ԵԿԴ/0044/01/17



Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Մ. ՊԱՊՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա. ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆԻ
Մ. ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա. ՂԱՐԱԳՅՈԶՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

2018 թվականի մարտի 30-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Արտակ Էդուարդի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետև` Առաջին ատյանի դատարան) 2017 թվականի օգոստոսի 21-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի պաշտպան Արա Ղարագյոզյանի վերաքննիչ բողոքը՝
ՊԱՐԶԵՑ

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

2016 թվականի սեպտեմբերի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Լ. Գրիգորյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել է թիվ 13808416 քրեական գործը և այն ընդունել վարույթ:
Նախաքննության մարմնի 2016 թվականի սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ Արտակ Էդուարդի Հովհաննիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` վերջինիս մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել և մեղադրյալ Արտակ Էդուարդի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը երկու ամիս ժամկետով:
2017 թվականի փետրվարի 09-ի որոշմամբ` թիվ 13808416 քրեական գործով Հարություն Աշոտի Գալստյանի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` մահվան հիմքով:
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Արտակ Էդուարդի Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխվել և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նախաքննության մարմնի 2017 թվականի փետրվարի 09-ի որոշմամբ Արտակ Էդուարդի Հովհաննիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` վերջինիս մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2017 թվականի փետրվարի 27-ին թիվ 13808416 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտակ Էդուարդի Հովհաննիսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ` ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, իսկ 2017 թվականի մարտի 02-ին` ընդունվել նույն դատարանի դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի օգոստոսի 21-ի դատավճռով` ամբաստանյալ Արտակ Էդուարդի Հովհաննիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել ազատազրկման 12 /տասներկու/ տարի ժամկետով` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2016 թվականի սեպտեմբերի 21-ից:
Խափանման միջոց կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է նաև.
<<Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2017 թվականի փետրվարի 07-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, տուժող Հարություն Գալստյանի հագուստները՝ վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Արման Գալստյանին, իսկ թանզիֆե խծուծները, ծխախոտի ծխուկները և գլանակը` ոչնչացնել:
Ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի որպես դատական ծախսեր բռնագանձել փորձաքննությունների կատարման ծառայությունների արժեք հանդիսացող 156.600 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարը>>:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2017 թվականի սեպտեմբերի 29-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի պաշտպան Արա Ղարագյոզյանը:
Թիվ ԵԿԴ/0044/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2017 թվականի հոկտեմբերի 06-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 09-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի պաշտպան Արա Ղարագյոզյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտակ Էդուարդի Հովհաննիսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել Վճռաբեկության կանոններով:
2017 թվականի դեկտեմբերի 07-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրող Գ. Մարգարյանի` վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանը:

2. Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով Արտակ Էդուարդի Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա, 2016թ. սեպտեմբերի 18-ին` ժամը 21։00-ի սահմաններում այցելել է Երևանի Չկալովի փողոցի թիվ 43 տուն և մասնակցել իր ծանոթ, նույն տան բնակիչ, գործով վկա Վ. Դավթյանի որդի Ա. Դավթյանի` ժամկետային զինվորական ծառայությունից կարճաժամկետ արձակուրդ վերադառնալու առթիվ կազմակերպված խնջույքին, որի ընթացքում նաև ալկոհոլային խմիչք` օղի է գործածել։
Խնջույքի ընթացքում` ժամը 23։00-ի սահմաններում, Արտակ Հովհաննիսյանը և նույն խնջույքի մասնակից, գործով տուժող Հ. Գալստյանը հանգիստ զրուցելով դուրս են եկել Վ. Դավթյանի տնից և փողոցն անցնելով` գնացել են Երևանի Ձորափի փողոցի թիվ 40 հասցեում գտնվող «Արամյանց» բժշկական կենտրոնի բակ։ Այդտեղ Ա. Հովհաննիսյանի և Հ. Գալստյանի միջև վիճաբանություն, այնուհետև` փոխադարձ քաշքշուկ և ծեծկռտուք է սկսվել, ինչի ընթացքում Հ. Գալստյանը մի քանի անգամ բռունցքով հարվածել է Ա. Հովհաննիսյանի գլխին։ Դրանից հետո Ա. Հովհաննիսյանն իր գրպանից հանելով սուր կտրող-ծակող գործիք հանդիսացող դանակը` դրանով հարվածել է Հ. Գալստյանի կրծքավանդակի ձախ հատվածին և դիմել է փախուստի։ Այդ հարվածի հետևանքով տուժող Հ. Գալստյանին պատճառվել է կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջային մակերեսի ծակած-կտրած թափանցող վիրավորում, ձախից` կողոսկրի մասնակի վնասում, սրտապարկի, սրտի ձախ փորոքի միջանցիկ վնասումներ` առաջ բերելով հեմոռագիկ և տրավմատիկ շոկ։ Այդ վնասվածքների հետևանքով տուժող Հ. Գալստյանը շուրջ քառասուն րոպե անց հիվանդանոցում մահացել է, այսինքն` Ա. Հովհաննիսյանն ապօրինաբար դիտավորությամբ Հ. Գալստյանին զրկել է կյանքից

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը և վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանը

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Դատարանը, գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող ապացույցներն ու հանգամանքները բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության չառնելով, դրսևորելով կողմնակալություն, ակնհայտորեն հանդես գալով մեղադրանքի կողմում, հիմնվելով ոչ թե դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների, այլ մեղադրանքի կազմում ներառված սուբյեկտիվ, ոչ հավաստի ապացույցների և ենթադրությունների վրա, քրեական գործով ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի մեղքի մասին չփարատված բոլոր կասկածներն անթույլատրելիորեն մեկնաբանելով մեղադրանքի օգտին, դատական վիճաբանությունների ընթացքում պաշտպանի կողմից պաշտպանական ճառով քրեական գործով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների ոչ ճիշտ գնահատումը և ոչ վերաբերելիությունը հաստատելու միջնորդություններն անտեսելով, անգամ այդ մասին դատավճռում որևէ բառ չներառելով, դատավճռում տառացիորեն արտատպելով նախաքննության ընթացքում քրեական գործով վկաների, ոչ օբյեկտիվ, իրար հակասող ցուցմունքները, ըստ էության քրեական գործով անցնող վկաների ցուցմունքները արհեստականորեն վերագրելով և վկաների ցուցմուքնները դատարանին ցանկալի ձևով ներկայացնելով, խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ, 19-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ, 8-րդ, 17-րդ, 18-րդ, 25-րդ, 107-րդ, 124-127-րդ, 360-րդ, 365-րդ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ 8-10-րդ հոդվածները, <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածը, որոնք հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջների չհամապատասխանող, չհիմնավորված և չպատճառաբանված դատական ակտի կայացմանը։
Քրեադատավարական օրենքի վերը նշված խախտումների հետևանքով դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, այսինքն` կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-րդ մասը, այն դեպքում, երբ ամբաստանյալի գործողություններում բացակայում են հիշյալ հոդվածի հանցակազմի հատկանիշները, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածով նախատեսված քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որպիսիք ազդել են գործի ելքի վրա և հանգեցրել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող՝ անօրինական, չհիմնավորված և չպատճառաբանված դատական ակտի կայացմանը։
Արտակ Հովհաննիսյանի մեղադրանքն ի սկզբանե սխալ է որակվել, քանի որ քրեական գործի ապացույցները համադրելով իրար հետ` հանգում ենք եզրակացության, որ սույն գործը բոլոր տեսանկյուններից չէր կարոդ որակվել որպես սպանություն:
Սպանության շարժառիթի բացակայության պայմաններում Ա. Հովհաննիսյանը պարզապես չէր կարող կատարել այնպիսի արարք, որի կատարման մեջ մեղադրվում է։ Եթե նույնիսկ վարույթն իրականացնող մարմինը գտել է, որ տեղի է ունեցել սպանություն, պետք է ապացուցեր, թե Ա. Հովհաննիսյանը շարժառիթ ունեցել է` վրեժ կամ այլ հանգամանք եղել է Հ. Գալստյանին սպանելու համար:
Առաջին ատյանի դատարանը բոլոր դեպքերում չէր կարող ամբաստանյալի արարքի որակումը համարել սպանություն, քանի դեռ վարույթն իրականացնող մարմինը չէր պարզել դեպքի ընթացքում Ա. Հովհաննիսյանի գործողությունների շարժառիթը, նրա մղումները, արդյոք նա ի սկզբանե պլանավորած է եղել սպանել Հ. Գալստյանին, թե ոչ։
Այն վկաները, ովքեր դեպքի վայրում են եղել, ցուցմունք են տվել և հայտնել, որ Ա. Հովհաննիսյանի նկատմամբ բռնություն է գործադրել Հ. Գալստյանը, երեք անգամ բռունցքով հարվածներ է հասցրել գլխի ճակատային հատվածին, իսկ մնացածն էլ մեջքի հատվածից բռնել են Ա. Հովհաննիսյանին, և Հ. Գալստյանը բռնություն է կիրառել նրա նկատմամբ:
Ականատես վկաներից ոչ մեկը թե նախաքննության, և թե դատաքննության ժամանակ ցուցմունք չեն տվել, որ Ա. Հովհաննիսյանը հայհոյի կամ բռնություն կիրառի Հ. Գալստյանի նկատմամբ, ոչ մեկը չեն տեսել, արդյոք ամբաստանյալի մոտ եղել է դանակ կամ նա դանակով հարվածած լինի Հ. Գալստյանին։ Իսկ Դատարանն իր դատավճռի մեջ այդ մասին որևէ բառ կամ նախադասություն չի նշել, միայն վկաների ցուցմունքներն աղավաղել և իրեն ցանկալի ձևով է ներկայացրել: Սա փաստում է այն հանգամանքը, որ դատավորը հանդես է եկել քրեական գործով որպես մեղադրանքի կողմ:
Մեջբերելով ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի, վկաներ Վարդգես Դավթյանի, Արևհատ Միրզոյանի, Արշավիր Հարությունյանի դատաքննական ցուցմունքները, թիվ 2975 դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը, <<Նուբարաշեն>> ՔԿՀ-ի 2016 թվականի սեպտեմբերի 22-ի գրությունը` բողոքաբերը նշել է, որ փաստորեն միայն Ա. Հովհաննիսյանի ցուցմունքը չէ, որ փաստում է այն մասին, որ վերջինս ենթարկվել է բռնության, դրա մասին վկայում են մեղադրանքի կողմի վկաների ցուցմուքները, Ա. Հովհաննիսյանի վերաբերյալ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը և <<Նուբարաշեն>> ԿՔՀ-ի գրությունը։
Վկայակոչելով ՀՀ Սահմանադրության 38-րդ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածների դրույթները, Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0149/01/09 գործով նախադեպային որոշումը` բողոքաբերը նշել է, որ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումը կիրառելի է սույն գործով, քանի որ ինչպես ամբաստանյալի ցուցմունքով, այնպես էլ վկաների ցուցմունքներով փաստվել է, որ Հ. Գալստյանի ֆիզիկական ուժը, առողջական վիճակն ավելի բարձր է եղել, քան ամբաստանյալինը: Արտակ Հովհաննիսյանը փորձել է պաշտպանվել մի մարդուց, ով իր բռուցքներով 3-ից ավելի հարվածներ է հասցրել, ամեն մի հարված եղել է վճռորոշ ամբաստանյալի կյանքի համար, ինչպես նաև վկաների ցուցմուքներով հիմնավորվել է, որ վերջիններս բռնել են Ա. Հովհաննիսյանի մեջքից և ձեռքերից, իսկ Հ. Գալստյանը հարվածներ է հասցրել նրա ճակատային հատվածին, այնուհետև այդ հարվածները չեն դադարել, վերջինս, չսահմանափակվելով Ա. Հովհաննիսյանին ծեծի ենթարկելով, հաջորդ հարվածն է հասցրել ամբաստանյալի կրծքավանդակի ուղղությամբ: Այդ ամբողջ ընթացքում ամբաստանյալի ձեռքերը եղել են բռնած, չի կարողացել դիմել փախուստի, չի կարողացել օգնություն կանչել, որ ազատվի Հ. Գալստյանի հարվածներից։
Իսկ այդ ընթացքում Ա. Միրզոյանը և Արշավիրը բռնել են ամբաստանյալի ձեռքերը և թույլ չեն տվել, որ պաշտպանվի կամ լքի համապատասխան վայրը, նրան հետ են տարել, սակայն Հ. Գալստյանը նորից եկել է Ա. Հովհաննիսյանի վրա, սակայն այս անգամ նա բռունցքներից անցել է դանակին, և բնական է, որ ամբաստանյալն իր բոլոր ուժերը գործադրել է իր կյանքը փրկելու համար և Հ. Գալստյանի ձեռքից խլել է դանակը և քանի որ մութ է եղել, ձեռքը բարձրացրել է վերև, որի արդյունքում Հ. Գալստյանին պատճառել է մարմնական վնասվածք։
Գործի նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Ա. Հովհաննիսյանի գործողություններն առերևույթ համապատասխանում են անհրաժեշտ պաշտպանության հատկանիշներին:
Ոտնձգությունն իրականում առկա է եղել, քանի որ քրեական գործի նյութերում առկա է նյութերով քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշում, որով հիմնավորվում է, ամբաստանյալի` բռնության ենթարկվելու հանգամանքը, սակայն քանի որ Հ. Գալստյանը մահացել է, նյութերով քրեական գործի հարուցումը մերժվել է։
Բողոքաբերը գտել է, որ գործում չկան օբյեկտիվ հիմքեր պնդելու, որ Հ. Գալստյանին վնաս հասցնելու պահին Ա. Հովհաննիսյանը գիտակցել է, որ Հ. Գալստյանի կողմից ոտնձգությունն արդեն իսկ ավարտված է։ Դրանից բացի Ա. Հովհաննիսյանը չի իմացել, որ պահին ինչ հարվածներ է հասցնելու Հ. Գալստյանը, քանի որ ցանկացած հարված եղել է անսպասելի։
Գործի քննության արդյունքում պարզ է դարձել, որ Արտակ Հովհաննիսյանը չի սպանել Հ. Գալստյանին, ինչը հիմնավորվում է դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալի տված ցուցմունքով։ Արտակ Հովհաննիսյանն ինչու պետք է սպաներ Հարություն Գալստյանին, այն դեպքում, որ նրանք մտերիմ հարաբերությունների մեջ են եղել, ինչը փաստվում է նաև վկաների ցուցմունքներով։
Ինչպես պարզ է դառնում Արտակ Հովհաննիսյանի տված ցուցմունքից` Հ. Գալստյանը հայհոյանքներով և հասցրած հարվածներով ինքն է սադրել վիճաբանությունը և չարաշահել Արտակ Հովհաննիսյանի «ավագ»-ի նկատմամբ տածող իդեալիստական վերաբերմունքը։
Եթե Արտակ Հովհաննիսյանը դիտավորություն ունենար սպանելու Հ. Գալստյանին, ապա դեպքից հետո չէր գնա ծանոթների մոտ իմանալու Հ. Գալստյանի վիճակի մասին։ Դատաքննությամբ չի պարզվել, թե վկա Վարդգես Դավթյանն ինչպես է տուժողին ուղեկցել հիվանդանոց, քանի որ վկա Անի Պապոյանն իր ցուցմունքով հերքել է դա:
Բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, ինչը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակմանը։ Դատարանն իր դատավճռով չի գնահատել Ա. Հովհաննիսյանի սոցիալական էական նշանակություն ունեցող հատկանիշերը, որի արդյունքում նշանակել է ծանր պատիժ։
Ելնելով վերոգրյալից` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.08.2017թ. դատավճիռը՝ Արտակ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ բեկանել, վերջինիս ճանաչել և հոչակել անմեղ և ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից: Այնուամենայնիվ, եթե դատարանը գտնի, որ Ա. Հովհաննիսյանի արարքում անհրաժեշտ պաշտպանությունը ոչ իրավաչափ է եղել, արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 108-րդ հոդվածով` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ սպանությունը կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ա. Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակել նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ։
Մեղադրող Գ. Մարգարյանը վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանում գտել է, որ վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ անհիմն է, ենթակա է մերժման, քանի որ գործով հաստատված փաստական հանգամանքներում չկան անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման մասին վկայող սուբյեկտիվ կամ օբյեկտիվ գործոնների մասին տվյալներ:
Հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Ա. Հովհաննիսյանն իրեն մեղսագրված արարքը կատարել է կենցաղային հարցերի շուրջ հանկարծակի ծագած վիճաբանության ընթացքում առաջացած վրեժի շարժառիթով, ինչի մասին վկայում են դատաքննության ընթացքում հետազոտված բազմաթիվ փաստեր։
Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի, վկաներ Վարդգես Դավթյանի, Արևհատ Միրզոյանի, Արշավիր Հարությունյանի, Քրիստինե Կնաջյանի, Խորեն Դանիելյանի, Անի Պապոյանի ցուցմունքները, դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, դատակենսաբանական, դիակի դատաբժշկական, դատահետքաբանական, ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննությունների եզրակացությունները, իրեղեն ապացույցները և գործի նյութերը։
Առաջադրված մեղադրանքում Արտակ Հովհաննիսյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատարանում հայտնել է, որ Հարություն Գալստյանին սպանելու դիտավորություն չի ունեցել, այլ հակառակը՝ Հ. Գալստյանն է ցանկացել իրեն դանակով հարվածել, որից հետո նրա ձեռքից խլել է դանակը և հրմշտոցի ընթացքում վնասել է վերջինիս։
Նման անհիմն պատճառաբանություններ հայտնելով` պաշտպանական կողմը փորձել է ընդամենն ամբաստանյալի համար մեղմ պատժի անհրաժեշտ նախադրյալներ ապահովել, սակայն դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներն առնվազն վկայում են դրա հակառակի մասին։ Նման պատճառաբանություններն անհիմն են, քանի որ ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքները որպես ապացույց համադրման սկզբունքով գնահատելով հետազոտված մյուս ապացույցների հետ համակցության մեջ` ողջամիտ կասկածի տակ է դրվում դրանց արժանահավատությունը, քանի որ դրանք իրարամերժ են ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ հարցաքննված վկաների ցուցմունքներին։
Իսկ եթե իրականությունն այն է, ինչն ամբաստանյալը պնդել է դատաքննության ընթացքում, ապա դրանց կապակցությամբ պաշտպանական կողմն առնվազն պետք է համապատասխան հարցադրումներ կատարեր դատարանում հարցաքննված վկաներին։
Ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքին հակակշռող ապացույցներ դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են վերջինիս նախաքննական ցուցմունքը, վկաներ Վարդգես Դավթյանի, Արևհատ Միրզոյանի, Արշավիր Հարությունյանի ցուցմունքները: Ամբաստանյալի նախաքննական և վկաների ցուցմունքներում չկան այնպիսի էական հակասություններ, որոնք կարող են ազդել գործի ելքի` հատկապես ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության վրա:
Ամբաստանյալը մեղադրողի հարցին ի պատասխան հայտնել է, որ դեպքից հետո նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ տալիս նախապես վկաներին չի հանդիպել և նրանց հետ որևէ պայմանավորվածություն ձեռք չի բերվել։ Այսինքն` ստացվում է, որ առկա է մի իրավիճակ, որտեղ դեպքի հանգամանքների կապակցությամբ մեղադրյալը և տուժողի հարազատները, առանց նախապես իրար հետ համաձայնության գալու, տվել են իրար չհակասող, ըստ էության` նույնաբովանդակ ցուցմունքներ, որպիսի փաստն էլ առնվազն վկայում է դրանց արժանահավատության մասին։
Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալի նշած պատճառաբանությունները, որ Հարություն Գալստյանին սպանելու դիտավորություն չի ունեցել, այլ հակառակը` վերջինս է ցանկացել իրեն դանակով հարվածել, որից հետո նրա ձեռքից խլել է դանակը և հրմշտոցի ընթացքում վնասել է վերջինիս՝ հիմնազուրկ են և անարժանահավատ։
Այն ընդամենը պայմանավորված է պաշտպանական անհաջող մարտավորությամբ։ Անհաջող էր, քանի որ այն ամբողջությամբ տապալվել է նաև ամբաստանյալի անտրամաբանական և իրարամերժ պատճառաբանություններով։
Ամբաստանյալը մի դեպքում հայտնել է, որ վիճաբանության ժամանակ իրեն այնպես էին բռնել, որ նույնիսկ ձեռքը չէր կարող տանել գրպանը, բայց միևնույն ժամանակ հայտնել է, որ կարողացել է մոտ երկու մետր հասակ ունեցող հաղթանդամ տուժողից նույն պայմաններում երկու ձեռքով ուժի գործադրմամբ խլել դանակ։
Այսինքն` նշված իրավիճակում ոչ միայն հակասել է ինքն իրեն, այլև գործով հարցաքննված վկաներին, և այդ ամենը հավանական չէ այնքանով, որ այն նույնիսկ չի նկատվել ականատես վկաների կողմից։
Բացի այդ, ամբաստանյալը նշել է, որ նախաքննության ընթացքում չի ցանկացել հայտնել, որ դանակը իրականում եղել է տուժողի մոտ, վերջինս է ցանկացել իրեն հարվածել, սակայն իրեն հաջողվել է այն խլել նրանից և դրանով պատճառել մարմնական վնասվածք, քանի որ մտածել է, որ դրանով կարող է տուժողի և իր հարազատների միջև առաջացած լարվածությունը մեծանալ՝ առաջացնելով դրանից բխող այլ ծանր հետևանքներ։
Բերված պատճառաբանությունն ինքնին անտրամաբանական է, քանի որ այն ոչ թե կմեծացներ իր և տուժողի հարազատների միջև առկա լարվածությունը, այլև իրավացիորեն կչեզոքացներ կամ առնվազն կնվազեցներ այն։
Բացի այդ, անտրամաբանական է նաև ամբաստանյալի այն պատճառաբանությունը, որ ինքը չի ցանկացել սպանել Հ. Գալստյանին։ Եթե չցանկանար ապա իր նկարագրված իրավիճակում դանակը իր ձեռքն անցնելուց հետո առնվազն այն դեն կնետեր, իսկ ինչ վերաբերվում է հրմշտոցի ժամանակ վնասվածք պատճառելուն, ապա այդ նույնպես հիմնազուրկ է հաշվի առնելով տուժողի և ամբաստանյալի ֆիզոլոզիական տվյալները, պատճառված վնասվածքի տեղակայումը, բնույթը, վերքային խողովակի ուղղությունը և մի շարք այլ հանգամանքներ։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի դիտավորությանը, ապա հարկ է նշել, որ վերջինիս մեղսագրվող արարքը սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի դիտավորությամբ։
Ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքը լիովին հիմնավորված է՝ հաշվի առնելով նաև մի շարք այլ հանագամանքներ, մասնավորապես՝ հանցագործության գործիքը, վերջինիս անտարբեր վերաբերմունքը տուժողի նկատմամբ հատկապես այն, որ դեպքից հետո ամբաստանյալի կողմից որևէ փորձ չի արվել տուժողին օգնություն ցուցաբերելու համար, բացի այդ նույնիսկ չի հետաքրքրվել տուժողի առողջական վիճակով, իսկ վերջինիս մահվան մասին տեղեկացել է միայն հաջորդ օրը՝ լրատվամիջոցներից։
Ինչ վերաբերվում է պաշտպանի այն պնդմանը, որ դեպքից հետո ամբաստանյալն Արևշատ Միրզոյանից ու Քրիստինե Կնաջյանից հետաքրքրվել է տուժող Հ. Գալստյանի առողջական վիճակից, ապա դա իրականությանը չի համապատասխանում: Վերջիններս ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ դեպքից հետո ամբաստանյալը վերադարձել է Արշավիր Հարությունյանի տուն և վերջինիս կնոջից՝ Ք. Կնաջյանից, հետաքրքրվել է, թե ամուսինն արդյոք տանն է, որից հետո բացասական պատասխան ստանալով՝ հեռացել։
Ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ նվազագույն պատժից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելն անիրատեսական է և չի բխում պատժի նպատակներից, քանի որ առկա է առանձնապես վտանգավոր ռեցեդիվ, ամբաստանյալը նախկինում դատապարտված է եղել ծանր հանցագործություն կատարելու համար, իսկ ներկայումս մեղադրվում է առանձնապես ծանր հանցանքի կատարման մեջ։
Այսպիսով վերը նշված փաստական տվյալներն առնվազն վկայում են, որ դատարանը հայեցողական մոտեցում չի ցուցաբերել առկա ապացույցները գնահատելու հարցում, այլ արդարադատություն իրականացնելով` ապացույցները գնահատել է իրենց համակցության մեջ, բոլոր չփարատված կասկածները մեկնաբանելով ի օգուտ Արտակ Հովհաննիսյանի` պահպանելով անմեղության կանխավարկածը, որի արդյունքում հանգել է օբյեկտիվ եզրահանգման։
Վերոգրյալների հիման վրա` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է մերժել վերաքննիչ բողոքը՝ այն անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ և օրինական ուժի մեջ թողնել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. օգոստոսի 21-ի դատավճիռը, քանի որ այն օրինական է և հիմնավոր, իսկ նշանակված պատիժը համաչափ է, համապատասխանում է ամբաստանյալի անձին, վերջինիս մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանին և կարող է ծառայել իր նպատակներին։
Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանը և նրա պաշտպան Արա Ղարագյոզյանն ամբողջությամբ պնդեցին վերաքննիչ բողոքը` խնդրելով բավարարել այն:

4. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները

- Վկա Վարդգես Դավթի Դավթյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժող Հ. Գալստյանն իր ազգականն է։ (…) 2016թ. սեպտեմբերի 18-ին, ժամկետային զինվորական ծառայության մեջ գտնվող որդուն արձակուրդ տրամադրելու կապակցությամբ իր տան բակում խնջույք է կազմակերպել, որին ներկա են գտնվել իր ազգականները, այդ թվում` տուժող Հ. Գալստյանը, Արշավիր Հարությունյանը` ում Աշոտ են անվանում և վերջինիս մանկության ընկեր, ամբաստանյալ Ա. Հովհաննիսյանը։ Խնջույքի մասնակիցները, այդ թվում ամբաստանյալ Ա. Հովհաննիսյանն օղի են գործածել, իսկ երբ օղին վերջացել է` Ա. Հովհաննիսյանը ցանկացել է գնալ օղի բերելու, սակայն ինքը թույլ չի տվել։ ժամը 22։00-ի սահմաններում միջոցառման մասնակիցները հեռացել են։ Ա. Հարությունյանը, Ա. Հովհաննիսյանը և Հ. Գալստյանը միասին են հեռացել, իսկ ինքը նրանց ճանապարհել և վերադարձել է տուն։
Նրանց հեռանալուց շուրջ քսան րոպե անց, իրենց հասցեում գտնվող` առանձնացված տանը բնակվող, իր կնոջ տատ Արևհատ Միրզոյանը, ում Լուսիկ անվամբ են դիմում` ասել է, որ դրսում վիճաբանություն է` առանց մանրամասնելու, թե ով, որտեղ և ում հետ է վիճաբանում։ Անմիջապես տնից դուրս է եկել և վազել փողոցի հակառակ կողմից լսվող ձայների ուղղությամբ։ Մինչ վիճաբանողներին մոտենալը` ոչինչ չի նկատել, քանի որ այդ հատվածում առկա ծառերը փակել են իր տեսադաշտը։ Իրենից առաջ նույն ուղղությամբ շտապել է նաև Արևհատ Միրզոյանը։ Հասնելով «Արամյանց» բժշկական կենտրոնի բակի Պռոշյան փողոցին հարակից հատված` նկատել է այդտեղ կանգնած Հ. Գալստյանին, ով հայհոյանք հնչեցնելով Ա. Հովհաննիսյանի հասցեին` ասել է. «Արտակն ինձ խփեց»` միաժամանակ ցույց տալով կրծքի արյունոտ հատվածը։ Այդ պահին նկատել է, որ Ա. Հովհաննիսյանը վազելով փախնում է «Նոր Ձորաբերդ» ռեստորանի ուղղությամբ, իսկ Ա. Հարությունյանը վազում է նրա հետևից։ Քանի որ Հ. Գալստյանն այդ պահին գտնվել է նորմալ վիճակում` իր մտքով չի անցել, որ նրա վնասվածքը կարող է կյանքի համար վտանգավոր լինել։ Հ. Գալստյանին ասել է, որ նա շտապի հիվանդանոց, իսկ ինքը վազել է Ա. Հովհաննիսյանի հետևից, քանի որ սաստիկ ջղայնացած է եղել։ Մոտ 25 մետր վազելուց հետո նկատելով, որ Ա. Հովհաննիսյանն առաջ է ընկել` ինքը հետ է վերադարձել։ Երբ մտել է հիվանդանոց` ընդունարանի աստիճանների մոտ նկատել է Հ. Գալստյանին, ում սայլակով տարել են դեպի վերելակի կողմ և բարձրացրել են վիրահատարան։ Քանի որ սպորտային հագուստով և հողաթափերով է եղել` գնացել է տուն, փոխել է հագուստը և կրկին հետ է վերադարձել հիվանդանոց։ Հիվանդանոց են ժամանել նաև Հ. Գալստյանի կինը և եղբայրը։ Քիչ անց տեղեկացել են, որ Հ. Գալստյանը մահացել է։
- Վկա Արևհատ Մարուքի Միրզոյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ բնակվում է Երևան քաղաքի Չկալովի փողոցի թիվ 43 տանը։ Թեև անունն Արևհատ է, սակայն բոլորն իրեն Լուսիկ տատ են անվանում։ Թոռնուհին ամուսնացել է Վ. Դավթյանի հետ, ում Վակո են անվանում։ Նրանք ընտանիքով բնակվում են նույն բակում, միևնույն հասցեում գտնվող առանձին տանը։ Նրանց ավագ որդի Ա. Դավթյանը ժամկետային զինվորական ծառայող է։ 2016թ. սեպտեմբերի 17-ին նրան արձակուրդ է տրամադրվել, և այդ կապակցությամբ հաջորդ օրը Վ. Դավթյանը խնջույք է կազմակերպել, սակայն ինքը վատառողջ լինելու պատճառով խնջույքին չի մասնակցել և այդ ընթացքում գտնվել է հարևանի տանը։
Տուժող Հ. Գալստյանը Վ. Դավթյանի ազգականներից է և բնակվել է նույն թաղամասում։
Արշավիր Հարությունյանն իր թոռն է։ Նրան նաև Աշոտ են անվանում։ Վերջինս ևս բնակվում է նույն հասցեում։ Ամբաստանյալ Ա. Հովհաննիսյանն Արշավիր Հարությունյանի ընկերներից է։ Նա նախկինում բնակվել է Հ. Գալստյանի հարևանությամբ։
2016թ. սեպտեմբերի 18-ին` ժամը 22։00-ի սահմաններում, փողոցի մյուս կողմից` «Արամյանց» բժշկական կենտրոնի բակից, տղամարդկանց գոռգոռոցներ է լսել։ Քանի որ ճանաչել է թոռան ձայնը` անմիջապես դրա մասին հայտնել է Վ. Դավթյանին և քայլել է դեպի ձայների կողմը։ Անցնելով փողոցը` մոտեցել և նկատել է, որ Հ. Գալստյանը և Ա. Հովհաննիսյանը վիճաբանում են, իսկ Ա. Հարությունյանը փորձում է բաժանել։ Կրկին բղավել և ձայն է տվել Վ. Դավթյանին, իսկ մինչ նրա գալը` միջամտել և թոռան հետ փորձել է հետ քաշել Ա. Հովհաննիսյանին։ Այդ պահին Ա. Հովհաննիսյանը հայհոյել է Հ. Գալստյանին, իսկ վերջինս մոտեցել և մի քանի անգամ բռունցքով հարվածել է Ա. Հովհաննիսյանի գլխին։ Նույն պահին նկատել է, որ Ա. Հովհաննիսյանն աջ ձեռքը գրպանից հանելով` հարվածել է Հ. Գալստյանին, ապա իրենք կրկին Ա. Հովհաննիսյանին հեռացրել են Հ. Գալստյանից և նա քայլել է դեպի «Զարգացման հայկական բանկի» կողմ։ Տպավորությունն այնպիսին է եղել, որ հարվածը եղել է բռունցքով, սակայն նույն պահին Հ. Գալստյանն ասել է, որ Արտակը հարվածել է սրտին` նշելով, որ գնում է հիվանդանոց։ Չի կռահել, որ հարվածը դանակով է եղել, քանի որ նույնիսկ արյուն չի նկատել։ Մոտեցել է նաև Վարդգես Դավթյանը, և ինքը վերադարձել է տուն։
Որոշ ժամանակ անց, չի հիշում թե ումից տեղեկացել է, որ Ա. Հովհաննիսյանը դանակով է հարվածել, և Հ. Գալստյանը մահացել է։
Վիճաբանության ընթացքում լսել է, որ Աշոտն ասել է. «Արտակ ոչինչ, մեր Հարութն է, մի երկու բառ էլ թող ասի», սակայն Արտակն ասել է, թե. «նա էդքան չկա, որ ինձ խփի, իմ վրայով անցնի»։
Վիճաբանության ընթացքում իր թոռ Աշոտը բռնել է Արտակին։ Երբ Հարութը հարվածել է Արտակին` իրենք բռնել են Արտակի ձեռքերը։
Տեսել է, որ Հարութը մոտենալով Արտակին` երեք անգամ բռունցքով հարվածել է նրա գլխին, իսկ Արտակը մեկ անգամ ձեռքով խփել է Հարութին և գնացել, սակայն մթության պատճառով չի տեսել, թե Արտակը որ ուղղությամբ է գնացել։
- Վկա Արշավիր Մեսրոպի Հարությունյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր կին Քրիստինե Կնաջյանի հետ բնակվում է Երևանի Չկալով փողոցի թիվ 43 տանը։ Իր քույր Սյուզաննա Հարությունյանի և տատ Արևհատ Միրզոյանի տները գտնվում են նույն հասցեում։ Վարդգես Դավթյանը քրոջ ամուսինն է, նրան նաև «Վագո» են անվանում։ Նրանց որդի Արթուր Դավթյանը զորակոչվել է և ծառայում է։
Հարություն Գալստյանը հանդիսանում է Վարդգես Դավթյանի հորեղբոր որդին։ Նրա հետ գտնվել է մտերիմ հարաբերությունների մեջ և նրան մշտապես մեծ հարգանքով է վերաբերվել։ Հ. Գալստյանը բնակվել է նույն փողոցում, իրենց տնից շուրջ 150 մետր հեռավորության վրա։ Ա. Հովհաննիսյանը նախկինում բնակվել է Հ. Գալստյանի հարևանությամբ։ Նա շուրջ 12 տարի բացակայել է ՀՀ-ից և որքանով տեղյակ է` դատապարտված է եղել սպանություն կատարելու համար։ Ա. Հովհաննիսյանը վերջերս է վերադարձել և վարձակալական հիմունքներով բնակվել է Երևան քաղաքի «Բանգլադեշ» թաղամասում։ Նրա` Հայաստան վերադառնալուց հետո, ժամանակ առ ժամանակ հանդիպել և շփվել է նրա հետ։
2016թ. սեպտեմբերի 17-ին, հերթական անգամ հանդիպել է Ա. Հովհաննիսյանին և նրա հետ խոսելիս ասել է, որ քրոջ զինծառայող որդին արձակուրդ է գալու։ Հաջորդ օրը, քրոջ որդու վերադարձի կապակցությամբ Վ. Դավթյանը խնջույք է կազմակերպել, որին ներկա է եղել նաև ինքը։ Խնջույքին մասնակցել են Վ. Դավթյանը, Ա. Դավթյանը, վերջինիս ընկերները, Հ. Գալստյանը, Վ. Դավթյանի ազգականը և իրենց բակի կանայք։ Խնջույքի կեսերից Արթուր Դավթյանը և նրա ընկերները հեռացել են, իսկ դրանից հետո, իրեն է զանգահարել Ա. Հովհաննիսյանը և տեղեկանալով կազմակերպված հավաքույթի մասին` ցանկություն է հայտնել մասնակցելու, ինքն էլ բնականաբար նրան հրավիրել է։ Քիչ անց, Ա. Հովհաննիսյանը ևս միացել է իրենց։ Խնջույքի վերջում սեղանի շուրջ նստած են եղել, ինքը, Հ. Գալստյանը, Վ. Դավթյանը և Ա. Հովհաննիսյանը։ Երբ պատրաստվել են ավարտել խնջույքը` Հ. Գալստյանը ցանկացել է օգտվել զուգարանից, սակայն Արևհատ Միրզոյանը գտնվել է այնտեղ և զուգարանը զբաղված է եղել։ Այդ պատճառով Հ. Գալստյանն ասել է, որ ավելի լավ է դուրս գա և կարիքները հոգա «Արամյանց» բժշկական կենտրոնի բակում գտնվող, «Ջունգլիի բուդկա» կոչվող հատվածում։ Արտակ Հովհաննիսյանի և Հարություն Գալստյանի հետ տնից դուրս են եկել։ Հ. Գալստյանն իրենց առաջարկել է կարիքները հոգալուց հետո միասին գնալ մոտակայքում գտնվող բար և գարեջուր խմել։ Ինքը քայլել է դեպի Հ. Գալստյանի նշած բարի մոտ, իսկ Ա. Հովհաննիսյանը և Հ. Գալստյանն անցնելով փողոցը` գնացել են դեպի նշված «Ջունգլիի բուդկա»-ի կողմ և մտնելով դրա հետնամաս` կորել են իր տեսադաշտից։ Մոտ մեկ րոպե անց լսել է Ա. Հովհաննիսյանի և Հ. Գալստյանի գոռգոռոցները և տեսել է, որ վերջիններս միմյանց հարվածելով դուրս են եկել «Ջունգլիի բուդկա»-ի հետևից։ Մասնավորապես լսել է, որ Արտակ Հովհաննիսյանը գոռալով Հարություն Գալստյանին ասել է. «խի դու ով ես, որ իմ հետ տենց խոսաս»։ Հասկանալով, որ նրանք վիճաբանում են, նրանց բաժանելու համար անմիջապես վազելով անցել է փողոցը և մոտեցել է նրանց։ Քիչ անց իրենց է մոտեցել նաև Ա. Միրզոյանը, իսկ մոտ երկու րոպե անց` նաև Վ. Դավթյանը։ Իրենք միջամտել, փորձել են բաժանել Ա. Հովհաննիսյանին և Հ. Գալստյանին։ Քանի որ խառնաշփոթ է տիրել, ուստի շատ մանրամասնորեն չի կարողացել ֆիքսել յուրաքանչյուրի գործողությունները, սակայն այդ պահին լսել է, որ Ա. Հովհաննիսյանը Հ. Գալստյանին ասել է «խի դու իմ հետ կարաս ըտենց խոսաս»` չնշելով, թե ոնց է Հարություն Գալստյանը խոսել նրա հետ, որին ի պատասխան Հ. Գալստյանն ասել է. «հլը սրան նայի, այ լակոտ, որ պետք ըլինի, կարամ մի հատ էլ չափալախեմ»։ Նկարագրված քաշքշուկը տևել է շուրջ երեք րոպե, որի ընթացքում միմյանց չեն հայհոյել։ Քանի որ Ա. Հովհաննիսյանը շատ էր ագրեսիվացել, այդ պատճառով ինքը հետևից բռնել է նրան, իսկ վերջինս «կապիկի» նման թռվռալով` իրեն ասել է. «թող է, հլը թող ինձ, տենամ էտի ոնցա հետս խոսում, դու ով ես, չկպնես ինձ և այլն»։ Այդ ժամանակ Հ. Գալստյանը թեև հարձակվել է Ա. Հովհաննիսյանի ուղղությամբ, սակայն ընդհանուր առմամբ հանգիստ վարքագիծ է ցուցաբերել, իսկ երբ ինքը բռնած է եղել Ա. Հովհաննիսյանին` Հ. Գալստյանը մոտեցել և բռունցքով երկու-երեք անգամ հարվածել է Ա. Հովհաննիսյանի գլխին։ Նույն պահին Ա. Հովհաննիսյանը դուրս է պրծել իր ձեռքերից, իսկ ակնթարթներ անց Հ. Գալստյանը ձեռքը պահելով սրտի վրա` Վարդգես Դավթյանին ասել է. «Վագո, էսի խփեց, կոխեց սրտիցս էսի»։ Այդ խոսքերից անմիջապես հետո Ա. Հովհաննիսյանը վազելով փախել է «Նոր Ձորաբերդ» ռեստորանի ուղղությամբ, որից հետո Հարություն Գալստյանը արագ քայլելով գնացել է «Արամյանց» բժշկական կենտրոնի ուղղությամբ, իսկ ինքն անմիջապես վազել է Արտակ Հովհաննիսյանի հետևից, որպեսզի բռնի նրան։ Շուրջ 25 մետր վազելուց հետո հասկացել է, որ չի կարողանում հասնել և բռնել նրան, ուստի հետ է վերադարձել։ Դրանից հետո շոկային վիճակում է գտնվել, մտել է տուն, օղի և գարեջուր է վերցրել, գնացել է իրենց թաղամասում գտնվող, «խաչքար» կոչվող հուշարձանի մոտ, ապա պարզապես քայլելով սկսել է խմել։ Դեպքից մի քանի ժամ անց զանգահարել է Վ. Դավթյանին, որպեսզի իմանա, թե ինչպես է Հ. Գալստյանի վիճակը և տեղեկանալով նրա մահվան մասին` բարկացած բջջային հեռախոսը հարվածել և կոտրել է, որից հետո մի պատահական տաքսի ավտոմեքենայով գնացել է «Թոխմախի» գերեզմանատուն` հոր և պապու շիրիմների մոտ և մինչև լուսադեմ մնացել է այնտեղ։ Առավոտյան գնացել է Երևան քաղաքի Արեշ թաղամասում բնակվող ընկերոջ` Խորեն Դանիելյանի տուն, վերջինիս պատմել է կատարվածի մասին, իսկ երեկոյան Խորեն Դանիելյանն իրեն ուղեկցել է տուն։
- Վկա Քրիստինե Ռաֆիկի Կնաջյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր ամուսին Արշավիր Հարությունյանի հետ բնակվում է Երևան քաղաքի Չկալովի փողոցի 43-րդ տանը։ Նույն բակում գտնվող առանձին տներում բնակվում են նաև ամուսնու քրոջ ընտանիքը և ամուսնու տատը` Արևհատ Միրզոյանը, ում Լուսիկ տատ են դիմում։ Արշավիր Հարությունյանի քրոջ և Վարդգես Դավթյանի որդին` Արթուր Դավթյանը ծառայում է ԼՂՀ-ի պաշտպանական բանակում։
2016թ. սեպտեմբերի 17-ին Արթուր Դավթյանին արձակուրդ է տրամադրվել, և նա վերադարձել է տուն։ Նրա արձակուրդի կապակցությամբ 2016թ. սեպտեմբերի 18-ին Վարդգես Դավթյանը խնջույք է կազմակերպել, որին ներկա են գտնվել ամուսինը, Արթուր Դավթյանը, վերջինիս ընկերը, Վարդգես Դավթյանի ազգական Հարությունը։ Իրենք կանանցով տղամարդկանց սեղանին չեն մոտեցել, ամուսնու քրոջ և Վարդգես Դավթյանի քրոջ հետ գտնվել են տանը, իսկ տղամարդիկ` բակում։ Ժամը 21։00-ի սահմաններում երեխաների հետ գնացել է տուն և պառկել է քնելու։ Ժամը 24:00-ի սահմաններում լսել է դռան թակոցի ձայնը։ Երբ դուռը բացել է` տեսել է իրենց թաղամասի բնակիչ Արտակին։ Վերջինս իրեն հարցրել է, թե տանն է արդյոք ամուսինը։ Նրան ասել է, որ Արշավիրը տանը չէ և քանի որ Արտակի ձայնում անհանգստություն է զգացել` հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Արտակը շատ հանգիստ տոնով պատասխանել է, որ ոչինչ չի պատահել և հեռացել է։ Նրա հեռանալուց հետո զանգահարել է ամուսնուն և վերջինս պատասխանել է, որ շուտով տուն կվերադառնա։
Քանի որ ամուսինը չի վերադարձել, իսկ բջջային հեռախոսն էլ դրանից հետո անջատվել է, այդ պատճառով անհանգստացել և այլևս չի կարողացել քնել։ Այնուհետև, ժամը 03։00-ի սահմաններում իրենց տուն են այցելել ոստիկանության աշխատակիցներ և կրկին ամուսնուն են հարցրել, ապա Վարդգես Դավթյանի կնոջից տեղեկացել է, որ ամուսինը ոստիկանների հետ գնացել է ոստիկանություն։ Տեղեկանալով դրա մասին` գնացել է Արևհատ Միրզոյանի տուն և նրան արթնացնելով` ասել է ոստիկանության աշխատակիցների այցելության մասին։ Այդ ժամանակ ամուսնու տատը իր համար անակնկալ ասել է. «Վայ թաղեմ էտ Արտակին, ոնց ձեռքի դանակը չտեսանք»։ Այնուհետև նա իրեն պատմել է, որ երբ Արտակը Հարությունի հետ վիճաբանել ու կռիվ է արել` Արշավիրի հետ փորձել են բաժանել, ապա մոտեցել է նաև Վարդգես Դավթյանը, սակայն չեն նկատել, թե ինչպես է Արտակը հասցրել դանակով հարվածել Հարությունին։ Արևհատ Միրզոյանը նշել է նաև, որ հարվածելու պահը նկատել են, սակայն ձեռքի դանակը չեն տեսել։
Դրանից հետո Արևհատ Միրզոյանը նույնպես գնացել է ոստիկանություն, իսկ երբ այնտեղից վերադարձել է` նրանից տեղեկացել է, որ Հարություն Գալստյանը հիվանդանոցում մահացել է։
- Վկա Անի Արմենի Պապոյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ. հունիսից աշխատում է Երևան քաղաքի Ձորափի 40 հասցեում գտնվող «Արամյանց» բժշկական կենտրոնում որպես ընդունարանի բուժքույր։ Աշխատում է տասնվեցժամյա գրաֆիկով, յուրաքանչյուր երկու օրը մեկ։ Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ են մտնում բժշկական կենտրոն դիմող հիվանդների ընդունելության կազմակերպումը, նրանց գրանցումը և առաջին բուժօգնության ցուցաբերումը։
2016թ. սեպտեմբերի 18-ին, ժամը 09։00-ից գտնվել է աշխատանքի վայրում։ Ժամը 23։00-ի սահմաններում բժշկական կենտրոն է այցելել մոտ 40-45 տարեկան մի տղամարդ, ով ասել է, որ անունը Հարութ է, իրեն դանակով խփել են և օգնություն է խնդրել։ Այդ պահին իր հետ ընդունարանում գտնվել են նաև վնասվածքաբանական կետի բուժքույր Քսենիա Ասատրյանը և լաբորանտ Մարինե Այվազյանը։ Հարութը եղել է մենակ։ Նրա շապիկն ամբողջությամբ պատված է եղել արյամբ։ Անմիջապես նրան նստեցրել են նստասայլակի վրա և բարձրացրել վիրահատարան։ Ընթացքում նրանից հարցրել է դեպքի մանրամասները, սակայն նա խնդրել է փրկել և հարցեր չտալ։ Վիրահատարան բարձրացնելուց անմիջապես հետո վերադարձել է ընդունարան և անձամբ ահազանգել է ոստիկանություն։ Շուրջ քառասուն րոպե անց տեղեկացել է, որ նա մահացել է։ Ավելի ուշ վերակենդանացման բաժանմունքից տեղեկացել է, որ Հարութ անունով ներկայացած անձը Հարություն Գալստյանն է։
- Վկա Խորեն Միխայելի Դանիելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ բնակվում է Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկի փողոցի 28-րդ տանը։ Արշավիր Հարությունյանը, ում Աշոտ են անվանում` իր ծառայակից ընկերն է, նրա հետ գտնվում է մտերիմ փոխհարաբերությունների մեջ։
2016թ. սեպտեմբերի երկրորդ կեսին, կոնկրետ օրը չի հիշում, ժամը 11։00-ի սահմաններում գտնվել է տանը, երբ իր տուն է այցելել Արշավիր Հարությունյանը։ Նա գտնվել է ոգելից խմիչքի ազդեցության տակ, շատ նեղված ու լացակումած վիճակում։ Նրան հարցրել է, թե ի՞նչ է պատահել, իսկ Արշավիր Հարությունյանը լաց լինելով պատասխանել է, որ իր ընկերոջն են սպանել` ասելով «ընկեր եմ կորցրել»։ Նրան հանգստացնելով` փորձել է հասկանալ, թե կոնկրետ ինչ է պատահել և նա շատ համառոտ ու հուզված վիճակում պատմել է, որ քրոջ տանն են գտնվել, հաց են կերել, ապա Հարությունը և Արտակը դուրս են եկել փողոց, անցել ճանապարհի մյուս կողմ, որտեղ Արտակը դանակով հարվածել ու սպանել է Հարությունին։
Ինքն անձամբ Հարությունին չի ճանաչել, սակայն փոխարենը ճանաչել է նրա եղբայր Արմանին, ում հետ գտնվում է լավ հարաբերությունների մեջ։
Քանի որ Արշավիր Հարությունյանը շատ վատ վիճակում է գտնվել, այդ պատճառով նրան շատ հարցեր չի տվել և հանգստացնելով` առաջարկել է տուն ուղեկցել։ Արշավիրը համաձայնել է և մի երկու ժամ անց նրան ուղեկցել է տուն։ Հետագայում լրատվամիջոցներով տեսել է Հարություն Գալստյանին սպանած անձի լուսանկարը և հիշել է, որ այդ անձին նույնպես ճանաչում է, նրան հանդիպել է Արշավիր Հարությունյանի հետ, նրանց թաղամասում։
- Դեպքի վայրի զննության մասին 2016թ. սեպտեմբերի 19-ի արձանագրության և դրան կից ներկայացված լուսանկարչական հավելվածների համաձայն` դեպքի վայրը Երևանի Ձորափի փողոցի թիվ 40 հասցեում գտնվող «Արամյանց» բժշկական կենտրոնի բակի` Պռոշյան փողոցին կից հատվածն է։ Այդտեղ առկա արնանման հեղուկի կաթիլներով հատվածները ընդգրկվել են համապատասխան շրջանակներում, բամբակյա խծուծով արնանման հետքերից վերցվել են նմուշներ, որոնք փաթեթավորվել են մեկ փաթեթում և կնիքվել փորձագետի կողմից։ Դեպքի վայրից հայտնաբերվել և քննիչի կողմից վերցվել է ծխախոտի գլանակ և ֆիլտրեր, որոնք փաթեթավորվել են մեկ փաթեթում։
- Հ. Գալստյանի արյան նմուշը, թվով հինգ թազինֆե խծուծները, երկու հատ ծխուկները և 1 գլանակը դատաբժշկական փորձաքննության ենթարկելու մասին 2016թ. հոկտեմբերի 19-ի թիվ 310 եզրակացության համաձայն`
« 1.Փորձաքննության ներկայացված Հ. Գալստյանի արյան նմուշն ըստ արյան ABO իզոշճաբանական համակարգի պատկանում է արյան A խմբին։
2.Փորձաքննության ներկայացված թվով 5 թազինֆե խծուծների վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում հաստատվեց մարդկային ծագման արյան առկայություն, որն առաջացել է ըստ արյան ABO իզոշճաբանական համակարգի արյան A խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում հնարավոր է առաջանար Հ. Գալստյանից։
3. Փորձաքննության ներկայացված «Ararat» և «masis» տեսակի ծխախոտի ծխուկների և «Grand Tobacco» տեսակի ծխախոտի գլանակի զտիչների ազատ եզրերին հաստատվեց թքի առկայություն, որը պատկանում է մարդու և ըստ ABO իզոշճաբանական համակարգի առաջացել է արտադրություններում /մասնավորապես` թուք/ A հակածին պարունակող անձից կամ անձանցից, այդ թվում հնարավոր էր առաջանար նաև Հ. Գալստյանից։»։
- Հ. Գալստյանի դիակը դատաբժշկական փորձաքննության ենթարկելու մասին 2016թ. նոյեմբերի 21-ի թիվ 1057 եզրակացության համաձայն` «(...) Հ. Գալստյանի մահը վրա է հասել 18.09.2016թ. ժամը` 23:50-ին։ Հ.Գալստյանի մահվան պատճառ է հանդիսացել հեմոռագիկ և տրավմատիկ շոկը, որը պայմանավորված է կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջային մակերեսի ծակած-կտրած թափանցող վիրավորումով` ինչն էլ հիմնավորվում է դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված հետևյալ մարմնական վնասվածքներով` կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջային մակերեսի ծակած-կտրած թափանցող վիրավորում, ձախից` կողոսկրի մասնակի վնասումով, սրտապարկի, սրտի ձախ փորոքի միջանցիկ վնասումներով, որոնք հասցվել են կենդանության օրոք` ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է նշված ժամանակին, նման վնասվածքները կենդանի անձանց մոտ ունեն առողջության ծանր վնասի հատկանիշներ, որպես կյանքին վտանգ սպառնացող։ Վերքային խողովակն ունի վերևից ներքև, ձախից աջ, առջևից հետ ուղղություն և մոտ 13,5 սմ երկարություն։ Միաժամանակ Հ. Գալստյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են նաև ձախ դաստակի 4-րդ մասի եղնգային ֆալանգի թիկնային մակերեսի, ձախ բազկի վ/3-ի ներսային մակերեսի, գոտկային ձախ կեսի հետին մակերեսի, աջ նախաբազկի ս/3-ի հետին մակերեսի, կրծքավանդակի աջ կեսի կողմնային մակերեսի, աջ սրունքի մ/3-ի առաջային մակերեսի քերծվածքներ, որոնք նույնպես պատճառվել են կենդանության օրոք` բութ առարկայի/ների/ ներգործության հետևանքով, հնարավոր է նշված ժամանակին, որոնք մահվան հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ չեն գտնվում և ունեն առողջության թեթև վնաս չպատճառող մարմնական վնասվածքների հատկանիշներ։ Հ. Գալստյանը նշված բոլոր վնասվածքները ստանալու ժամանակ կարող էր գտնվել հնարավոր ցանկացած դիրքում, որոնք չէին խոչնդոտի վնասվածքների առաջացմանը, քանի որ վնասվածքները բազմաթիվ են հետևաբար պարզել վերջիններիս հաջորդականությունը հնարավոր չէ։ (...) Հ. Գալստյանը ծակած կտրած վնասվածքը ստանալուց հետո քիչ հավանական է, որ կարճ ժամանակահատված կատարեր ինքնուրույն գործողություններ, իսկ մնացած վնասվածքները ստանալուց հետո կարող էր կատարել ինքնուրույն գործողություններ։ Հ. Գալստյանը կենդանության օրոք եղել է գործնականապես առողջ։ Դատաքիմիական փորձաքննությամբ Հ.Գալստյանի արյան մեջ հայտնաբերվել է 0.75 պրոմիլլ էթիլ ալկոհոլ` ինչը համապատասխանում է ալկոհոլային հարբածության թեթև աստիճանին (…)»։
- Դատահետքաբանական փորձաքննության 2016թ. դեկտեմբերի 22-ի Հմ. 3122-16 եզրակացության համաձայն` «1.3. Փորձաքննությանը ներկայացված Հ. Գալստյանի մայկաների վրա առկա միաժամանակ առաջացած մեկական վնասվածքները /հագուստների, վնասվածքների նկարագրությւոնները և չափերը, բնույթը տես հետազոտական մասում/ ծակած-կտրած են և հնարավոր է, որ առաջացել են մեկ սայրանի ծակող-կտրող շեղբ ունեցող գործիքի, հնարավոր է դանակի շեղբի մեկ` անմիջական ներգործության արդյունքում։»։
- Ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության 2016թ. դեկտեմբերի 30-ի թիվ 129 եզրակացության համաձայն` «(…) Արտակ Էդուարդի Հովհաննիսյանի մոտ հայտնաբերվել է «Անձի էմոցիոնալ անկայունության խանգարում»։
Վերը նշվածն արտահայտված չէ այն աստիճանի և չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, մտավոր հիշողական կոպիտ խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայում զրկեր և զրկի նրան գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք։
Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Արտակ Էդուարդի Հովհաննիսյանին հարկ է ճանաչել ՄԵՂՍՈՒՆԱԿ։
Ներկա հոգեկան վիճակով նա կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին։
Հաշվի առնելով նրա մոտ առկա «Անձի էմոցիոնալ անկայունությունը», խորհուրդ է տրվում նյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողություն։»։
- Իրեղեն ապացույց ճանաչված, դեպքի ժամանակ Հ. Գալստյանի հագին եղած հագուստները, դեպքի վայրից հայտնաբերված և վերցված արյան փորձանմուշները և ծխախոտի ծխուկները։
- Նախաքննության ընթացքում Ա. Հովհաննիսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 1997 թվականից բնակվել է Երևան քաղաքի Չկալովի փողոցի թիվ 32 տանը։ Դրանից հետո տեղափոխվել են բնակվելու Ռուսաստանի Դաշնությունում, իսկ 2015 թվականից բնակվել է Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 110-րդ շենքի 43-րդ բնակարանում։ Հոգեկան խնդիրների պատճառով ժամկետային զինվորական ծառայություն չի անցել։ Ինչպես ՌԴ-ում, այնպես էլ ՀՀ-ում բնակվելու ընթացքում մի քանի անգամ դատապարտվել է։ Երկար տարիներ Երևան քաղաքի Չկալովի փողոցում բնակվելու ժամանակ ճանաչել և մտերիմ հարաբերությունների մեջ է գտնվել հարևանությամբ բնակվող Հարություն Գալստյանի հետ։ Բնակության վայրը փոխելուց հետո ևս շարունակել է ժամանակ առ ժամանակ այցելել նախկին բնակության վայր և շարունակել է շփվել այնտեղ բնակվող ընկերների և մտերիմների հետ։
Երևան քաղաքի Չկալով փողոցի 43-րդ տան բնակիչ` Արշավիր Հարությունյանը հանդիսանում է իր ընկերը։ 2016 թվականի սեպտեմբերի 17-ին հերթական անգամ հանդիպել է Արշավիր Հարությունյանին, ում Աշոտ են կոչում։ Խոսակցության ժամանակ Արշավիր Հարությունյանից տեղեկանալով, որ ԼՂՀ-ում ծառայող նրա քրոջ որդին` Արթուրը, մի քանի օրով պետք է արձակուրդ վերադառնա` նրան ասել է, որ ինքը նույնպես կցանկանա նրան տեսնել։ Հաջորդ օրը` ժամը 20-ի սահմաններում, կրկին գտնվել է Երևան քաղաքի Չկալովի փողոցում։ Զանգահարելով Արշավիր Հարությունյանին` տեղեկացել է, որ Արթուրն արձակուրդ է վերադարձել, և նրանք մտերիմներով հավաքվելով` նշում են Արթուրի վերադարձը։ Քանի որ Երևան քաղաքի Չկալով փողոցի 43-րդ տանն են բնակվել նաև Արշավիր Հարությունյանի տատը և քրոջ ընտանիքը, այդ պատճառով նշված միջոցառումը կազմակերպվել է այդ տանը։ Արշավիրն իրեն ևս հրավիրել է մասնակցելու խնջույքին։ Գնալով այնտեղ` տեսել է, որ տան բակում սեղան է գցված, որի շուրջ նստած են եղել Հարություն Գալստյանը, Արշավիր Հարությունյանը և վերջինիս քրոջ ամուսինը` Վագոն։ Տեղեկացել է նաև, որ արձակուրդ վերադարձած Արթուրն ընկերների հետ ինչ-որ տեղ է գնացել։ Մոտենալով Հարություն Գալստյանին և Արշավիր Հարությունյանի քրոջ ամուսնուն` բարևել և նստել է սեղանի շուրջ։ Մինչև ժամը 23-ի սահմանները նշված անձանց հետ հաճելի ժամանակ է անցկացրել, որի ընթացքում օղի են օգտագործել։ Նշված ժամի սահմաններում Հարություն Գալստյանը դուրս է եկել փողոց։ Քիչ անց ինքը ևս դուրս է եկել և տեսել է, որ Հարություն Գալստյանը փողոցի մյուս կողմում ինչ-որ անծանոթի հետ զրուցում է։ Հարություն Գալստյանն իրեն ծանոթացրել է այդ անձի հետ, սակայն, քանի որ գտնվել է ոգելից խմիչքի ազդեցության տակ` նրա անունը չի հիշում։ Կարճ ժամանակ անց անծանոթը հեռացել է և երբ իրենք երկուսով են եղել` ինքը կատակել է։ Արված կատակը, որի բովանդակությունը չի հիշում` Հարություն Գալստյանի դուրը չի եկել, ինչից ելնելով վերջինը իրեն դիտողություն է արել, ամոթանք տվել և նույնիսկ ապտակել է։ Փորձել է բացատրվել, ասել է, որ իր կատակի մեջ որևէ վատ բան չկա, սակայն Հարություն Գալստյանը շարունակել է կոպիտ տոնով դիտողություն անել և նույնիսկ հայհոյել է իրեն։ Այդ պատճառով իրենց միջև վիճաբանություն է ծագել, որի ընթացքում Հարություն Գալստյանը մի երկու անգամ ապտակել է իրեն, իսկ ինքը նրա նկատմամբ ունեցած հարգանքից ելնելով շարունակել է արդարանալ` ասելով, որ ինքը որևէ վատ բան չի ասել։ Այդ պահին իրենց են մոտեցել ինչ-որ անձիք և հետևից բռնելով իր ձեռքերը` փորձել են հեռացնել և կանխել վիճաբանությունը, սակայն Հարություն Գալստյանը մոտեցել և ձեռքով կրկին հարվածել է դեմքին և կրծքավանդակին։ Դրանից ինքը սաստիկ բարկացել է, կարծես մթագնել է ուղեղը և չկարողանալով իրեն ղեկավարել` որոշել է դուրս բերել մշտապես գրպանում պահվող ծալովի դանակը և դրանով հարվածել Հարություն Գալստյանի ոտքերին, որպեսզի վերջինս սթափվի և այլևս իրեն չհարվածի, սակայն, քանի որ հետևից իր ձեռքերը բռնած են եղել, այդ պատճառով ինքը նախ ձախ ձեռքի արմունկով հարվածել է ձեռքերը բռնած անձին, ապա աջ ձեռքն առաջ տանելով` փորձել է ազատել այն, որով արդեն բռնած է եղել բացված դանակը։ Չկարողանալով ղեկավարել ձեռքի շարժումը` դանակով հարվածել է Հարություն Գալստյանի կրծքավանդակին, որից հետո դանակը մնացել է իր ձեռքում։ Այդ պահին նկատել է, որ Հարություն Գալստյանի կրծքավանդակն արյունոտվել է, ինչից խառնվել, վախեցել է և դանակը ձեռքին դիմել է փախուստի։ Դանակը դնելով գրպանում` Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայից մի պատահական տաքսի ավտեմեքենա է կանգնեցրել և ուղևորվել է տուն։ Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակով պողոտայով անցնելու ընթացքում, վարորդից թաքուն դանակը գրպանից հանել և դեն է նետել։ Երբ հասել է տուն` ծնողները քնած են եղել։ Տանից հագուստներ է վերցրել և մեկ այլ պատահական տաքսի ավտոմեքենայով գնացել է Հրազդանի կիրճ։ Այնուհետև փոխել է հագուստները, դեպքի պահին հագին եղած հագուստները պատռել և գցել է Հրազդան գետը, ոտքով գնացել է <<Ծիծեռնակաբերդ>> կոչվող հուշահամալիրի հետնամասում գտնվող անտառ, որտեղ դեն է նետել նաև բջջային հեռախոսը և վերադառնալով Հրազդանի կիրճ` գիշերել է այնտեղ։ Հաջորդ օրը` առավոտյան, մարզահամերգային համալիրի տարածքում մի պատահական անձից բջջային հեռախոս է խնդրել և համացանցից տեղեկացել է, որ Հարություն Գալստյանը հիվանդանոցում մահացել է։ Նշված լուրն իր վրա շատ է ազդել և վախից տուն չի վերադարձել։ Մինչև 2016 թվականի սեպտեմբերի 21-ը շարունակել է թափառել Հրազդանի կիրճում, ապա ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչություն և հայտնել է կատարվածի մասին։
- Առաջին ատյանի դատարանում նույնպես ամբաստանյալ Ա. Հովհաննիսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում, քանի որ Հ. Գալստյանին սպանելու դիտավորություն չի ունեցել։ Հայտնել է նաև, որ իր նախաքննական ցուցմունքներում անճշտություններ կան։ Իրականում եղել է հետևյալ կերպ.
Դեպքից մեկ օր առաջ Աշոտից իմանալով, որ Արթուրը վերադառնալու է բանակից` ցանկացել է տեսնել նրան։ 2016թ. սեպտեմբերի 18-ին գնացել է նրան տեսնելու, սակայն Արթուրն այդտեղ չի եղել, ներկա են եղել Հարութը, ևս երկու-երեք հոգի։ Ջերմ մթնոլորտում ժամանակ են անցկացրել։ Ժամը 22։00-ի սահմաններում, երբ դուրս են եկել` զրուցել Լուսիկ տատի հետ, տեսել է Հարութին և զրուցել սովորական թեմաներով։ Հարութը վրդովվել է և խփել իրեն։ Ինքը հարցրել է, թե ինչո՞ւ է խփում։ Երկրորդ անգամ Հարութը բաց ձեռքով է հարվածել։ Իրեն հետևից բռնել, մի կողմ են տարել։ Հարութը հայհոյելով եկել է իր վրա։ Նրա ձեռքին փայլուն բան է տեսել, որը վերցրել է։ Պարզվել է, որ դա դանակ է։ Քաշքշուկի ժամանակ Հարութն ասել է` «դանակը կոխիր սիրտս»։ Նկատել է նրա կրծքավանդակի շրջանում արյունոտ հետք։ Հետո տեսել է Լուսիկ տատին, ով իրեն մի կողմ է հրել։ Հետո նորից եկել է Աշոտենց բակ, տեսել է տատին և իմացել, որ Հարութին վիրահատում են։ Հետո Աշոտենց դուռը թակել և կնոջից տեղեկացել է, որ նա տանը չէ։ Գնացել է տուն, մի քանի հագուստ է վերցրել, գնացել է Հրազդանի կիրճ և մի քանի օր մնացել է այդտեղ։ Իմացել է, որ Հարութը մահացել է, հետո ներկայացել և հանձնվել է իրավապահ մարմնին։
Ինքը Հարութին չի հայհոյել։ Նրանք իրենց ընտանիքի հետ մոտ են եղել, հարգանք է եղել նրա նկատմամբ։ Ինքը բորբոքվել և ընդամենն ասել է, թե ինչո՞ւ է իրեն հարվածում, որովհետև նա ուժեղ է հարվածել։ Հարութն իրենից հաղթանդամ, բարձրահասակ, շուրջ երկու մետր բոյով, հարյուր կիլոգրամից ավելի քաշով տղամարդ է եղել, իսկ ինքը փոքրամարմին է։
Թե ովքեր են միջադեպի ժամանակ իրեն բռնել` չգիտի։ Այդ ժամանակ ինքը գտնվել է կռացած վիճակում։ Հարութը մի քանի անգամ հարվածել է գլխին, մեկ անգամ կրծքավանդակին։ Եթե իրեն բռնած չլինեին` վայր կընկներ։ Չի կարողացել փախնել, որովհետև իրեն բռնել են, բայց ոչ թե ծեծելու համար, այլ` վիճաբանությունը կանխելու։ Դրանից հետո, երբ Հարութին մի կողմ են հրել և նա կրկին եկել է դեպի իրեն` նրա ձեռքին դանակ է նկատել և խլել է, որ չխփի։ Դրա հետևանքով ձեռքը վնասվել է։
Նախաքննության ժամանակ սխալ ցուցմունք է տվել, որպեսզի չիմանան, որ Հարութը ցանկացել է իրեն սպանել և իրենց հարազատների միջև վեճեր չլինեն։

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի և նրա պաշտպան Արա Ղարագյոզյանի վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումները, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի օգոստոսի 21-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.

1. Ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի արդարացման կամ նրա արարքի վերաորակման մասով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<< 1. Սպանությունը՝ ապօրինաբար մեկ ուրիշին դիտավորությամբ կյանքից զրկելը՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ ութից տասնհինգ տարի ժամկետով>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Վազգենի Բաղդասարյանի վերաբերյալ թիվ ԵԷԴ/0168/01/10 գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշմամբ նշել է. <<(…) 14. Մեջբերված քրեաիրավական նորմերի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մարդու կյանքի դեմ ուղղված հանցագործություններից հանրային առավել բարձր վտանգավորությամբ առանձնանում է սպանությունը։ Սպանության օբյեկտ են հանդիսանում հասարակական այն հարաբերությունները, որոնք ուղղված են մարդու կյանքի անվտանգության ապահովմանը։ Այլ կերպ ասած` նշված հանցագործության անմիջական օբյեկտը յուրաքանչյուր մարդու կյանքն է, որը ենթակա է քրեաիրավական պաշտպանության նրա ծնվելու պահից մինչև մահ։
Օբյեկտիվ կողմից սպանությունը դրսևորվում է մեկ ուրիշին դիտավորությամբ, ապօրինաբար կյանքից զրկելու մեջ, որը կարող է կատարվել և՛ գործողությամբ, և՛ անգործությամբ։ Գործողությամբ կատարվող սպանությունը կարող է տեղի ունենալ տուժողի վրա ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ հոգեկան ներգործության միջոցով։
Անգործությամբ պատճառված մահվան համար կարող է քրեական պատասխանատվություն առաջանալ միայն այն ժամանակ, երբ հաստատվի, որ անձն անհրաժեշտ գործողություններով չի կանխել վրա հասնող մահը, թեև տվյալ կոնկրետ իրադրությունում ոչ միայն պարտավոր էր, այլև իրական հնարավորություն ուներ դա անելու։
Օբյեկտիվ կողմից սպանությունը բնութագրվում է նաև հանցավոր արարքի և առաջացած հանրորեն վտանգավոր հետևանքների միջև պատճառական կապի պարտադիր առկայությամբ։
Քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի։
Ուղղակի դիտավորության դեպքում հանցավորը գիտակցում է, որ ուրիշի կյանքի համար վտանգավոր արարք է կատարում, նախատեսում է մարդուն կյանքից զրկելու հնարավորությունը կամ անխուսափելիությունը և ցանկանում է տուժողին մահ պատճառել։ Անուղղակի դիտավորության դեպքում անձը գիտակցում է, որ ուրիշի կյանքի համար վտանգավոր արարք է կատարում, նախատեսում է մարդուն կյանքից զրկելու հնարավորությունը, չի ցանկանում, բայց գիտակցաբար թույլ է տալիս տուժողի մահվան առաջացումը կամ անտարբերություն է դրսևորում այդ հետևանքի առաջացման նկատմամբ։ (…)>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 108-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ սպանությունը՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով>>:
Նույն օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը, որը կատարվել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, այսինքն՝ պաշտպանվողի կամ մեկ այլ անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը հանրության համար վտանգավոր ոտնձգությունից կամ դրա իրական սպառնալիքից՝ ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանելիս, եթե թույլ չի տրվել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում:
2. Անձի կյանքի համար վտանգավոր բռնության կամ այդպիսի բռնության իրական սպառնալիքով զուգորդված ոտնձգությունից պաշտպանվելիս կարող է պատճառվել ցանկացած վնաս, այդ թվում՝ մահ:
3. Անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն անձին է պատկանում՝ անկախ ոտնձգությունից խուսափելու կամ այլ անձանց կամ պետական մարմինների օգնությանը դիմելու հնարավորությունից, ինչպես նաև անկախ անձի մասնագիտական կամ այլ հատուկ պատրաստվածությունից և պաշտոնեական դիրքից:
4. Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն գործողությունները, որոնք, պաշտպանվողի համար ակնհայտ, չեն համապատասխանում ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը:
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ արարքը հանցագործություն է, եթե հատկապես նախատեսված է սույն օրենսգրքի հատուկ մասով:
5. Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում չի համարվում և քրեական պատասխանատվության չի հանգեցնում զենքի կամ ցանկացած այլ միջոցների կամ առարկաների գործադրումը զինված անձի հարձակումից կամ անձանց խմբի հարձակումից պաշտպանվելու համար, ինչպես նաև ապօրինաբար և բռնությամբ բնակարան կամ այլ շինություն ներխուժելը կանխելու համար` անկախ ոտնձգողին պատճառած վնասի ծանրությունից>>:
Վերաքննիչ դատարանը, գնահատելով գործի փաստական հանգամանքները վերոնշյալ իրավանորմերի լույսի ներքո, գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն այն մասին, որ Արտակ Հովհաննիսյանը գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության շրջանակներում, տուժողին սպանելու դիտավորություն չի ունեցել, անհիմն են և հերքվում են գործով ձեռք բերված բավարար ապացույցների համակցությամբ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանն իրեն մեղսագրված արարքը կատարել է կենցաղային հարցերի շուրջ հանկարծակի ծագած վիճաբանության ընթացքում առաջացած վրեժի շարժառիթով, ինչը հաստատվում է վկաներ Վարդգես Դավթյանի, Արևհատ Միրզոյանի, Արշավիր Հարությունյանի դատաքննական ցուցմունքներով և գործով ձեռք բերված մի շարք այլ ապացույցների համակցությամբ:
Այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանը գործել է կենցաղային հարցերի շուրջ հանկարծակի ծագած վիճաբանության ընթացքում առաջացած վրեժի շարժառիթով, հաստատվում է մասնավորապես` վկա Արևհատ Միրզոյանի ցուցմունքով այն մասին, որ <<(…) Վիճաբանության ընթացքում լսել է, որ Աշոտն ասել է. «Արտակ ոչինչ, մեր Հարութն է, մի երկու բառ էլ թող ասի», սակայն Արտակն ասել է, թե. «նա էդքան չկա, որ ինձ խփի, իմ վրայով անցնի»>> և վկա Արշավիր Հարությունյանի ցուցմունքով այն մասին, որ <<(…)Մոտ մեկ րոպե անց լսել է Ա. Հովհաննիսյանի և Հ. Գալստյանի գոռգոռոցները և տեսել է, որ վերջիններս միմյանց հարվածելով դուրս են եկել «Ջունգլիի բուդկա»-ի հետևից։ Մասնավորապես լսել է, որ Արտակ Հովհաննիսյանը գոռալով Հարություն Գալստյանին ասել է. «խի դու ով ես, որ իմ հետ տենց խոսաս»>>։
Այն հանգամանքը, որ Հարություն Գալստյանը մի քանի անգամ հարվածել է Արտակ Հովհաննիսյանին, դեռևս չի վկայում անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի մասին, քանի որ վկաներն իրենց ցուցմունքներում նշել են, որ Արտակ Հովհաննիսյանը և տուժողը միմյանց հարվածել են, այսինքն` տեղի է ունեցել փոխադարձ կռիվ: Բացի այդ, Արշավիր Հարությունյանը և Արևհատ Միրզոյանը բռնել են Արտակ Հովհաննիսյանի ձեռքերից ոչ թե Հարություն Գալստյանին օգնելու համար, ինչպես փորձել է ներկայացնել պաշտպանն իր վերաքննիչ բողոքում, այլ կռվին միջամտելու և այն դադարեցնելու համար:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքներին, Վերաքննիչ դատարանը եզրահանգում է, որ դրանք հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից խուսափելու նպատակ, բացի այդ դա հերքվում է գործով հետազոտված մյուս ապացույցների համակցությամբ և, ըստ էության, հանդիսանում են գործի տվյալներն իրենց ձեռնտու տարբերակներով ներկայացնելու տակտիկայի դրսևորում, ուստի արժանահավատ չեն, չեն համապատասխանում իրականությանը, գործի փաստական հանգամանքներին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) Արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
<<Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ>>:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
<<Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ>>:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ինչպես նաև ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին ու դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել է Ս. Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները`
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը):
Մեկ այլ` Մ. Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ. Հովհաննիսյանի և Ա. Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով, այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ` Ա. Ավագյանի և Վ. Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Նույն որոշման մեջ անդրադառնալով ապացույցի արժանահավատության հարցին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Վերաքննիչ դատարանը քրեական գործի ուսումնասիրությամբ եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության:
Այսպիսով` ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված արարքում հաստատված է և նրա կատարած հանցանք ապացուցված, իսկ ամբաստանյալի պատճառաբանությունները հերքվում են գործով ձեռք բերված ապացույցներով:
Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված ու պատճառաբանված են, իսկ քրեական գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հետազոտված ապացույցներին չհամապատասխանելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ ամբաստանյալի պաշտպանի փաստարկները քրեական գործի նյութերում իրենց հաստատումը չեն գտնում, հետևաբար` չեն կարող հիմք հանդիսանալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար:

Ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի պատժի մասով.

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով, կամ չկիրառել որպես պարտադիր նախատեսված լրացուցիչ պատիժ:
2. Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը>>:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս արձանագրել է հետևյալը.
<<(...) Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Ա. Հովհաննիսյանի կատարած հանցագործության համար նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա մեկական անգամ դատապարտվել է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս կատարած, միջին ծանրության և առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար և կրկին Հայաստանի Հանրապետության տարածքում առանձնապես ծանր հանցագործություն է կատարել։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում ամբաստանյալին վերագրվող արարքը տուժողի հակաօրինական վարքագծով պայմանավորված լինելը, իսկ որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում հանցանք կատարելու առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվը և հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը։
(...) Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ա. Հովհաննիսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը` կատարած արարքն առանձնապես ծանր հանցագործությունների թվին դասվելը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո Ա. Հովհաննիսյանի դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող վերոգրյալ հանգամանքների հետ` դատարանը գտնում է, որ Ա. Հովհաննիսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, որը չի կարող պակաս լինել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի` տասնհինգ տարի ժամկետով ազատազրկման երեք քառորդից։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ա. Հովհաննիսյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել (...).>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում (ՎԲ-55/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-185/07, ՎԲ-11/08, ՎԲ-13/08, ՎԲ-25/08, ՎԲ-ԵՔՐԴ/0057/01/08, ՏԴ/0094/01/09, ԱՎԴ2/0057/01/09, ԵԱՔԴ/0164/01/09, ԵԱՔԴ/0195/01/09 և այլն), և կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորվել այն մասին, որ քննարկվող նորմը կարող է կիրառվել հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկի առկայության պարագայում` գործի բացառիկ հանգամանքների և խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում։
Օրենքում օգտագործվող «բացառիկ» բառը ենթադրում է, որ նշված հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացող մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը դուրս են սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ են, որ վերածվում են բացառության։ Մասնավորապես, դրանք կարող են կապված լինել հանցագործության շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի, ինչպես նաև այլ հանգամանքների հետ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի պաշտպան Արա Ղարագյոզյանի վերաքննիչ բողոքի պահանջին` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առկա չեն հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքներ, ուստի նշված նորմն ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս կիրառելի չէ:
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատժի չափը որոշելիս՝ Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքը, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալի` իրեն վերագրվող արարքի կատարումը պայմանավորված է եղել տուժողի հակաօրինական վարքագծով, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները` հանցանք կատարելու առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվը և հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով նշանակված պատիժը համապատասխանում է Արտակ Հովհաննիսյանի կատարած հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, նրա անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է նրան ուղղելու ու նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել պատժի նպատակները` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել նրան, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ հիմնավորմամբ` հաշվի է առել ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է, օրինական ու հիմնավորված, որ դատական ակտ կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված ու պատճառաբանված, համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Վերաքննիչ դատարանի լիազորություններն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի 1-ին պարբերության համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ և 418-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Արտակ Հովհաննիսյանի պաշտպան Արա Ղարագյոզյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ամբաստանյալ Արտակ Էդուարդի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի օգոստոսի 21-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ