-05-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-05-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-06-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 01-06-2017 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Խաչատուրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 01-06-2017 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0083/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա. Սիմոնյանի, հանրային պաշտպան Լ. Ավետիսյանի, ամբաստանյալի օրինական ներկայացուցիչ Ռ. Խաչատուրյանի, անչափահաս տուժող Էդ. Կարսյանի, անչափահաս տուժողի օրինական ներկայացուցիչ Պ. Կարսյանի, մանկավարժ Մ. Բաբայանի, թարգմանիչներ Գ. Կասյանի, Ա. Հովհաննիսյանի, Ն. Այդինյանի, 2017թ. հունիսի 01-ին Երևանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի ծնված 1999թ. մարտի 29-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում դատված (ԵԿԴ-0049/01/16 քրեական գործով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. հունիսի 21-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի կիրառմամբ, դատապարտվել է տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով), ամուրի, վատառողջ է` նրա մոտ ախտորոշվել է «Հոգեկան և վարքագծային խանգարումներ առաջացած մի քանի թմրամիջոցների միաժամանակյա օգտագործումից և այլ հոգեակտիվ նյութերի գործածումից։ Կախվածության համախտանիշ» հիվանդությունը, հաշվառված և բնակվել է Երևանի Ավան վարչական տարածքի Սայաթ-Նովա թաղամասում գտնվող ՀՀ ոստիկանության հոսպիտալի մասնաշենքում, կալանքի տակ է 2017թ. մարտի 07-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը Թիվ 13156417 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հարուցվել է 2017թ. հունվարի 21-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Էդուարդ Միքայելի Կարսյանի հաղորդման առթիվ նախապատրաստված նյութերով, 2017թ. հունվարի 24-ին ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին, իսկ 2017թ. հունվարի 26-ին ընդունվել է վարույթ։ 2017թ. մարտի 07-ին, կողոպուտ կատարելու կասկածանքով Ա. Խաչատուրյանը ձերբակալվել է։ 2017թ. մարտի 10-ին Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա. «2017 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի թիվ 105 հասցեում գտնվող «Յանս» ակումբի մոտակայքում, առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով բացահայտ հափշտակել է անչափահաս՝ Էդուարդ Միքայելի Կարսյանին պատկանող, զգալի չափի՝ 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը։ Այսպես. Արմեն Խաչատուրյանը, 2017 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի 105 հասցեում գործող «Յանս» ակումբի մոտակայքում, նկատել է փողոցով միայնակ քայլող Էդուարդ Կարսյանին, ապա նպատակադրվել է բացահայտ հափշտակել վերջինիս բջջային հեռախոսը։ Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով՝ Արմեն Խաչատուրյանը մոտեցել է Էդուարդ Կարսյանին, նրանից զանգահարելու պատրվակով խնդրել է վերջինիս բջջային հեռախոսը, որից հետո նրա առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, այն է՝ դանակով հարվածելու սպառնալիք հնչեցնելով, բացահայտ հափշտակել է Էդուարդ Կարսյանին պատկանող, զգալի չափի՝ 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի։ Այսինքն` Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։»։ Դատարանի նույն օրվա որոշմամբ Ա. Խաչատուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով, կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2017թ. մարտի 07-ից։ 2017թ. մարտի 29-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. ապրիլի 03-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. ապրիլի 18-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. ապրիլի 28-ին նշանակելու մասին։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի թիվ 105 հասցեում գործող «Յանս» ակումբի մոտակայքում` նկատել է գրպանում բջջային հեռախոս կրող, անչափահաս տուժող Էդ. Կարսյանին և նպատակադրվել է բացահայտ հափշտակել նրա բջջային հեռախոսը։ Իր այդ մտադրությունն իրականացնելու նպատակով ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանը քայլելով մոտեցել է տուժող Էդ. Կարսյանին, զանգահարելու պատրվակով խնդրել է նրա բջջային հեռախոսը, համոզելով` վերցրել է այն, իսկ երբ տուժողը հետ է պահանջել իր հեռախոսը` ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանը Էդ. Կարսյանի առղջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու` դանակով հարվածելու սպառնալիք նրան տալով` բացահայտ հափշտակել է նրա` 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 Էս» մոդելի բջջային հեռախոսը և դրանից հետո դիմել է փախուստի։ Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը. Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանը ծնվել է 1999թ. մարտի 29-ին Երևան քաղաքում, մինչև կալանավորվելը բնակվել է իր հայր Ռոբերտ Խաչատուրյանի, եղբայր Ալեքսանդր Խաչատուրյանի և պապ Վազգեն Խաչատուրյանի հետ միասին։ Ա. Խաչատուրյանի ծնողներ Ռոմելա Հայրապետյանը և Ռոբերտ Խաչատուրյանն ամուսնալուծվել են։ Ա. Խաչատուրյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվել է հայրը` Ռոբերտ Խաչատուրյանը։ Ա. Խաչատուրյանը վատառողջ է` նրա մոտ ախտորոշվել է «Հոգեկան և վարքագծային խանգարումներ առաջացած մի քանի թմրամիջոցների միաժամանակյա օգտագործումից և այլ հոգեակտիվ նյութերի գործածումից։ Կախվածության համախտանիշ» հիվանդությունը։ Ա. Խաչատուրյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։ Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանն իրեն վերագրվող արարքը կատարել է անչափահաս` 17 տարեկան հասակում։ Մինչ այդ նա ԵԿԴ-0049/01/16 քրեական գործով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. հունիսի 21-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի կիրառմամբ դատապարտվել է տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։ Ա. Խաչատուրյանը 2016թ. հոկտեմբերի 01-ից հաշվառված է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության Երևանի երրորդ բաժնում, իր նկատմամբ նշանակված պատժի` 300.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով տուգանքի վճարումը, 2017թ. ապրիլի 07-ի դրությամբ չի կատարել։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով. Անչափահաս տուժող Էդուարդ Միքայելի Կարսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ամբաստանյալին ճանաչում է դեպքի հետ կապված, մինչ այդ նրան չի ճանաչել։ Նրա անունը` ինչպես հետո իմացել է, Արմեն է։ Նա է գողացել իր հեռախոսը։ Պնդում է որ չի շփոթում, նա է։ 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում, Երևանի Տերյան փողոցում գործող «Յանս» ակումբի մոտ Արմենը մոտեցել է իրեն և հեռախոսազանգ կատարելու նպատակով խնդրել է բջջային հեռախոսը։ Սկզբում ինքն ասել է, որ հեռախոս չունի և շարունակել է ճանապարհը, սակայն Արմենը եկել է իր հետևից, քայլելով անցել է իրենից, ցույց է տվել իր գրպանում եղած և մասամբ երևացող հեռախոսը և կրկին խնդրել է տալ` հեռախոսազանգ կատարելու համար։ Կրկին մերժել է նրան` ասելով, որ զանգելու րոպեներ չկան, բայց Արմենը համոզել է իրեն և ինքը նրան է տվել իր հեռախոսը։ Քիչ հետո Արմենը հեռախոսազանգ է ստացել մեկ այլ հեռախոսով և տեսել է, որ Արմենը նոկիա մակնիշի հեռախոս ունի։ Դա այն հեռախոսն էր, որը դատարանում զննվեց։ Արմենն ասել է, որ դրանում րոպեներ չկան։ Այնուհետև Արմենը պատճառաբանել է, թե հեռախոսազանգի է սպասում և այդ պատճառով չի վերադարձնում հեռախոսը։ Երբ ինքը կրկնել է իր պահանջը` Արմենը սպառնացել է իրեն դանակով հարվածել։ Ինքը դրանից վախեցել է և ձայնը կտրել, սակայն նրա մոտ դանակ չի տեսել։ Հետո Արմենը փախել է` տանելով իր հեռախոսը։ Ստիպված մի անծանոթից հեռախոս է խնդրել, զանգահարել և դեպքի մասին պատմել է իր մայրիկին, ինչից հետո ոստիկաններին հայտնել են 350.000 ՀՀ դրամ արժողության հեռախոսը հափշտակելու մասին։ Անձին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ընթացքում ճանաչել է իր հեռախոսը հափշտակած անձին և տեղեկացել, որ վերջինս հանդիսանում է Երևան քաղաքի բնակիչ Արմեն Խաչատուրյանը։ Նրան ճանաչել է դիմագծերից և ձեռքերի դաջվածքներից։ Իր հեռախոսով Արմենն իր ներկայությամբ զանգահարել և խոսել է մի կնոջ` իր կարծիքով նրա մոր հետ։ Իրեն պատճառված վնասը չի հատուցվել։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 27-28, 46, 102-103, 104/ Վկա Պատրիսիա Սարգսի Կարսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։55-ի սահմաններում, անծանոթ հեռախոսահամարից զանգահարել է որդին` Էդ. Կարսյանը և հայտնել, որ «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը հափշտակել են։ Դրանից հետո միասին դիմել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին, որտեղ Էդ. Կարսյանը դեպքի կապակցությամբ հաղորդում է տվել։ Որդին իրեն պատմել է այն ամենը, ինչը պատմեց դատարանում ցուցմունք տալիս։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 29/ Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի մարմնի քննում կատարելու մասին 2017թ. մարտի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` վերջինիս երկու ձեռքերի հատվածներում հայտնաբերվել են դաջվածքներ։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 70/ Աձին ճանաչման ներկայացնելու մասին 2017թ. մարտի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` տուժող Էդ. Կարսյանն իրեն ճանաչման ներկայացված անձանց շարքում ճանաչել է Ա. Խաչատուրյանին և հայտարարել, որ վերջինս հանդիսանում է իր «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը հափշտակած անձը։ Նրան ճանաչել է դիմագծերից և ձեռքերի դաջվածքներից։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 71-72/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական ընկերությունից /այսուհետ ՓԲԸ/ ստացված, տուժող Էդ. Կարսյանի կողմից շահագործված 098-59-96-96 բջջային հեռախոսահամարի վերծանումներով, այդ վերծանումները զննելու մասին 2017թ. փետրվարի 17-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ պարզվել է, որ նշված հեռախոսահամարից Ա. Խաչատուրյանը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։26։20-ին ելքային հեռախոսազանգ է կատարել իր մայր` Ռոմելա Հայրապետյանի անվամբ հաշվառված 096-68-48-48 հեռախոսահամարին։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 35-39, 43-44, 196-197/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «ԱրմենՏել» ՓԲԸ-ից ստացված, Ա. Խաչատուրյանի կողմից շահագործված բջջային հեռախոսահամարի վերծանումների լազերային սկավառակով, այդ վերծանումները զննելու մասին 2017թ. մարտի 22-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ պարզվել է, որ դեպքի ժամանակ Ա.Խաչատուրյանի բջջային հեռախոսից կատարված հեռախոսազանգերը սպասարկվել են Երևանի Տերյան փողոցի թիվ 72ա հասցեում տեղակայված կապի ծածկույթն ապահովող կայանների կողմից։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 161-162, 178-180, 196-197/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Փարկինգ սիթի» ՓԲԸ-ից ստացված, Երևանի Տերյան փողոցը նկարահանող տեսախցիկների տեսագրությունների լազերային սկավառակներով, դրանք զննելու մասին 2017թ. մարտի 13-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ հաստատվել է դեպքի ժամանակահատվածում տուժող Էդ. Կարսյանի և ամբաստանյալ Ա, Խաչատուրյանի` Երևանի Տերյան փողոցում միմյանց հետ գտնվելու հանգամանքը։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 65-66, 145-146, 198/ Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «Նոկիա» մոդելի բջջային հեռախոսի զննության մասին 2017թ. մարտի 13-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նշված բջջային հեռախոսը հանդիսանում է դեպքի օրն Արմեն Խաչատուրյանի մոտ եղած և տուժողի կողմից նկարագրած բջջային հեռախոսը։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 147/ Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանը նախաքննության և դատական քննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը դեպքի հետ որևէ առնչություն չի ունեցել, հեռախոսի հափշտակություն չի կատարել։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 96-97, 122/ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Վերլուծելով ամբաստանյալի, տուժողի և վկայի ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է հետևյալը. Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները` Էդ. Կարսյանին պատկանող բջջային հեռախոսը բացահայտ հափշտակելու հետ առնչություն չունենալու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են նշված ապացույցներով։ Վերոհիշյալ վերլուծությունների արդյունքում դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, կողոպուտ կատարելը, որը զուգորդվել է առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Քննելով ամբաստանյալի կատարած հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատժի անհատականացման հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…) 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. (…)»։ Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ պատժի նպատակների իրականացման համար։ Հետևաբար, դատարանն անհրաժեշտ է համարում բազմակողմանի հետազոտել ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն են` (…) 2) հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելը, (…)»։ Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատապարտվել է անչափահաս հասակում նույնանման արարք կատարելու համար, պատիժը չկրած` կատարել է սույն քրեական գործով իրեն վերագրվող արարքը, որը կատարելիս նույնպես եղել է անչափահաս` տասնյոթ տարեկան։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ Ա. Խաչատուրյանի ծնողներն ամուսնալուծված են։ Նա բնակվել է հարազատ հոր, պապի և եղբոր հետ միասին։ Նրա խնամքով և դաստիարակությամբ զբաղվել է հայրը` Ռ. Խաչատուրյանը։ Ա. Խաչատուրյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։ Ա. Խաչատուրյանը վատառողջ է` նրա մոտ ախտորոշվել է «Հոգեկան և վարքագծային խանգարումներ առաջացած մի քանի թմրամիջոցների միաժամանակյա օգտագործումից և այլ հոգեակտիվ նյութերի գործածումից։ Կախվածության համախտանիշ» հիվանդությունը։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս` տասնյոթ տարեկան լինելը։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ։ Քննելով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։ (…) 4. Այն հանցանքների համար դատվածությունը, որը հանվել կամ մարվել է օրենքով սահմանված կարգով, ինչպես նաև այն հանցանքները, որոնք կատարվել են մինչև անձի տասնութ տարին լրանալը, ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չեն առնվում։»։ Քանի որ ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանը նախկինում դատապարտվել է մինչև 18 /տասնութ/ տարին լրանալը հանցանք կատարելու համար` դատարանը գտնում է, որ ռեցիդիվը գնահատելիս` դա հաշվի առնվել չի կարող։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Անչափահասները քրեական պատասխանատվության են ենթարկվում, և նրանց նկատմամբ պատիժ է նշանակվում սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան` հաշվի առնելով սույն բաժնում նախատեսված կանոնները»։ Նույն օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը»։ «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրականության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։ «Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրաժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։ «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։ «Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն` «Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով. ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին. բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։ «Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներփակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառված»։ «Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն` «Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ. (...) (բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձերբակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գործադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է` կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։ «Ազատազրկված անչափահաս անձանց պաշտպանության վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի կանոնների («Հավանայի կանոններ») 2-րդ կետը սահմանում է. «Անչափահասին ազատությունից զրկելը պետք է կիրառվի որպես ներգործության ծայրահեղ միջոց՝ անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետով։ Այն պետք է սահմանափակվի բացառիկ դեպքերում։ Պատժի ժամկետը պետք է որոշվի դատական մարմնի կողմից` չբացառելով նրան վաղաժամկետ ազատելու հնարավորությունը»։ «Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։ Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը` արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…) 4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծելով մեջբերված դրույթները` ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 13-րդ, 14-րդ և 15.1-րդ կետերում արձանագրել է, որ. «13. (…) անչափահասները, պայմանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռնարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորապես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատկություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափահասների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում։ 14. (…) ՀՀ քրեական օրենսդրությունում անչափահասների նկատմամբ քրեական պատասխանատվության և պատժի հատուկ կանոնների նախատեսումը մարդասիրության սկզբունքի կարևորագույն դրսևորումներից է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ բաժնում նախատեսված են պատժի տեսակների սահմանման և դրանց նշանակման, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու, պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատելու, վաղեմության ժամկետները հաշվելու և դատվածության մարման հատուկ պայմաններ, որոնք էականորեն բարելավում են անչափահասի վիճակը և լրացուցիչ երաշխիքներ սահմանում նրա իրավունքների պաշտպանությունն ապահովելու համար։ Բացի այդ, անձի տարիքից բխող հոգեկան առանձնահատկություններով պայմանավորված` հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելն (14-18 տարեկան) ինքնին քրեական օրենսգրքում նախատեսված է որպես մեղմացուցիչ հանգամանք։ Անչափահասի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից (օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, մարդասիրության սկզբունքներ) բացի (պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշման 14-21-րդ կետերը), դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով։ Այսպես` հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ մեկտեղ դատարանը պատիժ նշանակելիս պետք է հատկապես հաշվի առնի` 1) անչափահասի կյանքի և դաստիարակության պայմանները (ընտանեկան դրությունը, ծնողների և ընտանիքի այլ անդամների հետ հարաբերությունների բնույթը, նյութական վիճակը, կրթությունը, աշխատանքը և այլն), 2) հոգեկանի զարգացման աստիճանը (հուզական ոլորտը, որոշակի իրադրությունում ճիշտ կողմնորոշվելու և իր գործողությունները ղեկավարելու ունակությունը, ինտելեկտի մակարդակը և այլն), 3) առողջության վիճակը (մտավոր և ֆիզիկական առողջության վերաբերյալ առկա տվյալները), 4) անձի այլ առանձնահատկությունները (հետաքրքրությունների շրջանակը, աշխատանքի, կրթության, իրավական և բարոյական նորմերի նկատմամբ վերաբերմունքը և այլն), 5) նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը (նրանց միջև առկա հարաբերությունների բնույթը, անչափահասին հանցագործության մղելու եղանակներն ու միջոցները` ֆիզիկական կամ հոգեկան բռնություն, հարկադրանք, համոզում, խաբեություն և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերը թվարկված հանգամանքները ենթակա են բազմակողմանի հետազոտման անչափահասների վերաբերյալ յուրաքանչյուր գործով։ Միայն դրանց համակողմանի վերլուծության արդյունքում դատարանը կարող է ամբողջական պատկերացում կազմել անչափահասի անձնային և տարիքային առանձնահատկությունների մասին և ընտրել այնպիսի ներգործության միջոց, որն ուղղված կլինի նրա ուղղմանն ու դաստիարակությանը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծում է նաև, որ անչափահասի նկատմամբ կիրառվող քրեաիրավական ներգործության միջոցը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի ընդհանուր նպատակներից բացի (սոցիալական արդարության վերականգնում, պատժի ենթարկված անձի ուղղում, հանցագործությունների կանխում), պետք է հետապնդի նաև անչափահասի հոգեկան և ֆիզիկական բնականոն զարգացման, նրա բարեկեցությունն ապահովելու հատուկ նպատակ։ (...) 15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսացնելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջապատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրացնելու հավանականությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են ենթարկվում պատժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամկետով ազատազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատժատեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։ (...)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, այնպես էլ ազատազրկման ձևով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 89-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 2. Ազատազրկումն անչափահասների նկատմամբ նշանակվում է` 1) ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, իսկ միջին ծանրության հանցագործության համար` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով. (…) (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը։ (…) 4. Ըստ դատավճիռների համակցության՝ ազատազրկման ձևով նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել տասներկու տարին։»։ Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։ 14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ 15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման 39-րդ կետում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…)»։ Վերոգրյալից ելնելով, ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նկատմամբ, նրան վերագրվող հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի անձը` վատառողջ լինելը, նախկինում դատված լինելը, նրան վերագրվող հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` ամբաստանյալի կատարած արարքը միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` դեպքից հետո փախուստի դիմելը, հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասը չհատուցելը, տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված այլ գործողություններ չկատարելը։ Հաշվի առնելով նաև հանցանք կատարելու պահին ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի անչափահաս` տասնյոթ տարեկան լինելը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի հետ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խստի` ազատազրկման ձևով, քանի որ պատիժներից առավել նվազ խիստ տեսակը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` ազատազրկումը որպես պատիժ նշանակելու միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատժի լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը։ (…) 4. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը պետք է ավելի մեծ լինի ինչպես նոր հանցագործության համար նշանակված պատժից, այնպես էլ նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից։ (…)»։ Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի կողմից նոր հանցանք է կատարվել մինչև ԵԿԴ/0049/01/16 քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016թ. հունիսի 21-ին կայացված և օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով նշանակված պատժի լրիվ կրելը` դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նկատմամբ նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարման է ենթակա նախորդ` ԵԿԴ/0049/01/16 քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016թ. հունիսի 21-ին կայացված, օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը։ Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։ Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, իրեղեն ապացույցներ առկա չեն։ Քննելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի խուզարկությամբ հայտնաբերված, «Նոկիա Ն8» մոդելի բջջային հեռախոսի և հեռախոսաքարտի վրա նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 24-ի որոշմամբ դրված կալանքը ենթակա է վերացման։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ նրա` ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է` ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու պատճառաբանությամբ։ Գործով դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ չեն ներկայացվել։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման` 3 /երեք/ տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել նախորդ` ԵԿԴ/0049/01/16 քրեական գործով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016թ. հունիսի 21-ին կայացված, օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով նշանակված պատիժը` 300.000 ՀՀ դրամ տուգանքը և ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի` 100.000 /մեկ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։ Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով 2017թ. մարտի 07-ից։ Ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի խուզարկությամբ հայտնաբերված, «Նոկիա Ն8» մոդելի բջջային հեռախոսի և հեռախոսաքարտի վրա նախաքննության մարմնի 2017թ. մարտի 24-ի որոշմամբ դրված կալանքը վերացնել։ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 01-06-2017 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 26-06-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 210, 128 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 26-06-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 210, 128 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-33475 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 02-10-2017 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 05-10-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 09-10-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 210, 128, 55 |
| Այլ նշումներ | Ա.Խաչատրյանի բջջային հեռախոսը` մեկ փաթեթ կնիքված վիճակում: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 09-10-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 210, 128, 55 |
| Գործին կից նյութերը | Ա.Խաչատրյանի բջջային հեռախոսը` մեկ փաթեթ կնիքված վիճակում: |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0083/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 21-06-2017 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-06-2017 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Ամբաստանյալ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արմեն Խաչատուրյան Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի`Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի /ՀՀ քր. օր-ի 176 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով - ազատազրկում 3 տարի ժամկետով , ՀՀ քր. օր-ի 67 հոդ.վերջնական պատիժ - ազատազրկում 3 տարի ժամկետով և տուգանք` 100.000 ՀՀ դրամի չափով / վերաբերյալ 01.06.2017թ. դատավճիռը , իրեն արդարացնել և ազատ արձակել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 27-06-2017 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 27-06-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Մարդանյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Մնացականյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 29-06-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-07-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-07-2017 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Խաչատուրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0083/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ «20» հուլիսի 2017թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր Կ.Մարդանյան դատավորներ Ն.Հովակիմյան Ա.Մնացականյան քարտուղարությամբ Ն.Մարտոյանի մասնակցությամբ` պաշտպան Լ.Ավետիսյանի ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի վերաբերյալ քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի վերաքննիչ բողոքը, ՊԱՐԶԵՑ՝ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2017 թվականի հունվարի 21-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13156417 քրեական գործը: 2017 թվականի մարտի 10-ին Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով: Նույն օրը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով մեղադրյալ Արմեն Խաչատուրյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին վարույթն իրականացնող մարմնի միջնորդությունը, այն բավարարել և մեղադրյալ Արմեն Խաչատուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով: 2017 թվականի մարտի 29-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան): Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճռով Արմեն Խաչատուրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել է ազատազրկման` 3 (երեք) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարվել է՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016 թվականի հունիսի 21-ին կայացված դատավճռով նշանակված պատիժը` 300.000 ՀՀ դրամ տուգանքը և վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի՝ 100.000 (հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։ Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 29-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ: Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել: Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2. Արմեն Խաչատուրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա 2017 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի թիվ 105 հասցեում գտնվող «Յանս» ակումբի մոտակայքում, առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով բացահայտ հափշտակել է անչափահաս՝ Էդուարդ Միքայելի Կարսյանին պատկանող, զգալի չափի՝ 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը։ Այսպես. Արմեն Խաչատուրյանը, 2017 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17։30-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի 105 հասցեում գործող «Յանս» ակումբի մոտակայքում, նկատել է փողոցով միայնակ քայլող Էդուարդ Կարսյանին, ապա նպատակադրվել է բացահայտ հափշտակել վերջինիս բջջային հեռախոսը։ Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով՝ Արմեն Խաչատուրյանը մոտեցել է Էդուարդ Կարսյանին, նրանից զանգահարելու պատրվակով խնդրել է վերջինիս բջջային հեռախոսը, որից հետո նրա առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, այն է՝ դանակով հարվածելու սպառնալիք հնչեցնելով, բացահայտ հափշտակել է Էդուարդ Կարսյանին պատկանող, զգալի չափի՝ 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի»: 3. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճռի համաձայն. «(…) Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում գտնվելով Երևան քաղաքի Տերյան փողոցի թիվ 105 հասցեում գործող «Յանս» ակումբի մոտակայքում` նկատել է գրպանում բջջային հեռախոս կրող, անչափահաս տուժող Էդ.Կարսյանին և նպատակադրվել է բացահայտ հափշտակել նրա բջջային հեռախոսը։ Իր այդ մտադրությունն իրականացնելու նպատակով ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանը քայլելով մոտեցել է տուժող Էդ. Կարսյանին, զանգահարելու պատրվակով խնդրել է նրա բջջային հեռախոսը, համոզելով` վերցրել է այն, իսկ երբ տուժողը հետ է պահանջել իր հեռախոսը` ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանը Էդ.Կարսյանի առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու` դանակով հարվածելու սպառնալիք նրան տալով` բացահայտ հափշտակել է նրա` 350.000 ՀՀ դրամ արժողության «Այֆոն 6 Էս» մոդելի բջջային հեռախոսը և դրանից հետո դիմել է փախուստի։ (…) Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով. Անչափահաս տուժող Էդուարդ Միքայելի Կարսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ամբաստանյալին ճանաչում է դեպքի հետ կապված, մինչ այդ նրան չի ճանաչել։ Նրա անունը` ինչպես հետո իմացել է, Արմեն է։ Նա է գողացել իր հեռախոսը։ Պնդում է որ չի շփոթում, նա է։ 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում, Երևանի Տերյան փողոցում գործող «Յանս» ակումբի մոտ Արմենը մոտեցել է իրեն և հեռախոսազանգ կատարելու նպատակով խնդրել է բջջային հեռախոսը։ Սկզբում ինքն ասել է, որ հեռախոս չունի և շարունակել է ճանապարհը, սակայն Արմենը եկել է իր հետևից, քայլելով անցել է իրենից, ցույց է տվել իր գրպանում եղած և մասամբ երևացող հեռախոսը և կրկին խնդրել է տալ` հեռախոսազանգ կատարելու համար։ Կրկին մերժել է նրան` ասելով, որ զանգելու րոպեներ չկան, բայց Արմենը համոզել է իրեն և ինքը նրան է տվել իր հեռախոսը։ Քիչ հետո Արմենը հեռախոսազանգ է ստացել մեկ այլ հեռախոսով և տեսել է, որ Արմենը նոկիա մակնիշի հեռախոս ունի։ Դա այն հեռախոսն էր, որը դատարանում զննվեց։ Արմենն ասել է, որ դրանում րոպեներ չկան։ Այնուհետև Արմենը պատճառաբանել է, թե հեռախոսազանգի է սպասում և այդ պատճառով չի վերադարձնում հեռախոսը։ Երբ ինքը կրկնել է իր պահանջը` Արմենը սպառնացել է իրեն դանակով հարվածել։ Ինքը դրանից վախեցել է և ձայնը կտրել, սակայն նրա մոտ դանակ չի տեսել։ Հետո Արմենը փախել է` տանելով իր հեռախոսը։ Ստիպված մի անծանոթից հեռախոս է խնդրել, զանգահարել և դեպքի մասին պատմել է իր մայրիկին, ինչից հետո ոստիկաններին հայտնել են 350.000 ՀՀ դրամ արժողության հեռախոսը հափշտակելու մասին։ Անձին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ընթացքում ճանաչել է իր հեռախոսը հափշտակած անձին և տեղեկացել, որ վերջինս հանդիսանում է Երևան քաղաքի բնակիչ Արմեն Խաչատուրյանը։ Նրան ճանաչել է դիմագծերից և ձեռքերի դաջվածքներից։ Իր հեռախոսով Արմենն իր ներկայությամբ զանգահարել և խոսել է մի կնոջ` իր կարծիքով նրա մոր հետ։ Իրեն պատճառված վնասը չի հատուցվել։ Վկա Պատրիսիա Սարգսի Կարսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։55-ի սահմաններում, անծանոթ հեռախոսահամարից զանգահարել է որդին` Էդ.Կարսյանը և հայտնել, որ «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը հափշտակել են։ Դրանից հետո միասին դիմել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին, որտեղ Էդ.Կարսյանը դեպքի կապակցությամբ հաղորդում է տվել։ Որդին իրեն պատմել է այն ամենը, ինչը պատմեց դատարանում ցուցմունք տալիս։ Ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի մարմնի քննում կատարելու մասին 2017թ. մարտի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` վերջինիս երկու ձեռքերի հատվածներում հայտնաբերվել են դաջվածքներ։ Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին 2017թ. մարտի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` տուժող Էդ.Կարսյանն իրեն ճանաչման ներկայացված անձանց շարքում ճանաչել է Ա.Խաչատուրյանին և հայտարարել, որ վերջինս հանդիսանում է իր «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը հափշտակած անձը։ Նրան ճանաչել է դիմագծերից և ձեռքերի դաջվածքներից։ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական ընկերությունից /այսուհետ ՓԲԸ/ ստացված, տուժող Էդ.Կարսյանի կողմից շահագործված 098-59-96-96 բջջային հեռախոսահամարի վերծանումներով, այդ վերծանումները զննելու մասին 2017թ. փետրվարի 17-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ պարզվել է, որ նշված հեռախոսահամարից Ա.Խաչատուրյանը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 17։26։20-ին ելքային հեռախոսազանգ է կատարել իր մայր` Ռոմելա Հայրապետյանի անվամբ հաշվառված 096-68-48-48 հեռախոսահամարին։ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «ԱրմենՏել» ՓԲԸ-ից ստացված, Ա.Խաչատուրյանի կողմից շահագործված բջջային հեռախոսահամարի վերծանումների լազերային սկավառակով, այդ վերծանումները զննելու մասին 2017թ. մարտի 22-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ պարզվել է, որ դեպքի ժամանակ Ա.Խաչատուրյանի բջջային հեռախոսից կատարված հեռախոսազանգերը սպասարկվել են Երևանի Տերյան փողոցի թիվ 72ա հասցեում տեղակայված կապի ծածկույթն ապահովող կայանների կողմից։ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Փարկինգ սիթի» ՓԲԸ-ից ստացված, Երևանի Տերյան փողոցը նկարահանող տեսախցիկների տեսագրությունների լազերային սկավառակներով, դրանք զննելու մասին 2017թ. մարտի 13-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` զննությամբ հաստատվել է դեպքի ժամանակահատվածում տուժող Էդ.Կարսյանի և ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի` Երևանի Տերյան փողոցում միմյանց հետ գտնվելու հանգամանքը։ Ամբաստանյալ Արմեն Ռոբերտի Խաչատուրյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «Նոկիա» մոդելի բջջային հեռախոսի զննության մասին 2017թ. մարտի 13-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նշված բջջային հեռախոսը հանդիսանում է դեպքի օրն Արմեն Խաչատուրյանի մոտ եղած և տուժողի կողմից նկարագրած բջջային հեռախոսը։ (…) Վերլուծելով ամբաստանյալի, տուժողի և վկայի ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է հետևյալը. Ամբաստանյալ Ա. Խաչատուրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները` Էդ.Կարսյանին պատկանող բջջային հեռախոսը բացահայտ հափշտակելու հետ առնչություն չունենալու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են նշված ապացույցներով։ Վերոհիշյալ վերլուծությունների արդյունքում դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, կողոպուտ կատարելը, որը զուգորդվել է առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. 4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Բողոքի հեղինակը նշել է, որ գործով տուժող Էդուարդ Կարսյանից բջջային հեռախոս չի հափշտակել: Տուժողն իրեն շփոթել է այլ անձի հետ: Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված տեսաձայնագրությունում որևէ հատված չկա, որտեղ երևում է, որ ինքը Էդուարդ Կարսյանից հեռախոս է վերցնում, կամ որ նրան սպառնում է: Վերոգրյալ հիմնավորմամբ՝ բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքով կայացնել արդարացման դատական ակտ: Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. 5. Պաշտպան Լ.Ավետիսյանը և ամբաստանյալ Ա.Խաչատուրյանը պնդել են վերաքննիչ բողոքը և խնդրել՝ այն բավարարել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` «Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ»: «Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ինչպես նաև ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին ու դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար: Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը: Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը: Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները` 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը): Մեկ այլ` Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը): Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով, այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշումը): Մեկ այլ` Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»: Նույն որոշման մեջ անդրադառնալով ապացույցի արժանահավատության հարցին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա), բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն), գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից: Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը): 7. Վերաքննիչ դատարանը վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննությամբ հետազոտված (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը) ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, ինչպես նաև ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատված կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին, հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ձեռք է բերվել փոխկապակցված հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հիմք է տալիս անվերապահ հետևություն անելու առ այն, որ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանն առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով բացահայտ հափշտակել է Էդուարդ Կարսյանին պատկանող «Այֆոն 6 ԷՍ» մոդելի բջջային հեռախոսը: Ինչ վերաբերում է բողոքի հեղինակի այն փաստարկին, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված տեսաձայնագրությունում որևէ հատված չկա որտեղ երևում է, որ ինքը Էդուարդ Կարսյանից հեռախոս է վերցնում, կամ որ նրան սպառնում է, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տեսաձայնագրությունների զննությամբ հաստատվել է դեպքի օրը և ժամին Էդուարդ Կարսյանի ու ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի` Երևանի քաղաքի Տերյան փողոցում միմյանց հետ գտնվելու, այլ ոչ թե՝ ամբաստանյալի կողմից Էդուարդ Կարսյանից հեռախոսը վերցնելու հանգամանքը: Ընդ որում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի կողմից Էդուարդ Կարսյանի բջջային հեռախոսը վերցնելու հանգամանքը հաստատվում է նաև վերջինիս կողմից շահագործված 098-59-96-96 բջջային հեռախոսահամարի վերծանումներով, որոնց զննությամբ պարզվել է, որ նշված հեռախոսահամարից 2017 թվականի հունվարի 19-ին, ժամը 17։26։20-ին ելքային հեռախոսազանգ է կատարվել ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի մոր` Ռոմելա Հայրապետյանի անվամբ հաշվառված 096-68-48-48 հեռախոսահամարին: Իսկ ինչ վերաբերում է սպառնալիք տալուն, ապա նշված հանգամանքը հաստատվել է ոչ թե տեսաձայնագրությունների զննությամբ, այլ տուժող Էդուարդ և վկա Պատրիսիա Կարսյանների ցուցմունքներով: Անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքի հեղինակի փաստարկին, որ տուժողն իրեն շփոթել է այլ անձի հետ, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն մտացածին է և հերքվում է գործով ձեռք բերված ապացույցներով, այդ թվում նաև՝ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի մարմնի քննում կատարելու և անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրություններով: Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ անհիմն են վերաքննիչ բողոքի՝ ամբաստանյալի կողմից Էդուարդ Կարսյանից բջջային հեռախոս չհափշտակելու վերաբերյալ փաստարկները: Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարված լինելու հանգամանքը հիմնավորված է գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ու վերաբերելի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, և այդ մեղադրանքով նրա նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու որևէ իրավաչափ հիմք չկա: 8. Ամփոփելով նախորդ կետերում արձանագրված դատողությունները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճիռը բեկանելու և ամբաստանյալ Արմեն Խաչատուրյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու որևէ իրավաչափ հիմք չկա, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394 հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝ Վերաքննիչ բողոքը մերժել` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունիսի 01-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-07-2017 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 28-09-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից. 210, 128, 43 թերթերից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 28-09-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից. 210, 128, 43 թերթերից: |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-28323/17 |