ԵԿԴ/0178/11/17
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ԲՈՂՈՔԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

30 նոյեմբերի 2017թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանըª նախա•ահությամբ` դատավոր Գ.Պողոսյանի, քարտու-ղարությամբ` Ն.Թումանյանի, մասնակցությամբ ՀՀ •լխավոր դատախազության ՀԿԳ քննութ-յան վարչության ավա• դատախազ Վ.Պողոսյանի, (այսուհետ նաևª Դատախազ), դատարա-նում` դռնբաց դատական նիստում, քննելով դիմող Դ.Գյուրջյանի (այսուհետ նաևª Դիմող) բողո-քը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի նախապատմությունը.

Ա.Գրի•որյանը ենթադրյալ հանցա•ործության մասին հաղորդմամբ 31.07.2017թ. դիմել է ՀՀ •լխավոր դատախազին:
ՀՀ •լխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության վարչության ավա• դատախազ Վ.Պո-ղոսյանը •րությամբ պատասխանել է Ա.Գրի•որյանի դիմումին:
Դիմողը 21.08.2017թ. Դատախազի ան•ործությունը բողոքարկել է վերադաս դատախա-զին:
ՀՀ •լխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանը 28.08.2017թ. որոշմամբ մերժել է Դի-մողի բողոքը` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ:
Դիմողը 02.10.2017թ-ին բողոք է ներկայացրել դատարան:

Բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Դատարան ներկայացրած բողոքով Դիմողը խնդրել է կայացնել դատական ակտ Արթուր Գրի•որյանի` դատախազության ան•ործությամբ և դրա դեմ ներկայացված բողոքը մերժելու մասին որոշմամբ առաջացած իրավունքների և ազատությունների խախտումը վերացնելու վա-րույթն իրականացնող մարմնի` (կոնկրետ դեպքում` ՀՀ •լխավոր դատախազության) պարտա-կանության մասին:
Դիմողի բողոքի համաձայն.
ՙՆախապատմությունն ու փաստական հան•ամանքները©
27©07©2017թ©« Սյունիքի մարզպետ Վահե Հակոբյանի կողմից իր պաշտոնեկան և/կամ ծառայողական լիազորությունների հնարավոր չարաշահման դեպքերի մասին վկայող վերո-նշյալ փաստական հան•ամանքների վրա հղում կատարելով« մեր վստահորդ Արթուր Գրի-•որյանը ՀՀ •լխավոր դատախազություն է ներկայացրել հանցա•ործության մասին հաղորդումª նշելով հետևյալ փաստական հան•ամանքները©
ՙ2016թ© դեկտեմբերի 27-ին Կապան քաղաքում տեղի ունեցած քննարկման ընթացքում Մարզպետ Հակոբյանը նշել է ՙՍյունիքի զար•ացման և ներդրումների հիմնադրամի՚ ստեղծման մասին նշելով« որ այդ հիմնադրամին փոխանցված ֆինանսական միջոցները ուղղել են ՙԶան-•եզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի բարե•ործական հիմնդրամին՚« որի հո•աբարձունե-րի խորհրդի նախա•ահ է հանդիսանում ինքը« ու նաև ՙպարտքով՚ իրենցից •ումարներ են վերցրել վերադարձնելու նպատակով ¥կից ներկայացվում են տեսա•րությունները ամբողջական և կրճատված տարբերակներով¤:
Գտնում եմ« որ հոկտեմբեր ամսին մարզպետ նշանակված Հակոբյանը« ով մինչև մարզ-պետ նշանակվելը հանդիսացել է ՙԶան•եզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ՚ ՓԲ ընկերու-թյան ադմինիստրատիվ տնօրեն և նույն ընկերության •լխավոր տնօրենի առաջին տեղակալ« մարզպետ նշանակվելուց հետո« իր պաշտոնեական լիազորություններն անցնելով« ՙՍյունիքի զար•ացման և ներդրումների հիմնադրամի՚ հանրային միջոցները տրամադրել է մասնավոր հանքարդյունաբերական ընկերությանը կից հիմնադրամին: Ներկայացված փաստի հիման վրա անհրաժեշտ է քրեաիրավական •նահատական տալ մարզպետի և մասնավոր առևտրային ըն-կերության ֆինանսական միջոցները տնօրինող հիմնադրամի հո•աբարձուների խորհրդի նա-խա•ահի •ործառույթները համատեղելու ընթացքում իրականացված ֆինանսական •ործարք-ների օրինականությունը և այդ ընթացքում պաշտոնեական լիազորություններն անցնելով •ույ-քային վնաս պատճառելու փաստերին: Մասնավորապես« ի±նչ հետևանքներ են առաջացել եր-կու հիմնադրամների միջև ոչ բանկային ֆինանսական փոխանցումներ կատարելու համար« կամ ինչ իրավական հիմքերով են իրականացվել մարզպետի նշած •ործարքները և ինչ չափի հնա-րավոր •ույքային վնաս է պատճառվել պետությանը կամ կազմակերպություններին դրա հետև-անքով:
Հաշվի առնելով« որ իր տարեվերջյան հաշվետվության ընթացքում մարզպետ Հակոբյանը մի քանի ան•ամ մատնանշում է իր կնոջ կողմից ղեկավարվող ՙՀանրային դիվանա•իտություն՚ հասարակական կազմակերպության •ործունեության մասին« անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյոք մարզպետ Հակոբյանը չի օ•տա•ործել իր պաշտոնեական դիրքը ՙՍյունիքի զար•ացման և ներ-դրումների հիմնադրամի՚ կամ ՙԶան•եզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի բարե•ործական հիմնադրամի՚ ֆինանսական միջոցները անձնական կամ խմբային շահերի սպասարկման հա-մար օ•տա•ործելու նպատակով ¥ներկայացվում է մարզպետի կնոջ էլիզաբեթ Պետրոսյանի հայտարարա•իրը սեփականության իրավունքով պատկանող •ույքի և եկամուտների վերաբեր-յալ¤: Կից ներկայացվող նյութերից հետևում է« որ այդ միջոցները կարող էին ուղղակի դիտավո-րությամբ օ•տա•ործվել այլ կազմակերպությունների և անձանց դեմ վերջիններիս վարկաբեկող հոլովակների պատրաստման և տարածման« համակար•չային ¥հաքերային¤ հանցա•ործու-թյունների կատարման համար ելնելով անօրինական խմբային շահերից և կոռուպցիոն բնույթի այլ նպատակններից:
Փաստ 2©
2017թ© ապրիլի 10-ին Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում Արդյունահանող ճյուղե-րի թափանցիկության նախաձեռնության ¥այսուհետ` ԱՃԹՆ¤ •ործընթացի շրջանակներում տե-ղի է ունեցել Բազմաշահ առու խմբի ¥այսուհետ ԲՇԽ¤ քաղաքացիական հասարակության խըմ-բակցության նիստ« որի ընթացքում ՙՀասարակության ձայն՚ ¥Civil Voisce¤ հասարակական կազմակերպության ներկայացուցիչ Արթուր Համբարձումյանը ներկայացրել է փաստաթղթերի պատճեններ« որոնց համաձայն ՙԶան•եզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ՚ ՓԲ ընկերու-թյունը մոտ 200 միլիոն դրամ է փոխանցել Կապան քաղաքում •ործող մի քանի հասարակական կամակերպությունների իր •ործունեության համար հանրային աջակցություն ապահովելու նպա-տակով ¥կից ներկայացվում է նիստի արձանա•րության և ներկայացված փաստաթղթերի պատ-ճենները¤: Տրամադրված պատճենների զննությունից առաջանում են կասկածներ« որ դրանք կարող են կեղծված լինել: Մինչ օրս չեն ներկայացվել տրամադրված պատճենների բնօրինակ-ները:
Ներկայացված փաստաթղթերից մեկում նշված է 81 միլիոն դրամի փոխանցման մասին« որի մասին նշված է նաև 2016թ© նոյեմբերի 25-ին ՙֆեյսբուք՚ սոցիալական ցանցի փակ խմբում տեղադրված անիմացիոն հոլովակում ¥հոլովակը ներկայացված է կից տրմադրված սկավառակում« այն կարելի է դիտել նաև ստորև նշված հղմամբ (...):
Նկարա•րված փաստական հան•ամանքները ստեղծում են հիմքեր ուրվա•ծելու անձանց շրջանակը« որոնց մասնակցությամբ իրականացվող քննչական այլ դատավարական •ործողու-թյունների միջոցով կարող է բացահայտվել հասարակական կազմակերպություններին և ան-հատ անձանց վարկաբեկող հոլովակի ստեղծմանը մասնակցած սուբյեկտներին և դրանում Սյունիքի մարզպետ Վահե Հակոբյանի ֆինանսական« կազմակերպչական և այլ ներ•րավվա-ծությանը իր լիազորություններն անցնելով:
Փաստ 3©
Նույն նիստի ընթացքում Արթուր Համբարձումյանի ներկայացրած տեղեկատվության համաձայն« ՙԶան•եզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ՚ ՓԲ ընկերության կողմից Կա-պանում •ործող հասարակական միավորումներին ուղղված ֆինանսական փոխանցումների վե-րաբերյալ փաստաթղթերը իրեն է տրամադրել ՙՀասարակության ձայն՚ հասարակական կազ-մակերպության •ործընկեր ՙՀանրային դիվանա•իտություն՚ ¥Paradiplomacy¤ հասարակական կազմակերպությունը ¥նիստն ամբողջությամբ տեսաձայնա•րվել է¤: ՀՀ արդարադատության նախարարության իրավաբանական անձանց պետական ռե•իստրի տվյալներով 2017թ© մարտի 24-ից սկսած ՙՀանրային դիվանա•իտություն՚ հասարակական կազմակերպության նախա•ա-հը Սյունիքի մարզպետ Վահե Հակոբյանի կինը էլիզբեթ Պետրոսյանն է ¥կից ներկայացվում է դրա վերաբերյալ հիմնավորում¤: 2017թ© ապրիլի 5-ին թարմացված տվյալների համաձայն նույն ընկերության վեբ-կայքի համար որպես ադմինիստրատիվ և տեխնիկական կոնտակտ է նշված տիկին Պետրոսյանը: Մինչ ապրիլի 5-ի փոփոխությունը ՙՀանրային դիվանա•իտություն՚ հա-սարակական կազմակերպության վեբ-կայքի ադմինիստրատիվ և տխնիկական կոնտակտ էր նշված ՙՀասարակության ձայն՚ հասարակական կազմակերպության ներկայացուցիչ Բաբկեն Հարությունյանը« ինչը վկայում է այս երկու հասարակական միավորումների •ործառնական վախկապակցվածության մասին:
Նշված փաստաթղթերը Էլիզաբեթ Պետրոսյանին կարող էր տրամադրել միայն •որ-ծարքի երկու կողերից մեկը: Կան հիմնավոր կասկածներ պնդելու« որ մարզպետ Հակոբյանը« անձնական և խմբային շահերից ելնելով« կատարել է մարզպետի լիազորությունների հետ ան-համատեղելի արարք իր հետ փոխկապակցված անձանց միջոցով հաշվեհարդար տեսնելով հասարակական-բնպահպանական •ործունեությամբ զբաղված անհատների և կազմակերպու-թյունների հետ: Նշված արարքը էական վնաս է պատճառել հասարակական կազմակերպու-թյուններին և պետությանը: Նախ« քաղաքացիական հասարակության •ործունեությանը վարչա-կան մարմնի միջամտության պատճառով անհնարին է դառնում ԱՃԹՆ-ին անդամակցելու Հա-յաստանի հետա•ա հնարավորությունը« և Հայաստանը զրկվում է այդ նախաձեռնությանը ան-դամակցելու պայմանով միջազ•ային ֆինանսական աջակցությունից: Երկրորդ« մարզպետի հետ փոխկապակցված այլ սուբյեկտների ձեռքով նպատակամղված վարկաբեկվում են մարզ-պետի համար անհաճո հասարակական կազմակերպություններն ու հանրային •ործունեությամբ զբաղվող անձիք էական վնաս պատճաոելով վերջիններիս հեղինակությանը՚:
Ներկայացված հաղորդումը ուսումնասիրվել է ՀՀ •լխավոր դատախազության ՀԿԳ քննու-թյան վարչության ավա• դատախազ Վ©Պողոսյանի կողմից« սակայն արդյունքում չի կայացվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 181-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումներից որևէ մեկը« այլ նշված դատախազը Արթուր Գրի•որյանին է պատասխանել 09©08©2017թ© թվա•րված •րությամբ ¥այսուհետ նաև Գրություն¤« որն Արթուր Գրի•որյանի կողմից ստացվել է 12.08.2017թ.` այդպիսով դրսևորելով ապօրինի ան•ործություն:
Այնուամենայնիվ« •րության մեջ դատախազ Վ.Պողոսյանը նշել է« որ հանցա•ործության մասին հաղորդման մեջ նշված հան•ամանքները ընդամենը Արթուր Գրի•որյանի ենթադրու-թյուններն են և կոնկրետ փաստեր չեն պարունակում Սյունիքի մարզպետ Վահե Հակոբյանի կողմից իր պաշտոնեական լիազորությունները չարաշահելու կամ որևէ անձի կողմից փաստա-թղթեր կեղծելու կապակցությամբ« ինչի հետևանքով էլ նշված հաղորդումը չպետք է քննարկվի հանցա•ործության մասին հաղորդումների քննարկման ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-•րքով սահմանված ընթացակար•ով:
Վերոնշյալ •րությունը Արթուր Գրի•որյանը ստացել է 12©08©2017թ© և սահմանված ժամ-կետի պահպանմամբ` 21©08©2017թ© ներկայացուցիչների միջոցով ներկայացրել է բողոք վերա-դաս դատախազին:
31©08©2017թ© փոստային ծառայության միջոցով ստացվել է ՀՀ •լխավոր դատախազի տե-ղակալ Ր.Ասլանյանի որոշումը 21©08©2017թ© բողոքը մերժելու մասին: Մերժման հիմքում դրվել է նույն վերլուծությունը« որը դրվել էր դտախազ Վ.Պողոսյանի 09©08©2017թ© •րության հիմքում:
Բողոքի իրավական հիմքերն ու հիմնավորումները©
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 214-րդ հոդվածի 1-ին մասի դիսպոզիցիայից բխում է« որ առևտը-րային կամ այլ կազմակերպությունների ծառայողների կողմից իրենց կար•ադրիչ կամ այլ լիա-զորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օ•տին օ•տա•ործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպա-տակով օ•տա•ործելը« եթե դրա արդյունքում անձանց« կազմակերպությունների կամ պետու-թյան իրավունքներին ու օրինական շահերին պատճառվել է էական վնաս ¥նույն հոդվածի 2-րդ մասով առաջացրել է ծանր հետևանքներ¤« հանցա•ործություն է:
Սույն բողոքի առաջին բաժնում մեջբերված փաստերի շարադրանքը վկայում է այն մասին« որ Սյունիքի մարզպետ Վահե Հակոբյանի •ործողությունները հնարավոր է պարունա-կում են ՀՀ քրեական օրենս•րքի 214-րդ հոդվածով նախատեսված հանցա•ործության հատկա-նիշներ: Խոսքը մասնավորապես մեկ հիմնադրամի« որի հո•աբարձուների խորհրդի նախա•ահն է ի պաշտոնե Վահե Հակոբյանը ¥ՙՍյունիքի զար•ացման և ներդրումների հիմնադրամ՚¤ ֆի-նանսական միջոցների մեկ այլ հիմնադրամին« որի հո•աբարձուների խորհդրի նախա•ահը կրկին Վահե Հակոբյանն է ¥ՙԶան•եզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի բարե•ործական հիմնադրամ՚¤ ուղղելու մասին է« ինչպես նաև սեփական միջոցները այլ կազմակերպության հա-շիվներին փոխանցված լինելու պայմաններում այդ նույն հիմնադրամից պարտքով •ումարներ վերցնելու մասին է« ինչն ակնհայտորեն չի բխում ՙՍյունիքի զար•ացման և ներդրումների հիմ-նադրամ՚ կազմակերպության շահերից և ողջամիտ կասկածներ է հարուցում կոնկրետ Վահե Հակոբյանի և/կամ նշված հիմնադրամի հո•աբարձուների խորհրդի այլ անդամների կողմից իրենց լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օ•տին օ•տա•ործելու հան•ամանքի մասին: Ինչպես նշվում է սույն բողոքի փաստերի բաժնում Վահե Հակոբյանը իր հրապարակային ելույթում մեկ հիմնադրամի դրամային միջոցները մեկ այլ հիմնադրամին ուղղելու հան•ամանքը պատճառաբանում է այն հան•ամանքով« որ ՙՍյու-նիքի զար•ացման և ներդրումների հիմնադրամ՚-ն իր սեփական բանկային հաշիվը չունի« ինչը հան•եցնում է իր •ործունեության համար հայթայթած միջոցները սեփական հաշիվներից տնօ-րինելու անհնարինության« այնինչ այդ պատճառաբանության անարժանահավատությունը հիմ-նավորվում է հենց այն հան•ամանքով« որ բանկային հաշիվ չունենալու դեպքում նույն հիմնա-դրամը պարտքով •ումար չէր կարող վերցնել ՙԶան•եզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի բարե•ործական հիմնդրամ՚-ից« իսկ եթե այդ •ումարները ՙպարտքով վերցնելու՚ ընթացակար-•ը չի փաստաթղթավորվել« կամ փաստաթղթավորվել է ոչ պատշաճ ¥երրորդ ¥դրածո¤ անձանց ներ•րավմամբ« հիմնադրամի բանկային հաշիվ չհանդիսացող հաշվի ներառմամբ« կամ կեղծ/ շինծու •ործարքներով¤ ապա առկա են •ումարների ստվերային շրջանառություն և կոռուպցիոն ռիսկեր« որոնք կարող են պայմանավորված լինել մարզպետի պաշտոնը զբաղեցնող անձի երկու հիմնադրամների հո•աբարձուների խորհուրդների նախա•ահների պաշտոնների համատեղ-մամբ:
Բացի վերո•րյալից« նախորդ բաժնում տեղ •տած և դատախազությանը ներկայացված փաստական հան•ամանքներից բխում է նաև առերևույթ կասկած այն մասին« որ Վահե Հակոբ-յանը« զբաղեցնելով նախկինում ՙԶան•եզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ՚ ՓԲԸ-ի վարչա-կան տնօրենի պաշտոնը« իր կնոջ` էլիզաբեթ Պետրոսյանի ղեկավարած ՙՀանրային դիվանա-•իտություն՚ հասարակական կազմակերպությանն է փոխանցել մի շարք նշված ընկերության մասնավոր •ործունեությանը վերաբերող փաստաթղթեր` Արթուր Գրի•որյանի« Ին•ա Զարաֆ-յանի և մի շարք այլ անձանց վարկաբեկելու նպատակով« այսինքն` այս դեպքում ևս օ•տա-•ործել է իր նախկինում ունեցած լիազորությունները« ՙԶան•եզուրի պղնձամոլիբդենային կոմ-բինատ՚ ՓԲԸ-ի փաստաթղթերին հասանելիությունը իր կամ այլ անձաևց շահերի սպասարկ-ման նպատակով:
Հաշվի առնելով այն հան•ամանքը« որ Արթուր Գրի•որյանի հաղորդումը պարունակում էր հնարավոր հանցա•ործության մասին վկայող որոշ փաստական հան•ամանքներ •տնում ենք« որ ՀՀ •լխավոր դատախազության կողմից դրան Գրությամբ պատասխանելը իրավաչափ չէ« չի բխում ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածից« ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 35-րդ և 181-րդ հոդվածներից: Նման ան•ործությամբ խախտվել է Արթուր Գրի•որ-յանի« որպես հանցա•ործության մասին հաղորդում ներկայացրած անձի« ինչպես նաև` հնարա-վոր հանցա•ործությունից տուժած անձի իրավաչափ շահն ու իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցի իրավունքները:
ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն© ՙՊետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի •ործողություններ« որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 35-րդ հոդվածի համաձայն© ՙՔրեական •ործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել« իսկ հարուցված քրեա-կան •ործի վարույթը ենթակա է կարճման« եթե բացակայում է
հանցա•ործության դեպքը կամ արարքի մեջ հանցակազմ չկա©©©՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 181-րդ հոդվածի համաձայն© ՙՀանցա•որ-ծության մասին տեղեկություն ստանալու յուրաքանչյուր դեպքում ընդունվում է հետնյալ որոշումներից մեկը`
1.քրեական •ործ հարուցելու մասին©
2.քրեական •ործ հայտւցելը մերժելու մասին©
3.հաղորդումն ըստ ենթակայության հանձնելու մասին՚:
ՀՀ •լխավոր դատախազությունը Գրության մեջ նշել է« որ ներկայացված դիմումը հնա-րավոր չէ դիտարկել որպես հաղորդում հանցա•ործության մասին« քանի որ դրա մեջ առկա չէ հանցա•ործության հատկանիշներ պարունակող որևէ տեղեկատվություն: Նման դիրքորոշումը առաջին հերթին չի բխում հաղորդման մեջ ներկայացված փաստական հան•ամանքներից« իսկ հաղորդման կապակցությամբ դատախազության կողմից դրսևորված ան•ործությունը` ՀՀ քրեա-կան դատավարության օրենս•րքով սահմանված հաղորդումների քննարկման համար սահման-ված իրավական ընթացակար•ից: Այսպես« հաղորդման մեջ նշված են եղել այնպիսի փաստա-կան տվյալներ« որոնք առերևույթ վկայում են Վահե Հակոբյանի« հնարավոր է նաև այլ անձանց •ործողություններում հնարավոր հանցակազմերի առկայության մասին ¥տես սույն բողոքի 2©1- 2©3 կետերը¤: Նման պայմաններում հաղորդում տված անձինք դատախազությանն են փոխան-ցել այնպիսի տեղեկատվություն« որոնք ուղղակիորեն պարունակում են հանցա•ործությունների հատկանիշներ« ինչը առաջացնում է հաղորդումը ստացած մարմնի` այս դեպքում ՀՀ •լխավոր դատախազության համար պարտականություն քննարկել հաղորդումն ու դրա արդյունքում կայացնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքով« հատկապես` դրա 181-րդ հոդվածով նա-խատեսված որոշումներից մեկը© 1¤ քրեական •ործ հարուցելու մասին« 2¤ քրեական •ործ հարուցելյը մերժելու մասին կամ 3¤ հաղորդումն ըստ ենթակայության հանձնելու մասին: հանցա•ործություն-ների մասին տեղեկատվության առկայության պայմաններում հաղորդումը չքննարկելու և դրա կապակցությամբ որևէ որոշում չկայացնելու լիազորություն նախաքննության մարմինը կամ դա-տախազությունը պարզապես չունեն:
Ինչ վերաբերում է այս հարցի կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևա-վորած դատական պրակտիկային« ապա այն ևս հստակորեն փաստում է« այն« որ հանցա•որ-ծության հատկանիշներ պարունակող յուրաքանչյուր հաղորդում պարտադիր ենթակա է քըն-նարկման ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 180-րդ հոդվածի կար•ով« ինչի արդյուն-քում պետք է կայացվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 181-րդ հոդվածով սահման-ված որոշումներից մեկը: Այսպես©
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-133/07 որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը« հա-մաձայն որի© ՙՀանցա•ործության մասին հաղորդումը որպես քրեական •ործ հարուցելու առիթ իրենից ներկայացնում է ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձի •րավոր կամ բանավոր դի-մումը քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնին` կոնկրետ հանցա•ործության տարրեր պարունակող նախապատրաստվող կամ կատարած հանցա•ործության մասին տեղեկատվու-թյամբ: ¥©©©¤ Քրեական •ործի հարուցման առիթները պետք է բովանդակեն տեղեկություն հան-ցա•ործության հատկանիշները մատնանշող տվյալների առկայության մասին: Միայն այս դեպ-քում դրանք կարող են հիմք հանդիսանալ ստու•ելու և քրեական •ործ հարուցելու կամ հարու-ցումը մերժելու որոշում ընդունելու համար: Այսինքն` քրեական •ործ հարուցելու առիթ կարող է հանդիսանալ ոչ թե ցանկացած« այլ միայն հանցա•ործության մասին արված հաղորդումը՚:
Մեկ այլ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ես անդրադարձել է հանցա•ործության մասին հաղորդմանը •րությամբ պատասխանելու իրավաչափության հարցին« մասնավորապես թիվ ԵԿԴ/0118 /11/13 •ործով կայացված որոշման մեջ արտահայտելով հետևյալ իրավական դիրքորոշումը© ՙՄիևնույն ժամանակ« հանցա•ործության մասին հաղորդումը« այդ թվում` ֆիզիկական անձի կողմից տըր-ված« չի կարող լինել վերացական կամ ընդհանուր բնույթի: Որպեսզի հաղորդումը հիմք հան-դիսանալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 181-րդ հողվածով նախատեսված որոշում-ներից որևէ մեկը կայացնելու համար« այն պետք է բովանդակի տվյալներ կոնկրետ հան-ցա•ործության մասին: Վերո•րյալը սակայն չի նշանակում« որ անձն իր հաղորդման մեջ պետք է ներկայացնի այնպիսի փաստական տվյալներ« որոնք իրենց բնույթով բավարար լինեն հանցա-•ործության հատկանիշների առկայությունն առերևույթ հաստատված համարելու համար: Գործ հարուցելու առիթի օրինականությունը և հիմքերի բավարար լինելն ստու•ելու պարտականու-թյունը քրեական •ործի հարուցման փուլում կրում են հետաքննության մարմինը« քննիչը և դա-տախազը` օրենքով իրենց վերապահված լիազորությունների շրջանակներում և հանրային-իրա-վական պարտավորություններին համապատասխան: Այս փուլում վարույթն իրականացնող մարմինը հաղորդման նախնական ստու•ման միջոցով հանցա•ործության հատկանիշներ մատ-նանշող բավարար փաստական տվյալներ ձեռք բերելու դեպքում« ինչպես նաև քրեական •ործի վարույթը բացառող դատավարական ար•ելքների բացակայության պայմաններում պարտավոր է հարուցել քրեական •ործ« հակառակ դեպքում` որոշում կայացնել քրեական •ործի հարուցումը մերժելու մասին՚:
Այս դիրքորոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հստակ սահմանա•իծ է դնում ՙկոնկրետ հանցա•ործության մասին տվյալներ՚ և ՙհանցա•ործության հատկանիշների առկայությունն առերևույթ հաստատված համարելու համար բավարար տվյալներ՚ եզրերի միջև և հաստատում է այն հայտնի իրողությունը« որ հանցա•ործության մասին հաղորդումը պետք է պարունակի տվյալներ հանցավոր արարքի կատարման մասին ¥տվյալներ հանցա•ործության դեպքի մասին¤« իսկ անձի •ործողություններում հանցակազմի առկայության կամ բացակայության հիմ-նավորումը նախաքննության մարմնի և վերահսկող դատախազության այլ ոչ հաղորդում ներ-կայացրած անձի պարտականությունն է« որը պետք է կատարվի քննության շրջանակում: Ինչ վերաբերում է կոնկրետ հանցա•ործության հատկանիշներ պարունակող •ործողությունների կամ ան•ործության մասին տեղեկատվությանը« ապա այն ավելի քան ամբողջական կերպով ներկայացվել է հաղորդմամբ՚:
Դիմողը չի ներկայացել դատական նիստին, և դատարանի որոշմամբ բողոքը քննվել է նրա բացակայությամբ:

Բողոքի դեմ առարկությունները և հիմնավորումները.

Դատախազը, բացատրությւամբ ներկայացնելով Ա.Գրի•որյանին ուղարկված իր •րա-վոր պատասխանը, պնդեց դրա ու ՀՀ •լխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանի 28.08. 2017թ. որոշման պատճառաբանությունները և նույն հիմնավորումներով խնդրեց մերժել Դիմողի բողոքը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունը, պատճառաբանությունները և եզրահան•ումը.

Դատարանը, քննության առնելով բողոքը, լսելով Դատախազի բացատրություններն ու հետազոտելով բողոքի վերաբերյալ նյութերը, •տնում է, որ Դիմողի բողոքը պետք է մերժվի` հե-տևյալ պատճառաբանություններով.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 290-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1© Հետաքննության մարմնի աշխատակցի« քննիչի« դատախազի« օպերատիվ-հետախու-զական •ործողություններ իրականացնող մարմինների` սույն օրենս•րքով նախատեսված որո-շումների և •ործողությունների օրինական և հիմնավոր չլինելու դեմ բողոքները դատարան կա-րող են ներկայացվել կասկածյալի« մեղադրյալի« պաշտպանի« տուժողի« քրեական դատավա-րության մասնակիցների« այլ անձանց կողմից« որոնց իրավունքները և օրինական շահերը խախտվել են այդ որոշումներով և •ործողություններով« և եթե նրանց բողոքները չեն բավարար-վել դատախազի կողմից:
2© Սույն հոդվածի առաջին մասում նշված անձինք իրավունք ունեն նաև դատարան բո-ղոքարկել հանցա•ործությունների վերաբերյալ հաղորդումներն ընդունելուց« քրեական •ործ հա-րուցելուց հետաքննության մարմնի« քննիչի և դատախազի հրաժարվելը« ինչպես նաև քրեական •ործը կասեցնելու« կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումները` սույն օրենս•րքով նախատեսված դեպքերում:
3© (...):
4© (...):
5© Բողոքը ճանաչելով հիմնավորված` դատավորը որոշում է կայացնում անձի իրավունք-ների և ազատությունների խախտումը վերացնելու` վարույթն իրականացնող մարմնի պարտա-կանության մասին: Գտնելով« որ բողոքարկված •ործողությունները կատարված են օրենքին հա-մապատասխան« և անձի իրավունքները կամ ազատությունները խախտված չեն« դատարանը որոշում է կայացնում բողոքը մերժելու մասին: Դատավորի որոշման պատճենն ուղարկվում է դի-մողին և վարույթն իրականացնող մարմնին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 175-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական •ործ հարուցելու` նույն օրենս•րքով նախատեսված առիթների և հիմքերի առկայության դեպքում դա-տախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը, իրենց իրավասության շրջանակներում, պարտա-վոր են քրեական •ործ հարուցել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 176-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական •ործ հարուցելու առիթներն են`
1¤ հանցա•ործությունների մասին ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց հաղորդում-ները` ուղղված հետաքննության մարմնին, քննիչին, դատախազին©
2¤ հանցա•ործությունների մասին լրատվության միջոցների հաղորդումները©
3¤ հետաքննության մարմնի, քննիչի, դատախազի, դատարանի, դատավորի կողմից հան-ցա•ործության մասին տվյալների, հանցա•ործության նյութական հետքերի և հետևանքների հայտնաբերումը` իրենց լիազորություններն իրականացնելիս,
ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հան-ցա•ործությունների մասին հաղորդումները պետք է քննարկվեն և լուծվեն անհապաղ, իսկ •ործ հարուցելու առիթի օրինականությունը և հիմքերի բավարար լինելն ստու•ելու անհրաժեշտութ-յան դեպքում` դրանց ստացման պահից 10 օրվա ընթացքում:
Այսինքն, համապատասխան որոշման կայացմամբ քրեական •ործ կարող է հարուցվել կամ հարուցումը մերժվել միայն օրենքով նախատեսված օրինական առիթների և բավարար հիմ-քերի առկայության դեպքում, ու քրեական •ործ հարուցելու առիթ կարող է հանդիսանալ ոչ թե ցանկացած, այլ միայն հանցա•ործության մասին արված հաղորդումը:
Նման իրավական դիրքորոշում է հայտնել Վճռաբեկ դատարանը` 13.07.2007թ. կայաց-ված ՎԲ-133/07 որոշմամբ •տնելով, որ. ՙՀանցա•ործության մասին հաղորդումը` որպես քրեա-կան •ործ հարուցելու առիթ, իրենից պետք է ներկայացնի ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձի •րավոր կամ բանավոր դիմումը քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնին` կոնկ-րետ հանցա•ործության տարրեր պարունակող նախապատրաստվող կամ կատարված հանցա-•ործության մասին տեղեկատվությամբ:
Առիթը պայման է, որի առկայության դեպքում օրենքը լիազորում է իրավասու մարմիննե-րին և պաշտոնատար անձանց մտնել իրավահարաբերությունների մեջ, կատարել •ործողութ-յուններ, որոնք իրենց միասնությամբ ներկայացնում են քրեական դատավարության սկզբնական փուլի •ործունեություն:
Քրեական •ործի հարուցման առիթները պետք է բովանդակեն տեղեկություն հանցա•որ-ծության հատկանիշները մատնանշող տվյալների առկայության մասին: Միայն այդ դեպքում դրանք կարող են հիմք հանդիսանալ ստու•ելու և քրեական •ործ հարուցելու կամ հարուցումը մերժելու որոշում ընդունելու համար: Այսինքն, քրեական •ործ հարուցելու առիթ կարող է հան-դիսանալ ոչ թե ցանկացած, այլ միայն հանցա•ործության մասին արված հաղորդումը՚:
Նշված դիրքորոշումը զար•ացվել է նաև Վճռաբեկ դատարանի 2014թ. մայիսի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0118/11/13 որոշմամբ:
Բողոքի վերաբերյալ ներկայացված նյութերի համաձայն`
Դիմողը 31.07.2017թ. հանցա•ործության մասին հաղորդմամբ դիմել է ՀՀ •լխավոր դա-տախազ Ա.Դավթյանին և խնդրել է պարզել Սյունիքի մարզպետ Վահե Ալբերտի Հակոբյանի կապը ՙԶան•եզուրի պզնձամոլիբդենային կոմբինատ՚ ՓԲ ընկերության և դրան կից բարե•որ-ծական հիմնադրամի, ինչպես նաև ՙՍյունիքի զար•ացման և ներդրումների հիմնադրամի՚ շըր-ջանակներում իրականացված ֆինանսական •ործարքների հետ, պարզել անձնական և խմբա-յին շահերից ելնելով` վերը նշված հիմնադրամների միջոցների օ•տա•ործման հնարավոր փաս-տերը` իր կնոջ կողմից ղեկավարվող հասարակական կազմակերպության և դրա հետ փոխկա-պակցված այլ կազմակերպությունների և անձանց միջոցով ու նշել է նաև, որ անհրաժեշտ է պարզել մարզպետ Հակոբյանի առնչությունը հասարակական կազմակերպությունների և ան-հատ անձանց դեմ կազմակերպված` վարկաբեկող անիմացիոն հոլովակի նկարահանման ու տարածման հետ, ինչը էական •ույքային վնաս է պատճառել անձանց, հասարակությանը և պե-տությանը, անձանց ու կազմակերպությունների հեղինակությունը վարկաբեկելու, ինչպես նաև պետության ԱՃԹՆ անդամակցության և դրանով պայմանավորված վարկանիշի ու միջազ•ային ֆինանսական աջակցության հնարավորությունը ար•ելափակելու միջոցով:
Միաժամանակ հայտնելով, որ թվարկված •ործողությունները անհամատեղելի են մարզ-պետի պաշտոնեական լիզորությունների հետ, դրանք առաջացրել են հանրային սուր լարվածու-թյուն, խնդրել է հաղորդումը քննության ուղարկել ըստ ենթակայության:
ՀՀ •լխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության վարչության ավա• դատախազ Վ.Պո-ղոսյանը •րավոր պատասխան է ուղարկել Ա.Գրի•որյանինª նշելով, որ Սյունիքի մարզպետ Վ. Հակոբյանի կողմից պաշտոնեակաան լիազորությունները չարաշահելու վերաբերյալ հաղորդ-ման մեջ կոնկրետ փաստեր ներկայացված չեն, դրանք ենթադրություններ են, ինչը Ռ.Նիազյա-նի և Է.Կարապետյանի վերաբերյալ •ործերով Վճռաբեկ դատարանի կայացրած որոշումներին համապատասխան` չի կարող հիմք հանդիսանալ, որպեսզի ֆիզիկական անձի կողմից ներկա-յացված հաղորդումը քննարկվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքով նախատեսված ըն-թացակար•ով:
Հայտնել է նաև, որ հաղորդման մեջ որևէ անձի կողմից փաստաթղթեր կեղծելու վերա-բերյալ կոնկրետ փաստեր չեն ներկայացվել, այլ դրանք ենթադրություններ են, որ հնարավոր է կեղծված լինեն, ինչը նույնպես չի կարող հիմք հանդիսանալ ներկայացված հաղորդման քըն-նարկման համար:
Նշել է, որ 2016թ. դեկտեմբերի 2-ին ՀՀ ոստիկանության կազմակերպված հանցավորու-թյան դեմ պայքարի •լխավոր վարչությանը հասցեա•րված Ա.Գրի•որյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով պարզվել է, որ վերը նշված հոլովակում առկա են զրպար-տության հատկանիշներ, ինչը ենթակա լուծման քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների տիրույթում, և հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով 2016թ. դեկտեմբերի 10-ին որոշում է կայացվել քրեական •ործի հարուցումը մերժելու մասին, ինչը Ա.Գրի•որյանի կող-մից չի բողոքարկել, ինչպես նաև նշված հոլովակի ստեղծմանը Սյունիքի մարզպետ Վահե Հա-կոբյանի առնչության կամ կազմակերպման վերաբերյալ կոնկրետ փաստեր չկան, այլ դրանք զուտ ենթադրություններ են:
Ա.Գրի•որյանի ներկայացուցիչներ Տ.Ե•որյանը և Դ.Գյուրջյանը 21.08.2017թ. ՀՀ •լխա-վոր դատախազության ՀԿԳ ՔՎ ավա• դատախազ Վ.Պողոսյանի ան•ործության դեմ բողոք են ներկայացրել ՀՀ •լխավոր դատախազին:
ՀՀ •լխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանը 28.08.2017թ. որոշմամբ հղումներ կա-տարելով Վճռաբեկ դատարանի մի շարք նախադեպային որոշումների վրա և պատճառաբանե-լով, որ Արթուր Գրի•որյանի կողմից 2017թ. հուլիսի 27-ին ՀՀ •լխավոր դատախազություն հաս-ցեա•րված հանցա•ործության մասին հաղորդումը, համաձայն Վճռաբեկ դատարանի որոշում-ների, չի կարող հիմք հանդիսանալ, որպեսզի այն քննարկվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքով նախատեսված ընթացակար•ով և կայացվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-•րքի 181-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումներից մեկը, քանի որ դրանում Ա.Գրի•որյանը Սյունիքի մարզպետ Վահե Հալոբյանի կողմից պաշտոնեական լիազորությունները չարաշահելու վերաբերյալ կոնկրետ փաստեր չի ներկայացրել, այլ դրանում ներկայացված են Վահե Հակոբ-յանի կողմից կատարված որոշակի •ործողություններ, որոնք ըստ Ա.Գրի•որյանի ենթադրութ-յունների, կարող են կատարված լինել պաշտոնեական լիազորությունները չարաշահելով և նշե-լով, որ հաղորդման մեջ ներկայացված տեղեկությունների բովանդակությունից առկա չէ ողջա-միտ հավանականություն, որ դրանց ստու•ման արդյունքում կարող են հայտնաբերվել քրեա-կան •ործ հարուցելու բավարար հիմքեր, մերժել է ՀՀ •լխավոր դատախազության ՀԿԳ քննու-թյան վարչության ավա• դատախազ Վ.Պողոսյանի ան•ործության դեմ Արթուր Գրի•որյանի ներկայացուցիչներ Տի•րան Ե•որյանի և Դավիթ Գյուրջյանի բողոքը:
Այսպիսով, դատարանը, արձանա•րելով, որ թեև Ա.Գրի•որյանը ՀՀ •լխավոր դատախա-զին ուղղված հաղորդման մեջ, իսկ Դիմողը դատարան ներկայացրած բողոքում իրենց ենթա-դրությունները ներկայացրել են որպես փաստեր, սակայն նկատի ունենալով, որ Ա.Գրի•որյանի հաղորդումըª որպես քրեական •ործ հարուցելու առիթ, իրենից չի ներկայացրել կոնկրետ հանցա-•ործության տարրեր պարունակող նախապատրաստվող կամ կատարված հանցա•ործության մասին տեղեկատվություն, հիմք ընդունելով վերը նշված որոշումներով Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, •տնում է, որ Ա.Գրի•որյանի հաղորդման կա-պակցությամբ համապատասխան պարզաբանմամբ իրավացիորեն է նրան տրվել •րավոր պա-տասխան:
Այսինքն, Դատախազի •րությամբ և ՀՀ •լխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանի 28.08.2017թ. որոշմամբ Դիմողի վստահորդի իրավունքներն ու օրինական շահերը չեն խախտվել և Դատախազի կողմից ան•ործություն չի դրսևորվել: Ուստի, դատարանը •տնում է, որ Դիոմղի բողոքն անհիմն է և պետք է մերժվի:
Վերո•րյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 290-րդ և 313-րդ հոդվածներով` դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մերժել ՙՀՀ •լխավոր դատախազության ՀԿԳ ՔՎ ավա• դատախազ Վ.Պողոսյանի ան-•ործության և այդ ան•ործության դեմ ներկայացված բողոքը վերադաս դատախազի կողմից մերժելու մասին որոշման դեմ՚ դիմող Դավիթ Գյուրջյանի բողոքը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դրա պատճենն ստանալու օրվանից 10-օրյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ












ԵԿԴ/0067/01/17





Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական •ործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ