ԵԿԴ/0050/01/17



Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Մ. ՊԱՊՈՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա. ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`

ՊԱՇՏՊԱՆ` Ռ. ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

2017 թվականի օգոստոսի 07-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Արթուր Լյովայի Հարությունյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետև` Առաջին ատյանի դատարան) 2017 թվականի մայիսի 17-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Արթուր Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը`

ՊԱՐԶԵՑ

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

2017 թվականի հունվարի 16-ին ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչ Շ. Շիրինյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցել է թիվ 13155217 քրեական գործը և նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ ուղարկել Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին:
2017 թվականի հունվարի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Է. Հովհաննիսյանը թիվ 13155217 քրեական գործն ընդունել է վարույթ:
2017 թվականի փետրվարի 02-ին թիվ 13155217 քրեական գործով կասկածյալ Արթուր Լյովայի Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
Նախաքննության մարմնի 2017 թվականի փետրվարի 03-ի որոշմամբ Արթուր Լյովայի Հարությունյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` վերջինիս մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ:
2017 թվականի փետրվարի 27-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել թիվ 13155217 քրեական գործով մեղադրյալ Արթուր Լյովայի Հարությունյանին 2017 թվականի փետրվարի 22-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու, լրացնելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին:
Նախաքննության մարմնի 2017 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ Արթուր Լյովայի Հարությունյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` վերջինիս մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով
2017 թվականի մարտի 03-ին թիվ 13155217 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Լյովայի Հարությունյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, մեղադրական եզրակացությամբ` ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, իսկ 2017 թվականի մարտի 09-ին` ընդունվել նույն դատարանի դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի ապրիլի 05-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Արթուր Լյովայի Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը փոփոխվել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը: Հայտարարվել է ամբաստանյալ Արթուր Լյովայի Հարությունյանի հետախուզում:
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ ԵԿԴ/0050/01/17 (13155217) քրեական գործով վարույթն ըստ մեղադրանքի Արթուր Լյովայի Հարությունյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, կասեցվել է` մինչև ամբաստանյալ Արթուր Լյովայի Հարությունյանի հայտնաբերելը:
2017 թվականի ապրիլի 21-ին Առաջին ատյանի դատարան է ստացվել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետի 2017 թվականի ապրիլի 13-ի թիվ 30/7200 գրությունը, համաձայն որի հետախուզման մեջ գտնվող Արթուր Լյովայի Հարությունյանը ներկայացվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության <<Նուբարաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկ:
2017 թվականի ապրիլի 21-ին ԵԿԴ/0050/01/17 (13155217) քրեական գործով վարույթը վերսկսվել է:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մայիսի 17-ի դատավճռով` ամբաստանյալ Արթուր Լյովայի Հարությունյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ, նշանակված պատժին ամբողջությամբ գումարվել է նախորդ` ԵԿԴ/0099/01/14 քրեական գործով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. օգոստոսի 13-ի դատավճռով նշանակված պատիժը` 500.000 ՀՀ դրամ տուգանքը և ամբաստանյալ Արթուր Լյովայի Հարությունյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 /երկու/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Պատժի սկիզբը հաշվարկվել է 2017թ. ապրիլի 13-ից։
Խափանման միջոց կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2017 թվականի հունիսի 19-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Արթուր Հարությունյանը:
Թիվ ԵԿԴ/0050/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2017 թվականի հունիսի 26-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2017 թվականի հունիսի 27-ի որոշմամբ Արթուր Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Լյովայի Հարությունյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել Վճռաբեկության կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով Արթուր Լյովայի Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա, ուրիշի գույքը գաղտնի հափշտակելու միասնական դիտավորությամբ, 2016 թվականի նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսների ընթացքում երկաթյա ձողով դռան փականը կոտրելու և ձեռքով ներթափանցելու միջոցով ապօրինի մուտք է գործել պահեստարան հանդիսացող` Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի թիվ 24 շենքի մուտքում տեղադրված` Երևանի քաղաքապետարանին պատկանող ուժային պահարան և այնտեղից շարունակաբար գաղտնի հափշտակել քաղաքապետարանին պատկանող զգալի չափի՝ ընդհանուր 11.970 ՀՀ դրամ արժողության թվով 15 ապահովիչները:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, որոնք ագդել են գործի ելքի վրա։
Ըստ բողոքաբերի Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է մեկնաբանել և կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը։ Առաջադրված մեղադրանքը հիմնավոր չի եղել, քանի որ տվյալ դեպքում առկա չէ տվյալ կետով նախատեսված պայմանը (նորմի հիպոթեզը)՝ պահեստարան ապօրինի մուտք գործելու պայմանը:
Մեջբերելով <<Իրավական ակտերի մասին>> ՀՀ օրենքի 86-րդ հոդվածը` բողոքաբերը նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը, մասնավորապես այդ կետում նշված «մուտք գործել» արտահայտությունը, ինչպես նաև «պահեստարան» բառը պետք է մեկնաբանվեն իրենց տառացի նշանակությամբ։
Ինքն ընդամենը բացել է պահարանը և այնտեղից հանել ապահովիչները։ Ինքը մուտք չի գործել նշված պահարան։ Այլ կերպ ասած` ներս չի մտել տվյալ պահարան։ Տվյալ պահարանի մեջ հայտնվել են ընդհամենը իր ձեռքերը, այն էլ՝ ոչ ամբողջությամբ։ Հետևաբար մուտք չի գործել (մտել կամ ներս մտել) տվյալ պահարան։ Բացի այդ տվյալ վայրը եղել է պահարան, այլ ոչ թե պահեստարան։ Պահարանի և պահեստարանի մեջ ևս առկա է էական տարբերություն, հակառակ դեպքում օրենսդիրը կգործածեր նաև «պահարան» եզրույթը, ինչն առկա չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետում։
Էդուարդ Աղայանի «Արդի հայերենի բացատրական բառարան» (Երևան 1976թ.) աշխատության մեջ <<մուտք գործել>> բայը, ի թիվս այլոց, բացատրվում է հետևյալ կերպ, «ներս մտնել»։ Նույն բառարանի համաձայն «պահեստարան» բառն իր հերթին բացատրվում է հետևյալ կերպ, պահեստ, շտեմարան, մթերանոց, առհասարակ որևէ բան մեծ քանակությամբ պահելու տեղ։
Եթե որևէ անձ որևէ անձի ակնոցի պատյանն ապօրինի, առանց իրավունք ունենալու, բացի և այնտեղից վերցնի վերջինիս ակնոցը (գաղտնի հափշտակի այն), որի արժեքը կազմում է այնքան, որքան հափշտակված ապահովիչների արժեքն է` 11.970 ՀՀ դրամ, ապա նման դեպքում, ըստ բողոքաբերի, նախաքննության մարմինը չի որակի այդ արարքը որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարք, քանի որ ակնհայտ է, որ պատյանը պահեստարան չէ և այդտեղ տվյալ դեպքում անձը մուտք չի գործում։ Եվ նման արարքի վտանգավորությունն այնքան չէ, որպեսզի անձին դատապարտեն օրինակ 2,5 տարի ազատազրկման։ Նույն իրավիճակն էլ իր դեպքում է, և ինքը մուտք չի գործել որևէ պահեստարան, այլ պահարանից հանել է ապահովիչները։ Այդ արարքի հանրային վտանգավորությունն այնքան չէ, որ իրեն դատապարտեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-5 տարի սանկցիա նախատեսող մասով, նույնիսկ եթե առկա է ռեցիդիվ:
Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի, ինչպես նաև 17-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի նորմերը: Դատարանը տվյալ դեպքում ամբաստանյալի նկատմամբ դատավճիռ կայացնելիս չի պահպանել ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի պահանջներն այնքանով, որքանով, որ նրա նկատմամբ կիրառել է քրեական օրենսգրքի սխալ նորմ, որի տառացի մեկնաբանությունից բխում է, որ այն կիրառելի չէ վերջինի կատարած արարքի նկատմամբ:
Դատարանը չի ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, և խախտել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի նորմերը։ Մինդեռ ինքը գործի քննության ընթացքում ներկայացրել է մանրամասն պաշտպանական առարկություններ այն մասին, որ իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասը կիրառելի չէ։
Ինչ վերաբերվում է իր կողմից կատարված միջնորդությանը` արագացված դատաքննություն կիրառելու վերաբերյալ, ապա հարկ է նշել, որ ինքն այդ միջնորդությունը կատարել է պետության կողմից տրամադրած հանրային պաշտպանի հետ քննարկելուց հետո և լիարժեքորեն չի գիտակցել 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի կիրառման հետևանքները։ Ինքը կարծել է, որ դատապարտվելու է լոկ գողության համար և դատարանն էլ մեղմ կմոտենա, եթե միջնորդի կիրառել արագացված դատաքննություն։ Այդ հետևանքները լիարժեքորեն գիտակցել է միայն դատավճռի կայացումից հետո։ Եթե իմանար, որ նման հետևանքներ են առաջ գալու, ապա չէր միջնորդի կիրառել արագացված դատաքննություն։ Ինքը վստահել է իր հանրային պաշտպանին։ Իրականում ընդունում է, որ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը (գողության) և զղջում է այդ արարքի կատարման համար։ Տվյալ արարքով պատճառված վնասի չափը մեծ չէ։ Հնարավորության դեպքում պատրաստ կլինի այն նաև վերականգնել։ Արարքը կատարել է սոցիալական ծանր վիճակի բերումով։ Ունի նաև մի շարք հիվանդություններ։ Սույն վերաքննիչ բողոքը կազմվել է այլ փաստաբանների կողմից, ովքեր համաձայնել են այդ մասով անվճար իրավաբանական օգնություն տրամադրել իրեն՝ նկատի առնելով այն դրությունը, որում հայտնվել է:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ՏԴ/0071/01/13 քրեական գործով 31.05.2014թ.-ին կայացված որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշմանն այն մասին, թե արագացված դատաքննության կիրառությունը բացառում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով դատական ակտի բեկանումը, ապա բողոքաբերը հարկ է համարել նշել, որ նշված գործի հանգամանքները նաև նույնանման չեն սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ և երկրորդը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի դատական ակտերը, լոկ դատական ակտերն են, այլ ոչ թե նորմատիվ բնույթի իրավական ակտեր, և ամեն դեպքում դրանք չպետք է հակասեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքին։ Իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում նման սահմանափակում առկա չէ։ Բացի այդ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավաստեղծ լիազորություններ չունի։ Վերջինն իրավասու է միայն մեկնաբանել օրենսդիրի կողմից ընդունված նորմերը։ Մեկնաբանության ընթացքում վերջինը չունի լիազորություն սահմանելու նոր կանոններ, նորմեր, որոնք կհակասեն օրենքին։ Օրինակ` եթե որևէ անձ մեղադրվի սպանության մեջ, սակայն սպանություն կատարած չլինի և համապատասխան բավարար ապացույցներ էլ գործում առկա չլինեն, հետո դատարանում ինչ-ինչ պայմաններում ընդունի իր մեղքը և միջնորդի կիրառել արագացված դատաքննություն, իսկ դատարանն էլ առանց ապացույցների հետազոտման, մանրակրկիտ ստուգման կայացնի դատավճիռ և դատապարտի վերջինիս ազատազրկման սպանության համար, տվյալ անձը պետք է զրկված չլինի վերաքննիչ բողոք բերելու և հետագայում դատական ակտի վերանայման հնարավորությունից, երբ լիարժեք գիտակցի համապատասխան հետևանքները, քանի որ նման մոտեցումը կհակասի ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով սահմանված՝ գործի արդարացի դատաքննության և դատարանի (այդ թվում՝ վերաքննիչ դատարանի) մատչելիության իրավունքին։ Քրեական դատավարությունում ամեն դեպքում առկա է նաև հանրային շահ և եթե ինչ-ինչ հանգամանքներում ամբաստանյալը սխալ է պաշտպանվել կամ չի պաշտպանվել ընդհանրապես, բայց այնուհանդերձ անձին դատարանը սխալ է դատապարտել, ապա նման դատական ակտը կարող է ենթակա լինել բեկանման։
Տվյալ դեպքում Դատարանի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական օրենքը ճիշտ չի կիրառվել, իսկ դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում նրա կողմից կատարված հանցանքի ծանրությանը։
Ելնելով վերոգրյալից` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է` ամբողջությամբ բեկանել Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից 17.05.2017թ.-ին թիվ ԵԿԴ/0050/01/17 քրեական գործով կայացված դատավճիռը և կայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ՝ Արթուր Հարությունյանին ճանաչել անմեղ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքի կատարման մեջ։
Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալ Ա. Հարությունյանը և նրա պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանն ամբողջությամբ պնդեցին վերաքննիչ բողոքը, խնդրեցին բավարարել այն:
4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալ Արթուր Հարությունյանի և նրա պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանի դիրքորոշումը, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մայիսի 17-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 2-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն`
<< 1. Գողությունը՝ ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
2. Գողությունը, որը կատարվել է՝
3) պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ հոդվածի համաձայն`
<< 1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը: (...)
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին:
3. (...) Դատարանը արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժում է նաև, եթե պարզում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ: Այս դեպքում դատարանն իր նախաձեռնությամբ սույն օրենսգրքի 3091 հոդվածի հինգերորդ մասով սահմանված կարգով և ժամկետով հետաձգում է դատական նիստը` առաջարկելով գլխավոր դատախազին կամ նրա տեղակալին վերահաստատելու մեղադրական եզրակացությունը: (...)
4. Դատարանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին ամբաստանյալի միջնորդությունը մերժելու դեպքում կայացնում է որոշում: (...)>>:
Նույն օրենսգրքի 3754-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Դատավճիռը, որը կայացվել է սույն օրենսգրքի 3753 հոդվածին համապատասխան, կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով նախատեսված կարգով, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 395 հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի>>:
Իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է`
<<Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում վերաքննիչ դատարանում հետազոտված ապացույցներին>>:
ՀՀ Սահմանադրական դատարանը, իր 2010 թվականի դեկտեմբերի 28-ի ՍԴՈ-931 որոշմամբ անդրադառնալով դատական քննության արագացված կարգին, նշել է. << (...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9.1-րդ բաժնի դրույթներով սահմանված` դատական քննության արագացված ընթացակարգի հիմնական հատկանիշներն են.
- դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար բավարար չէ կողմերից միայն մեկի` ամբաստանյալի կամ մեղադրողի համաձայնությունը, պահանջվում է նաև այդ կարգը կիրառելու դեմ մյուս կողմի առարկության բացակայությունը, այսինքն` եթե դատախազը մեղադրական եզրակացությունում առարկել է արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա այդ կարգն ամբաստանյալի միջնորդության պարագայում չի կարող կիրառվել, և, հակառակը, դատախազի առարկության բացակայության դեպքում դատական քննության արագացված կարգը չի կարող կիրառվել առանց ամբաստանյալի համապատասխան միջնորդության,
- դատախազը դատական քննության արագացված կարգի դեմ կարող է առարկել միայն մեղադրական եզրակացությունում: Վերջինում արագացված կարգի դեմ առարկության բացակայությունն օրենսդրի կողմից դիտարկվում է որպես արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ լռելյայն համաձայնություն,
- դատախազն արագացված կարգի կիրառման դեմ մեղադրական եզրակացությունում արտահայտած դիրքորոշումը կարող է փոխել դատարանի առաջարկությամբ, սակայն դատախազը կաշկանդված չէ այդ առաջարկությամբ,
- արագացված դատական քննության կարգ կարող է կիրառվել միայն այն հանցագործություններով, որոնց համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը,
- դատարանը պետք է համոզվի, որ ամբաստանյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթը և հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո>>:
Դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու հիմքերն ու պայմանները Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Շողակաթ Ժուլվերնի Ամիրխանյանի և Գառնիկ Մարտինի Ֆարմանյանի գործով 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 և Անդրանիկ Գարիկի Առուստամյանի գործով 2012 թվականի հունիսի 8-ի թիվ ՏԴ/0145/01/11 որոշումներում, որոնք հանգում են հետևյալին` <<(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3752-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը:
25. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ վերը շարադրված պայմանների հետ մեկտեղ, դատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար անհրաժեշտ է նաև հետևյալ պայմանների առկայությունը.
1) դատարանը ճշտել է դատական քննության արագացված կարգի կիրառման կապակցությամբ տուժողի դիրքորոշումը (տե´ս Տիգրան Քամալյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի ԵՇԴ/0097/01/09 որոշման 19-րդ կետը),
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը անչափահաս չէ և ենթադրյալ հանցանքը կատարելու պահին նրա տասնութ տարին լրացած է եղել,
3) բացակայում են քրեական գործը կարճելու հիմքերը:
26. Սույն որոշման 24-25-րդ կետերում թվարկված պայմաններից որևէ մեկի բացակայության դեպքում դատական քննության արագացված կարգի կիրառումն անթույլատրելի է: Այլ կերպ՝ միայն նշված բոլոր պայմանների համակցությունն է դատարանին իրավունք տալիս դատավճիռ կայացնել՝ առանց ընդհանուր կարգով դատական քննություն անցկացնելու: Ուստի, դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժելու հիմք են`
1) մեղադրողի համաձայնության բացակայությունը,
2) առաջադրված մեղադրանքի հետ ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի մասնակի համաձայնությունը,
3) ամբաստանյալին կամ մեղադրյալին մեղսագրվող հանցագործության՝ առանձնապես ծանր լինելը,
4) ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի կողմից միջնորդությունը ներկայացվել է ճնշման տակ, այսինքն՝ հարկադրաբար,
5) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը չի գիտակցում ներկայացված միջնորդության բնույթն ու հետևանքները (...)>>:
Վերոշարադրյալ իրավական կարգավորումներից ելնելով` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանում դատական քննության արագացված կարգի կիրառումը բացառում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395 հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով դատավճռի հետագա բողոքարկումը, քանի որ օրենսդիրը ելել է այն կանխավարկածից, որ դատական քննության արագացված կարգի դեպքում ամբաստանյալը համաձայն է առաջադրված մեղադրանքի հետ, գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Առաջին ատյանի դատարանում ամբաստանյալ Արթուր Հարությունյանը համաձայնել է և չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ուստի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել, հետևաբար վերաքննիչ բողոքն անհիմն է և ենթակա է մերժման:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությանը, ըստ որի` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի դատական ակտերը լոկ դատական ակտերն են, այլ ոչ թե նորմատիվ բնույթի իրավական ակտեր, և ամեն դեպքում դրանք չպետք է հակասեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքին, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ նախ վերաքննիչ բողոքում վկայակոչված Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՏԴ/0071/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ին կայացրած որոշումը վերաբերում է հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելուն, այլ ոչ թե ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետին, որով բերվել է վերաքննիչ բողոքը, բացի այդ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեպքում դատական ակտը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով բողոքարկելու արգելքը սահմանված է ոչ թե Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով, այլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3754-րդ հոդվածով:
Վերոշարադրյալ պատճառաբանությունները հաշվի առնելով` Վերաքննիչ դատարանը չի անդրադառնում գործի փաստական հանգամանքների վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքում շարադրված դիրքորոշմանը, քանի որ ինչպես արդեն բազմիցս նշվեց, այդ հիմքով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բողոքարկման ենթակա չէ:
Վերաքննիչ դատարանի լիազորություններն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի 1-ին պարբերության համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3754-րդ, 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ և 418-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Արթուր Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ամբաստանյալ Արթուր Լյովայի Հարությունյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մայիսի 17-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ