ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական ԵԿԴ/0075/01/17
շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Ա.Բեկթաշյան

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

08 դեկտեմբերի 2017թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ս.ՂՈՉԻԿՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալի շահերի պաշտպան Կ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սևակ Դերենիկի Ղոչիկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
2016 թվականի նոյեմբերի 25-ին ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի ավագ հետաքննիչ Ա.Տիգրանյանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 15160116 քրեական գործը հարուցելու մասին:
2016 թվականի դեկտեմբերի 07-ին Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Լ.Հարությունյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 15160116 քրեական գործով Սևակ Ղոչիկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ:
2016 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Լ.Հարությունյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 15160116 քրեական գործով Սևակ Ղոչիկյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Լ.Հարությունյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 15160116 քրեական գործով մեղադրյալ Սևակ Ղոչիկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին անփոփոխ թողնելու մասին:
Նախաքննական մարմնի 2017 թվականի փետրվարի 01-ի որոշմամբ Սևակ Ղոչիկյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխվել և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով` առանց իրացնելու նպատակի 1.1 գրամ քրամ քաշով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց ապօրինի պատրաստելու և պահելու համար:
Նախաքննական մարմնի 2017 թվականի փետրվարի 01-ի որոշմամբ Սևակ Ղոչիկյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա, 2016 թվականի նոյեմբեր ամսվա կեսերին Լոռու մարզից դեպի Շիրակի մարզ գնացող ավտոմայրուղու հարակից ամայի դաշտերից քաղել է կանեփի բույսի տերևներ, դրանք չորացնելու եղանակով, առանց իրացնելու նպատակի, ապօինի պատրաստել և իր մոտ է պահել զգալի չափերի հասնող, ընդհանուրը 1.1 գրամ հաստատուն քաշով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, որն էլ 17.11.2016թ. հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում` Ս.Ղոչիկյանի անձնական խուզարկությամբ:
2017 թվականի մարտի 24-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ նաև` Դատարան):
Դատաքննությունն անց է կացվել արագացված կարգի կիրառմամբ:
Դատարանի 2017 թվականի հունիսի 06-ի դատավճռով Սևակ Դերենիկի Ղոչիկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է կալանքի` 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
Ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ս.Ղոչիկյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է նրան փաստացի կալանքի վերցնելու պահից:
Վճռվել է` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 1,1 գրամ քաշով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը` ոչնչացնել, իսկ քրեական գործի նյութերին կցված թվով երկու փաթեթները վերադարձնել վարույթն իրականացնող մարմնին` հետագա ընթացքը լուծելու համար:
Դատական ծախսերի հարցը համարվել է լուծված:
Դատարանի 2017 թվականի հունիսի 06-ի դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 10.07.2017 թվականին վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի շահերի պաշտպան Կ.Խաչատրյանը:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:
Թիվ ԵԿԴ/0075/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Մ.Պետրոսյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 14.08.2017 թվականին, Վերաքննիչ դատարանի 18.08.2017 թվականի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սևակ Դերենիկի Ղոչիկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նշանակվել է քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:

2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկներն ու պահանջը.
Ըստ պաշտպան Կ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքի` ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի նկատմամբ նշանակված պատիճը խիստ է, այն չի բխում պատժի նշանակման քրեական օրենսդրությամբ սահմանված ընդհանուր սկզբունքներից, չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, որպիսի հանգամանքը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածով նախատեսված դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմք է։
Ըստ բողոքաբերի` Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի էական խախտումներ, չի կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջները, անտեսվել է ՀՀ դատական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջները և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումներ։ Դատարանի կողմից թույլ տված նյութական և դատավարական նորմերի խախտումներն ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառելու, կամ կիրառման հնարավությունն որոշելու առումով։
Ի հիմնավորում վերոգրյալի` նշել է, որ Դատարանը չի արձանագրել անձի պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, նաև պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ, մինչդեռ, այն, որ ամբաստանյալը նախաքննության փուլում դեռևս իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարվածի համար, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, աջակցել է նախաքննությանը, բնութագրվում է դրական, նշված հանգամանքները բավարար էին գնահատելու որպես պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ։ Ավելին` նշվածը բավարար էր փաստելու, որ ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանն արդեն իսկ ուղղվել է և/կամ նրա ուղղումը միանգամայն հնարավոր է առանց փաստացի պատիժ կրելու։ Ոստի Դատարանի դիրքորոշումը բացառապես կալանքի ձևով պատիժ կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ անհիմն է և առարկայազուրկ, իսկ դատական ակտը` անօրինական է, անհիմն և չպատճառաբանված։
Պաշտպանը` վկայակոչելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով 01.06.2007 թվականի թիվ ՎԲ-84/07, Գ.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով 01.02.2008 թվականի թիվ ՎԲ-01/08, Ա.Ներսիսյանի վերաբերյալ գործով 12.06.2007 թվականի թիվ ՎԲ-124/07, Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով 26.10.2007 թվականի թիվ ՎԲ-192/07, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով 28.11.2008 թվականի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, նշել է, որ Դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը, դատական ակտով չի արձանագրել ամբաստանյալի` նախաքննության և դատաքննության ընթացքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելու, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալու և գործուն զղջալու հանգամանքները, չի գնահատել նշված հանգամանքները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության հարցը որոշելու առումով, ինչն էլ հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող` չհիմնավորված դատական ակտի կայացմանը` հանգեցնելով քրեադատավարական օրենքի էական խախտման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-378-րդ, 381-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է` բեկանել Դատարանի 06.06.2017 թվականի դատավճիռը և ամբաստանյալ Սևակ Ղոչիկյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:

3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը` ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի հիմնավորումները` պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Կ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոքում բարձրացված և վերլուծման ենթակա հարցերին անդրադառնալուց առաջ` անհրաժեշտ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում>>:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
<<Վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն այն ճիշտ չի գնահատել>>:
Ամբաստանյալ Սևակ Դերենիկի Ղոչիկյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը դատավարության որևէ մասնակցի կողմից չի վիճարկվում:
Չի վիճարկվում նաև առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով հաստատված ճանաչված որևէ փաստական հանգամանք, պաշտպան Կ.Խաչատրյանը` պատճառաբանելով, որ ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի ուղղվելը հնարավոր է նաև կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով, խնդրել է` վերջինիս նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել:
Նկատի առնելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Սևակ Դերենիկի Ղոչիկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված հանցանքի հիմնավորվածությունը` քննության առարկա չի դարձնում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
(…)
5) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը.
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
(…)>>:
Նշված իրավադրույթից երևում է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր:
Այսինքն` դատարանը նախ և առաջ որոշում է ամբաստանյալի` պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև` դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում, թե ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի՞ իր նկատմամբ նշանակված պատիժը` հաշվի առնելով առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դրա նպատակներին հասնելու հնարավորությունը:
Ըստ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթների` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հագամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով` դրանք բնութագրում են ինչպես կատարած հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Այսինքն` դատարանը կայացնելով մեղադրական դատավճիռ, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում թվարկված պատժատեսակներից /կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը/ որևէ մեկը` սահմանելով դրա չափը, այնուհետև համոզված լինելով, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու որոշում է դատապարտյալի վրա որոշակի պարտականություններ դնելով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները և չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, կատարելով իրավունքի զարգացմանը նպաստելու և օրենքի միատեսակ կիրառումն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը, մի շարք նախադեպային որոշումներով իրավական դիրքորոշում է ձևավորել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու թույլատրելիության վերաբերյալ:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված իրավադրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08, ԵՔՐԴ/0571/01/08, ԱՎԴ/0100/01/08, ԱՐԴ/0117/01/08, ԱՐԱԴ/0050/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԵԱՔԴ/0120/01/09, ԵԷԴ/0138/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԱՆԴ/0091/01/09, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում:
Վերոնշյալ որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն` պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
Ինչպես երևում է Դատարանի դատավճռից, ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը քննելիս, Դատարանը նշել է, որ հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած արարքի բնույթը, հասարակական վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, բնութագրվում է դրական, և ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, վերջինիս նկատմամբ նշանակել է կալանքի ձևով ռեալ պատիժ` հանգելով այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է միայն կալանքի ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դեպքում:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանն ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը պատշաճ ստուգման և իրավական գնահատականի չի արժանացրել իրենց համակցության մեջ, որի արդյունքում վերջինիս նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելն անթույլատրելի ճանաչելու հարցում` հանգել է ոչ իրավաչափ հետևության:
Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցը քննելիս, որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականցման հիմք` հաշվի է առնում վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալի անձնավորությունը, նրա անձը բնութագրող առանձին հատկանիշներն ու վարքագիծը` որպես օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, և արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրագործման, այնպես էլ` անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ:
Որպես ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ` Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համարվում է դատվածություն չունեցող անձ, բնակության վայրից բնութագրվում է դրական, ինչը հաստատված է <<ՇԵՆ 99>> համատիրության նախագահի կողմից 08.12.2016 թվականին տրված բնութագրվով (հատոր 1-ին, գ,թ. 88), ներկայումս զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ, ինչը հաստատված է ՀՀ Լոռու մարզի <<Մեծ Պարնու>> համայնքի ղեկավար Գ.Պալյանի կողմից 21.06.2017 թվականին տրված տեղեկանքով:
Որպես ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում, որ վերջինս ընդունել է մեղքը, ի սկզբանե դեպքի կապակցությամբ տվել է ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած հանցանքի համար, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, ինչն արտահայտվել է նրանում, որ ի սկզբանե նախաքննության մարմնին հաղորդել է այնպիսի տեղեկություններ, որոնք հետաքրքրություն են ներկայացրել և նախաքննության մարմնին մինչ այդ անհայտ են եղել, մասնավորապես այն, որ իր բացատրությամբ իրավապահ մարմինններին մանրամասնորեն հայտնել է, թե որտեղից է քաղել կանեփի բույսի տերևները, ինչպես է դրանք մանրացրել և չորացրել, խնամքին է գտնվում թոշակառու մայրը, իսկ ինքը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, ինչը հաստատված է <<ՇԵՆ 99>> համատիրության նախագահի կողմից 04.09.2017 թվականին տրված տեղեկանքով:
Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանք չի արձանագրում:
Ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցը քննելիս, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև դեպքից հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` այն, որ վերջինս դեպքից հետո` մեկ տարուց ավել գտնվելով ազատության մեջ, դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, ինչի մասին է վկայում այն փաստը, որ զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ և հոգում ընտանիքի հոգսերը:
Դրա հետ մեկտեղ` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալի կողմից մեղքն ընդունելը, կատարած հանցանքի համար անկեղծորեն զղջալն ու խոստովանական ցուցմունքներ տալը, հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը, արագացված դատաքննություն միջնորդելը` որպես նրա հետհանցավոր դրական վարքագիծ, դարձյալ վկայում է այն մասին, որ վերջինս այլևս գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու զղջացել է դրա համար, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է:
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի կողմից կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ռեալ (փաստացի) կրելը, կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ նրա ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա:
Վերոգրյալից հետևում է, որ ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի անձը բնութագրող տվյալների, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոգրյալ հանգամանքների գնահատումն իրենց համակցության մեջ հնարավորություն են տալիս վերջինիս դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող անձ, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ` որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս և էական նշանակություն ունեն դատարանի կողմից նրա նկատմամբ ինչպես պատիժ նշանակելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննելիս:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը մատնանշված բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցությամբ էականորեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Սևակ Ղոչիկյանի կողմից կատարած հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, և հիմք են հանդիսանում վերջինիս նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու համար:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Կ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները` ամբաստանյալ Սևակ Ղոչիկյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, հիմնավորված են, սույն գործի շրջանակներում առկա են նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու ռեալ և օբյեկտիվ հիմքեր, ամբաստանյալի ուղղվելը և դաստիարակվելը հնարավոր է նաև առանց կալանքի ձևով նշանակված պատիժը կրելու, որի պայմաններում հնարավոր է հասնել արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, այն բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անթույլատրելիության վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը հիմնավորված չէ, ուստի նրա նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը կրելու մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի հունիսի 06-ի դատավճիռը պետք է փոփոխել, ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով համապատասխան ժամկետով փորձաշրջան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ և 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի հունիսի 06-ի դատավճիռը` Սևակ Դերենիկի Ղոչիկյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, փոփոխել Ս.Ղոչիկյանի նկատմամբ նշանակված պատժի կրման մասով:
Սևակ Դերենիկի Ղոչիկյանի նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և 2017 թվականի հունիսի 06-ի դատավճռով նրա նկատմամբ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Փորձաշրջանի ընթացքում ամբաստանյալ Սևակ Դերենիկի Ղոչիկյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը` ըստ ամբաստանյալի բնակության վայրի:
Ամբաստանյալ Ս.Ղոչիկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, պահպանել` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ


Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ