ԵԿԴ/0036/01/17









ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈւՄ


ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


«23» ապրիլի 2020թ. ք.Երևան


ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)



Նախագահող դատավոր Ա.Ազարյան
դատավորներ Մ.Արղամանյան
Ա.Մնացականյան
քարտուղարությամբ՝ Ա.Ավետիսյանի
մասնակցությամբ՝
մեղադրող Ա.Առաքելյանի
պաշտպան Գ.Գալիկյանի
ամբաստանյալ Հ.Ղումաշյանի


ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2019թ. դեկտեմբերի 11-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Հայկ Էդվարդի Ղումաշյանի (ծնված 1974թ. սեպտեմբերի 12-ին, Արմավիրում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին` երեք անձ, նախկինում դատված, բնակվել է Արմավիր քաղաքի Սիլիկյան փողոցի 2-րդ շենքի թիվ 10 բնակարանում) պաշտպան Գարիկ Գալիկյանի վերաքննիչ բողոքը`


ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 2016թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 15130116 քրեական գործը:
Հայկ Ղումաշյանը ձերբակալվել է 2016թ. հուլիսի 14-ին:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 2015թ. փետրվարի 27-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, հարուցվել է թիվ 13120515 քրեական գործը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 2015թ. ապրիլի 20-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 13142215 քրեական գործը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 2016թ. մարտի 30-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 13134516 քրեական գործը:
2016թ. հուլիսի 15-ին թիվ 13120515, թիվ 13142215 և թիվ 13134516 քրեական գործերը միացվել են թիվ 15130116 քրեական գործին:
2016թ. հուլիսի 16-ին Հայկ Ղումաշյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. հուլիսի 16-ի որոշմամբ Հայկ Ղումաշյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2016թ. մարտի 9-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, հարուցվել է թիվ 14113116 քրեական գործը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2015թ. օգոստոսի 18-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 14149915 քրեական գործը:
ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժնում 2014թ. ապրիլի 28-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 14132714 քրեական գործը:
ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժնում 2014թ. հուլիսի 4-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 14146814 քրեական գործը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2016թ. մայիսի 19-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 14130216 քրեական գործը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2015թ. հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 14815315 քրեական գործը:
ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում 2014թ. հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 13808414 քրեական գործը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 2015թ. ապրիլի 30-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 13145215 քրեական գործը:
2016թ. օգոստոսի 13-ին թիվ 14113116, թիվ 14149915, թիվ 14132714, թիվ 14146814, թիվ 14130216, թիվ 14815315, թիվ 13808414 և թիվ 13145215 քրեական գործերը միացվել են թիվ 15130116 քրեական գործին:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 2016թ. հունիսի 21-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 15121816 քրեական գործը:
2016թ. օգոստոսի 22-ին թիվ 15121816 քրեական գործը միացվել է թիվ 15130116 քրեական գործին:
2017թ. հունվարի 27-ին Հայկ Ղումաշյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված երկու և 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված տասը հանցագործություններ կատարելու համար:
Հայկ Ղումաշյանին վերը նշված հոդվածներով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքների համար, որ նա «2014թ. ապրիլի 28-ից մինչև 2016թ. հուլիսի 11-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարել է մի շարք քաղաքացիների գույքի հափշտակություններ:
Այսպես.
Հայկ Էդվարդի Ղումաշյանը 2014 թվականի ապրիլի 28-ին` ժամը 10-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում և նկատելով, որ միայնակ քայլող Հովհաննես Հովհաննիսյանը պարանոցին ոսկյա շղթա է կրում, նպատակադրվել է խաբեությամբ հափշտակել այն:
Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Հ.Ղումաշյանը մոտեցել է Հ.Հովհաննիսյանին, զրուցել նրա հետ, ապա առաջարկել է միասին քայլել: Այդ ընթացքում Հ.Ղումաշյանը զննելու նպատակով Հ.Հովհաննիսյանին խնդրել է փոխանցել պարանոցի ոսկյա շղթան, սակայն վերջինս մերժել է, ինչից հետո Հ.Ղումաշյանը վստահություն ներշնչելու համար հայհոյանքներ է հնչեցրել շղթան չվերադարձնող անձի հասցեին: Հ.Հովհաննիսյանը, ոչինչ չկասկածելով, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի թիվ 19 հասցեի մոտ Հ.Ղումաշյանին է փոխանցել ոսկյա շղթան և խաչը: Վերջինս Հ.Հովհաննիսյանին առաջարկել է զարդերը թողնել իր մոտ և տարբեր ճանապարհներով քայլելով` 15 րոպեից հանդիպել մետրոյի «Բարեկամություն» կանգառի մոտակայքում, խոստանալով հիշյալ վայրում վերադարձնել զարդերը: Հ.Հովհաննիսյանը համաձայնել է և միայնակ քայլելով գնացել պայմանավորված վայր, իսկ Հ.Ղումաշյանը, չարաշահելով Հ.Հովհաննիսյանի վստահությունը, հեռացել է և խարդախությամբ հափշտակել վերջինիս զգալի չափերով` 350.000 ՀՀ դրամ արժողության ոսկյա զարդերը:
Այնուհետև, Հայկ Էդվարդի Ղումաշյանը 2014 թվականի հունիսի 23-ին` ժամը 11:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ազատության պողոտայի թիվ 23 հասցեի մոտակայքում նկատելով, որ միայնակ կանգնած Գագիկ Րաֆֆիի Հարությունյանը պարանոցին ոսկյա շղթա է կրում, նպատակադրվել է խաբեության միջոցով հափշտակել այն:
Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Հ.Ղումաշյանը մոտեցել է Գ.Հարությունյանին, զրուցել նրա հետ, ապա` առաջարկել է միասին քայլել: Քայլելու ընթացքում Գ.Հարությունյանին ուղղորդել է Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց 2-րդ և Ազատության 23-րդ հասցեների բակ, որտեղ խնդրել է իրեն փոխանցել ոսկյա շղթան և խաչը: Գ.Հարությունյանը համաձայնել է ու նրան է փոխանցել ոսկյա շղթան և խաչը, ինչից հետո Հ.Ղումաշյանը բջջային հեռախոսով զանգահարել և խոսելու պատրվակով առանձնացել է, ապա` Գ.Հարությունյանի տեսադաշտից դուրս գալով, հեռացել է ու այդ կերպ` խարդախությամբ հափշտակել վերջինիս պատկանող, զգալի չափերով` 170.000 ՀՀ դրամ արժողության ոսկյա շղթան և խաչը:
Բացի այդ, Հայկ Էդվարդի Ղումաշյանը 2014 թվականի սեպտեմբերի 26-ին` ժամը 09:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցում նկատելով, որ դասընկերոջ` Էդգար Պետրոսյանի հետ կանգնած Խաչատուր Սարգսյանը պարանոցին ոսկյա շղթա է կրում, նպատակադրվել է խաբությամբ հափշտակել այն:
Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Հ.Ղումաշյանը մոտեցել է Խ.Սարգսյանին և Է.Պետրոսյանին, կրակայրիչ խնդրել և այդ պատրվակով զրույցի բռնվել նրանց հետ, ապա տեղեկանալով, որ վերջիններս գնում եմ վնասվածքաբանության կենտրոն` հայտնել է, որ Մ.Հերացի փողոցից ավելի հեշտությամբ կարող են գնալ: Դրանից հետո Հ.Ղումաշյանը, Է.Պետրոսյանը և Խ.Սարգսյանը միասին քայլել են դեպի «թիվ 1 համալսարանական հիվանդանոցի» ուղղությամբ, որի ընթացքում Հ.Ղումաշյանը հայտնել է, որ իրեն պետք է վստահեն, հակառակ դեպքում կպատժի իրեն չվստահողներին: Այնուհետև Հ.Ղումաշյանը զննելու և վերադարձնելու պատրվակով վերցրել է Խ.Սարգսյանին պատկանող ոսկյա շղթան և խաչը, ապա առաջարկել է տարբեր երթուղիներով գնալ վնասվածքաբանության կենտրոն` խոստանալով հանդիպման ժամանակ վերադարձնել զարդերը, ինչին Խ.Սարգսյանը համաձայնել է ու բաժանվել Հ.Ղումաշյանից: Դրանից հետո Հ.Ղումաշյանը պայմանավորված վայր չի գնացել և չարաշահելով Խ.Սարգսյանի վստահությունը, խաբեությամբ հափշտակել է նրան պատկանող, զգալի չափերով` 300.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության ոսկյա շղթան և խաչը:
Բացի այդ, Հայկ Էդվարդի Ղումաշյանը 2015 թվականի փետրվարի 17-ին` ժամը 11:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բաղրամյան պողոտայով թիվ 9 համարի տրոլեյբուսով երթևեկելու ընթացքում նկատելով, որ Կարեն Հովհաննեսի Գասպարյանի հետ նույն տրոլեյբուսով երթևեկող անչափահաս Արման Արայիկի Հովհաննիսյանը պարանոցին ոսկյա շղթա է կրում, նպատակադրվել է հափշտակել այն:
Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Հ.Ղումաշյանն Ա.Հովհաննիսյանի և Կ.Գասպարյանի հետ զրույցի է բռնվել, ներկայացել «Սեդրակ» անունով, ապա` խոսակցության ընթացքում հափշտակություն կատարող և ստախոս անձանց հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելու եղանակով ձեռք է բերել Ա.Հովհաննիսյանի վստահությունը, ինչից հետո վերադարձնելու պատրվակով վերցրել է վերջինիս պատկանող զգալի չափերով` 490.000 ՀՀ դրամ արժության ոսկյա շղթան և խաչը:
Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում մոտակայքում Հ.Ղումաշյանը, Կ.Գասպարյանը և Ա.Հովհաննիսյանն իջել են տրոլեյբուսից և քայլել հրապարակի հարակից այգիով:
Քայլելու ընթացքում Հ.Ղումաշյանն Ա.Հովհաննիսյանին և Կ.Գասպարյանին առաջարկել է տարբեր ճանապարհներով մոտենալ Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցում գործող «Սաս» սուպերմարկետին: Ա.Հովհաննիսյանը և Կ.Գասպարյանը, համաձայնվելով Հ.Ղումաշյանի առաջարկին, քայլել են պայմանավորված վայր, իսկ Հ.Ղումաշյանը հեռացել է, և չարաշահելով Ա.Հովհաննիսյանի վստահությունը, խարդախությամբ հափշտակել վերջինիս պատկանող զգալի չափերով` 490.000 ՀՀ դրամ արժողության ոսկյա շղթան և խաչը:
Բացի այդ, Հայկ Ղումաշյանը 2015 թվականի ապրիլի 09-ին` ժամը 11:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ալեք Մանուկյան փողոցում գործող «Միմինո» սրճարանի մոտ, նկատելով միայնակ քայլող անչափահաս Վահե Արամի Սեդրակյանին` նպատակադրվել է հափշտակել վերջինիս պարանոցի ոսկյա շղթան:
Այդ նպատակով Հ.Ղումաշյանը, մոտենալով Վ.Սեդրակյանին, զրույցի է բռնվել նրա հետ, որի ընթացքում ստախոս անձանց հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելու միջոցով վստահություն է ձեռք բերել, ապա` զննելու պատրվակով վերցրել է Վ.Սեդրակյանի ոսկյա շղթան` կախազարդով ու քիչ անց վերադարձնելով, խորհուրդ է տվել դրանք պահել գրպանում:
Այնուհետև, երբ քայլելով հասել են Երևան քաղաքի օղակաձև զբոսայգու տարածք, Հ.Ղումաշյանը հանցավոր մտադրությունը վերջնականապես իրագործելու համար Վ.Սեդրակյանին խնդրել է կրկին իրեն տալ ոսկյա զարդերը, սակայն մերժում ստանալով, որպես զենք օգտագործվող մետաղյա սուր առարկա դնելով Վ.Սեդրակյանի պարանոցին, վերջինիս կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, պահանջել և ստացել է զգալի չափերով` 239.250 ՀՀ դրամ արժողության ոսկյա զարդերը ու ավազակությամբ հափշտակելով դրանք` դիմել է փախուստի:
Այնուհետև, Հայկ Ղումաշյանը 2015 թվականի ապրիլի 20-ին` ժամը 10:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ավանեսով փողոցում գտնվող կանգառում նկատելով, որ միայնակ կանգնած Զոհրաբ Արզումանյանը պարանոցին ոսկյա շղթա է կրում, նպատակադրվել է խաբեությամբ հափշտակել այն:
Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Հ.Ղումաշյանը մոտեցել է Զ.Արզումանյանին և զրույցի բռնվել նրա հետ, որտեղ վստահելի մթնոլորտ ստեղծելու նպատակով հարցեր է տվել Զ.Արզումանյանի բնակության և սովորելու վայրերի մասին, ապա հայտնել է, թե իբր բնակության վայրում, ինչպես նաև ուսումնական հաստատությունում բազմաթիվ ծանոթներ ունի:
Դրանից հետո Հ.Ղումաշյանը և Զ.Արզումանյանը թիվ 73 երթուղային տաքսիով գնացել են Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտա, որտեղ «Ռոսիա» տոնավաճառի մոտ իջել են երթուղայինից և քայլել դեպի «Վերնիսաժ» տոնավաճառ: Տոնավաճառի հետնամասում Հ.Ղումաշյանը, երդվելով, որ անպայման կվերադարձնի, Զ.Արզումանյանին խնդրել է զննելու համար տրամադրել ոսկյա շղթան, ինչն էլ վերջինս կատարել է: Դրանից հետո Զ.Արզումանյանի վստահությունը ստուգելու համար Հ.Ղումաշյանն առաջարկել է տարբեր ուղղություններով առանձին քայլել և հանդիպել Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում գտնվող «Ֆիրդուս» տոնավաճառի մոտ, որտեղ էլ խոստացել է վերադարձնել ոսկյա շղթան: Զ.Արզումանյանը համաձայնել է և միայնակ քայլելով գնացել է նշված վայր, իսկ Հ.Ղումաշյանը, չարաշահելով վերջինիս վստահությունը, հեռացել է և խարդախությամբ հափշտակել Զ.Արզումանյանի զգալի չափերով` 300.000 ՀՀ դրամ արժողության ոսկյա շղթան:
Հայկ Էդվարդի Ղումաշյանը 2015 հոկտեմբերի 12-ին` ժամը 14-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կիևյան և Օրբելի Խաչմերուկի մոտ գտնվող կանգառում նկատելով, որ Հայկ Հարությունյանը պարանոցին ոսկյա շղթա է կրում, նպատակադրվել է խաբեությամբ հափշտակել այն:
Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Հ.Ղումաշյանը մոտեցել է Հ.Հարությունյանին և ծխախոտ խնդրել, սակայն բացասական պատասխան ստանալով, վերջինիս իբր թե վիրավորական պատասխանի կապակցությամբ պարզաբանում կատարելու համար առաջարկել է գնալ կանգառի հետնամաս: Նշված վայրում Հ.Ղումաշյանը զրույցի է բռնվել Հ.Հարությունյանի հետ, որի ընթացքում հետաքրքրվել է իրեն կոպիտ պատասխանելու պատճառի մասին, միաժամանակ հավաստիացրել է, որ գող չի և չի պատրաստվում նրանից գույք հափշտակել: Զ.Արզումանյանը պատասխանել է, որ Հ.Ղումաշյանի մասին նման կարծիք չի ունեցել, ինչից հետո Հ.Ղումաշյանը հանցավոր մտադրությունը վերջնականապես իրագործելու համար առաջարկել է վստահությունը հիմնավորելու նպատակով իրեն փոխանցել ոսկյա շղթան և խաչը` հետագայում Երևան քաղաքի Կոմիտաս պողոտայում գործող «Շանթ» հեռուստաընկերության վարչական շենքի մոտ հանդիպման ժամանակ հետ վերադարձնելու պայմանով: Զ.Արզումանյանը համաձայնել է և Հ.Ղումաշյանին է փոխանցել պարանոցի ոսկյա շղթան և միայնակ քայլելով գնացել պայմանավորված, իսկ Հ.Ղումաշյանը, չարաշահելով Զ.Արզումանյանի վստահությունը, հեռացել է` խարդախությամբ հափշտակելով վերջինիս զգալի չափերով` 180.000 ՀՀ դրամ արժողության ոսկյա շղթան և խաչը:
Հայկ Էդվարդի Ղումաշյանը 2016 թվականի մարտի 1-ին` ժամը 09:25-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի թիվ 54/1 շենքի բակում, նկատելով միայնակ քայլող Արթուր Միխայիլի Վարդանյանին, մոտեցել է նրան և ներկայացել Արմեն անունով ու հայտնել, որ նույն շենքի բնակիչներ են, ապա, նկատելով Ա.Վարդանյանի պարանոցի ոսկյա շղթան, նպատակադրվել է հափշտակել այն:
Հ.Ղումաշյանը հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Ա.Վարդանյանին հայտնել է, թե իբր մասնագիտությամբ ոսկերիչ է, ապա խնդրել է զննելու համար իրեն փոխանցել ոսկյա շղթան և խաչը, ինչին վերջինս համաձայնել է: Վստահություն ձեռք բերելու նպատակով Հ.Ղումաշյանը քիչ անց ոսկյա զարդերը վերադարձրել է Ա.Վարդանյանին, որից հետո քայլելով գնացել են Կոմիտասի պողոտայի թիվ 44 շենքի բակ: Զրույցի ընթացքում Հ.Ղումաշյանն Ա.Վարդանյանից հետաքրքրվել է, արդյոք վերջինս իրեն վստահում է, թե ոչ, ապա դրական պատասխան ստանալով, առաջարկել է վստահությունը ստուգելու նպատակով կրկին տրամադրել ոսկյա շղթան` խաչով, միայնակ շենքը տարբեր ուղղություններով շրջանցելուց հետո հանդիպելու և դրանք վերադարձնելու պայմանով: Ա.Վարդանյանը համաձայնել է և Հ.Ղումաշյանին է տվել ոսկյա շղթան ու խաչը, որից հետո միայնակ գնացել է պայմանավորված վայր, իսկ Հ.Ղումաշյանը, չարաշահելով Ա.Վարդանյանի վստահությունը, հեռացել է շենքի բակից և խարդախությամբ հափշտակել վերջինիս զգալի չափերով` 399.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության ոսկյա շղթան և խաչը:
Բացի այդ, Հայկ Ղումաշյանը 2016 թվականի մարտի 23-ին` ժամը 12:00-ի սահմաններում, թիվ 37 համարի երթուղային ավտոբուսով երթևեկելու ընթացքում հանդիպել է նույն ավտոբուսով միայնակ երթևեկող, անչափաս Համլետ Վահանի Խաչատրյանին և նկատելով, որ վերջինիս պարանոցին ոսկյա շղթա է կրում, նպատակադրվել է հափշտակել այն:
Այդ նպատակով Հ.Ղումաշյանը զրուցել է Հ.Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում հափշտակություն կատարող անձանց հասցեին հայհոյանքներ հնչեցնելու եղանակով նրա մոտ վստահություն է ձեռք բերել: Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայում Հ.Ղումաշյանը և Հ.Խաչատրյանն իջել են ավտոբուսից, ապա` Հ.Ղումաշյանը հանցավոր մտադրությունն իրագործելու նպատակով Հ.Խաչատրյանին առաջարկել է իրեն տալ ոսկյա շղթան` քիչ անց Ռ.Մելիքյանի անվան երաժշտական դպրոցի մոտ հանդիպելու և վերադարձնելու պայմանով, ինչին վերջինս համաձայնել է և Հ.Ղումաշյանին է տվել պարանոցի ոսկյա շղթան` խաչով: Այնուհետև, Հ.Խաչատրյանը քայլելով գնացել է պայմանավորված վայր, իսկ Հ.Ղումաշյանը հեռացել է` խարդախությամբ հափշտակելով Հ.Խաչատրյանին պատկանող զգալի չափերով` 150.000 ՀՀ դրամ արժողության ոսկյա շղթան` խաչով:
Բացի այդ, Հայկ Էդվարդի Ղումաշյանը 2016 թվականի մայիսի 10-ին, ժամը 09:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ազատության և Մամիկոնյանց փողոցների խաչմերուկի մոտ, նկատելով պարանոցի ոսկյա շղթա կրող` միայնակ կանգնած Աշոտ Արմենի Հակոբյանին, նպատակադրվել է խաբեությամբ հափշտակել հիշյալ շղթան:
Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Հ.Ղումաշյանը մոտեցել է Ա.Հակոբյանին, և ներկայանալով Արմեն անունով, զրույցի է բռնվել նրա հետ: Զրույցի ընթացքում տեղեկանալով, որ Ա.Հակոբյանը բնակվում է Գավառ քաղաքին հարակից գյուղերից մեկում` իր անձի շուրջ վստահություն ստեղծելու նպատակով հայտնել է, որ բնակվում է Կոմիտասի պողոտայում և Ա.Հակոբյանը անհրաժեշտության դեպքում կարող է հյուրընկալել իրեն: Դրանից հետո երթուղային ավտոբուսով միասին երթևեկելու ընթացքում էլ ավելի փոխվստահելի հարաբերություններ ստեղծելու նպատակով Հ.Ղումաշյանն Ա.Հակոբյանին հայտնել է, որ Գավառ քաղաքում բազմաթիվ ծանոթներ ունի, իսկ երբ հասել են Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի թիվ 19 շենքի մոտակայք, առաջարկել է իջնել երթուղային ավտոբուսից և գնալ իր բնակարան: Վերջինս համաձայնել է, ապա ավտոբուսից իջնելով, Հ.Ղումաշյանի հետ գնացել են Կոմիտասի պողոտայի թիվ 19 շենքի բակ, որտեղ վերջինս զննելու պատրվակով խնդրել և ստացել է Ա.Հակոբյանի պարանոցի ոսկյա շղթան: Հ.Ղումաշյանը վերջինիս մոտ վստահություն ստեղծելու նպատակով հայհոյանքներ է հնչեցրել ստախոս անձանց հասցեին, ապա` Ա.Հակոբյանի հետ պայմանավորվել է հանդիպել Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի գետնանցումում ու այնտեղ վերադարձնել շղթան, սակայն պայմանավորված վայր չգնալով, հեռացել է` այդ կերպ խարդախությամբ հափշտակելով Ա.Հակոբյանին պատկանող զգալի չափերով` 250.000 ՀՀ դրամ արժողության ոսկյա շղթան:
Բացի այդ, Հայկ Էդվարդի Ղումաշյանը 2016թ. հունիսի 16-ին, ժամը 10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցում նկատելով միայնակ քայլող Դավիթ Հովհաննեսի Թովմասյանին, մոտեցել է նրան և տեսնելով, որ վերջինս պարանոցին ոսկյա շղթա է կրում, նպատակադրվել է հափշտակել այն:
Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Հ.Ղումաշյանը, ներկայանալով որպես վաղեմի ծանոթ, Դ.Թովմասյանին առաջարկել է միասին քայլել այգում: Զրույցի ընթացքում տեղեկություն ստանալով Դ.Թովմասյանի ուսման վայրի մասին, իր անձի շուրջ վստահելի փոխհարաբերություններ ստեղծելու նպատակով առաջարկել է իր օգնությունը` տարբեր տեսակի խնդիրներ լուծելու կապակցությամբ, ապա` զննելու պատրվակով խնդրել է տրամադրել ոսկյա շղթան, ինչն էլ Դ.Թովմասյանը կատարել է: Դրանից հետո Հ.Ղումաշյանը հանցավոր մտադրությունը վերջնականապես իրագործելու նպատակով Դ.Թովմասյանին առաջարկել է տարբեր ուղղություններով քայլել և հանդիպել Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի մոտ` խոստանալով նշված վայրում վերադարձնել շղթան, ինչին վերջինս համաձայնել է և միայնակ քայլելով գնացել է պայմանավորված վայր, իսկ Հ.Ղումաշյանը հեռացել է` խարդախությամբ հափշտակելով Դ.Թովմասյանի զգալի չափերով` 400.000 ՀՀ դրամ արժողության ոսկյա շղթան:
Այնուհետև, Հայկ Ղումաշյանը 2016 թվականի հուլիսի 11-ին` ժամը 09:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տերյան փողոցում գործող Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի 2-րդ մասնաշենքի մոտ, նկատել է միայնակ քայլող անչափահաս Մարկ Էդուարդի Ղուդրունցին և նպատակադրվել է հափշտակել վերջինիս ոսկյա շղթան:
Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Հ.Ղումաշյանը մոտեցել է Մ.Ղուդրունցին և զրույցի բռնվել, որի ընթացքում հայհոյանքներ է հնչեցրել ստախոս անձանց հասցեին ու ձեռք բերել Մ.Ղուդրունցի վստահությունը: Դրանից հետո Հ.Ղումաշյանը, զննելու և վերադարձնելու պատրվակով վերցրել է Մ.Ղուդրունցի 25 գրամ ընդհանուր քաշով, 58.5 հարգի ոսկուց պատրաստված ոսկյա շղթան և խաչը, ապա` առաջարկել է գնալ տարբեր ճանապարհներով և հանդիպել նույն համալսարանի մուտքի մոտ` խոստանալով նշված վայրում վերադարձնել զարդերը: Մ.Ղուդրունցը չի համաձայնել և պահանջել է վերադարձնել զարդերը, ինչից հետո Հ.Ղումաշյանը ձեռքով հարվածել է Մ.Ղուդրունցի դեմքի և որովայնի շրջաններին, ապա` տեսնելով, որ վերջինս անդրդվելի է և պահանջում է զարդերը, որպես զենք օգտագործած ծալովի դանակ ցուցադրելով` Մ.Ղուդրունցի կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով` ավազակությամբ հափշտակել է Մ.Խուդրունցին պատկանող զգալի չափի` 260.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության ոսկյա շղթան և խաչը»:
2017թ. փետրվարի 17-ին Հայկ Ղումաշյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018թ. նոյեմբերի 13-ի որոշմամբ Հայկ Ղումաշյանի նկատմամբ դադարեցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված տասը հանցագործություններով քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով:
Առաջին ատյանի դատարանի 2019թ. դեկտեմբերի 11-ի դատավճռով Հայկ Էդվարդի Ղումաշյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված երկու հանցագործությունների կատարման համար և յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 7 տարի ժամկետով` 200.000 ՀՀ դրամին համարժեք գույքի բռնագրավմամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգով` նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 8 տարի ժամկետով` 300.000 ՀՀ դրամին համարժեք գույքի բռնագրավմամբ:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2016թ. հուլիսի 14-ից:
Հայկ Ղումաշյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
2020թ. փետրվարի 14-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է վերոհիշյալ դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Հայկ Ղումաշյանի պաշտպան Գարիկ Գալիկյանի վերաքննիչ բողոքը:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում պաշտպան Գարիկ Գալիկյանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացվել է ակնհայտ անհիմն դատական ակտ, առանց հաշվի առնելու գործով ձեռք բերված ապացույցները և դատավճռի հիմքում դրվել է բացառապես տուժողի ցուցմունքը։
Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում Վահե Սեդրակյանի դրվագով հաստատված է համարել հետևյալ հանգամանքը. «Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Հայկ Ղումաշյանը, 2015 թվականի ապրիլի 09-ին՝ ժամը 11։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ալեք Մանուկյան փողոցում գտնվող «Միմինո» սրճարանի մոտ նկատելով միայնակ քայլող անչափահաս տուժողին` Վահե Սեդրակյանին, նրա պարանոցի ոսկյա շղթան հափշտակելու նպատակով մոտեցել և զրույցի է բռնվել նրա հետ։ Զրույցի ընթացքում ամբաստանյալ Հայկ Ղումաշյանը, խոսելով միմյանց վստահելու անհրաժեշտության մասին, վերցրել է տուժող Վ.Սեդրակյանի հեռախոսը, ուսումնասիրել այն և վերադարձրել։ Միասին զրուցելով, որի ընթացքում ամբաստանյալի ձեռքին դանակ է եղել, որը նկատել է տուժող Վ.Սեդրակյանը, նրանք քայլել են Ալեք Մանուկյան փողոցով և ամբաստանյալը տուժող Վ.Սեդրակյանին խորհուրդներ է տվել, մասնավորապես ասելով, որ եթե որևե մեկն ինչ-որ բան ուզի, չվստահի նրան ու չտա։ Դրանից հետո նա տուժող Վ.Սեդրակյանից խնդրել է տալ ոսկյա շղթան և խաչը` հարցնելով, արդյոք, նա վստահում է իրեն, թե ոչ։ Վերջինս պատասխանել է, որ թեև վստահում է, սակայն շղթան ու խաչը չի ցանկանում հանել պարանոցից։ Ամբաստանյալը տուժող Սեդրակյանին ասել է, որ եթե նա վստահում է իրեն, ապա պետք է տա շղթան։ Այդ խոսքերից հետո տուժող Սեդրակյանն իր ոսկյա շղթան ու խաչը տվել է ամբաստանյալին, ով քիչ անց վերադարձնելով նշված զարդերը՝ խորհուրդ է տվել դրանք պահել գրպանում, սակայն քիչ անց տուժող Սեդրակյանից կրկին վերցրել է դրանք ու սկսել է շոշափել խաչը ասելով, որ նախկինում ոսկու գործ է արել։ Երբ նրանք հասել են Երևան քաղաքի օղակաձև զբոսայգի, ամբաստանյալը տուժող Վ.Սեդրակյանից հարցրել է, թե նա կվստահի իրեն, որ ինքը կարճ, իսկ նա երկար ճանապարհով գնան Երևանի պետական համալսարանի մոտ, որտեղ ինքը կվերադարձնի զարդերը։ Տուժող Սեդրակյանը չի համաձայնվել առաջարկին, որից հետո, երբ նրանք քայլել են «Թեքեյան» կենտրոնի ուղղությամբ, ամբաստանյալը մետաղյա սուր առարկա հպելով տուժող Վ.Սեդրակյանի պարանոցին՝ սպառնացել է կտրել նրա վիզը և կրկին առաջարկել է հանդիպել համալսարանի մոտ` խոստանալով այնտեղ վերադարձնել շղթան ու խաչը։ Երբ նրանք անցել են Սայաթ-Նովա փողոցը, ամբաստանյալը տուժող Վ.Սեդրակյանից պահանջել է իր հետևից չնայել` խոստանալով հակառակ դեպքում չվերադարձնել զարդերը։ Դրանից հետո ամբաստանյալը շարունակել է ճանապարհը «Ռադիոտան» փողոցով, իսկ տուժող Սեդրակյանը` դիմացի մայթով և հասնելով համալսարան` չի հայտնաբերել ամբաստանյալին, ով փաստորեն դիմել է փախուստի` ավազակությամբ հափշտակելով տուժող Սեդրակյանի 239.250 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա շղթան ու խաչը»:
Պաշտպանը նշել է, որ տուժող Մարկ Ղուդրունցի դրվագով Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել. «Հ.Ղումաշյանը 2016 թվականի հուլիսի 11-ին՝ 09:45-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան փողոցում գտնվող Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի 2-րդ մասնաշենքի մոտ նկատել է միայնակ քայլող անչափահաս տուժող Մարկ Էդուարդի Ղուդրունցին, ում ոսկյա շղթան հափշտակելու նպատակով մոտեցել է նրան և զրույցի բռնվել, որի ընթացքում հայհոյանքներ է հնչեցրել ստախոս անձանց հասցեին։ Դրանից հետո ամբաստանյալը զննելու և վերադարձնելու պատրվակով վերցրել է տուժող Ղուդրունցի 25 գրամ ընդհանուր քաշով 585 կարգի ոսկուց պատրաստված ոսկյա շղթան և խաչը, ապա՝ առաջարկել է գնալ տարբեր ճանապարհներով և հանդիպել նույն համալսարանի մուտքի մոտ` խոստանալով նշված վայրում վերադարձնել զարդերը, ինչից հետո ամբաստանյալը ձեռքով հարվածել է տուժող Մ.Ղուդրունցի դեմքին, ապա տեսնելով, որ վերջինս կրկին պահանջում է իր զարդերը, ձախ ձեռքով գրպանից հանել և ցուցադրել է ծալովի դանակը ու սպառնալով «թափել փորը», հափշտակել է տուժող Մ.Ղուդրունցին պատկանող 260.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ ոսկյա շղթան և խաչը»:
Պաշտպանը նշել է, որ որևէ այլ փաստական տվյալ Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված չի համարել, ուստի անհասկանալի է, թե ինչից ելնելով, կամ որ փաստի հիման վրա է Առաջին ատյանի դատարանը հաստատել նշված հանգամանքները: Առաջին ատյանի դատարանը չի պատճառաբանել, որևէ կերպ, թե որն է պատճառը, որ տուժողի ցուցմունքները համարվում է արժանահավատ, իսկ ամբաստանյալինը` ոչ, այն դեպքում, երբ բացի տուժողի ցուցմունքներից, որևէ այլ ապացույց, որը տուժողների ասածները կհիմնավորվեր, չկա, չնայած, որ կա բազմաթիվ ապացույցներ, որոնք հերքում են տուժողների կողմից տրված հակասական ցուցմունքները։ Ավելին, անգամ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները նույնպես վկայում են այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալի կողմից կատարված արարքը սխալ է որակվել, և չի համապատասխանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի հատկանիշներին։
Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս, անդրադառնալով ապացույցների հետազոտմանը և գնահատմանը, անդրադարձել է և դատավճռի հիմքում, որպես ապացույց դրել է տուժող Վահե Սեդրակյանի ցուցմունքը, Մարկ Ղուդրունցի ցուցմունքը։ Մյուս ապացույցը, որին դատարանը անդրադարձել է, դա Հայկ Ղումաշյանի ցուցմունքն է, որով ընդունել է, որ տուժողներ Վահե Սեդրակյանի և Մարկ Ղուդրունցի դրվագներով կատարել է խարդախություն: Միաժամանակ նշելով, որ զենք ինքը չի կիրառել, իր մոտ զենք չի եղել, և առավել ևս զենքով որևէ մեկին չի սպառնացել։ Ինչ վերաբերվում է Մարկ Ղուդրունցին հարվածելու հանգամանքին, ապա հարվածել է, քանի, որ Մարկն իրեն հայհոյել է:
Մյուս ապացույցը, որն Առաջին ատյանի դատարանը դրել է դատավճռի հիմքում, դա գործով վկա Արամ Սեդրակյանի ցուցմունքն է, ով իր հերթին հանդիսանում է տուժող Վահե Սեդրակյանի հայրը:
Վկա Արամ Սեդրակյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ. ապրիլի 9-ին, ժամը 12:30-ի սահմաններում, որդին` Վահե Սեդրակյանը զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ անհայտ անձը հափշտակել է իր ոսկյա շղթան։ Նա պատմել է նաև հափշտակության մանրամասները, որոնցից հետևել է, որ ամբաստանյալը մոտեցել է իրեն, ժամն է հարցրել, այնուհետև ճշտել է, թե որտեղ է սովորում, հեռախոսն է վերցրել ուսումնասիրել և վերադարձրել, նրա վզի շղթան է ցանկացել վերցնել` իբրև նայելու համար։ Որդին հայտնել է, որ այդ շղթան իր պարանոցից չի հանում, քանի որ իր մկրտության նվերն է: Այնուհետև ձեռքին եղած դանակն անըդհատ խաղացնելով, ամբաստանյալը որդուն ասել է, որ կգնա կուրսում և բակում կասի, թե նա ինչ տղա է, ու որդին վախենալով` շղթան տվել է ամբաստանյալին։ Դրանից հետո նա վերադարձրել է շղթան, ասելով` «դիր գրպանդ, վտանգավոր է»։ Այնուհետև, ամբաստանյալը դանակը դրել է որդու պարանոցին և ասելով` «կմորթեմ», վերցրել է շղթան: Հայտնել է, որ տարբեր ճանապարհներով պետք է գնան համալսարանի մոտ, որ կվերադարձնի այն։
Այսինքն` դատավճռի հիմքում դրվել է վկայի ցուցմունքը, ով հայտնել է ընդամենը որդու խոսքերը, այն դեպքում, որ վկայի որդին դատարանում համեմատաբար այլ ցուցմունք է տվել: Մասնավորապես որդին դատարանում չի հայտնել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալն իրեն ասել է, որ համալսարանում կամ բակում կասեմ թե դու ինչ տղա էս, ինչպես նաև Առաջին ատյանի դատարանը չի փորձել, որևէ կերպ պարզել «ինչ տղա» արտահայտության իմաստը։ Անհասկանալի է նաև այն հանգամանքը, որ դատարանը և նախաքննություն իրականացնող մարմնինն արարքը որակում են, որպես ավազակային հարձակում, առանց քննության առարկա դարձնելու նշված հանգամանքները։ Անտրամաբանական է այն հանգամանը, որ ինչպես է ստացվում, որ անձը նպատակադրվում է ավազակային հարձակում կատարել, սակայն նույն հիշյալ ոսկյա զարդերը վերցնում է տուժողից, այնուհետ հետ վերադարձնում, որից հետո կրկին վերցնում, իսկ ամենա վերջում պայմանավորվում են, որ համալսարանի շրջակայքում հանդիպեն և ոսկյա զարդերը հետ վերադարձնի տուժողին, որին տուժողը համաձայնվում է։
Մյուս ապացույցը, որին անդրադարձել է Առաջին ատյանի դատարանը, դա մյուս տուժող Մարկ Ղուդրունցի հոր` Էդուարդ Ղուդրունցի ցուցմունքն է, որն իր հերթին ցուցմունքով հայտնել է նույնպես, որ որդին է իրեն զանգահարել և հայտնել է, որ ոմն Արմենը գողացել է իր ոսկյա շղթան և խաչը։ Մ.Ղուդրունցը պատմել է, որ Արմենը մոտեցել է իրեն, ճշտել է թե որտեղ է սովորում։ Այնուհետև, նա խնդրել է իրեն փոխանցել որդու շղթան ու խաչը և առաջարկել է տարբեր ճանապարհներով գնալ ու կրկին հանդիպել՝ խոստանալով հանդիպելուց հետո վերադարձնել զարդերը։ Որդին հետևել է նրան, որպեսզի վերցնի իր ոսկյա շղթան և խաչը, սակայն ամբաստանյալը դանակին նմանվող իր է ցույց տվել որդուն, ասել «փորդ կթափեմ» ու հափշտակել է որդու 260.000 ՀՀ դրամ արժողության ոսկյա շղթան և խաչը:
Էդուարդ Ղուդրունցը նաև նշել է, որ որպես պատճառված վնասի հատուցում իրենց տրվել է 100.000 ՀՀ դրամ։
Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրական դատավճիռ կայացնելու հիմքում դրել է, տեսաձայնագրային փորձաքննության թիվ 27051506 եզրակացությունը, համաձայն որի` փորձաքննության ներկայացված համակարգչի կոշտ սկավառակի վրա առկա երկու տեսաֆայլերում ձայնային ազդանշանները բացակայում են, այսինքն՝ տեսաֆայլերն իրենցից ներկայացնում են բացառապես պատկերային մասով` առանց ձայնային բաղադրիչի, վերարտադրման համար պիտանի ձայնագրություն:
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակի զննության 05.06.2015թ. արձանագրության համաձայն` 2015թ. ապրիլի 9-ին, ժամը 11:32:56-ին տեսգրության մեջ հայտնվում է մի երիտասարդ, որը Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից գալիս է Ալեք Մանուկյան փողոցում գովազդային վահանակից մի փոքր հեռու հանդիպում է մեկ այլ երիտասարդի:
Զննության մասնակից` տուժող Վահե Սեդրակյանը հայտնել է, որ Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից եկած երիտասարդն այն անձն է, ով 2015թ. ապրիլի 9-ին հանդիպելով իրեն` խաբեությամբ հափշտակել է ոսկյա շղթան և խաչը, իսկ մյուս երիտասարդն ինքն է։
Պաշտպանը հատկանշական է համարել այն հանգամանքը, որ գործով տուժողի դատավարական կարգավիճակ ունեցող անձը` Վահե Սեդրակյանն անընդհատ շեշտել է այն հանգամանքը, որ իրեն պատկանող ոսկյա շղթան և խաչը հափշտակել են խաբեությամբ, այլ ոչ թե սպառնալիքի միջոցով, ինչն Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է և անընդհատ մեղադրողի հետ համաձայնելով փորձել է սպառնալիքի հանգամանքը մատնանշել։
Տեսագրության 11:36:59 վայրկյանից երևում է, որ երիտասարդները քայլում են դեպի Ալեք Մանուկյան փողոցում գտնվող «Միմինո» սրճարանի կողմ։ Տեսագրության մյուս հատվածում` 12:09:23-ին, որը նկարահանվել է Ալեք Մանուկյան փողոցի «Ռադիոտան» դիմացի մայթին տեղադրված տեսախցիկով, երևում են վերը նշված երկու երիտասարդը, ովքեր գալիս են Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից և բարձրանում են դեպի ԵՊՀ։
Տեսագրության 12:09:26-ին նրանցից մեկը բաժանվում է մյուսից և անցնում է մայթը։
Զննության մասնակից Վահե Սեդրակյանը հայտնել է, որ մայթն անցնող երիտասարդն այն անձն է, ով հափշտակել է իր ոսկյա շղթան և խաչը։
Այսինքն` տեսագրության զննությունից հստակ պարզ է դառնում, նախ այն հանգամանքը, որ Հայկ Ղումաշյանը, որևէ սառը իր չի դնում Վահե Սեդրակյանի պարանոցին, ավելին անձինք, որոնք բաժանվում են իրարից հստակ է, որ որևէ է բռնություն չի գործադրվում, ավելին` համադրելով Վահե Սեդրակյանի ցուցմունքի հետ կարելի է գալ հետևության, որ Վահե Սեդրակյանն ուղղակի վստահելով Հայկ Ղումաշյանին տվել է իր շղթան ու խաչը, այնուհետ գնացել Հայկ Ղումաշյանի նշված վայրը ետ ստանալու համար, սակայն հասկացել է, որ խաբվել է, քանի որ Հայկ Ղումաշյանը նշված վայրում չի եղել:
Որպես այլ փաստաթուղթ ճանաչված լազերային սկավառակի զննության 26.12.2016թ. արձանագրության համաձայն` զննության են ենթարկվել Մարկ Ղուդրունցի կողմից ներկայացված սկավառակում առկա տեսագրությունները։ Զննությամբ պարզվել է, որ տեսագրության 39-րդ րոպեին՝ ըստ տեսագրության 11.07.2016թ., ժամը 09:39-ին տեսագրությունում երևում են 2 անձ, ովքեր Երևան քաղաքի Տերյան փողոցից քայլելով կանգնում են մայթեզրի հարակից մասում: Զննության մասնակից Մ.Ղուդրունցը հայտարարել է, որ սպիտակ վերնազգեստով անձն ինքն է, իսկ իր հետ զրուցող անձը Հայկ Ղումաշյանը, ով աջ ձեռքում պահում է մինչ այդ իրենից վերցրած ոսկյա շղթան ու խաչը։ Տեսագրության 39-րդ րոպեի 59-րդ վայրկյանին Հայկ Ղումաշյանը մի քանի քայլ հեռանում է, իսկ Մ.Ղուդրունցը հետևում է նրան` չթողնելով հեռանալ ապա Հ.Ղումաշյանը ձեռքը գցում է Մ.Ղուդրունցի ուսին նրանք միասին հետ են վերադառնում մայթի հարակից մաս, որտեղ մինչ այդ կանգնած զրուցել են: Տեսագրության 40-րդ րոպեի 42-րդ վայրկյանին Հ.Ղումաշյանը կրկին փորձում է հեռանալ` նախապես ձեռքերով շարժում կատարելով և ցույց տալով 2 տարբեր ուղղություններ, սակայն Մ.Ղուդրունցը կրկին գնում է նրա հետևից և կանգնեցնում վերջինիս։ Տեսագրության 41-րդ րոպեի 56-րդ վայրկյանին Մ.Ղուդրունցը աջ ձեռքը տանում է դեպի Հ.Ղումաշյանի աջ ձեռքը, սակայն Հ.Ղումաշյանը ձեռքը մի կողմ է տանում։ Ըստ Առաջին ատյանի դատարանի Մարկ Ղուդրունցը հայտարարել է, որ այդ պահին ինքը ցանկանում էր Հ.Ղումաշյանից վերցնել իր զարդերը, սակայն նա հրաժարվել է վերադարձնել դրանք՝ ասելով, որ տարբեր ճանապարհներով գնան ԵՊՃՀ-ի 2-րդ մասնաշենքի մուտքի մոտ, որտեղ կվերադարձնի զարդերը։
Տեսագրության 49-րդ րոպեի 42-րդ վայրկյանին Հ.Ղումաշյանը հեռանում է, դուրս է գալիս տեսանկարահանող սարքի վերահսկման գոտուց, իսկ Մ.Ղուդրունցը մի քանի քայլ հեռանալուց հետ է շրջվում, նայում Հ.Ղումաշյանի հետևից, ապա գնում է նրա հետևից և դուրս է գալիս տեսանկարահանող սարքի վերահսկման գոտուց։ Տեսագրության 43-րդ րոպեի 16-րդ վայրկյանին Հ.Ղումաշյանը հեռանում է, իսկ Մ.Ղուդրունցը վազելով տեսանկարահանող սարքի ուղղությամբ` նույնպես հեռանում է: Տեսագրության 43:49 Հ.Ղումաշյանը փորձում է հեռանալ, իսկ Մ.Ղուդրունցը քայլում է նրա հետևից և փորձում է կանգնեցնել: 45:55 Հ.Ղումաշյանը ձախ ձեռքով հարվածում է Մ.Ղուդրունցին, ապա ձախ ձեռքը ուղղում է դեպի գրպանը։ Զննության մասնակից Մ.Ղուդրունցը հայտարարել է, որ Հ.Ղումաշյանը ձեռքը տանելով գրպանը, գրպանից կիսով չափ ցույց է տալիս ծալովի դանակ, ապա ասում փորդ կթափեմ:
Տեսագրության 46:05 Հ.Ղումաշյանը և Մարկ Ղուդրունցը բաժանվում են իրարից և գնում տարբեր ուղղություններով:
Պաշտպանը նշել է, որ դատաքննության ընթացքում տուժող Մ.Ղուդրունցն իր հարցին պատասխանել է, որ Հ.Ղումաշյանն իրեն հավանաբար հարվածել է այն բանի համար, որ նա ասել էր հետևիցս մի արի, իսկ ինքը շարունակել է գնալ նրա հետևից: Սակայն Հ.Ղումաշյանը պատասխանելով նույն հարցին, հատարարել է, որ Մ.Ղուդրունցին հարվածել է այն բանի համար, որ նա իրեն հայհոյել է։
Պաշտպանը նշել է նաև, որ տեսագրության մեջ չկա այնպիսի դրվագ, որ Հ.Ղումաշյանը ձեռքը տանի գրպանը, այնուհետ գրպանից հանի ինչ-որ առարկա: Բացի այդ, Հ.Ղումաշյանը հայտարարել է, որ իր ձեռքում դանակ չի եղել, իսկ Հ.Ղումաշյանի ձեռքում դանակ լինելու մասին այլ ապացույցներ գործում առկա չեն։
Հայկ Ղումաշյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով 2 դրվագ մեղադրանք է առաջադրվել բացառապես մեկ անձի` ենթադրյալ տուժողի ցուցմունքի հիման վրա։
Ավազակությունը հափշտակության ամենածանր հանցագործությունն է, քանզի այն ուղղված է ոչ միայն սեփականության դեմ, այլև վտանգի տակ է դնում անձի կյանքը և առողջությունը։ Նման հանցանքի կատարումը ցույց է տալիս հանցավորի բարձր վտանգավորությունը։ Հանցավորը ուրիշի գույքը հափշտակելու նպատակով պատրաստ է անձի կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրել կամ այդպիսի բռնություն գործադրելու սպառնալիք տալ։
Ավազակությունը երկօբյեկտ հանցագործություն է. հիմնական անմիջական օբյեկտը սեփականությունն է, իսկ լրացուցիչ օբյեկտ են հանդիսանում մարդու կյանքը և առողջությունը։
Ավազակության օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է հետևյալ հատկանիշներով՝
1/ ուրիշի գույքը հափշտակելու նպատակով հարձակում,
2/ կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիք։
Կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքը, որը հանդիսանում է ավազակության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի կարևոր հատկանիշ, կարող է դրսևորվել տարբեր ձևերով։
Ավազակության հանցակազմի առկայության համար անհրաժեշտ է, որ սպառնալիքն իրական լինի, այսինքն` տուժողը պետք է գիտակցի, որ եթե չկատարի հանցավորի պահանջը, սպառնալիքը անմիջապես կիրագործվի, և իր կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր բռնություն կգործադրվի։ Կարևոր է նաև, որ տուժողը ընկալի սպառնալիքը՝ որպես կյանքի կամ առողջության համար իրական վտանգ ներկայացնող։ Այս դեպքում հանցավորը պետք է գիտակցի, որ նման սպառնալիքով կոտրում է անձի դիմադրությունը, նրան ստիպում է հանձնել գույքը։ Չի կարող ավազակության հատկանիշ համարվել տուժողի համար կարծեցյալ սպառնալիքը։
Եթե իրականում սպառնալիքը կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր չի եղել, բայց տուժողին այդպես է թվացել, և նա հավատացած է եղել, որ գույքը չհանձնելու դեպքում իր կյանքին կամ առողջությանը վտանգ է սպառնում, առկա է ավազակության հանցակազմը։ Միևնույն ժամանակ պետք է հաշվի առնել, նաև այն հանգամանքը, որ տուժողը հաճախ հակված է չափազանցացնելու սպառնացող վտանգի բնույթը, ուստի սպառնալիքը, որպես ավազակության հատկանիշ գնահատելիս պետք է հաշվի առնել կոնկրետ գործի բոլոր հանգամանքները՝ ավազակային հարձակման վայրը և ժամանակը, հանցագործների թիվը, տուժողի կողմից սպառնալիքի ընկալումը և այլն։
Սույն գործի շրջանակներում շատ կարևոր է, որ դեպքը տեղի է ունեցել կեսորի սահմաններում և մարդաշատ վայրում, և անգամ նման պայմաններում տուժողները օգնություն չեն կանչել։
Կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր բռնությունը կամ դա գործադրելու սպառնալիքը ավազակության ժամանակ հանդիսանում են գույքի տիրանալու միջոց։ Սա նշանակում է, որ բռնության կամ սպառնալիքի գործադրումը՝ առանց գույքին տիրանալու նպատակի, չեն կարող ավազակության հատկանիշ հանդիսանալ։
Բռնությունը կամ սպառնալիքը չեն կարող ավազակության հատկանիշ համարվել այն դեպքում, երբ դրանք գործադրվել են գույքի հափշտակությունից հետո։
Գործով տուժող Վահե Սեդրակյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում տվել են ցուցմունքներ, ավելին ցուցմունքները որոնք տրվել է նախաքննության ընթացքում իրար հակասել են, մի դեպքում նշել է, որ իրեն սպառնացել են, մյուս դեպքում նշել է, որ իրենից խաբեությամբ հափշտակել են, նմանատիպ ցուցմունք տվել է նաև տուժող Մարկ Ղուդրունցը, որը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ իրեն հարվածել են նրա համար, որ ինքը հետևել է Հայկ Ղումաշյանին, բայց այնուամենայնին երկու տուժողն ել հայտնել են, որ իրենք գնացել են ամբաստանյալի ասած վայր քանի, որ հավատացել են, որ ամբաստանյալը կբերի և հետ կվերադարձնի իրենց ոսկյա շղթան։
Պաշտպանն անտրամաբանական և անհասկանալի է համարել այն, որ տուժողները տեսնելով ամբաստանյալի ձեռքում դանակ, այնուամենայնիվ գնացել են ամբաստանյալի կողմից մատնանշված վայր, և այդ ընթացքում անգամ փորձ չեն կատարել որև է մեկի օգնության կանչել։ Ծնողներին զանգահարել են և հայտնել եղածի մասին այն ժամանակ երբ արդեն հասկացել են, որ խաբվել են։
Բացի այդ, դատաքննության ընթացքում դատարանում հետազոտվել է սկավառակ, որտեղ 1-ին սկավառակում երևում են տուժող Վահե Սեդրակյանը և Հայկ Ղումաշյանը, իսկ երկրորդ սկավառակում տուժող Մարկ Ղուդրունցը և Հայկ Ղումաշյանը։ Սակայն սկավառակներից և ոչ մեկում չի երևում Հայկ Ղումաշյանի կողմից տուժողների նկատմամբ բռնություն գործադրելու, ձեռքը գրպանը տանելու, կամ որև է առարկա ցույց տալու, ավելին տուժող Վահե Սեդրակյանը հայտնել է, որ Հայկ Ղումաշյանն իր վզի վրա դրել է ինչ-որ առարկա, սակայն հանգամանքը, սկավառակում երևում է ընդամենը, որ երկու անձ զրուցում են իրար հետ, այնուհետև քայլում տարբեր ուղություններով։ Այսինքն` սկավառակների հետազոտումը նույնպես ապացուցում է այն հանգամանքը, որ Հայկ Ղումաշյանը որև է գործողություն, որն իր մեջ կպարունակեր ավազակային հարձակման հանցակազմ, չի պարունակում։ Այս ամենից պարզ է դառնում, որ տուժողները պարզապես չափազանցրել են իրականությունը և տվել իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունքներ, մասնավորապես դանակի հետ կապված, քանի, որ իրականում ապացույց առ այն, որ Հայկ Ղումաշյանի ձեռքում եղել է դանակ, կամ որևէ այլ իր, որ նման կլիներ զենքի՝ առկա չէ:
Ամբողջ մեղադրական եզրակացությունը կազմված է բացառապես երկու տուժողների ցուցմունքներից և որևէ այլ ապացույց առ այն, որ Հայկ Ղումաշյանը կատարել ավազակային հարձակում չկա։
Տուժողը մեղադրանքի կողմում հանդես եկող, գործի ելքով շահագրգռված անձ է, որը ցուցմունք է տալիս իր իրավունքները պաշտպանելու համար։ Գործի շրջանակներում տուժողի ցուցմունքն ինքնին, որպես ապացուցման հիմք հանդիսանալ չի կարող, այն պետք է համադրվի մնացած բոլոր ապացույցների հետ միասին։ Սակայն սույն գործի շրջանակներում, չկա ապացույց, որը կհիմնավորեր տուժողների կողմից մատնանշված ցուցմունքները։
Ավելին` շատ կարևոր հանգամանք է այն, որ Հայկ Ղումաշյանին առաջադրված է եղել մեղադրանքներ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով 10 դրվագ, որոնք ճիշտ է վաղեմության հիմքով կարճվել են, այնուամենայնիվ ապացուցում են այն հանգամանքը, որ Հայկ Ղումաշյանն ընդունակ է խարդախությամբ ուրիշի գույքը հափշտակել, սակայն ոչ ավազակային հարձակում կատարել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն՝ գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման՝ ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով։
Ապացույցների գնահատումը՝ որպես ապացուցման գործընթացի տարր, մտավոր, տրամաբանական գործունեություն է, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ յուրաքանչուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։ Նշված հոդվածում նախատեսված են ապացույցների գնահատման երեք չափանիշ` վերաբերելիության, թույլատրելիության և որոշում կայացնելու համար բավարար լինելը, սակայն ապացույցների հավաստիության հատկանիշը նույնպես ենթակա է գնահատման։ Պետք է տարբերել առանձին ապացույցի գնահատումը և ապացույցների համակցության գնահատումը։ Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ։ Եզրափակիչ դատավարական ակտերում պետք է տրվի ապացույցների բավարար համակցության գնահատականը։
Ապացույցների գնահատումը թեև իրականացվում է տրամաբանության և հոգեբանության օրենքների հիման վրա, սակայն այն կարգավորվում է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով, որը կարգավորվում է ապացուցման առարկան և ապացույցների հատկանիշները, սահմանում է ապացույցների թույլատրելիության կանոնները, ապացույց հավաքելու կարգը և այլն։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ: Ներքին համոզմունքը գնահատական մեթոդ է, որը կիրառվում է այն ճանաչողական գործընթացներում, որտեղ հնարավոր կամ թույլատրելի չէ իրավական առումով ձևավորված կարգավորումները։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 12.02.2010 թվականի թիվ ԵՔՐԴ /0632/01/08 որոշման մեջ նշել է, որ ներքին համոզմունքը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով, այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Գնահատման ենթակա են ինչպես ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, այնպես էլ աղբյուրները։ Ապացույցների գնահատումը համապատասխան որոշումներում պետք է արտահայտի պատճառաբանված եզրահանգումների ձևով հիմնավորելով, թե ինչու որոշ ապացույցներ դրվել են որոշման հիմքում, իսկ մյուսները մերժվել են ճանաչելով ոչ հավաստի։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննություն։
Պաշտպանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատավճիռ կայացնելիս նաև անտեսել է և չի կիրառել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածը։
Պաշտպանական կողմն այն կարծիքին է, որ, եթե Առաջին ատյանի դատարանը սույն գործի շրջանակներում, իրականացներ բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննություն, ապա կհանգեր նրան, որ Հայկ Ղումաշյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի հատկանիշները։
Քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։
Հանցանքի մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։
Պաշտպանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կողմերին ընձեռելով իր կողմից վերը հիշատակված նորմերով սահմանված բոլոր հնարավորությունները, այնուամենայնիվ մեղադրանքի կողմն այդպես էլ դատարանին չի ներկայացրել գեթ մեկ հիմնավոր ապացույց, որը կհիմնավորեր իր պաշտպանյալի՝ Հայկ Ղումաշյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցակազմի առկայությունը և ինչի Հայկ Ղումաշյանին մեղադրանք է առաջադրվել ավազակությամբ գույք հափշտակելու այլ ոչ թե խարդախությամբ գույք հափշտակելու համար, այն դեպքում, որ անգամ տուժողները հստակ նշում են, որ իրենք հավատալով, որ Հայկ Ղումաշյանին կհանդիպեն իր իսկ կողմից նշված վայրում և հետ կստանան իրենց շղթան։
Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերը խնդրել է. «Բեկանել ՀՀ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 11 դեկտեմբերի 2019 թվականի թիվ ԵԿԴ/0036/01/17 դատավճիռը։
Հայկ Էդվարդի Ղումաշյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով /2 դրվագ/ ճանաչել անպարտ և արդարացնել»:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Գ.Գալիկյանը վերոհիշյալ հիմնավորումներով պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Հ.Ղումաշյանը միացավ պաշտպանին և խնդրեց վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Մեղադրող Ա.Առաքելյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ` նշելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է, հիմնավորված և փոփոխման ենթակա չէ:
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցներ.
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
Ամբաստանյալ Հայկ Ղումաշյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված երկու հանցագործությունների համար աջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել` պատճառաբանելով, որ ինքը միայն խարդախություն է կատարել, սակայն ոչ ավազակային հարձակում:
Ամբաստանյալ Հայկ Ղումաշյանի ցուցմունքի համաձայն` ինքը տուժողներ Վահե Սեդրակյանի և Մարկ Ղուդրունցի դրվագներով ընդունում է, որ կատարել է խարդախություն, սակայն իր մոտ զենք չի եղել: Նշված դրվագներով մեղադրական եզրակացությամբ նշված դեպքի կատարման տեղը, ժամանակը և մյուս հանգամանքներն ընդունում է, սակայն զենք ինքը չի կիրառել:
Մարկ Ղուդրունցից խարդախությամբ հափշտակել է ոսկյա շղթա և խաչ, իսկ Վահե Սեդրակյանից` միայն ոսկյա շղթա: Մարկն իրեն հայհոյել է, ինչի համար հարվածել է նրան:
Տուժող Վահե Սեդրակյանի` դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն` 2015թ. ապրիլի 9-ին, ժամը 11:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ալեք Մանուկյան փողոցում գործող «Միմինո» սրճարանի մոտ, քայլելու ընթացքում իրեն է մոտեցել Հայկ Ղումաշյանը և ներկայացել է որպես Արմեն: Նա զրույցի է բռնվել իր հետ, որի ընթացքում իրենից խնդրել է իր հեռախոսը և հարցրել է, թե արդյոք ինքը վստահում է նրան, որին ինքը պատասխանել է, որ վստահում է և նրան է տվել իր հեռախոսը, որն անմիջապես վերադարձվել է իրեն: Զրույցի ընթացքում Հ.Ղումաշյանի ձեռքին դանակ է եղել, որը նա ուղղակի ձեռքում խաղացրել է: Իրենք զրուցելով քայլել են Ալեք Մանուկյան փողոցից դեպի ներքև ու ամբողջ զրույցի ընթացքում նա վստահությունից է խոսել, խորհուրդ է տվել, որ որևէ մեկն իրենից ինչ-որ բան ուզի, չվստահի նրան ու չտա: Դրանից հետո իրենից խնդրել է իր ոսկյա շղթան ու խաչը` հարցնելով, թե արդյոք վստահում է իրեն: Ինքը պատասխանել է, որ վստահում է, սակայն շղթան ու խաչն իր պարանոցից չի հանում: Հ.Ղումաշյանն իրեն ասել է, որ եթե վստահում է, ապա շղթան պետք է տա: Այդ խոսքերից հետո ինքը Հ.Ղումաշյանին է տվել իր ոսկյա շղթան ու խաչը, որը վերջինս վերադարձրել է ու խորհուրդ է տվել դրանք պահել գրպանում: Քայլելու ընթացքում Հ.Ղումաշյանն իրեն ասել է, որ չի կարելի մի բան խոսել, սակայն այլ բան անել, և որ ինքը կարող էր խաչի գումարի եռապատիկը վերցնել իր եղբայրներից ու հայրիկից դրա համար: Այնուհետև Հ.Ղումաշյանը ևս մեկ անգամ իրենից վերցրել է զարդերն ու սկսել է շոշափել խաչը` ասելով, որ նախկինում ոսկու գործ է արել: Երբ քայլելով հասել են Երևան քաղաքի օղակաձև զբոսայգի, Հ.Ղումաշյանն իրեն հարցրել է, թե կվստահի իրեն, որ նա կարճ ճանապարհով, իսկ ինքը երկար ճանապարհով գնան համալսարան ու այնտեղ վերադարձնի զարդերը: Ինքն ասել է, որ կվստահի, սակայն պետք չէ այդպիսի բան անել: Դրանից հետո իրենք քայլել են դեպի «Թեքեյան» կենտրոն, որտեղ Հ.Ղումաշյանն ինչ-որ սառը իր է անցկացրել իր պարանոցով և, ասելով, որ լանցետով կարող է կտրել իր վիզը, կրկին առաջարկել է տարբեր ճանապարհներով գնալ համալսարանի մոտ, որտեղ էլ կվերադարձնի շղթան ու խաչը: Ինքը համաձայնվել է ու իրենք անցել են Սայաթ-Նովա փողոցը: Հ.Ղումաշյանն ասել է, որ եթե ցանկանում է հետ ստանալ իր զարդերը, ապա պետք է նրա հետևից չնայի: Դրանից հետո Հ.Ղումաշյանը շարունակել է ճանապարհը «Ռադիոտան» փողոցով, իսկ ինքը` դրա դիմացի մայթով: Հասնելով համալսարան, տեսել է, որ Հ.Ղումաշյանն այնտեղ չէ: Իրեն պատճառվել է մոտ 500 ԱՄՆ դոլարի վնաս:
Տուժող Վ.Սեդրակյանը դատաքննությամբ պնդել է իր նախաքննական ցուցմունքը:
Տուժող Մարկ Ղուդրունցի ցուցմունքի համաձայն` 2016թ. հուլիսի 11-ին, ժամը 09:15-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տերյան փողոցում գործող Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի 2-րդ մասնաշենքի մոտ տաքսի ավտոմեքենայից իջնելուց հետո իրեն է մոտեցել Արմեն ներկայացած Հայկ Ղումաշյանը և զրույցի բռնվել իր հետ, որի ընթացքում հետաքրքրվել է թե որտեղ է սովորում: Տեղեկանալով, որ սովորում է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի ավագ դպրոցում, նա հայտնել է, թե իբր ցանկանում է, որ իր որդին նույնպես սովորի այդ ուսումնական հաստատությունում, ինչից հետո հարցրել է ընդունվելու կարգի մասին: Խոսկացության ընթացքում հայհոյանքներ է հնչեցրել ստախոս անձանց հասցեին ու ձեռք բերել իր վստահությունը: Դրանից հետո Հ.Ղումաշյանը, զննելու և վերադարձնելու պատրվակով վերցրել է իր ոսկյա շղթան և խաչը, ապա առաջարկել է գնալ տարբեր ճանապարհներով և հանդիպել նույն համալսարանի մուտքի մոտ` խոստանալով նշված վայրում վերադարձնել զարդերը: Սկզբում համաձայնվել է, ապա մի քանի քայլ անելուց հետո հետ է նայել, ինչը նկատելով` ամբաստանյալը մոտեցել է իրեն ու հետևելու համար հարվածել է իր ծնոտին: Ինքը բռնվել է մոտակա պատուհանի ճաղավանդակից որպեսզի չընկնի և այդ ժամանակ ամբաստանյալը նաև հարվածել է իր որովայնին: Հարվածից ինքը հետ է գնացել ինչից հետո Հ.Ղումաշյանը դանակ է հանել գրպանից ու ցուցադրելով այն` սպառնացել է` ասելով «փորդ կթափեմ», եթե ինքը չենթարկվի և չհամաձայնի տարբեր ուղղություններով գնալով շենքի մյուս կողմ, որտեղ էլ պետք է վերադարձնի զարդերը: Դրանից հետո ինքը, վախենալով, որ սպառնալիքները կարող են իրականանալ, ընդունել է Հ.Ղումաշյանի պահանջը և առանձնացել նրանից, իսկ նա պայմանավորված վայր չի գնացել և հափշտակել է իր ոսկյա շղթան:
Կատարվածի մասին հայտնել է ծնողներին և նրանց հետ միասին դիմել է ոստիկանություն:
Վկա Արամ Սեդրակյանի ցուցմունքի համաձայն` 2015թ. ապրիլի 9-ին, ժամը 12:30-ի սահմաններում, որդին` Վահե Սեդրակյանը, զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ անհայտ անձը հափշտակել է իր ոսկյա շղթան: Նա պատմել է նաև հափշտակության մանրամասները, որոնցից հետևել է, որ ամբաստանյալը մոտեցել է նրան, ժամն է հարցրել, այնուհետև ճշտել է, թե որտեղ է սովորում, հեռախոսն է վերցրել ուսումնասիրել ու վերադարձրել և նրա վզի շղթան է ցանկացել վերցնել` իբրև նայելու համար: Որդին հայտնել է, որ այդ շղթան իր պարանոցից չի հանում, քանի որ իր մկրտության նվերն է: Այնուհետև, ձեռքին եղած դանակն անընդհատ խաղացնելով, ամբաստանյալը որդուն ասել է, որ կգնա նրա կուրսում և բակում կասի, թե նա ինչ տղա է, ու որդին վախենալով` շղթան տվել է ամբաստանյալին: Դրանից հետո նա վերադարձրել է շղթան, ասելով` դիր գրպանդ, վտանգավոր է: Այնուհետև, ամբաստանյալը դանակը դրել է որդու պարանոցին և, ասելով «կմորթեմ», վերցրել է շղթան, հայտնել է, որ տարբեր ճանապարհներով պետք է գնան համալսարանի մոտ, որ կվերադարձնի այն:
Շղթայի արժեքը եղել է մոտ 500 ԱՄՆ դոլար և պատճառված վնասն իրենց չի հատուցվել:
Վկա Էդուրադ Ղուդրունցի ցուցմունքի համաձայն` 2016թ. հուլիսի 11-ին, ժամը 10:30-ի սահմաններում, որդին` Մարկ Ղուդրունցը, զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ ոմն Արմենը գողացել է իր ոսկյա շղթան և խաչը: Մ.Ղուդրունցը պատմել է, որ Արմենը մոտեցել է իրեն, ճշտել, թե որտեղ է սովորում: Այնուհետև, նա խնդրել է իրեն փոխանցել որդու շղթան ու խաչը և առաջարկել է տարբեր ճանապարհներով գնալ ու կրկին հանդիպել` խոստանալով հանդիպելուց հետո վերադարձնել զարդերը: Որդին հետևել է նրան, որպեսզի վերցնի իր ոսկյա շղթան և խաչը, սակայն ամբաստանյալը դանակին նմանվող իր է ցույց տվել որդուն, ասել «փորդ կթափեմ» ու հափշտակել է որդու 260.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա շղթան և խաչը:
Որպես պատճառված վնասի հատուցում` ամբաստանյալի կողմից իրենց տրվել է 100.000 ՀՀ դրամ:
Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին 2016թ. հուլիսի 14-ի արձանագրության համաձայն` Մարկ Ղուդրունցն իրեն ճանաչման ներկայացված անձանց զննելուց հետո հայտնել է, որ ճանաչում է ձախից առաջինը նստած անձին` Հայկ Ղումաշյանին, ով հանդիսանում է Երևան քաղաքի Տերյան փողոցում գտնվող ԵՊՃՀ-ի 2-րդ մասնաշենքի մոտ իր ոսկյա շղթան և խաչը հափշտակած ոմն Արմենը: Նշել է նաև, որ նրան ճանաչել է կազմվածքից աչքերի գույնից, մազերից և այլ դիմագծերից:
Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին 2016թ. հուլիսի 15-ի արձանագրության համաձայն` Վահե Սեդրակյանն իրեն ճանաչման ներկայացված անձանց զննելուց հետո հայտնել է, որ ճանաչում է աջից առաջինը կանգնած անձին` Հայկ Ղումաշյանին, ով 2015թ. ապրիլի 9-ին, ժամը 11:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ալեք Մանուկյան փողոցում սուր մետաղյա առարկա է դրել իր պարանոցին և վերցրել իր ոսկյա շղթան ու խաչը` խոստանալով համալսարանի մոտ վերադարձնել դրանք, սակայն չի վերադարձրել:
Տեսաձայնագրային փորձաքննության թիվ 27051506 եզրակացության համաձայն` փորձաքննության ներկայացված համակարգչի կոշտ սկավառակի վրա առկա երկու տեսաֆայլերում ձայնային ազդանշանները բացակայում են, այսինքն` տեսաֆայլերն իրենցից ներկայացնում են բացառապես պատկերային մասով` առանց ձայնային բաղադրիչի, վերարտադրման համար պիտանի տեսագրություններ:
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակի զննության 2015թ. հունիսի 5-ի արձանագրության համաձայն` 2015թ. ապրիլի 9-ին, ժամը 11:32:56-ին, տեսագրության մեջ հայտնվում է մի երիտասարդ, որը Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից գալիս է դեպի Ալեք Մանուկյան փողոց, 11:33:10-ին նշված երիտասարդն Ալեք Մանուկյան փողոցում գովազդային վահանակից մի փոքր հեռու հանդիպում է մեկ այլ երիտասարդի:
Զննության մասնակից Վահե Սեդրակյանը հայտնել է, որ Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից եկած երիտասարդն այն անձն է, ով 2015թ. ապրիլի 9-ին հանդիպելով իրեն` խաբեությամբ հափշտակել է իր ոսկյա շղթան և խաչը, իսկ մյուս երիտասարդն ինքն է:
Տեսագրության 11:36:59 վայրկանից երևում է, որ երիտասարդները քայլում են դեպի Ալեք Մանուկյան փողոցում գտնվող «Միմինո» սրճարանի կողմ: Տեսագրության մյուս հատվածում` 12:09:23-ին, որը նկարահանվել է Ալեք Մանուկյան փողոցի «Ռադիոտան» դիմացի մայթին տեղադրված տեսխցիկով, երևում են վերը նշված երկու երիտասարդը, ովքեր գալիս են Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից և բարձրանում են դեպի ԵՊՀ:
Տեսագրության 12:09:26 վայրկյանին նրանցից մեկը բաժանվում է մյուսից և անցնում մայթը:
Զննության մասնակից Վահե Սեդրակյանը հայտնել է, որ մայթն անցնող երիտասարդն այն անձն է, ով հափշտակել է իր ոսկյա շղթան և խաչը:
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակի զննության 2016թ. դեկտեմբերի 26-ի արձանագրության համաձայն` զննության են ենթարկվել տուժող Մ.Ղուդրունցի կողմից ներկայացված սկավառակում առկա տեսագրությունները: Զննությամբ պարզվել է, որ տեսագրության 39-րդ րոպեին` ըստ տեսագրության 11.07.2016թ. ժամը 09:39-ին, տեսագրությունում երևում են 2 անձ, ովքեր Երևան քաղաքի Տերյան փողոցից քայլելով կանգնում են մայթեզրի հարակից մասում: Զննության մասնակից Մ.Ղուդրունցը հայտարարել է, որ սպիտակ վերնազգեստով անձն ինքն է, իսկ իր հետ զրուցող անձը` Հայկ Ղումաշյանը, ով աջ ձեռքում պահում է մինչ այդ իրենից վերցրած ոսկյա շղթան ու խաչը: Տեսագրության 39-րդ րոպեի 59-րդ վայրկյանին Հ.Ղումաշյանը մի քանի քայլ հեռանում է, իսկ Մ.Ղուդրունցը հետևում է նրան` չթողնելով հեռանալ, ապա Հ.Ղումաշյանը ձեռքը գցում է Մ.Ղուդրունցի ուսին և նրանք միասին հետ են վերադառնում մայթի հարակից մաս, որտեղ մինչ այդ կանգնած զրուցել են: Տեսագրության 40-րդ րոպեի 42-րդ վայրկյանին Հ.Ղումաշյանը կրկին փորձում է հեռանալ` նախապես ձեռքերով շարժում կատարելով և ցույց տալով 2 տարբեր ուղղություններ, սակայն Մ.Ղուդրունցը կրկին գնում է նրա հետևից և կանգնեցնում վերջինիս: Տեսագրության 41-րդ րոպեի 56-րդ վայրկյանին Մ.Ղուդրունցը աջ ձեռքը տանում է դեպի Հ.Ղումաշյանի աջ ձեռքը, սակայն Հ.Ղումաշյանը ձեռքը մի կողմ է տանում:
Մասնակից Մ.Ղուդրունցը հայտարարել է, որ այդ պահին ինքը ցանկանում էր Հ.Ղումաշյանից վերցնել իր զարդերը, սակայն նա հրաժարվել է վերադարձնել դրանք` ասելով, որ տարբեր ճանապարհներով գնան ԵՊՃՀ-ի 2-րդ մասնաշենքի մուտքի մոտ, որտեղ կվերադարձնի զարդերը:
Տեսագրության 49-րդ րոպեի 42-րդ վայրկյանին Հ.Ղումաշյանը հեռանում է, դուրս է գալիս տեսանկարահանող սարքի վերահսկման գոտուց, իսկ Մ.Ղուդրունցը մի քանի քայլ հեռանալուց հետո հետ է շրջվում, նայում Հ.Ղումաշյանի հետևից, ապա գնում նրա հետևից և դուրս է գալիս տեսանկարահանող սարքի վերահսկման գոտուց: Տեսագրության 43-րդ րոպեի 16-րդ վայրկյանին Հ.Ղումաշյանը հեռանում է, իսկ Մ.Ղուդրունցը վազելով տեսանկարահանող սարքի ուղղությամբ` նույնպես հեռանում է: Տեսագրության 43-րդ րոպեի 49-րդ վայրկյանին Հ.Ղումաշյանը փորձում է հեռանալ, իսկ Մ.Ղուդրունցը քայլում է նրա հետևից և փորձում է կանգնեցնել: 45-րդ րոպեի 55-րդ վայրկյանին Հ.Ղումաշյանը ձախ ձեռքով հարվածում է Մ.Ղուդրունցին, ապա ձախ ձեռքն ուղղում է դեպի գրպանը:
Զննության մասնակից Մ.Ղուդրունցը հայտարարել է, որ Հ.Ղումաշյանը ձեռքը տանելով գրպանը` գրպանից կիսով չափ ցույց է տալիս ծալովի դանակ, ապա ասում` «փորդ կթափեմ»:
Տեսագրության 46-րդ րոպեի 5-րդ վայրկյանին Հ.Ղումաշյանն ու Մ.Ղուդրունցը միմյանցից բաժանվում են և գնում տարբեր ուղղություններով:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանն ուսումնասիրելով պաշտպան Գարիկ Գալիկյանի վերաքննիչ բողոքը, գտնում է, որ այն պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը՝ Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(...) ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումներըե։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»։
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված երկու դրվագներով ամբաստանյալ Հայկ Ղումաշյանի անմեղության վերաբերյալ պաշտպան Գարիկ Գալիկյանի փաստարկներին, քրեական գործի ուսումնասիրությամբ եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված երկու դրվագներով ամբաստանյալ Հայկ Ղումաշյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության:
Այսպես.
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Ղումաշյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված երկու դրվագներով, հաստատված և նրա կատարած հանցանքներն ապացուցված է համարել ամբաստանյալ Հայկ Ղումաշյանի, տուժողներ Վահե Սեդրակյանի և Մարկ Ղուդրունից, վկաներ Արամ Սեդրակյանի և Էդուարդ Ղուդրունցի ցուցմունքներով, անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին 2016թ. հուլիսի 14-ի և 15-ի արձանագրություններով, տեսաձայնագրային փորձաքննության թիվ 27051506 եզրակացությամբ, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակի զննության 2015թ. հունիսի 5-ի արձանագրությամբ, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակի զննության 2016թ. դեկտեմբերի 26-ի արձանագրությամբ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերոգրյալ փաստերի հիման վրա Առաջին ատյանի դատարանը եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Հայկ Ղումաշյանը, 2015թ. ապրիլի 9-ին, ժամը 11:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ալեք Մանուկյան փողոցում գործող «Միմինո» սրճարանի մոտ նկատելով միայնակ քայլող անչափահաս տուժողին` Վահե Սեդրակյանին, նրա պարանոցի ոսկյա շղթան հափշտակելու նպատակով մոտեցել և զրույցի է բռնվել նրա հետ: Զրույցի ընթացքում ամբաստանյալ Հ.Ղումաշյանը, խոսելով միմյանց վստահելու անհրաժեշտության մասին, վերցրել է տուժող Վ.Սեդրակյանի հեռախոսը, ուսումնասիրել այն և վերադարձրել: Միասին զրուցելով, որի ընթացում ամբաստանյալի ձեռքին դանակ է եղել, որը նկատել է տուժող Վ.Սեդրակյանը, նրանք քայլել են Ալեք Մանուկյան փողոցով և ամբաստանյալը տուժող Վ.Սեդրակյանին խորհուրդներ է տվել, մասնավորապես ասելով, որ եթե որևէ մեկն ինչ-որ բան ուզի, չվստահի նրան ու չտա: Դրանից հետո նա տուժող Վ.Սեդրակյանից խնդրել է տալ ոսկյա շղթան ու խաչը` հարցնելով, արդյոք, նա վստահում է իրեն, թե` ոչ: Վերջինս պատասխանել է, որ թեև վստահում է, սակայն շղթան ու խաչը չի ցանկանում հանել պարանոցից: Ամբաստանյալը տուժող Վ.Սեդրակյանին ասել է, որ եթե նա վստահում է իրեն, ապա պետք է տա շղթան: Այդ խոսքերից հետո տուժող Վ.Սեդրակյանն իր ոսկյա շղթան ու խաչը տվել է ամբաստանյալին, ով քիչ անց վերադարձնելով նշված զարդերը` խորհուրդ է տվել դրանք պահել գրպանում, սակայն քիչ անց տուժող Վ.Սեդրակյանից կրկին վերցրել է դրանք ու սկսել է շոշափել խաչը` ասելով, որ նախկինում ոսկու գործ է արել: Երբ նրանք հասել են Երևան քաղաքի օղակաձև զբոսայգի, ամբաստանյալը տուժող Վ.Սեդրակյանից հարցրել է, թե նա կվստահի իրեն, որ ինքը կարճ, իսկ նա երկար ճանապարհով գնան Երևանի պետական համալսարանի մոտ, որտեղ ինքը կվերադարձնի զարդերը: Տուժող Վ.Սեդրակյանը չի համաձայնվել առաջարկին, որից հետո, երբ նրանք քայլել են «Թեքեյան» կենտրոնի ուղղությամբ, ամբաստանյալը մետաղյա սուր առարկա հպելով տուժող Վ.Սեդրակյանի պարանոցին` սպառնացել է կտրել նրա վիզը և կրկին առաջարկել է հանդիպել համալսարանի մոտ` խոստանալով այնտեղ վերադարձնել շղթան ու խաչը: Երբ նրանք անցել են Սայաթ-Նովա փողոցը, ամբաստանյալը տուժող Վ. Սեդրակյանից պահանջել է իր հետևից չնայել` խոստանալով հակառակ դեպքում չվերադարձնել զարդերը: Դրանից հետո, ամբաստանյալը շարունակել է ճանապարհը «Ռադիոտան» փողոցով, իսկ տուժող Վ.Սեդրակյանը` դիմացի մայթով և հասնելով համալսարան` չի հայտնաբերել ամբաստանյալին, ով փաստորեն դիմել է փախուստի` ավազակությամբ հափշտակելով տուժող Վ.Սեդրակյանի 239.250 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա շղթան ու խաչը:
Բացի այդ, Հայկ Ղումաշյանը 2016թ. հուլիսի 11-ին, ժամը 09:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տերյան փողոցում գտնվող Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի 2-րդ մասնաշենքի մոտ նկատել է միայնակ քայլող անչափահաս տուժող Մարկ Ղուդրունցին, ում ոսկյա շղթան հափշտակելու նպատակով մոտեցել է նրան և զրույցի բռնվել, որի ընթացքում հայհոյանքներ է հնչեցրել ստախոս անձանց հասցեին: Դրանից հետո ամբաստանյալը զննելու և վերադարձնելու պատրվակով վերցրել է տուժող Մ.Ղուդրունցի 25 գրամ ընդհանուր քաշով, 58.5 հարգի ոսկուց պատրաստված ոսկյա շղթան և խաչը, ապա` առաջարկել է գնալ տարբեր ճանապարհներով և հանդիպել նույն համալսարանի մուտքի մոտ` խոստանալով նշված վայրում վերադարձնել զարդերը: Տուժող Մ.Ղուդրունցը չի համաձայնվել և պահանջել է վերադարձնել զարդերը, ինչից հետո ամբաստանյալը ձեռքով հարվածել է տուժող Մ.Ղուդրունցի դեմքին, ապա տեսնելով, որ վերջինս կրկին պահանջում է իր զարդերը, ձախ ձեռքով գրպանից հանել և ցուցադրել է ծալովի դանակ ու սպառնալով «թափել փորը», հափշտակել է տուժող Մ.Ղուդրունցին պատկանող, 260.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ ոսկյա շղթան և խաչը:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հայկ Ղումաշյանի ցուցմունքին և դրանում նշված պատճառաբանություններին, ամբաստանյալ Հ.Ղումաշյանի կողմից միայն խարդախություն կատարած լինելու մասին պաշտպանի հիմնավորումներին, Առաջին ատյանի դատարանը եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ և դատարանի վերը նշված վերլուծությամբ հիմնավորվում է, որ ամբաստանյալի ու պաշտպանի պատճառաբանություններն անհնիմն են և հերքվում են դատաքննությամբ հետազոտված և դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատվող մյուս ապացույցներով:
Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանը եկել է եզրահանգման, որ իր ցուցմունքում նշված պատճառաբանություններով ամբաստանյալը ցանկանում է խուսափել դատարանի կողմից հաստատված հանցագործությունների համար պատասխանատվությունից և պատժից:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված ու պատճառաբանված են, իսկ քրեական գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հետազոտված ապացույցներին չհամապատասխանելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված երկու դրվագներով ամբաստանյալ Հայկ Ղումաշյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ պաշտպանի փաստարկները քրեական գործի նյութերում իրենց հաստատումը չեն գտել, հետևաբար չեն կարող հիմք հանդիսանալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար:
Այսպիսով, վերը նշված վերլուծությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1-րդ, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 398-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Պաշտպան Գարիկ Գալիկյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել` Հայկ Էդվարդի Ղումաշյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2019թ. դեկտեմբերի 11-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ




ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ




Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ