ԵԿԴ/0074/01/17

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա. ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
Ռ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա. ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
ԴԱՏԱԽԱԶ` Ա. ԱՌԱՔԵԼՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Վ. ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ
Գ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Լ. ՎԵՐԱՆՅԱՆԻ

2019 թվականի փետրվարի 05-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Լուկաշ Արթուրի Վերանյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ամբաստանյալ Տիգրան Արամի Ավետիսյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ 3-րդ մասի 1-ին կետով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետև` Առաջին ատյանի դատարան) 2017 թվականի մայիսի 19-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա. Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքը՝

ՊԱՐԶԵՑ

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

2016 թվականի օգոստոսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Լ. Կարապետյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցել է թիվ 15144916 քրեական գործը և այն ընդունել վարույթ:
2016 թվականի օգոստոսի 30-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Գ. Միքայելյանը թիվ 15144916 քրեական գործն ընդունել է վարույթ:
2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Գ. Միքայելյանը որոշում է կայացրել խուլիգանություն կատարելու և ինքնությունները չպարզված անձանց մեկական անգամ հարվածելու վերաբերյալ Գարիկ Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ և 118-րդ հոդվածներով քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2017 թվականի հունվարի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Լ. Կարապետյանը թիվ 15144916 քրեական գործն ընդունել է վարույթ:
Նախաքննության մարմնի 2017 թվականի հունվարի 28-ի որոշմամբ
Լուկաշ Արթուրի Վերանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` վերջինին մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունվարի 28-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդությունը բավարարվել և մեղադրյալ Լուկաշ Վերանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը` 2 /երկու/ ամիս ժամկետով` կալանքի ժամկետի սկիզբը հաշվելով 2017 թվականի հունվարի 26-ից: Պաշտպան Վ. Գևորգյանի միջնորդությունը բավարարվել է. թիվ 15144916 քրեական գործով մեղադրյալ Լուկաշ Վերանյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել գրավը` նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի` 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով:
2017 թվականի մարտի 24-ին քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Լուկաշ Արթուրի Վերանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ամբաստանյալ Տիգրան Արամի Ավետիսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, իսկ 2017 թվականի մարտի 27-ի որոշմամբ ընդունվել է նույն դատարանի դատավոր Ա. Վարդանյանի վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մայիսի 19-ի դատավճռով (քրեական գործը քննվել է արագացված դատական կարգով)` Լուկաշ Արթուրի Վերանյանը ճանաչվել է մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ` ազատազրկում 4 (չորս) տարի ժամկետով։
Պատժի նշված ժամկետին հաշվակցելով նախաքննության ընթացքում 2017թ. հունվարի 26-ից մինչև 2017թ. հունվարի 28-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ Լուկաշ Վերանյանի նկատմամբ նշանակված և չկրած պատիժը՝ 3 (երեք) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ազատազրկումը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Լուկաշ Վերանյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը։
Վճռվել է նաև.
<<Լուկաշ Արթուրի Վերանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը վերացնել և գրավի գումարը` 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը, որը 2017թ. հունվարի 28-ի թիվ 60 անդորրագրով մուտքագրվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Երևանի թիվ 1 գանձապետական բաժանմունքի 900013298014 դեպոզիտային հաշվին, վերադարձնել վճարող Գևորգ Ալբերտի Մինասյանին` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` Լուկաշ Վերանյանի <<ATMACA 2008 LIGHT>> մակնիշի 57489 համարի գազային ատրճանակը և 5 փամփուշտները բռնագրավել, իսկ տվյալ ատրճանակը պահելու և կրելու թույլտվության վկայականը` տրամադրել ՀՀ ոստիկանության ՀԿԱ վարչությանն` ի տնօրինություն` սույն դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված` գործն արագացված դատական քննությամբ քննելու պատճառաբանությամբ>>:
Առաջին ատյանի 2017 թվականի մայիսի 19-ի դատավճռով դատապարտվել է նաև Տիգրան Ավետիսյանը:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2017 թվականի հունիսի 12-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա. Առաքելյանը:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 06-ի որոշմամբ` մեղադրող Ա. Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մայիսի 19-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Լուկաշ Արթուրի Վերանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, բեկանվել և գործն ուղարկվել է նույն դատարան` այլ կազմով նոր քննության:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2018 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ` վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է: Ամբաստանյալ Լուկաշ Արթուրի Վերանյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ի որոշումը բեկանվել է և գործն ուղարկվել նույն դատարան` նոր քննության: Լուկաշ Արթուրի Վերանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված գրավը թողնվել է անփոփոխ։
Թիվ ԵԿԴ/0074/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2018 թվականի նոյեմբերի 26-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2018 թվականի դեկտեմբերի 10-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա. Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Լուկաշ Արթուրի Վերանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ամբաստանյալ Տիգրան Արամի Ավետիսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ 3-րդ մասի 1-ին կետով, Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել վճռաբեկության կանոններով:

2. Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով Լուկաշ Արթուրի Վերանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2016թ. օգոստոսի 14-ին` ժամը 02։00-ին, Երևանի Տերյան 105/1 հասցեում գտնվող <<Առլի>> կարաոկե ակումբում որպես զենք օգտագործվող առարկայի գործադրմամբ հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ բացահայտ անթաքույց արհամարհանք դրսևորելով, կատարել է խուլիգանություն։
Այսպես՝ 2016 թվականի օգոստոսի 13-ին` ժամը 24։00-ի սահմաններում, Լուկաշ Վերանյանն ընկերների՝ Տիգրան Ավետիսյանի, Էդուարդ Արսենյանի, Վահան Գևորգյանի, Գարիկ Ստեփանյանի, ինչպես նաև ընդհանուր մտերիմներ Վեներա Եսոյանի, Արմինե Եսոյանի, Վերա Սիրունյանի հետ միասին ժամանակ անցկացնելու նպատակով այցելել են Երևան քաղաքի Տերյան 105/1 հասցեում գործող <<Առլի>> կարաոկե ակումբ, որտեղ գործածել են ալկոհոլ։ Արդեն օգոստոսի 14-ին` ժամը 02։00-ի սահմաններում, Լուկաշ Վերանյանը և Գարիկ Ստեփանյանն իրենց հետ ակումբ եկած աղջիկների հետ պարել են ակումբի պարահրապարակում, իսկ այդ նույն ընթացքում Տիգրան Ավետիսյանը կանգնած է եղել պարահրապարակից դեպի սեղաններ տանող աստիճանների վրա` դեմքով դեպի պարահրապարակը` ձեռքում պահելով ապակյա շշով ըմպելիք։ Վերջինն իր կողքով անցնող, գործով ինքնությունները չպարզված երկու անձանց հետևից առանց որևէ պատճառի խուլիգանական մղումներով, դիտավորությամբ շշի պարունակությունից որոշակի զանգված լցրել է նշված տղաներից մեկի ուղղությամբ, իսկ վերջինն էլ շրջվել և մոտեցել է Տիգրան Ավետիսյանին, որին զուգահեռ նշված տղային թիկունքից մոտեցել է այդ ամենը նկատած Լուկաշ Վերանյանը, միջամտել՝ չթողնելով որևէ մեկին պարզաբանում կատարել, որից հետո նշված տղային ընտրելով որպես հակաօրինական արարքի միջոցով հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու թիրախ, շրջապատին հակադրվելու ցանկությամբ, նշված ակումբի հաճախորդների ներկայությամբ իր անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով` հարձակվել է նրա վրա և ակումբի պարահրապարակում Տիգրան Ավետիսյանի հետ միասին խմբի կազմում մոտ 1 րոպե տևած վիճաբանության ու քաշքշուկի ժամանակ ձեռքերով մի քանի անգամ հարվածել նշված տղային, որի արդյունքում խաթարել է ակումբի բնականոն աշխատանքը և ակումբում գտնվող անձանց մոտ ստեղծել վախի մթնոլորտ։
Այնուհետև` շարունակելով իր կողմից հասարակական կարգի կոպիտ խախտումը` հետապնդել է ակումբի սրահից դուրս եկած և գործով ինքնությունները չպարզված նշված անձանց և վերջիններին նկատել ակումբի մուտքի դիմաց առկա աստիճանների վրա։ Խուլիգանական մղումներից ելնելով` փորձել է գնալ նրանց ուղղությամբ, սակայն չի կարողացել, քանի որ միջամտած անձինք հետ են պահել իրեն, որի ընթացքում որպես զենք օգտագործվող առարկան՝ ակումբի մուտքի մոտ տեղադրված մոխրաման-աղբամանը, վերցրել և նետել է նշված տղաների ուղղությամբ։ Գործով ինքնությունը չպարզված անձանց հեռանալուց հետո գտնվելով ակումբի մուտքի դիմացի հատվածում` մոտ 7 րոպե շարունակել է աղմկել՝ խաթարելով <<Առլի>> կարաոկե ակումբի բնականոն աշխատանքը, որի ընթացքում իրեն պատկանող և նշված ակումբի ավտոկայանատեղիում կայանված <<Մերսեդես Ե 240>> մակնիշի 80 AV 001 հաշվառման համարանիշների ավտոմեքենայի նստատեղերի միջնամասից վերցրել է <<ATMACA 2008 LIGHT>> մոդելի 57489 համարի գազային ատրճանակը՝ <<թողեք, խփում եմ>> բառերով թափահարել օդում, որից հետո լսելով ոստիկանության աշխատակցի հորդորը` ատրճանակը վայր դնելու վերաբերյալ՝ հնազանդվել է և այն դրել ավտոմեքենայի սրահում, այնուհետև ոստիկանության ծառայողների կողմից բերման ենթարկվել ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 19.05.2017 թվականի թիվ ԵԿԴ/0074/01/17 դատավճիռը՝ ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու մասով, անհիմն է, չի համապատասխանում կատարված արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանին, ամբաստանյալի՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև անձը բնութագրող տվյալներին, հետևաբար, նրա նկատմամբ կայացված դատավճիռը՝ այն պայմանականորեն չկիրառելու մասով, անօրինական է և չհիմնավորված, ենթակա է բեկանման:
Մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածները, Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը, ինչպես նաև Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները` բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել ամբաստանյալի կողմից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու անկեղծորեն զղջալը, սակայն որևէ ձևով հաշվի չի առել, որ դա տեղի է ունեցել անհերքելի ապացույցների պայմաններում, մասնավորապես, նախաքննության ընթացքում արդեն իսկ ձեռք էին բերվել Լուկաշ Վերանյանի կողմից հանցանքի կատարումը վկայող բավարար ապացույցների համակցություն և նա մեղադրանքի հետ համաձայնվել է իր դեմ առկա անհարքելի ապացույցների պայմաններում՝ այլ ելք չունենալով, հետևաբար, նշված հանգամանքը ողջամտորեն չի նվազեցնում անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը։
Նախկինում դատապարտված չլինելը նույնպես ողջամտորեն չի նվազեցնում անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, քանի որ քաղաքացիական հասարակության ու իրավական պետության մեջ բնակվող յուրաքանչյուր անձի պարտականությունն է հակաիրավական արարքներ կատարելուց զերծ մնալը։
Սույն գործով անհրաժեշտ է հաշվի առնել այն, որ հանցանքը կատարվել է ուղղակի դիտավորությամբ, ինչն էլ մեծացնում է անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մյուս որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների համատեքստում Առաջին ատյանի դատարանը պարտավոր էր նաև պատշաճ գնահատաման ենթարկել Լուկաշ Վերանյանի կողմից հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցները, դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես, կատարված խուլիգանության ընթացքում նրա կողմից դրսևորած ակտիվ վարքագիծը, նաև այն, որ գործով ինքնությունը չպարզված անձանց հեռանալաց հետո տևական ժամանակ շարունակել է խուլիգանական գործողոթյունները՝ աղմկել է, նույնիսկ մեկ անգամ որպես զենք օգտագործված առարկան՝ մոխրաման-աղբամանը, գործադրելուց հետո դիմել է առավել վտանգավոր միջոցի՝ ավտոմեքենայից հանել է գազային ատրճանակը, <<թողեք, խփում եմ>> բառերով թափահարել օդում և հանդարտվել է միայն ոստիկանության աշխատակիցների ժամանելուց հետո։
Ինչ վերաբերում է պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող` հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելու հանգամանքը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված (ապացուցված) չհամարելուն և ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և անհատականացնելիս այն հաշվի չառնելուն, ապա այն անհիմն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածով սահմանված կարգով ամբաստանյալը համաձայնել է իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ և հայարարել, որ իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, անկեղծորեն զղջում։ Առաջադրված մեղադրանքում, հիմք ընդունելով նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, նշվել է նաև, որ Լուկաշ Վերանյանը հանցանքը կատարելիս եղել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում, իսկ վերջինը, համաձայնելով առաջադրված մեղադրանքի հետ և իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով, դրանում նշված որևէ հանգամանքի, այդ թվում՝ ալկոհոլի օգտագործման հանգամանքի վերաբերյալ որևէ բացառություն չի նշել, հետևաբար, ընդունել է նաև այդ հանգամանքը։ Նման պայմաններում, թեև Լուկաշ Վերանյանը հրաժարվել էր բժշկական ստուգումից, այնուամենայնիվ, դատարանը պետք է հաստատված համարեր նրա` ալկոհոլ օգտագործած վիճակում գտնվելը։
Մեկ այլ ոլորտում օրենսդիրը, օրինակ` սահմանված կարգին համապատասխան սթափության վիճակը ստուգելու նպատակով զննություն անցնելուց խուսափելու բացասական հետևանքների կրումը, թողել է խուսափող անձի վրա, մասնավորապես, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 4-րդ մասը վարչական պատասախանատվություն է նախատեսում սթափության վիճակը ստուգելու նպատակով զննություն անցնելուց խուսափելու համար: Այնուամենայնիվ, սույն դեպքում թեև քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է, սակայն Լուկաշ Վերանյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել հանցանքը կատարելու պահին ալկոհոլ օգտագործած լինելու մասով նաև:
Վկայակոչելով Դ. Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշումը` բողոքաբերը գտել է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է մեկնաբանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին, որով թույլ է տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, կիրառել է այն օրենքը, որը չպետք է կիրառվեր։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքը հասարակական կարգի դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենավտանգավորներից է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն՝ այն դասվում է ծանր հանցագործությունների շարքին։ Հասարակական կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների մեծ մասը կատարվում է ալկոհոլի ազդեցության տակ, ընդ որում, որպես կանոն, այդ վիճակը նպաստում է նման հանցագործությունների կատարմանը։ Սույն գործի փաստական տվյալները վկայում են այն մասին, որ ալկոհոլի ազդեցությունը հանդիսացել է Լ. Վերանյանի կողմից նշված հանցանքը կատարելուն նպաստող պայման, մասնավորապես` չնչին առիթից նրա մոտ առաջ է եկել շրջապատին հակադրվելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու, անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու ցանկություն։
Այս պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի նշած հանգամանքները չեն վկայում այն հասարակական վտանգավորության բացակայության մասին, որը բնորոշ է Լուկաշ Վերանյանի կատարած հանցագործությանը։ Դրանք չեն նվազեցնում ամբաստանյալի կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և Լուկաշ Վերանյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմք չեն։
Փաստորեն Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի չառնելով գործի վերը նշված հանգամանքները, պատիժ նշանակելիս Լուկաշ Վերանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել, ինչն անարդարացի է ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում նրա կատարած հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին։
Առաջին ատյանի դատարանը սխալ հետևության է հանգել նրա նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործության կանխմանը հասնելու հնարավորության մասին։
Առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա և Լ.Վերանյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի նորմերի՝ 5-րդ, 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների խախտում, որը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, անօրինական և չհիմնավորված որոշման կայացմանը:
Ելնելով վերոգրյալից` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է` բողոքը բավարարել, բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մայիսի 19-ի թիվ ԵԿԴ/0074/01/17 դատավճիռը` պատժի մասով, վերացնել Լուկաշ Արթուրի Վերանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը /նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման/:
Վերաքննիչ դատարանում դատախազ Ա. Առաքելյանն ամբողջությամբ պնդեց վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց բավարարել այն:
Ամբաստանյալ Լ. Վերանյանը և նրա պաշտպաններ Վ. Գևորգյանն ու Գ. Հակոբյանն առարկեցին վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեցին մերժել այն և Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:

4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով դատախազ Ա. Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումները, ամբաստանյալ Լ. Վերանյանի և նրա պաշտպաններ Գ. Հակոբյանի և Վ. Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ առարկությունները, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մայիսի 19-ի դատավճիռը` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով, բեկանել և փոփոխել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն`
<< 1. Խուլիգանությունը՝ դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով՝
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի առավելագույնը հիսնապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մինչև մեկ ամիս ժամկետով:
2. Նույն արարքը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից երեքհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...)
4. Սույն հոդվածի երկրորդ կամ երրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամբ՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից յոթ տարի ժամկետով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 քրեական գործով որոշման մեջ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի վերաբերյալ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<<(…) 9. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից: Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
10. Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ: Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
11. (…) Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:>>
Վերը նշված հարցերի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն իր դիրքորոշումներն է արտահայտել ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումներում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթներից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը:
Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Լ. Վերանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս արձանագրել է հետևյալը.
<<(…) Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանի անձը բնութագրող տվյալներ է գնահատում՝ նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. հունվարի 27-ին կատարված հարցման արդյունքների), երիտասարդ և ամուսնացած լինելը (համաձայն թիվ 002260349 նույնականացման քարտի տվյալների և երեխաների ծննդյան վկայականների պատճենների), խնամքին 2-րդ խմբի հաշմանդամ հոր` Արթուր Լուկաշի Վերանյանի առկայությունը (ըստ բժշկասոցիալական փորձաքննության որոշման թիվ 591673 տեղեկանքի), ֆիզիկապես վատառողջ լինելը (համաձայն «ՔԱՆԿՈՐ» սիրտ-անոթային ԲԿ ՍՊԸ տնօրեն Շ.Խաչատրյանի կողմից 2017թ. ապրիլի 1-ին հաստատված թիվ 65 տեղեկանքի` ախտորոշվել է «ՍԻՀ։ Սրտի աթերոսկլերոտիկ հիվանդություն։ Հետինֆարկտային կարդիոսկլերոզ։ Վիճակ կորոնար զարկերակների ստենտավորումից հետո։ Վիճակ ԱԿՇ վիրահատությունից հետո։ Իշեմիկ կարդիոմիոպաթիա, սրտային անբավարարություն III ֆ.դ. NYHA։ Քրոնիկ երիկամային անբավարարություն։ Շաքարային դիաբետ II տիպ), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` լիովին մեղավոր ճանաչելն ու անկեղծորեն զղջալը, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխաների` 2012թ. օգոստոսի 15-ին ծնված Սիռանա Լուկաշի Վերանյանի և 2013թ. օգոստոսի 8-ին ծնված Աիդա Լուկաշի Վերանյանի առկայությունը (համաձայն «ԱԲ» սերիայի 219126 և 271295 համարի ծննդյան վկայականների պատճենների), բնակության և աշխատանքի վայրերում դրականորեն բնութագրվելը (ըստ Երևանի «շենքերի կառավարում» համատիրության թիվ 1 մասնաճյուղի կառավարչի 2017թ. փետրվարի 25-ի, ինչպես նաև «Էդուարդ Ասլանյան» ԱՁ տնօրեն Ա.Ասլանյանի հաստատած բնութագրերի)։
Հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը նախատեսված է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասում սպառիչ թվարկված հանգամանքների ցանկում, սակայն նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ելնելով հանցագործության բնույթից Դատարանը կարող է վերոնշյալ հանգամանքը ծանրացնող չհամարել։
Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումների, ինչպես նաև մեղադրական եզրակացության վերագրվել է խուլիգանությունն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը, վերջինները Դատարանում համաձայնել են նրանցից յուրաքանչյուրին առաջադրված մեղադրանքի հետ, նրանց միջնորդությամբ գործը քննվել և լուծվել է արագացված դատական քննության կարգով, սակայն հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելու հանգամանքը համապատասխան բժշկական ստուգմամբ` սթափության վիճակի զննման վերաբերյալ 2016թ. օգոստոսի 14-ի թիվ 104233 և 104235 արձանագրություններով չի հաստատվել, քանի որ նրանք հրաժարվել են վերոնշյալ հետազոտությունն անցնելուց։
Դատարանը փաստում է, որ հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելու հանգամանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով սահմանված հանցակազմերի պարտադիր տարր չէ, հետևաբար` առաջադրված մեղադրանքների հետ համաձայնելն ինքնին չի ենթադրում, որ նման համաձայնություն տված ամբաստանյալները նաև համաձայնել կամ ընդունել են նրանց պատասխանատվություն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի` վերագրված արարքն ալկոհոլի ազդեցությամբ կատարելու առկայությունը, որը պետք է ուսումնասիրվեր և դրանց առկայությունը կամ բացակայությունը փաստվեր պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող և մեղմացնող այլ հանգամանքների ուսումնասիրության (միասնական) կարգով։
Դատաքննությամբ ուսումնասիրված ապացույցների` սթափության վիճակի զննման վերաբերյալ վերոնշյալ արձանագրությունների համաձայն` ամբաստանյալներ Տիգրան Ավետիսյանի և Լուկաշ Վերանյանի կողմից ալկոհոլի գործածման փաստը չի հաստատվել, բնականաբար չէր կարող որոշվել նաև նրանց խմածության աստիճանը, այդ կերպ նաև այն, թե նրանց վերագրված հանցավոր արարքներն իրենց բնույթով որքանով էին կապված ենթադրաբար ալկոհոլ օգտագործած լինելու փաստի հետ, այսինքն` ալկոհոլի օգտագործումն հանցանքը կատարելուն նպաստող պայման հանդիսացել է, թե` ոչ (Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման մեջ արտահայտած իրավական դիրքորոշման համատեքստում)։
Նման պայմաններում պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող այդ հանգամանքի առկայությունը Դատարանը հաստատված (ապացուցված) չի համարում և ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և անհատականացնելիս այն հաշվի չի առնում։
Դատարանն ամբաստանյալներ Տիգրան Ավետիսյանի և Լուկաշ Վերանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող այլ հանգամանքներ ևս չարձանագրեց։
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքները, ամբաստանյալներ Տիգրան Ավետիսյանի և Լուկաշ Վերանյանի անձը բնութագրող տվյալներն հաստատված են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված, թույլատրելիության ու վերաբերելիության չափանիշներին համապատասխանող ապացույցներով, ողջամտորեն նվազեցնում են նրանցից յուրաքանչյուրի հանրային վտանգավորությունը։
(…) Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունից անդրադառնալով ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանի նկատմամբ պատժի նշանակման խնդրին` Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված է պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման ենթակա են՝ նշանակվող պատժի չափի, տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժից ավելի մեղմ պատժաչափ կամ պատժատեսակ նշանակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), նշանակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում) հարցերը։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանի անձը, նրան վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը (ծանր հանցագործություն է)` Դատարանը փաստում է, որ նրա նկատմամբ տվյալ հոդվածով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատժաչափ կամ պատժատեսակ նշանակելու հիմքերը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում) բացակայում են։ Նրա նկատմամբ պատիժ կարող է նշանակվել բացառապես ազատազրկման ձևով, տվյալ հոդվածով նախատեսված սանկցիայի սահմաններում։ Դատարանը նաև փաստում է, որ ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատժաչափ սահմանելիս, ինչպես նաև նշանակված այդ պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս։
Ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանի նկատմամբ սույն դատավճռով նշանակվող ազատազրկման պատժի չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի պահանջն առ այն, որ արագացված դատական քննության կարգով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս դատարանի նշանակած պատիժը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, տվյալ դեպքում` 4 (չորս) տարի 8 (ութ) ամիս ժամկետով ազատազրկումը։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում) խնդրին` Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
(…) Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, անձը դրականորեն բնութագրող տվյալների, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ամբողջությունը, մասնավորապես` նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը, երիտասարդ և ամուսնացած լինելը, խնամքին երկու մանկահասակ երեխաների և 2-րդ խմբի հաշմանդամ հոր առկայությունը, ֆիզիկապես վատառողջ լինելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու անկեղծորեն զղջալը, աշխատանք ունենալը, աշխատանքի և բնակության վայրերում դրականորեն բնութագրվելը` Դատարանը հանգում է այն համոզվածության, որ ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումը հնարավոր է նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և միաժամանակ ողջամիտ, տվյալ դեպքում՝ 2 տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու պայմաններում։ Փորձաշրջանի տևողությունը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում ամբաստանյալի կատարած արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը։ Այդ պատիժն է արդարացի ու միաժամանակ անհրաժեշտ նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու համար։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի պահանջներով, արձանագրում է նաև, որ ամբաստանյալ Լ.Վերանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ հետևության հանգելու պայմաններում նախապես անհրաժեշտ է նրա պատժի ժամկետին հաշվակցել նախաքննության ընթացքում 2017թ. հունվարի 26-ից մինչև 2017թ. հունվարի 28-ը ներառյալ նրան անազատության մեջ պահելու (ձերբակալման մեջ գտնվելու) ժամանակահատվածը` 3 օրը (…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
4) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:...>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ Վերաքննիչ դատարանն օժտված է Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտերի օրինականության, հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության ստուգման բացառիկ լիազորությամբ։ Իր նշված գործառույթն իրականացնելիս Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է դատական ակտը բեկանել կամ փոփոխել, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ։
Վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծությունների և ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի կանոնակարգումը նախատեսող իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու հարցը` Վերաքննիչ դատարանը, բացահայտելով ամբաստանյալի կատարած արարքի վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, օրենքով պաշտպանվող հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, հանցավորի անձը, գտնում է, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց պատիժը կրելու և միայն այդ կերպ կարելի է հասնել ՀՀ քրեական օրենգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ` Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, դրա առանձնահատկությունները, գործի կոնկրետ հանգամանքները, ինչի արդյունքում եկել է սխալ եզրահանգման, որ ամբաստանյալի հետագա ուղղվելը և վերադաստիարակությունը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որպես Լուկաշ Վերանյանի անձը բնութագրող տվյալներ դիտված հանգամանքները` այն է` նախկինում դատապարտված չլինելը, երիտասարդ և ամուսնացած լինելը, խնամքին 2-րդ խմբի հաշմանդամ հոր` Արթուր Լուկաշի Վերանյանի առկայությունը, ֆիզիկապես վատառողջ լինելը, բնակության և աշխատանքի վայրերում դրականորեն բնութագրվելը, իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` լիովին մեղավոր ճանաչելն ու անկեղծորեն զղջալը, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխաների` 2012թ. օգոստոսի 15-ին ծնված Սիռանա Լուկաշի Վերանյանի և 2013թ. օգոստոսի 8-ին ծնված Աիդա Լուկաշի Վերանյանի առկայությունը, բավարար չեն գալու եզրահանգման, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքում նշված` հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելու հանգամանքին` Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
(…),
14) հանցանքն ալկոհոլի, թմրամիջոցների կամ թմրեցնող այլ նյութերի ազդեցության տակ կատարելը:
2. Դատարանը, ելնելով հանցագործության բնույթից, կարող է ծանրացնող չհամարել սույն հոդվածի առաջին մասի 10-րդ և 14-րդ կետերում մատնանշված հանգամանքները:
(…)>>:
Անդրադառնալով հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելու հանգամանքին` Վճռաբեկ դատարանը նշել է. <<(…) 14. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետով նախատեսված` հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը ոչ թե պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող պայման է, այլ ծանրացնող հանգամանք։
Բանն այն է, որ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը դատարանը ծանրացնող հանգամանք պետք է համարի միայն այն դեպքում, երբ ալկոհոլի ազդեցությունը հանդիսացել է հանցանքը կատարելուն նպաստող պայման։ Ինչ վերաբերում է պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, ապա դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և ամեն մի կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը միաժամանակ։ Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա։
15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակությունից երևում է, որ հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը դատարանը կարող է ծանրացնող հանգամանք չհամարել` ելնելով հանցագործության բնույթից։ Ուստի այդ հարցը լուծելիս դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն պարզել և հաշվի առնել, թե հանցավոր արարքն իր բնույթով կապվա՞ծ է արդյոք հանցանք կատարած անձի` ալկոհոլ օգտագործած լինելու հետ։
16. Հանցագործության` հանրության համար վտանգավոր բնույթն իր մեջ ներառում է ոտնձգության օբյեկտը, մեղքի ձևերը և կատարված հանցագործության ծանրության տեսակը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդված)։ Այդ հատկանիշների համակարգի, դրանց փոխադարձ կապի պարզումը հնարավորություն է տալիս հստակ որոշել հանցավոր արարքի որակական բնութագիրը, ճիշտ որակել արարքը և պայմաններ ստեղծել պատժի անհատականացման համար։
17. Փաստորեն հանցագործության` հանրության համար վտանգավոր բնույթում իր արտացոլումն է գտնում արարքի որակական կողմը և այն իր մեջ չի ներառում կատարվածի կոնկրետ հանգամանքները։ Հանցագործության բնույթը կախված չէ նաև հանցավորի անձից … (տես Դավիթ Հավհաննիսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 14-17 կետերը)>>։
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանություններին առ այն, որ Լուկաշ Վերանյանի կողմից ալկոհոլի գործածման փաստը չի հաստատվել, ուստի պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող վերը նշված հանգամանքը չի կարող հաշվի առնվել` ապա Վերաքննիչ դատարանը համաձայնվում է Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում բերված պատճառաբանություններին:
Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանը, ղեկավարվելով սույն որոշման մեջ նշված ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշումներով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանի նկատմամբ նշանակված պատժի փաստացի չկիրառման նպատակահարմարության հարցը քննության առնելիս՝ հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ պատժի նպատակը միայն անձին ուղղելը չէ, այլ նաև սոցիալական արդարության վերականգնումը և հանցագործությունների կանխումը, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը պետք է վերլուծել պատժի բոլոր նպատակների իրականացման համատեքստում։
Վերոնշյալ նկատառումներից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է բավարարման, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով պետք է փոփոխել և նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը թողնել կրելու` առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելով, որը ենթակա չէր կիրառման, խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ և 399-րդ հոդվածների դրույթները:
Դրա հետ մեկտեղ`Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն.
<<Հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը:>>
<<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> 01.11.2018 ՀՀ օրենքի (այսուհետ`<<Համաներում հայտարարելու մասին>> 01.11.2018 թվականի ՀՀ օրենք) 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն.
<<2. Համաներում հայտարարելով՝ պատժից ազատել`
1) առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի դատապարտված անձանց.
(…)>>:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Լուկաշ Վերանյանն Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մայիսի 19-ի թիվ ԵԿԴ/0074/01/17 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել մինչև 2018 թվականի հոկտեմբերի 21-ը /14.08.2016 թ./ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է ազատազրկման ձևով պատիժ` 4 /չորս/ տարի ժամկետով (վերջնական՝ 3 /երեք/ 11 /տասնմեկ/ ամիս 27 /օր/ ժամկետով ազատազրկում):
<<Համաներում հայտարարելու մասին>> 01.11.2018 թվականի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասով սահմանված են այն դեպքերը, որոնց առկայության պայմաններում օրենսդիրը բացառել է համաներման կիրառումը: Մասնավորապես` <<Համաներում հայտարարելու մասին>> 01.11.2018 թվականի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 5-րդ կետով թվարկված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի այն հոդվածները և հոդվածների մասերը, որոնցով նախատեսված արարքները կատարած անձանց նկատմամբ համաներումը կիրառելի չէ: Ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանին մեղսագրվող արարքը թվարկված հոդվածների շարքում ընդգրկված չէ, այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարած կամ մեղադրվող անձանց նկատմամբ համաներման կիրառումը սահմանափակված չէ, եթե նրանց նկատմամբ պատիժ նշանակվի ազատազրկում չորս տարուց ոչ ավելի ժամկետով:
Այսինքն, առկա չէ որևէ խոչընդոտող հիմք` ամբաստանյալ Լուկաշ Վերանյանին նշանակված պատիժը կրելուց ազատելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ քրեական գործի նյութերում բացակայում են <<Համաներում հայտարարելու մասին>> 01.11.2018 թվականի ՀՀ օրենքով նախատեսված սահմանափակումները, որոնք կարող են արգելք հանդիսանալ Լուկաշ Վերանյանի նկատմամբ համաներման մասին օրենքի կիրառման համար:
<<Համաներում հայտարարելու մասին>> 01.11.2018 թվականի ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն`
<<Սույն օրենքի կատարումը վերապահել՝
1) Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի և վերաքննիչ քրեական դատարաններին`
ա. այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի կամ վերաքննիչ քրեական դատարանում են, սակայն մինչև սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն օրինական ուժի մեջ չեն մտել,
(...)>>:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ և 418-րդ հոդվածներով, <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> 01.11.2018 թվականի ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 9-րդ մասով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա. Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքը` բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մայիսի 19-ի թիվ ԵԿԴ/0074/01/17դատավճիռը` ամբաստանյալ Լուկաշ Արթուրի Վերանյանի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով, բեկանել և փոփոխել` վերացնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը:
Լուկաշ Վերանյանին ազատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նշանակված 4 /չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժից` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> 01.11.2018 թվականի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ