Հիմնական

Գործի համար: ԵԿԴ/0031/01/17
Վիճակագրական տողի համար : 7.8

Պատասխանող

Նարեկ Հակոբյան
Նարեկ Հակոբյան Գուրգենի
Նարեկ Հակոբյան
Նարեկ Հակոբյան

Դատավոր

Քրեական վերաքննիչ

Անդրանիկ Մնացականյան

Նարինե Հովակիմյան

Կարեն Մարդանյան

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Մնացական Մարտիրոսյան

Վճռաբեկ

Համլետ Ասատրյան

Հոդվածներ

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

ՀՀ Քրեական օրենսգիրք

Հոդված 193

Դատավոր

Քրեական վերաքննիչ

Անդրանիկ Մնացականյան

Նարինե Հովակիմյան

Կարեն Մարդանյան

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Մնացական Մարտիրոսյան

Վճռաբեկ

Համլետ Ասատրյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Նարեկ Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2013թ. հունվարի 31-ին հիմնադրելով ՀՀ Կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված <<Նարհակ>> ՍՊԸ ու նույն օրը նշանակվելով տնօրեն և ունենալով ընկերության գործունեությանն ուղղված կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու ու որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն, շահույթ հետապնդող ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու նպատակով` 2013 թվականի փետրվարի 7-ին <<Նաիրի ինշուրանս>> ապահովագրական ՍՊԸ հետ կնքել է պայմանագիր, համաձայն որի` իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն և <<Նաիրի Ինշուրանս>> ապահովագրական ՍՊԸ գործակալի ծառայությունների իրականացման նպատակով որպես միջնորդավճար 2013թ. ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի օգոստոսի 14-ը <<Արդշինբանկ>> ՓԲԸ <<Նարհակ>> ՍՊԸ բանկային համաշվեհամարին փոխանցված ընդհանուր 27.313.360 դրամից ընկերության գործունեության իրականացման նպատակով կատարելով 138.809 դրամի վճարումներ, Բանկային հաշվեհամարից ընդհանուր կանխիկացվել է 27.090.000 դրամի միջոցները, սակայն շրջանառության հարկի հաշվարկով առաջացած 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը` 17.09.2013թ. դադարեցրել է ընկերության գործունեությունը և ընկերության շրջանառության հարկի պարտավորությունները չվճարելու արդյունքում ճանաչվել է սնանկ և պետությանը պատճառել է խոշոր չափի 874.040 ՀՀ դրամի վնաս:
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Քրեական վերաքննիչ 2018-01-12 11:00 3 Կայացվել է
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-07-14 10:00 4 Կայացել է
Վճռաբեկ 2017-06-30 11:00 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-06-20 16:00 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-06-13 16:00 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-05-31 16:00 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-05-24 10:00 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-05-15 10:00 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-04-27 10:00 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-04-11 10:00 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-03-22 17:00 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-03-13 11:30 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-03-06 12:00 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-02-06 12:00 4
ԵԿԴ/0031/01/17






ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


«12» հունվարի 2018թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)

Նախագահող դատավոր Ա.Մնացականյան
դատավորներ Կ.Մարդանյան
Ն.Հովակիմյան

քարտուղարությամբ Մ.Մահտեսյանի

մասնակցությամբ`
դատախազ Վ.Ռուստամյանի
պաշտպան Կ.Խաչատրյանի
ամբաստանյալ Ն.Հակոբյանի

դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննելով թիվ ԵԿԴ/0031/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հուլիսի 14-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Վ.Ռուստամյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ՀՀ ֆինանսների նախարարության իրավախախտումների հայտնաբերման և վարչական վարույթների իրականացման վարչության հետաքննության բաժնի հետաքննիչ Դ.Գևորգյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83162715 քրեական գործը:
2015 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ՀՀ ֆինանսների նախարարության քննչական վարչության առաջին բաժնի քննիչ Վ.Չարխիֆալակյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2015 թվականի նոյեմբերի 3-ին ՀՀ ֆինանսների նախարարության քննչական վարչության առաջին բաժնի քննիչ Է.Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2015 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՀՀ ֆինանսների նախարարության քննչական վարչության առաջին բաժնի քննիչ Վ.Չարխիֆալակյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2016 թվականի մարտի 25-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության առաջին բաժնի քննիչ Վ.Չարխիֆալակյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործով Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով:
2016 թվականի օգոստոսի 2-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության առաջին բաժնի ավագ քննիչ Վ.Աբրահամյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2016 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Հ.Կատվալյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2016 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության ավագ քննիչ Վ.Աբրահամյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության ավագ քննիչ Վ.Աբրահամյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործով Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով:
2017 թվականի հունվարի 24-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության ավագ քննիչ Վ.Աբրահամյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործով Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` արարքի մեջ հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2017 թվականի փետրվարի 13-ին Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի վերաբերյալ թիվ 83162715 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԿԴ/0031/01/17 համարը:
2017 թվականի հուլիսի 14-ին թիվ ԵԿԴ/0031/01/17 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով.
-Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքով ճանաչվել է անմեղ և արդարացվել` արարքի մեջ հանցակազմի բացակայության հիմքով,
-Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է,
-Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի գույքի վրա դրված կալանքը վերացվել է,
-Մեղադրողի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը` ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Նարեկ Հակոբյանից որպես հարկային պարտավորությունների գումար 874.040 ՀՀ դրամ բռնագանձելու մասին, մերժվել է` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի պատճենը ՀՀ դատախազությունում ստացվել է 2017 թվականի հուլիսի 26-ին:
2017 թվականի օգոստոսի 18-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Վ.Ռուստամյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը:
2017 թվականի օգոստոսի 30-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Վ.Ռուստամյանի միջնորդությունը` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին:
2017 թվականի օգոստոսի 31-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Վ.Ռուստամյանի կողմից Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը վերաքննության կարգով բողոքարկելու` օրենքով սահմանված դատական ակտի հրապարակման պահից հաշվարկվող մեկամսյա ժամկետի բացթողումը վերականգնվել է, վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով` այն բանի համար, որ «նա, 2013 թվականի հունվարի 31-ին հիմնադրելով ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունն ու նույն օրը նշանակվելով տնօրեն և ունենալով ընկերության գործունեությանն ուղղված կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու և որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն, շահույթ հետապնդող ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու նպատակով` 2013 թվականի փետրվարի 7-ին «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության հետ կնքել է Գ13-007 համարի պայմանագիրը, համաձայն որի` իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն և «Նաիրի ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունից գործակալի ծառայությունների իրականացման նպատակով որպես միջնորդավճար և լրացուցիչ միջնորդավճար (բոնուսային գումար) 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի օգոստոսի 14-ը «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին փոխանցված ընդհանուր 27.313.360 ՀՀ դրամից ընկերության գործունեության իրականացման նպատակով կատարելով 138.809 ՀՀ դրամի հարկային վճարումներ, բանկային նույն հաշվեհամարից 2013 թվականի ապրիլի 10-ին կանխիկացրել է 9.454.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 19-ին` 4.735.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 23-ին` 1.230.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 23-ին` 3.500.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 26-ին` 500.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 2-ին` 30.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 8-ին` 4.735.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 24-ին` 50.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 29-ին` 100.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 31-ին` 30.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 1-ին` 100.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 1-ին` 60.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 5-ին` 85.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 7-ին` 250.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 10-ին` 240.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 11-ին` 80.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 13-ին` 150.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 17-ին` 489.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 27-ին` 1.125.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հուլիսի 1-ին` 22.000 ՀՀ դրամ, ընդհանուր 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի հուլիսի 1-ը կանխիկացրել է ընկերության 27.090.000 ՀՀ դրամի միջոցները, սակայն որպես ընկերության գործադիր մարմնի ղեկավար` տնօրեն, «ՍՊ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պարտավոր լինելով իր իրավունքներն իրականացնելիս և պարտականությունները կատարելիս գործել ի շահ ընկերության` բարեխղճորեն և ողջամիտ, սեփական շահերից ելնելով, կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելու դիտավորությամբ, ընկերության զուտ ակտիվները` կանխիկացված 27.090.000 ՀՀ դրամը տնօրինել է իր անձնական կարիքների համար և «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի «բ», «գ» կետերի համաձայն` պարտավոր լինելով ինքնուրույն հաշվարկել սահմանված հարկերի գումարները և ժամանակին իրականացնել դրանց վճարումը, առանց վճարելու 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի վերաբերյալ ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկով առաջացած 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը` 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դադարեցրել է ընկերության գործունեությունը և ընկերության շրջանառության հարկի պարտավորությունները չվճարելու արդյունքում Կենտրոնի հարկային տեսչության դիմումի համաձայն` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ [վարչական] շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0077/04/15 վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ և պետությանը պատճառվել է խոշոր չափի` 874.000 ՀՀ դրամի վնաս»:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, մասնավորապես նշված է.
«Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Դատական քննությամբ, քրեական գործի նյութերով, Դատարանը հիմնավորված է համարում, որ Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի 18-րդ շենքի 82-րդ հասցեի բնակիչ, ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը 2013 թվականի հունվարի 31-ին հիմնադրել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը և նույն օրը նշանակվել այդ ընկերության տնօրեն։
2013 թվականի փետրվարի 7-ին «Նարհակ» և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունների միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության անունից այն ստորագրել է ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանը։
ՀՀ Կենտրոնական բանկի նախագահի 2013 թվականի մարտի 13-ի թիվ 1/188Ա որոշմամբ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը հաշվառվել է ՀՀ կենտրոնական բանկի ապահովագրական միջնորդների ռեգիստրում (հաշվառման վկայական 7991) և «Ապահովագրության և ապահովագրական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի հիման վրա, վարձատրությամբ, ապահովագրողի` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից և նրա հաշվին իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն, ինչի դիմաց ստացել է համապատասխան միջնորդավճար։
2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2013 թվականի հունիսի 30-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը կնքել և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությանն է ներկայացրել միանվագ վճարման կարգ ունեցող հազար քառասուներկու (1.042) վկայագրեր, որոնցով սահմանված ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88.018.000 ՀՀ դրամ, իսկ միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19.510.000 ՀՀ դրամ։
«Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի ապրիլի 10-ից օգոստոսի 14-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության «Արդշինինվեստբանկ» ՓԲ ընկերությունում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցել է հետևյալ գումարները. ապրիլի 10-ին` 10.000.000 ՀՀ դրամ, ապրիլի 18-ին` 5.000.000 ՀՀ դրամ, ապրիլի 23-ին` 2.500.000 ՀՀ դրամ և կրկին` 2.500.000 ՀՀ դրամ, մայիսի 7-ին` 5.000.000 ՀՀ դրամ, հունիսի 1-ին` 1.000.000 ՀՀ դրամ, հունիսի 26-ին` 1.300.000 ՀՀ դրամ, օգոստոսի 14-ին` 13.360 ՀՀ դրամ, այսինքն, ընդհանուր հաշվարկով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը վերը նշված օրերին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հաշվեհամարին փոխանցել է 27.313.360 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար, որից 19.510.000 ՀՀ դրամը` որպես միջնորդավճարի գումար, իսկ 7.804.344 ՀՀ դրամը` որպես լրացուցիչ միջնորդավճար (բոնուսային գումար)։ Այդ գումարներից ընկերության գործունեության ապահովման նպատակով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը կատարել է 138.809 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի ծախսեր։
Մնացած գումարները «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարից կանխիկացվել են հետևյալ հանգամանքներում. 2013 թվականի ապրիլի 10-ին կանխիկացրել է 9.454.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 19-ին` 4.735.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 23-ին` 1.230.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 23-ին` 3.500.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 26-ին` 500.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 2-ին` 30.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 8-ին` 4.735.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 24-ին` 50.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 29-ին` 100.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 31-ին` 30.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 1-ին` 100.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 1-ին` 60.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 5-ին` 85.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 7-ին` 250.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 10-ին` 240.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 11-ին` 80.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 13-ին` 150.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 17-ին` 489.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 27-ին` 1.125.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հուլիսի 1-ին` 22.000 ՀՀ դրամ։ Ընդհանուր հաշվով, 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի հուլիսի 1-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, ի դեմս Նարեկ Հակոբյանի, կանխիկացրել է ընկերության` 27.090.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար կազմող դրամական միջոցները։ Ընկերության տնօրեն, ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանը պարտավոր լինելով իր իրավունքներն իրականացնելիս և պարտականությունները կատարելիս գործել ի շահ ընկերության` բարեխղճորեն և ողջամիտ, ընկերության զուտ ակտիվները` կանխիկացված 27.090.000 ՀՀ դրամը տնօրինել է իր անձնական կարիքների համար և «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի «բ», «գ» կետերի համաձայն պարտավոր լինելով ինքնուրույն հաշվարկել սահմանված հարկերի գումարները և ժամանակին իրականացնել դրանց վճարումը, առանց վճարելու 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի վերաբերյալ ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկով առաջացած 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը` 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դադարեցրել է ընկերության գործունեությունը։
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը ղեկավարվելով «Հարկերի մասին» և «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքների համապատասխան դրույթներով՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 21-ին հայցադիմում է ներկայացրել ՀՀ վարչական դատարան՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության 1.139.136 ՀՀ դրամ` որպես շրջանառության հարկի գծով հաշվարկված պարտավորության գումար, որից ապառք` 903.566 ՀՀ դրամ, տույժ` 98.940 ՀՀ դրամ, տուգանք` 135.630 ՀՀ դրամ, ինչպես նաև 22.762,72 ՀՀ դրամ՝ որպես նախապես վճարված պետական տուրքի գումար, բռնագանձելու պահանջի մասին։
Վերոհիշյալ վարչական հայցը ՀՀ վարչական դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 30-ի վճռով բավարարվել է ամբողջությամբ (վարչական գործ՝ թիվ ՎԴ/9504/05/13/), վճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ, կատարողական թերթն ուղարկվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայություն` կատարման։
Ընկերության` շրջանառության հարկի պարտավորությունները չվճարելու հետևանքով, ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչության դիմումի քննության արդյունքում` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի ԵԿԴ/0077/04/15 վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ, իսկ պետությանը պատճառվել է 874.040 ՀՀ դրամ գումարի վնաս` որպես շրջանառության հարկի չվճարված գումար։
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները
Դատարանում ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2013 թվականի հունվարի 31-ին հիմնադրել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, որի տնօրենը հանդիսացել է ինքը։ Ընկերությունը հաշվառվել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում։ Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն` դիմել է ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահին` ապահովագրական գործակալի լիցենզիա ստանալու համար։ ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահի 2013 թվականի մարտի 13-ին թիվ 1/188Ա որոշմամբ տրվել է թիվ 7991 հաշվառման վկայականը։ Մինչ այդ` 2013 թվականի փետրվարի 7-ին, որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության հետ կնքել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիր, իսկ 2013 թվականի մարտի 13-ին նույն ընկերության հետ կնքել է նաև համագործակցության համաձայնագիր։ Պետական գրանցում և լիցենզիա ստանալուց, ինչպես նաև «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության հետ համագործակցության համաձայնագիր ստորագրելուց հետո, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջոցով զբաղվել է ապահովագրական գործունեությամբ` այցելել է «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերություն, ստացել ապահովագրական պոլիսներ, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից շահառուների հետ կնքել է ապահովագրական պայմանագրեր։ Որոշ ժամանակ անց այդ ամենն իրականացվել է համացանցային տարբերակով` համակարգչի և «Լայթ-Ինշուրանս» կայքի միջոցով։ Շահառուների հետ կնքված պայմանագրերը հանձնել է «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությանը, ինչի դիմաց ստացել է միջնորդավճարներ։ Նշված գործունեությամբ զբաղվել է լիցենզիան ստանալուց հետո մինչև 2013 թվականի հունիսի վերջերը։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն և դադարեցրել ընկերության գործունեությունը։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի սկզբներից մինչև նույն թվականի հունիսի վերջերը «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունից բանկային փոխանցման միջոցով ստացել է 27.313.544 ՀՀ դրամ, որից 19.504.372 ՀՀ դրամը եղել է զուտ միջնորդավճարների գումար, իսկ մնացած մասը՝ լրացուցիչ միջնորդավճար (բոնուսային վճար)։
2013 թվականի հուլիսից «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունից վերցրել է ապահովագրական պոլիսների վերաբերյալ ամփոփ հաշվետվությունը, որտեղ միջնորդավճարների գումարը նշված է եղել 19.509.200 ՀՀ դրամ։ Այդ ժամանակ կազմել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի շրջանառության հարկի երկրորդ եռամսյակի հաշվարկը, որտեղ որպես եկամուտ նշել է 19.509.200 ՀՀ դրամը և ներկայացրել հարկային տեսչություն։ Դրա հիման վրա առաջացել է շրջանառության հարկ` մոտ 900.000 ՀՀ դրամի չափով, որը չի վճարել պետական բյուջե, քանի որ մինչև շրջանառության հարկի երկրորդ եռամսյակի հաշվարկը ներկայացնելն ինքն արդեն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվից կանխիկացրել է ստացված 27.313.544 ՀՀ դրամը։ Նշված գումարը տնօրինել է բացառապես ինքը` իր անձնական կարիքների համար։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության շահութաբերությունը կազմել է ավելի քան 90 տոկոս։
Կանխիկացումներ կատարելու ժամանակ ընկերության հաշվեհամարին մշտապես պահել է հինգ տոկոս գումար` հարկերը վճարելու համար։ Վերջում կանխիկացրել է նաև այդ հինգ տոկոս գումարը, քանի որ անձնական բնույթի խնդիրներ է ունեցել։
Այնուհետև, նկատի ունենալով, որ առկա է հարկային պարտավորություն, սակայն ինքն այլևս գումար չունի այն վճարելու համար` 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել հարկային տեսչություն և դադարեցրել «Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը։
Արդյունքում, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունն ընկերությանը սնանկ ճանաչելու պահանջով դիմել է դատարան։ Սակայն այդ մասին ինքը տեղեկացել է վերջնական ակտը ստանալուց հետո միայն։ Միայն վերջին նիստին է տեղեկացել, որ առողջացման ծրագիր կա։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը կազմակերպվել և ղեկավարվել է ամբողջությամբ իր կողմից, որևէ այլ անձ այդ ամենին չի միջամտել։ Անձամբ կնքել է պայմանագրեր, դրանց դիմաց ստացել միջնորդավճարներ և անձամբ տնօրինել այդ գումարները։ Ընկերությունն իրենից բացի այլ աշխատողներ չի ունեցել, բոլոր հարցերով զբաղվել է ինքը։
Գործունեության ընթացքում հարկային մարմին է ներկայացվել եկամտային հարկի ամսական և 2013 թվականի առաջին երկու եռամսյակների շրջանառության հարկի վերաբերյալ հաշվարկներ։ Ընկերությունը հաշվապահ չի ունեցել, այդ ամենը կատարել է անձամբ։
Բացի պետության հանդեպ ունեցած պարտավորություններից, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունն այլ կրեդիտորական կամ դեբիտորական պարտավորություններ չի ունեցել:
Ընդունում է, որ խուսափել է հարկեր վճարելուց, սակայն դրա համար արդեն իսկ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության։ Ներկայումս էլ պատրաստ է վճարումներ կատարել։ Իր գործողություններով որևէ դիտավորություն չի ունեցել` անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծել։
Վկա Անահիտ Սամվելի Զուռնաջյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ պնդում է իր նախաքննական ցուցմունքները, դրանք ամբողջությամբ ճիշտ են։ 2008 թվականի հոկտեմբերից աշխատում է «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունում` որպես գործակալական վաճառքի ղեկավարման բաժնի համակարգող։ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության ապահովագրական գործակալ գրանցվելու համար 2013 թվականին բանավոր կարգով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությանն է դիմել «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը։ 2013 թվականի փետրվարի 7-ին կողմերի միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ Նշված պայմանագրի հիման վրա «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը համագործակցել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ, մասնավորապես` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև նույն թվականի հունիսի 30-ը «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից կնքել է առողջության ապահովագրության հազար քառասուներկու պայմանագրեր։ Ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88.018.000 ՀՀ դրամ, իսկ կատարված աշխատանքի դիմաց «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարվելիք միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը՝ 19.510.000 ՀՀ դրամ։ 2014 թվականի մայիսի 30-ին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին 2013 թվականի փետրվարի 7-ին կնքված թիվ Գ13-007 պայմանագիրը լուծելու մասին թիվ Գ13-007 համաձայնագիրը։
Միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19.510.000 ՀՀ դրամը, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանն ամբողջությամբ վճարվել է բանկային փոխանցման միջոցով։
Բացի այդ, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքվել է համագործակցության համաձայնագիր, որով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը պարտավորվել է կնքված վկայագրերի` պայմանագրերի ապահովագրավճարները 50.000.000 ՀՀ դրամը գերազանցելու դեպքում (բացառությամբ բազային փաթեթների` 52.000 դրամանոց պայմանագրերի), «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարել լրացուցիչ միջնորդավճար` ընդհանուր գումարի 12 տոկոսի չափով։ Այդ կապակցությամբ կողմերի միջև 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքվել է փոխադարձ ակտ, որտեղ ամրագրվել է, որ կողմերի միջև ստորագրված` 2013 թվականի մարտից հունիս ամիսների փոխադարձ հաշվարկներով ակտերում ներառված ապահովագրության պայմանագրերով` բացառությամբ բազային փաթեթով կնքված առողջության պետական ապահովագրության պայմանագրերի, նախատեսված ապահովագրավճարները գերազանցել են 50.000.000 ՀՀ դրամը` կազմելով 65.138.000 ՀՀ դրամ։ Ապահովագրողը` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը, պարտավորվել է մինչև 2013 թվականի օգոստոսի 31-ը գործակալին` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը, վճարել լրացուցիչ 7.816.560 ՀՀ դրամի միջնորդավճար։ Հիմք ընդունելով 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքված համագործակցության համաձայնագիրը և 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքված փոխադարձ ակտը` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը, բացի 19.510.000 ՀՀ դրամի հիմնական միջնորդավճարից, վճարել է նաև 7.816.560 ՀՀ դրամի չափով լրացուցիչ միջնորդավճար։ Այսինքն` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը 2013 թվականի ընթացքում վճարվել է մոտ 27.000.000 ՀՀ դրամ։
«Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ կապված հարցերով, բացի Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանից` որևէ առնչություն այլ անձի հետ չի ունեցել։ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ կապված բոլոր հարցերով բացառապես շփվել են Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի հետ։
Երկու ընկերությունների միջև աշխատանքները կազմակերպվել են այնպես, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը վերը նշված պայմանագիրը կնքելուց հետո այցելել է իրենց կազմակերպության գրասենյակ, որը տեղակայված է Վազգեն Սարգսյան 10 հասցեում, ստացել է առողջության պետական ապահովագրության պայմանագրերը։ Այնուհետև` այդ պայմանագրերով Նարեկ Հակոբյանն իրենց կազմակերպության անունից կոնկրետ անձանց հետ կնքել է պայմանագրեր, որոնք էլ հետո հանձնել է իրենց։ Դրանց հիման վրա կազմվել են ամսական փոխադարձ հաշվարկների ակտերը և կատարվել են վճարումներ։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի կողմից իրականացված գործունեության վերաբերյալ կարող է ասել, որ վերջինս հիմնական ծախս չի կատարել։
Նարեկ Հակոբյանի հետ գտնվել են միայն գործնական հարաբերությունների մեջ, որևէ թշնամական կամ բարեկամական հարաբերություն նրա հետ չունի։
Վկա Աղասի Արսենյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ պնդում է իր նախաքննական ցուցմունքները, դրանք ամբողջությամբ ճիշտ են։ 2002 թվականից աշխատում է ՀՀ արդարադատության նախարարությունում` որպես սնանկության գործերով կառավարիչ։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։ Նույն դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 6-ի որոշմամբ ինքը նշանակվել է այդ ընկերության` սնանկության գործով կառավարիչ։
Դատարանի կողմից կատարվել են հարցումներ` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող գույք, ակտիվներ հայտնաբերելու ուղղությամբ, սակայն հարցումների արդյունքում պարզվել է, որ ընկերության անվամբ որևէ ակտիվ առկա չէ։
Որպես պարտատեր գրանցվել է միայն ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը` 1.504.371 ՀՀ դրամ գումարի պահանջի չափով։
Դատարանի և ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության կողմից ընկերությանը պատկանող որևէ գույք և ակտիվ չի հայտնաբերվել։
Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ՝ փոստային ծառայության միջոցով «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենին է ուղարկել Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից ներկայացված պահանջի մեկ օրինակը։ «Հայփոստ» ծառայության կողմից ստացել է նաև համապատասխան փաստաթուղթ այն մասին, որ պահանջի օրինակը ստացվել է, սակայն դրա վերաբերյալ որևէ առարկություն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից չի ստացել։ Վերոգրյալի հիման վրա կարող է ասել, որ պահանջը պարտապանի կողմից ընդունվել է։
Դատահաշվապահական փորձաքննության 2016 թվականի սեպտեմբերի 27-ի թիվ 28271609 եզրակացության համաձայն՝
«(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, համաձայն 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկների` 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է` 27.313.544 ՀՀ դրամ գումարի չափով ակտիվներ։ Միաժամանակ պետք է նշել, որ համաձայն սույն փորձաքննությանը տրամադրված` թիվ 83162715 քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների, ընկերությունը դեբիտորական պարտքեր չի ունեցել։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը գործունեության ժամանակահատվածում, այսինքն 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է` 27.313.544 ՀՀ դրամ գումարի չափով ակտիվներ։
(…)
Ելնելով, հաշվառման վայրի ՀՏ-ի կողմից ըստ առանձին հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումներից և «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին կետի` «Հաշվապահական հաշվառման գրանցումները կատարվում են uկզբնական հաշվառման փաuտաթղթերի հիման վրա, որոնք արձանագրում են տնտեuական գործառնության կատարումը» և նույն օրենքի 15-րդ հոդվածի 1-ին կետի` «Uկզբնական հաշվառման փաuտաթղթերում առկա տեղեկատվությունը հավաքվում և համակարգվում է հաշվապահական հաշվառման գրանցամատյաններում (այuուհետ` գրանցամատյաններ)» պահանջներից, սույն փորձաքննությամբ, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից` պետ.բյուջեի հանդեպ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության կրեդիտորական պարտքերի առաջացումն, ինչպես նաև դրանց մասնակիորեն մարումները դիտվում է հիմնավոր։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության հարկային պարտավորություններն այս պահի դրությամբ` փորձաքննությանը ներկայացված փաստաթղթերի հիման վրա կազմում է ընդամենը` 2.537.469 (շրջանառության հարկ` 1.264.256 + տույժեր` 708.345 + տուգանքներ` 564.868) ՀՀ դրամ։ Միաժամանակ պետք է նշել, որ 2.537.469 (շրջանառության հարկ` 1.264.256 + տույժեր` 708.345 + տուգանքներ` 564.868) ՀՀ դրամ գումարից` 1.033.098 (շրջանառության հարկ` 390.217+ տույժեր` 213.643 + տուգանքներ` 429.238) ՀՀ դրամ գումարի լրացուցիչ պետական բյուջե վճարման ենթակա հարկային պարտավորություններն առաջացել են` «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի` «Շրջանառության հարկով հարկվող oբյեկտ է համարվում հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում շրջանառության հարկ վճարողի կողմից մատակարարված ապրանքների և մատուցված ծառայությունների (կատարված աշխատանքների) իրացման շրջանառությունը (իրացումից հաuույթը), ինչպեu նաև uտացվող այլ եկամուտները» պահանջների խախտման, այսինքն` 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկներում ոչ ճիշտ տվյալներ մտցնելու արդյունքում, իսկ 1.504.371 (ապառք` 874.039 + տույժեր` 494.702 + տուգանքներ՝ 135.630) ՀՀ դրամ գումարի հարկային պարտավորություններն առաջացել են` 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի համար կազմված ու ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկում ցույց տրված պետական բյուջե վճարման ենթակա շրջանառության հարկի գումարը պետական բյուջե չվճարելուց և դրա արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տույժերից, ինչպես նաև շրջանառության հարկի հաշվարկը ժամանակին չներկայացնելու արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տուգանքներից։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների համալիր հետազոտման արդյունքներից ելնելով` զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման, ինչպես նաև տնտեսագիտական տեսանկյունից, ընկերությունը հնարավորություն է ունեցել պետական բյուջեի նկատմամբ 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ ունեցած` 1.504.371 (ապառք` 874.039 + տույժեր` 494.702 + տուգանքներ՝ 135.630) ՀՀ դրամ գումարի հարկային պարտավորությունները մարելու ամբողջությամբ, քանի որ 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտը` 25.556.964 (2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտ` 27.200.144 – 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում պետական բյուջե կատարված վճարումներ՝ 138.809 – 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններ` 1.504.371) ՀՀ դրամ գումարի չափով գերազանցում է 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններին։
(…)
Համաձայն նախաձեռնողի կողմից սույն դատահաշվապահական փորձաքննությանը տրամադրված` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության, հաշվառման վայրի ՀՏ-ի կողմից ընկերության համար ըստ հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումների` ընկերությունը 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում կատարել է ընդամենը` 138.809 (Շրջանառության հարկ՝ 99.809 + Եկամտային հարկ՝ 39.000) ՀՀ դրամ գումարի չափով վճարումներ, որոնք դիտվում են հիմնավոր։
(…)
Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության մոտ, եթե առկա է ոչ իրավաչափ գործունեություն, ապա դրա արդյունքում արդյոք պարտապանին կամ պարտատերերին վնասներ պատճառվել են, թե ոչ, եթե այո, ապա այդ հարցում ինչպիսի խախտումներ են թույլ տրվել և ում կողմից» հարցը փորձագետ-հաշվապահի իրավասությունից դուրս է։ Հիշյալ հարցի կապակցությամբ, զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից միաժամանակ պետք է նշել, որ սույն փորձաքննությամբ կատարված ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը հնարավորություն է ունեցել պետական բյուջեի նկատմամբ 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ ունեցած` 1.504.371 (ապառք` 874.039 + տույժեր` 494.702 + տուգանքներ՝ 135.630) ՀՀ դրամ գումարի պարտավորությունները մարելու ամբողջությամբ։
(…)
Քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալներից ելնելով` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության իրացման շահութաբերությունը 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով կազմում է` 99,6 [(մատուցված ծառայությունից ստացված շահույթ` 27.200.144 ։ մատուցված ծառայությունից ստացված հասույթ` 27.313.544) x 100] տոկոս։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության կողմից հետազոտվող ժամանակաշրջանում իրականացրած գործարքները մասնակիորեն են սահմանված կարգով փաստաթղթավորվել ու արտացոլվել ՀՏ ներկայացրած հաշվետվություններում, հաշվարկներում, հայտարարագրերում և այլ փաստաթղթերում։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության կողմից հետազոտվող ժամանակաշրջանում իրականացրած գործունեությունից առաջացող հարկերը, տուրքերը և պարտադիր այլ վճարները հաշվարկելու ու պետական բյուջե վճարելու համար, ընկերությունն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ կամ հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթեր կազմել և ներկայացրել է հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն։
(…)
Քրեական գործի նյութերում առկա փաստական և հետազոտվող ժամանակաշրջանի հաշվապահական հաշվառման ու ընկերության հարկային գործում գտնվող փաստաթղթերում արտացոլված տվյալներով, ինչպես նաև ընկերության հաշվառման վայրի հարկային տեսչության կողմից ըստ հարկատեսակների, տուրքերի և այլ վճարների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումներով, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունում հետազոտվող ժամանակաշրջանում պետական բյուջե լրացուցիչ վճարման ենթակա հարկերը, տույժերով և տուգանքներով հանդերձ կազմում են ընդամենը` 1.033.098 (շրջանառության հարկ` 390.217+ տույժեր` 213.643 + տուգանքներ` 429.238) ՀՀ դրամ։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունում հետազոտվող ժամանակաշրջանում պետական բյուջե վճարման ենթակա հարկերը, տուրքերը և պարտադիր այլ վճարներն առաջացել են, ոչ թե օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ կամ հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթեր չկազմելու ու հաշվառման վայրի հարկային տեսչությանը չներկայացնելու հետևանքով, այլ` հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերի մեջ հարկերի հաշվարկման բազային վերաբերվող ոչ ճիշտ, այսինքն` հաշվապահական ու հարկային հաշվառման տեսակետից աղավաղված, տվյալներ մտցնելու հետևանքով։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունում պետական բյուջե լրացուցիչ վճարման ենթակա` 390.217 դրամ գումարի շրջանառության հարկը, որը տույժ և տուգանքներով հանդերձ կազմում է` 1.033.098 (շրջանառության հարկ` 390.217 + տույժեր` 213.643 + տուգանքներ` 429.238) ՀՀ դրամ առաջացել է` «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի` «Շրջանառության հարկով հարկվող oբյեկտ է համարվում հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում շրջանառության հարկ վճարողի կողմից մատակարարված ապրանքների և մատուցված ծառայությունների (կատարված աշխատանքների) իրացման շրջանառությունը (իրացումից հաuույթը), ինչպեu նաև uտացվող այլ եկամուտները» պահանջների խախտման, այսինքն` 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկներում ոչ ճիշտ տվյալներ մտցնելու հետևանքով։
(…)»։
Հարկային գործը զննելու մասին 2016 թվականի փետրվարի 8-ի արձանագրության համաձայն՝
«(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության հարկային գործը բաղկացած է 53 թերթից, հարկային գործի կազմի դարձերեսին փակցված է հարկային գործում առկա փաստաթղթերի ցուցակը։ Ցուցակում նշված փաստաթղթերը և հարկային գործում առկա փաստաթղթերը համապատասխանում են միմյանց։
Հարկային գործի 1-ին էջում կարված է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության կանոնադրության հավելվածը, 2-րդ, 4-րդ էջերում կարված է ընկերության կանոնադրությունը, իսկ 11-րդ էջում կարված է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի շրջանառության հարկի 2-րդ եռամսյակի հաշվարկը, որի ներքևի մասում առկա «Առևտրային կազմակերպության տնօրեն» և «ստորագրությունը, անունը, ազգանունը» գրառումների դիմաց գրված է Նարեկ Հակոբյան և դրված է ստորագրություն։ Սույն հաշվարկի ներքևի մասում առկա «հաշվապահ» և «ստորագրությունը, անունը, ազգանունը» գրառումների դիմաց ստորագրություն առկա չէ և որևէ գրառում կատարված չէ։
Հարկային գործի 12-րդ էջում կարված է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ի հայտարարությունը հասցեագրված Կենտրոնի հարկային տեսչության պետին այն մասին, որ ՍՊ ընկերության 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ից անորոշ ժամկետով գործունեություն չի իրականացնելու։ Սույն հայտարարությունը կնքված է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի ՀՏ մտից կնիքով, որի հերթական համարն է 20280-Ը, իսկ ամսաթիվը՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 18-ը։
(…)»։
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկի համաձայն` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին եռամսյակի շրջանառության հարկով հարկվող եկամուտը կազմում է 1.424.200 ՀՀ դրամ, որից հարկման է ենթակա 71.260 ՀՀ դրամը։
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկի, ինչպես նաև դրա թղթային տարբերակի համաձայն` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկով հարկվող եկամուտը կազմում է 18.084.000 ՀՀ դրամ, որից հարկման է ենթակա 904.200 ՀՀ դրամը։
Դատական քննության ընթացքում հետազոտվել են նաև նախաքննության մարմնի 2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերը, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013 թվականի փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիրը, այդ պայմանագրին վերաբերվող փաստաթղթերը, առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակները, ինչպես նաև ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճենները, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքները, թվով 20 դրամարկղային չեկերը և դրանց զննության արձանագրությունները։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հետազոտելով ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի, վկաներ Անահիտ Զուռնաջյանի, Աղասի Արսենյանի ցուցմունքները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք համադրելով քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` դատարանը գտնում է, որ նախաքննությամբ ձեռք բերված և որպես ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի մեղքը հիմնավորող ներկայացված ապացույցները փաստական տվյալներ չեն պարունակում այն մասին, որ Նարեկ Հակոբյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն։
Քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել և դատաքննությամբ չի հաստատվել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանին վերագրվող արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանը պետք է արդարացվի` կատարած արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)
(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված] հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը երկընտրելի է և դրսևորվում է հոդվածում նախատեսված արարքներից որևէ մեկը կատարելով։ Դրանք են` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով`
ա) անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը,
բ) անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը,
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է նաև հետևանքը` պարտապանին և պարտատերերին խոշոր վնաս պատճառելը, որը նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկը գերազանցող գումարն (արժեքն) է։
Նշված արարքների և հետևանքի միջև պետք է առկա լինի անմիջական պատճառական կապ։
Տվյալ հանցագործության ժամանակ` սնանկությունն առաջանում է ոչ թե օբյեկտիվ տնտեսական գործոնների, տնտեսավարող սուբյեկտի թույլ տված սխալների պատճառով, այլ սուբյեկտի դիտավորյալ արարքների արդյունքում. սուբյեկտը գիտակցում է, որ իր արարքներով ստեղծում է սնանկության հատկանիշներ և ցանկանում է դա։
Անվճարունակությունը կարող է ստեղծվել կամ ավելացվել տարբեր ձևերով` անշահավետ, վնասակար գործարք կնքելով, ուրիշի պարտքերը սեփական դարձնելով, գույքը ձևական օտարելով, ակտիվի նվազեցմամբ և այլն։
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է արարքի շարժառիթը` սեփական կամ այլ անձանց շահերը, որը կարող է դրսևորվել տարբեր ձևերով` այլ ձեռնարկություն ստեղծելու կամ այն ֆինանսավորելու, հարկերից կամ այլ գույքային պարտականություններից խուսափելու, մրցակցին վերացնելու և այլ եղանակներով։
Այսպիսով` պարտապանի սնանկությունը համարվում է կանխամտածված, երբ սնանկությունը պայմանավորված է ոչ թե օբյեկտիվ, այլ սուբյեկտիվ գործոններով. անձը գիտակցում է, որ իր գործողությունների արդյունքում ստեղծվում են անվճարունակության հատկանիշներ, ցանկանում է այդ հետևանքների վրա հասնելը` ելնելով սեփական կամ այլ անձանց շահերից և ցանկանում է դրանց առաջացումը։
Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն` հանցավորը գիտակցում է, որ սնանկության հատկանիշներ ստեղծելու համար իր շահերից ելնելով կատարում է հոդվածի դիսպոզիցիայում նախատեսված արարքները, նախատեսում է խոշոր չափերով պարտապանին վնաս պատճառելը և ցանկանում է դա։
Փաստորեն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի համար պարտադիր է ինչպես հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի հատկանիշների առկայությունը` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը, անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը, հետևանքը` պարտապանին կամ պարտատերերին խոշոր վնաս պատճառելը, այնպես էլ հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշի առկայությունը` անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելով` խոշոր վնաս նախատեսելու և դա ցանկանալու վերաբերյալ անձի գիտակցումը։
Ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ (…)
Ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել են հետևյալ ապացույցները.
1) Նարեկ Հակոբյանի կողմից 2016 թվականի մարտի 25-ին որպես մեղադրյալ տրված նախաքննական ցուցմունքը,
2) վկաներ Անահիտ Զուռնաջյանի, Աղասի Արսենյանի նախաքննական ցուցմունքները,
3) դատահաշվապահական փորձաքննության 2016 թվականի սեպտեմբերի 14-ի թիվ 28271609 եզրակացությունը,
4) որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների շրջանառության հարկի հաշվարկները և հարկային գործի զննության արձանագրությունները,
5) որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերը, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013 թվականի փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիրը, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերը, կնքված առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակները, ինչպես նաև ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճենները, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներն ու թվով 20 դրամարկղային չեկերը և դրանց զննության արձանագրությունները։
Դատարանը գտնում է, որ որպես Նարեկ Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող` դատարանին ներկայացված ապացույցներն ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի կողմից անվճարունակության հատկանիշներ կանխամտածված ստեղծելը հաստատող փաստարկներ և հիմնավորումներ չեն պարունակում։
Նարեկ Հակոբյանն իր՝ 2016 թվականի մարտի 25-ին որպես մեղադրյալ տված ցուցմունքում հայտնել է, որ կանխիկացումներ կատարելու ժամանակ ընկերության հաշվեհամարին մշտապես պահել է հինգ տոկոս գումար՝ հարկերը վճարելու համար, սակայն անձնական կարիքներից դրդված` այդ հինգ տոկոսը ևս կանխիկացրել է։ Այնուհետև, նկատի ունենալով առկա հարկային պարտավորությունը, միաժամանակ հաշվի առնելով, որ նոր պայմանագրեր այլևս չի կնքում, ֆինանսական մուտքեր չունի, հետևաբար չի կարող կատարել հարկային պարտավորությունները՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը դադարեցնելու վերաբերյալ։ Այնուհետև ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը դիմել է դատարան՝ իրեն սնանկ ճանաչելու պահանջով։ Ինքը ստացել է ծանուցում այն մասին, որ ընկերությունը սնանկ է ճանաչվել։ Հարկային պարտավորություններն ընդունում է ամբողջությամբ և առաջին իսկ հնարավորության դեպքում պատրաստվում է վճարել դրանք։
Նարեկ Հակոբյանը դատական քննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն սնանկ ճանաչելու պահանջով դատարան է դիմել ՀՀ ֆինանսների նախարարությունը։ Ինքն այդ մասին տեղեկացել է միայն սնանկության գործով դատարանի վերջնական դատական ակտը ստանալուց հետո։ Խոստովանում է, որ պետության նկատմամբ ունի հարկային պարտավորություններ, ինչի համար արդեն իսկ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության։ Չի խուսափում հարկային պարտավորությունները կատարելուց, առաջին իսկ հնարավորության դեպքում պարտավորվում է վճարել դրանք։ Անվճարունակության հատկանիշներ կանխամտածված չի ստեղծել, նման դիտավորություն չի ունեցել։
Վկա Անահիտ Զուռնաջյանը հայտնել է, որ 2013 թվականի փետրվարի 7-ին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ Նշված պայմանագրի հիման վրա «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը համագործակցել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ` մասնավորապես, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև նույն թվականի հունիսի 30-ը «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից կնքել է առողջության ապահովագրության 1.042 պայմանագիր։ Ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88.018.000 ՀՀ դրամ, իսկ կատարված աշխատանքի դիմաց «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարվելիք միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը՝ 19.510.000 ՀՀ դրամ։ 2014 թվականի մայիսի 30-ին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին 2013 թվականի փետրվարի 7-ին կնքված թիվ Գ13-007 պայմանագիրը լուծելու մասին թիվ Գ13-007 համաձայնագիրը։
Միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19.510.000 ՀՀ դրամը, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանն ամբողջությամբ վճարվել է բանկային փոխանցման միջոցով։
Բացի այդ, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքվել է համագործակցության համաձայնագիր, որով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը պարտավորվել է կնքված վկայագրերի` պայմանագրերի ապահովագրավճարները 50.000.000 ՀՀ դրամը գերազանցելու դեպքում (բացառությամբ բազային փաթեթների` 52.000 դրամանոց պայմանագրերի) «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարել լրացուցիչ միջնորդավճար` ընդհանուր գումարի 12 տոկոսի չափով։ Այդ կապակցությամբ կողմերի միջև 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքվել է փոխադարձ ակտ, որտեղ ամրագրվել է, որ կողմերի միջև ստորագրված 2013 թվականի մարտից հունիս ամիսների փոխադարձ հաշվարկներով ակտերում ներառված ապահովագրության պայմանագրերով, բացառությամբ բազային փաթեթով կնքված առողջության պետական ապահովագրության պայմանագրերի, նախատեսված ապահովագրավճարները գերազանցել են 50.000.000 ՀՀ դրամը` կազմելով 65.138.000 ՀՀ դրամ։ Ապահովագրողը` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը, պարտավորվել է մինչև 2013 թվականի օգոստոսի 31-ը գործակալին` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը, վճարել լրացուցիչ 7.816.560 ՀՀ դրամի միջնորդավճար։ Հիմք ընդունելով 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքված համագործակցության համաձայնագիրը և 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքված փոխադարձ ակտը՝ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը բացի 19.510.000 ՀՀ դրամի հիմնական միջնորդավճարից, վճարել է նաև 7.816.560 ՀՀ դրամի չափով լրացուցիչ միջնորդավճար։ Այսինքն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը 2013 թվականի ընթացքում վճարվել է մոտ 27.000.000 ՀՀ դրամ։
Վկա Աղասի Արսենյանը հայտնել է, որ 2002 թվականից ՀՀ արդարադատության նախարարությունում աշխատում է որպես սնանկության գործերով կառավարիչ։ ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։ Նույն դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 6-ի որոշմամբ նշանակվել է այդ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ։
Դատարանի կողմից կատարվել են հարցումներ` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող գույք, ակտիվներ հայտնաբերելու ուղղությամբ, սակայն հարցումների արդյունքում պարզվել է, որ ընկերության անվամբ որևէ ակտիվ առկա չէ։
Որպես պարտատեր գրանցվել է միայն ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը՝ 1.504.371 ՀՀ դրամի չափով։
Դատարանի և ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության կողմից ընկերությանը պատկանող որևէ գույք և ակտիվ չի հայտնաբերվել։
Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենին փոստային ծառայության միջոցով ուղարկել է Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից ներկայացված պահանջի մեկ օրինակը։ «Հայփոստ» ծառայության կողմից ստացել է նաև համապատասխան փաստաթուղթ այն մասին, որ պահանջի օրինակը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից ստացվել է, սակայն դրա վերաբերյալ որևէ առարկություն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից չի ստացել։ Վերոգրյալի հիման վրա կարող է ասել, որ պահանջը պարտապանի կողմից ընդունվել է։
2016 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկներով, հարկային գործի զննության արձանագրություններով, ինչպես նաև 2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերով, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013 թվականի փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագրով, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերով, կնքված առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակներով, ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճեններով, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներով ու թվով 20 դրամարկղային չեկերով, դրանց զննության արձանագրություններով հաստատվել է ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի ղեկավարած «Նարհակ» ՍՊ ընկերության` պետության նկատմամբ 874.040 ՀՀ դրամի չափով հարկային պարտավորություններ ունենալու հանգամանքը։
Ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի մեղադրանքի հիմքում դրված` դատահաշվապահական փորձաքննության 2016 թվականի սեպտեմբերի 27-ի թիվ 28271609 եզրակացությամբ հետևություն է արվել այն մասին, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, համաձայն 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկների` 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է 27.313.544 ՀՀ դրամի ակտիվներ։
Ընկերությունը դեբիտորական պարտքեր չի ունեցել։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության 1.504.371 (ապառք` 874.039 + տույժեր` 494.702 + տուգանքներ՝ 135.630) ՀՀ դրամի հարկային պարտավորություններն առաջացել են 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի համար կազմված ու ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկում ցույց տրված պետական բյուջե վճարման ենթակա շրջանառության հարկի գումարը պետական բյուջե չվճարելուց և դրա արդյունքում, «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տույժերից, ինչպես նաև շրջանառության հարկի հաշվարկը ժամանակին չներկայացնելու արդյունքում, «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տուգանքներից։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների համալիր հետազոտման արդյունքներից ելնելով` զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման, ինչպես նաև տնտեսագիտական տեսանկյունից, ընկերությունը ունեցել է պետական բյուջեի նկատմամբ 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ առկա 1.504.371 (ապառք` 874.039 + տույժեր` 494.702 + տուգանքներ՝ 135.630) ՀՀ դրամի հարկային պարտավորություններն ամբողջությամբ մարելու հնարավորություն, քանի որ 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտը` 25.556.964 (2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտ` 27.200.144 – 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում պետական բյուջե կատարված վճարումներ՝ 138.809 – 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններ` 1.504.371) ՀՀ դրամի չափով գերազանցում է 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններին։
Առկա փաստական տվյալներից ելնելով` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության իրացման շահութաբերությունը 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով կազմել է` 99,6 տոկոս [(մատուցված ծառայությունից ստացված շահույթ` 27.200.144 ։ մատուցված ծառայությունից ստացված հասույթ` 27.313.544) x 100]։
Դատարանը գտնում է, որ վերոհիշյալ դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությամբ փորձագետների հետևությունները` հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից այս կամ այն չափով հարկային պարտավորությունները մարելու հնարավորության առկայության մասին, բավարար չէ հիմնավորված համարելու համար, որ անձը դիտավորությամբ սնանկության հատկանիշներ է ստեղծել։ Այդ եզրակացությունը հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը հաստատող ապացույց չի հանդիսանում։
Նարեկ Հակոբյանի մեղադրանքի հիմքում դրված մյուս ապացույցներով՝ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի, վկաներ Անահիտ Զուռնաջյանի, Աղասի Արսենյանի նախաքննական ցուցմունքներով, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված` էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների շրջանառության հարկի հաշվարկներով, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերով, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013 թվականի փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագրով, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերով, առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակներով, ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճեններով, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներով ու թվով 20 դրամարկղային չեկերով, դրանց և հարկային գործի զննության արձանագրություններով հաստատվում է միայն ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի ղեկավարած «Նարհակ» ՍՊ ընկերության` պետության նկատմամբ 874.040 ՀՀ դրամ գումարի չափով հարկային պարտավորություններ ունենալու հանգամանքը։
Հետևաբար, մեղադրանքի հիմքում դրված վերոհիշյալ ապացույցները բավարար չեն հիմնավորված համարելու համար, որ պարտապանի ղեկավարի` ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի կողմից կանխամտածված ստեղծվել են անվճարունակության հատկանիշներ։ Դրանք հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը հաստատող ապացույցներ չեն հանդիսանում։
Այսպիսով, դատարանին բավարար ապացույցներ չեն ներկայացվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանը դիտավորությամբ` կանխամտածված ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ կամ ավելացրել է դրանց չափը` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով։
Նարեկ Հակոբյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բացակայությունը հիմնավորվում է նաև հետևյալով.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ ԵԿԴ/0077/04/15 սնանկության գործով 2015 թվականի հունիսի 8-ին կայացրած վճռի համաձայն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը սնանկ ճանաչելու պահանջի մասին դիմումով դատարան է դիմել ՀՀ ֆինանսների նախարարության Կենտրոնի հարկային տեսչությունը։
Նարեկ Հակոբյանի՝ նախաքննության, ինչպես նաև դատական քննության ընթացքում տված ցուցմունքների համաձայն՝ ՀՀ ֆինանսների նախարարության Կենտրոնի հարկային տեսչության դիմումի հիման վրա իրեն սնանկ ճանաչելու մասին ինքը տեղեկացել է միայն դատարանի՝ վերջնական ակտը ստանալուց հետո։
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը, ղեկավարվելով «Հարկերի մասին» և «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքների համապատասխան դրույթներով, 2013 թվականի հոկտեմբերի 21-ին հայցադիմում է ներկայացրել ՀՀ վարչական դատարան՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության 1.139.136 ՀՀ դրամ` որպես շրջանառության հարկի գծով հաշվարկված պարտավորության գումար, որից ապառք` 903.566 ՀՀ դրամ, տույժ` 98.940 ՀՀ դրամ, տուգանք` 135.630 ՀՀ դրամ, ինչպես նաև 22.762,72 ՀՀ դրամ՝ որպես նախապես վճարված պետական տուրքի գումար, բռնագանձելու պահանջի մասին։
Վերոհիշյալ վարչական հայցը ՀՀ վարչական դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 30-ի վճռով բավարարվել է ամբողջությամբ (վարչական գործ՝ թիվ ՎԴ/9504/05/13), վճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ, կատարողական թերթն ուղարկվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայություն՝ կատարման։
Այսպիսով, Նարեկ Հակոբյանը՝ որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, «Հարկերի մասին» և «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքների համապատասխան դրույթները խախտելու արդյունքում պետության նկատմամբ հարկային պարտավորություններ ունենալու համար արդեն իսկ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության։
Փաստորեն, Նարեկ Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով պատասխանատվության ենթարկելու արդյունքում` վերջինս ՀՀ վարչական դատարանի վերոհիշյալ վճռի պահանջի կատարումից խուսափելով՝ իր փաստացի կատարած զանցանքի համար կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության։
Վերոհիշյալ հանգամանքները նույնպես վկայում են ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի մոտ կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելու կամ դրանց չափն ավելացնելու դիտավորության բացակայության մասին։
Քննարկելով Նարեկ Հակոբյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցի հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
(…)
Հաշվի առնելով, որ ենթակա է ճանաչման և հռչակման ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նա այդ մեղադրանքում ենթակա է արդարացման` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, ուստի դատարանը գտնում է, որ որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում 874.040 (ութ հարյուր յոթանասունչորս հազար քառասուն) ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասին մեղադրողի կողմից ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը ենթակա է մերժման։
Քննելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2016 թվականի ապրիլի 1-ի որոշմամբ դրված կալանքը պետք է վերացնել»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Վ.Ռուստամյանը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, Նարեկ Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի ժամկետով:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է.
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն անհիմն է, անօրինական և կայացվել է դատավարական իրավունքի էական խախտումներով, ինչն իր հերթին հանգեցրել է նաև նյութական իրավունքի խախտման, ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքին տրված սխալ իրավական գնահատականի: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, մասնավորապես, խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ, 127-րդ, 358-րդ, 371-րդ հոդվածների պահանջները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի համար պարտադիր է ինչպես հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի հատկանիշների առկայությունը` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը, անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը, հետևանքը` պարտապանին կամ պարտատերերին խոշոր վնաս պատճառելը, այնպես էլ հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշի առկայությունը` անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելով խոշոր վնաս նախատեսելու և դա ցանկանալու վերաբերյալ անձի գիտակցումը։
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները վկայում են Նարեկ Հակոբյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի առկայության մասին:
Նարեկ Հակոբյանի կողմից ընկերության հարկերը վճարելուց խուսափելու դիտավորության առկայության մասին է վկայում այն հանգամանքը, որ «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունից գործակալի ծառայությունների իրականացման նպատակով որպես միջնորդավճար 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի օգոստոսի 14-ը «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին փոխանցված ընդհանուր 27.313.360 ՀՀ դրամն ամբողջությամբ կանխիկացնելուց հետո է միայն համապատասխան վայրի հարկային տեսչություն ներկայացրել ընկերության շրջանառության հարկի հաշվարկը: Բացի այդ, Նարեկ Հակոբյանը, թե նախաքննության և թե դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ընկերության հաշվեհամարին փոխանցված գումարները` 27.313.360 ՀՀ դրամը կանխիկացրել և ծախսել է իր անձնական կարիքների համար։
Քանի որ 874.040 ՀՀ դրամի ապառքն առաջացել է 2-րդ եռամսյակում և այն վերաբերել է 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառությանը, այսինքն՝ իրականացրած գործունեության նպատակով ընկերության հաշվեհամարին փոխանցված գումարները մինչև ամբողջությամբ կանխիկացնելը Նարեկ Հակոբյանին հայտնի է եղել հարկային պարտավորությունների մասին, ինչպես նաև այն, որ մինչև 2013 թվականի հուլիսի 20-ը պետք է ներկայացներ 2-րդ եռամսյակի հաշվետվությունը, որով և առաջացներ հարկային պարտավորությունները, գիտակցելով այդ ամենն ընկերության հաշվեհամարից ամբողջությամբ կանխիկացրել է փոխանցված գումարները, որպիսի գործողությամբ նվազեցրել է ընկերության ակտիվները 27.313.360 ՀՀ դրամի չափով, որով էլ խուսափել է կրեդիտորական պարտավորությունների կատարումից, ինչն էլ վկայում է, ընկերության հարկային պարտավորությունները վճարելուց խուսափելու Նարեկ Հակոբյանի դիտավորության մասին։
Վերը թվարկված վերլուծությունների արդյունքում ակնհայտ է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է անհիմն դատական ակտ` սխալ գնահատելով ձեռք բերված ապացույցները։
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ դատախազ Վ.Ռուստամյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Ն.Հակոբյանը և նրա պաշտպան Կ.Խաչատրյանն առարկեցին ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեցին այն մերժել` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի համաձայն`
«Կանխամտածված սնանկությունը՝ պարտապանի հիմնադիրների (մասնակիցների) կամ նրան՝ կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու կամ նրա որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն ունեցող այլ անձանց, այդ թվում՝ պարտապանի ղեկավարի, հավասարապես՝ նաև անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը կամ դրանց չափի ավելացումը սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով, և եթե պարտապանին կամ պարտատերերին պատճառվել է խոշոր վնաս՝
պատժվում է (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(…)
2) արարքի մեջ հանցակազմ չկա.
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին [1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը; 2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին; 3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը; 4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն] տալիս է հաստատող պատասխաններ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ
(…)»:
Սիրակ Սաքանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«[Ա]պացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(…)
[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման է ենթարկել դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատել վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում իրավաչափ եզրահանգում է կատարել առ այն, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Հակոբյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու հանգամանքը հիմնավորելու տեսանկյունից Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները չեն կազմում բավարար ամբողջություն: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների համակցությունը չի բացառում Նարեկ Հակոբյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք չկատարելու ողջամիտ հավանականությունը:
Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները վկայում են Նարեկ Հակոբյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի առկայության մասին: Այս համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտը կազմել է 25.556.964 ՀՀ դրամ, իսկ այդ եռամսյակների կտրվածքով ընկերության իրացման շահութաբերությունը կազմել է 99,6 տոկոս, որպիսի պայմաններում իրատեսական և տրամաբանական չէ ընդամենը 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը չվճարելու համար ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի կողմից կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելու դիտավորություն ունենալը:
Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու և ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի նկատմամբ մեղադրական դատական ակտ կայացնելու իրավաչափ հիմքեր չկան, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ, 361.1, 377-րդ, 385-րդ, 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Վ.Ռուստամյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը մերժել` թիվ ԵԿԴ/0031/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հուլիսի 14-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ

Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


ԵԿԴ/0031/01/17

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
Ա. Գեղամյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Վ. Ռուստամյանի,


պաշտպան` Կ. Խաչատրյանի,

2017թ. հուլիսի 14-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի`
ծնված 1986թ. հուլիսի 05-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուրի, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի թիվ 18 շենքի թիվ 82 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 83162715 քրեական գործը ՀՀ ֆինանսների նախարարության իրավախախտումների հայտնաբերման և վարչական վարույթի իրականացման վարչության հետաքննության բաժնում հարուցվել է 2015թ. սեպտեմբերի 23-ին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, «Նարհակ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ /այսուհետ՝ նաև ՍՊ/ ընկերության վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով։
Նույն որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ըստ ենթակայության ուղարկվել է ՀՀ ֆինանսների նախարարության քննչական վարչություն և 2015թ. սեպտեմբերի 24-ին ընդունվել քննիչի վարույթ։
2016թ. մարտի 25-ի որոշմամբ Նարեկ Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով։
2016թ. դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ Ն. Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է։
2017թ. փետրվարի 13-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. փետրվարի 16-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. փետրվարի 24-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. մարտի 6-ին նշանակելու մասին։


Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել հետևյալը.

«Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի 18-րդ շենքի 82-րդ հասցեի բնակիչ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը 31.01.2013 թվականին հիմնադրել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը և նույն օրը նշանակվել այդ ընկերության տնօրեն։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանը 07.02.2013 թվականին «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության գործադիր տնօրենի հետ կնքել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։
ՀՀ Կենտրոնական բանկի նախագահի 13.03.2013 թվականի թիվ 1/188Ա որոշմամբ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը հաշվառվել է ՀՀ կենտրոնական բանկի ապահովագրական միջնորդների ռեգիստրում (հաշվառման վկայական 7991), և «Ապահովագրության և ապահովագրական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի հիման վրա, վարձատրությամբ, ապահովագրողի` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից և նրա հաշվին իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն և ստացել համապատասխան միջնորդավճարներ։
2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2013 թվականի հունիսի 30-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը կնքել և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությանն է ներկայացրել միանվագ վճարման կարգ ունեցող 1.042 վկայագիր։ Ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88018000 ՀՀ դրամ, իսկ միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19510000 ՀՀ դրամ։
«Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը 10.04.2013 թվականին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության «Արդշինվեստբանկ» ՓԲ ընկերությունում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցել է 10000000 ՀՀ դրամ, 18.04.2013 թվականին` 5000000 ՀՀ դրամ, 23.04.2013 թվականին` 2500000 ՀՀ դրամ, 23.04.2013 թվականին` 2500000 ՀՀ դրամ, 07.05.2013 թվականին` 5000000 ՀՀ դրամ, 01.06.2013 թվականին` 1000000 ՀՀ դրամ, 26.06.2013 թվականին` 1300000 ՀՀ դրամ, 14.08.2013 թվականին` 13360 ՀՀ դրամ։
«Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը վերը նշված օրերին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հաշվեհամարին փոխանցել է ընդամենը 27313360 ՀՀ դրամ, որից 19510000 ՀՀ դրամը՝ որպես միջնորդավճարի գումար, իսկ 7804344 ՀՀ դրամը` որպես լրացուցիչ միջնորդավճար /բոնուսային գումար/։
Նարեկ Հակոբյանը, փաստացի ունենալով «Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեության արդյունքում առաջացած հարկային պարտավորությունները ամբողջությամբ կատարելու հնարավորություն, 2013թ. ապրիլից մինչև 2013թ. հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվից մաս-մաս կանխիկացրել է «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության կողմից փոխանցված գումարից 27090000 ՀՀ դրամը, որից հետո կանխիկացրած ամբողջ գումարը տնօրինել է իր անձնական կարիքների համար, դրանով իսկ կանխամտածված ստեղծել անվճարունակության հատկանիշներ և սեփական շահերից ելնելով չի վճարել 2013 թվականի երկրորդ եռամսյակի համար ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկի արդյունքում առաջացած 874039 դրամի շրջանառության հարկը, որը տույժ և տուգանքներով հանդերձ 04.02.2016 թվականի դրությամբ կազմել է 1504371 ՀՀ դրամ, այդպիսով պետությանը պատճառելով խոշոր վնաս։
Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բնականոն գործունեությունն ապահովելու նպատակով, որպես ծախսեր ընկերության հաշվեհամարին փոխանցված գումարներից կատարել է 138809 ՀՀ դրամ շրջանառության հարկի և եկամտային հարկի գծով վճարումներ և ստացել է 113400 ՀՀ դրամի աշխատավարձ։
1504371 ՀՀ դրամի հարկային պարտավորությունները չկատարելու արդյունքում Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը սնանկ ճանաչելու վերաբերյալ ներկայացված դիմումի հիման վրա Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 08.06.2015 թվականի ԵԿԴ/077/04/15 վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։»։

Վերոհիշյալ արարքի կատարման համար Ն. Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով` հիմնավորված համարելով, որ նա. «2013 թվականի հունվարի 31-ին հիմնադրելով ՀՀ Կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունն ու նույն օրը նշանակվելով տնօրեն և ունենալով ընկերության գործունեությանն ուղղված կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու և որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն, շահույթ հետապնդող ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու նպատակով` 2013 թվականի փետրվարի 7-ին «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության հետ կնքել է Գ 13-007 համարի պայմանագիրը, համաձայն որի` իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունից գործակալի ծառայությունների իրականացման նպատակով որպես միջնորդավճար 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի օգոստոսի 14-ը «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին փոխանցված ընդհանուր 27.313.360 դրամից ընկերության գործունեության իրականացման նպատակով կատարելով 138.809 դրամի վճարումներ, բանկային նույն հաշվեհամարից 2013 թվականի ապրիլի 10-ին կանխիկացրել է 9.454.000 դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 19-ին` 4.735.000 դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 23-ին` 1.230.000 դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 23-ին` 3.500.000 դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 26-ին` 500.000 դրամ, 2013թ-ի մայիսի 02-ին` 30.000 դրամ, 2013թ-ի մայիսի 08-ին` 4.735.000 դրամ, 2013թ-ի մայիսի 24-ին` 50.000 դրամ, 2013թ-ի մայիսի 29-ին` 100.000 դրամ, 2013թ-ի մայիսի 31-ին` 30.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 01-ին` 100.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 01-ին` 60.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 05-ին` 85.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 07-ին` 250.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 10-ին` 240.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 11-ին` 80.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 13-ին` 150.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 17-ին` 489.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 27-ին` 1.125.000 դրամ, 2013թ-ի հուլիսի 01-ին` 22.000 դրամ, ընդհանուր 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի հուլիսի 1-ը կանխիկացրել է ընկերության 27.090.000 դրամի միջոցները, սակայն որպես ընկերության գործադիր մարմնի ղեկավար` տնօրեն, «ՍՊ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պարտավոր լինելով իր իրավունքներն իրականացնելիս և պարտականությունները կատարելիս գործել ի շահ ընկերության՝ բարեխղճորեն եւ ողջամիտ, հակառակ ընկերության շահերի, սեփական շահերից ելնելով, կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելու դիտավորությամբ, ընկերության զուտ ակտիվները` կանխիկացված 27.090.000 դրամը տնօրինել է իր անձնական կարիքների համար և «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի «բ», «գ» կետերի համաձայն պարտավոր լինելով ինքնուրույն հաշվարկել սահմանված հարկերի գումարները և ժամանակին իրականացնել դրանց վճարումը, առանց վճարելու 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի վերաբերյալ ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկով առաջացած 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը` 17.09.2013 թվականին դադարեցրել է ընկերության գործունեությունը և ընկերության շրջանառության հարկի պարտավորությունները չվճարելու արդյունքում Կենտրոնի հարկայինտեսչության դիմումի համաձայն` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 08.06.2015 թվականի ԵԿԴ/077/04/15 վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ և պետությանը պատճառել է խոշոր չափի` 874.040 ՀՀ դրամի վնաս։»։

Համաձայն մեղադրական եզրակացության` «2016 թվականի փետրվարի 25-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում մեղադրյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել, իսկ 2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելուց և լրացնելուց հետո ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով կրկին առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել, հրաժարվել է որպես մեղադրյալ ցուցմունք տալուց և խնդրել հիմք ընդունել նախկինում որպես մեղադրյալ տված ցուցմունքը։»։

/հատոր 2, գ.թ. 66-68, 98/

Մեղադրանքի կողմը Ն. Հակոբյանին առաջադրված վերոհիշյալ մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով.
««Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի կողմից որպես մեղադրյալ 25.03.2016 թվականին տրված ցուցմունքով այն մասին, որ 31.01.2013 թվականին հիմնադրել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, որի տնօրենը հանդիսացել է ինքը։ Ընկերությունը հաշվառվել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում։ Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն դիմել է ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահին` ապահովագրական գործակալի լիցենզիա ստանալու համար։ ՀՀ կենտրոնական բանկի 13.03.2013 թվականի թիվ 1/188 Ա որոշմամբ տրվել է թիվ 7991 հաշվառման վկայականը։ Մինչ այդ՝ 07.02.2013 թվականին, որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիր է կնքել «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության հետ, իսկ 13.03.2013 թվականին նույն ընկերության հետ կնքել է նաև համագործակցության համաձայնագիր։ Պետական գրանցում և լիցենզիա ստանալուց, ինչպես նաև «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության հետ համագործակցության համաձայնագիր ստորագրելուց հետո «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջոցով զբաղվել է ապահովագրական գործունեությամբ` այցելել է «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերություն, ստացել ապահովագրական պոլիսներ, որից հետո «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից շահառուների հետ կնքել է ապահովագրական պայմանագրեր, որից հետո անցել են համացանցային տարբերակի և այդ ամենը կատարվել է համակարգչի և «Լայթ-Ինշուրանս» կայքի միջոցով։ Շահառուների հետ կնքված պայմանագրերը հանձնել է «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերությանը և դրա դիմաց ստացել միջնորդավճարներ։ Նշված գործունեությամբ զբաղվել է լիցենզիան ստանալուց մինչև 2013 թվականի հունիսի վերջերը, իսկ դրանից հետո այլևս այդ գործունեությամբ չի զբաղվել և ոչ մի պայմանագիր չի կնքել։ 17.09.2013 թվականին դիմում է ներկայացրել Կենտրոնի հարկային տեսչություն և դադարեցրել ընկերության գործունեությունը։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի սկզբներից մինչև 2013 թվականի հունիսի վերջերը «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունից բանկային փոխանցման միջոցով ստացել է 27313544 ՀՀ դրամ, որից 19504372 ՀՀ դրամը եղել է զուտ միջնորդավճարների գումար, իսկ մնացած մասը եղել է բոնուսային կարգով՝ կատարված լավ աշխատանքի համար։
2013 թվականի հուլիսից հետո «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունից վերցրել է ապահովագրական պոլիսների վերաբերյալ ամփոփ հաշվետվությունը, որտեղ միջնորդավճարների գումարը նշված է եղել 19509200 ՀՀ դրամ։ Այդ ժամանակ կազմել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի շրջանառության հարկի երկրորդ եռամսյակի հաշվարկը, որտեղ որպես եկամուտ նշել է 19509200 ՀՀ դրամը և ներկայացրել հարկային տեսչություն։ Դրա հիման վրա առաջացել է շրջանառության հարկ` մոտ 900000 դրամ, որը չի վճարել պետական բյուջե, քանի որ մինչև շրջանառության հարկի երկրորդ եռամսյակի հաշվարկը ներկայացնելն ինքն արդեն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվից կանխիկացրել է ստացված 27313544 ՀՀ դրամը և դրանք տնօրինել է բացառապես ինքը՝ իր անձնական կարիքների համար։ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության շահութաբերությունը կազմել է 90 և ավել տոկոս։
Կանխիկացումներ կատարելու ժամանակ մշտապես ընկերության հաշվեհամարին պահել է հինգ տոկոս գումար` հարկերը վճարելու համար, սակայն վերջում կանխիկացրել է նաև այդ հինգ տոկոս գումարը։
Դրանից հետո, քանի որ առաջացել է հարկ և ինքն այլևս գումար չի ունեցել այն վճարելու համար, 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել հարկային տեսչություն և դադարեցրել «Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը։ Այնուհետև Կենտրոնի հարկային տեսչությունը դիմել է դատարան, որի արդյուքնում ստացել է ծանուցում այն մասին, որ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը կազմակերպվել և ղեկավարվել է ամբողջությամբ իր կողմից և որևէ այլ անձ այդ ամենին չի միջամտել։
Այդ ամենը եղել է շատ պարզ. ինքը կնքել է պայմանագրեր, ստացել միջնորդավճարներ և անձամբ տնօրինել այդ գումարները։ Ընկերությունը իրենից բացի այլ աշխատողներ չի ունեցել և բոլոր հարցերով զբաղվել է ինքը։
Գործունեության ընթացքում հարկային մարմին է ներկայացվել եկամտային հարկի ամսական և 2013 թվականի առաջին երկու եռամսյակների շրջանառության հարկի հաշվարկներ։ Քանի որ այդ ամենը եղել է շատ պարզ, ընկերությունը հաշվապահի կարիք չի ունեցել և այդ ամենը կատարել է անձամբ։
Բացի պետության հանդեպ ունեցած պարտավորություններից «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը այլ կրեդիտորական կամ դեբիտորական պարտավորություններ չի ունեցել։

Հատոր 2 գ.թ. 66-68, հատոր 11, գ.թ.98։

Վկա Անահիտ Սամվելի Զուռնաջյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2008 թվականի հոկտեմբերից աշխատում է «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունում` որպես գործակալական վաճառքի ղեկավարման բաժնի համակարգող։ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության ապահովագրական գործակալ գրանցվելու համար 2013 թվականին բանավոր ձևով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությանն է դիմել «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը։ Իրենց կազմակերպությունը տվել է համաձայնություն և կողմերի միջև 07.02.2013 թվականին կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ Նշված պայմանագրի հիման վրա «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը համագործակցել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ` մասնավորապես, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2013 թվականի հունիսի 30-ը «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից կնքել է առողջության ապահովագրության 1042 պայմանագիր։ Այսինքն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունն իրենց կազմակերպության անունից ապահովագրել է 1042 անձի առողջություն։ Ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88018000 ՀՀ դրամ, իսկ կատարված աշխատանքի դիմաց «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարվելիք միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 19510000ՀՀ դրամ։ 30.05.2014 թվականին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին 07.02.2013 թվականին կնքված թիվ Գ13-007 պայմանագիրը լուծելու մասին թիվ Գ13-007 համաձայնագիրը։
Միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19510000 ՀՀ դրամը, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանն ամբողջությամբ վճարվել է բանկային փոխանցման միջոցով։
Բացի այդ, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև 13.03.2013 թվականին կնքվել է համագործակցության համաձայնագիր, որով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը պարտավորվել է կնքված վկայագրերի` պայմանագրերի ապահովագրավճարները 50000000 դրամը գերազանցելու դեպքում (բացառությամբ բազային փաթեթների` 52000 դրամանոց պայամանգրերի) «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարել լրացուցիչ միջնորդավճար` ընդհանուր գումարի 12 տոկոսի չափով։ Այդ կապակցությամբ կողմերի միջև 30.07.2013 թվականին կնքվել է փոխադարձ ակտ, որտեղ ամրագրվել է, որ կողմերի միջև ստորագրված 2013 թվականի մարտից հունիս ամսիների փոխադարձ հաշվարկներով ակտերում ներառված ապահովագրության պայմանագրերով, բացառությամբ բազային փաթեթով կնքված առողջության պետական ապահովագրության պայմանագրերի, նախատեսված ապահովագրավճարները գերազանցել են 50000000 ՀՀ դրամը` կազմելով 65138000 ՀՀ դրամ։ Ապահովագրողը` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը, պարտավորվել է մինչև 2013 թվականի օգոստոսի 31-ը գործակալին` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը, վճարել լրացուցիչ 7816560 ՀՀ դրամի միջնորդավճար։ Հիմք ընդունելով 13.03.2013 թվականին կնքված համագործակցության համաձայնագիրը և 30.07.2013 թվականին կնքված փոխադարձ ակտը՝ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը բացի 19510000 ՀՀ դրամի հիմնական միջնորդավճարից, վճարել է նաև 7816560 ՀՀ դրամի չափով լրացուցիչ միջնորդավճար։ Այսինքն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը 2013 թվականի ընթացքում վճարվել է մոտ 27000000 ՀՀ դրամ։
Որպես «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության գործակալական վաճառքի ղեկավարման բաժնի համակարգող` վստահեցնում է, որ «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ կապված հարցերով բացի Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանից, որևէ առնչություն այլ անձի հետ չի ունեցել։ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ կապված բոլոր հարցերով բացառապես շփվել են Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի հետ։
Երկու ընկերությունների միջև աշխատանքները կազմակերպվել են այնպես, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը վերը նշված պայմանագիրը կնքելուց հետո այցելել է իրենց կազակերպության գրասենյակ, որը տեղակայված է Վազգեն Սարգսյան 10 հասցեում, և մտել գործակալական բաժին, որտեղից ստացել է առողջության պետական ապահովագրության պայամանագրերը։ Այնուհետև՝ այդ պայմանագրերով նա իրենց կազմակերպության անունից կոնկրետ անձանց հետ կնքել է պայմանագրեր, որոնք էլ հետո հանձնել է իրենց, դրանց հիման վրա էլ կազմվել են ամսական փոխադարձ հաշվարկների ակտերը և կատարվել են վճարումներ։
Միայն աշխատել են Նարեկ Հակոբյանի հետ` նա է ստացել և վերադարձրել պայմանագրերը, նրա հետ է կնքվել պայմանագիրը, համաձայնագրերը և փոխադարձ ակտերը։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի կողմից իրականացված գործունեության համար կարող է ասել, որ վերջինս հիմնական ծախս չի կատարել։
Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի հետ գտնվել է միայն գործնական հարաբերությունների մեջ, որևէ թշնամական կամ բարեկամական հարաբերություն նրա հետ չունի։

Հատոր 3, գ.թ.8-10։

Վկա Աղասի Վլադիմիրի Արսենյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2002 թվականից ՀՀ արդարադատության նախարարությունում աշխատում է, որպես սնանկության գործերով կառավարիչ։ ՀՀ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 08.06.2015 թվականի վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։ Նույն դատարանի 06.07.2015 թվականի որոշմամբ նշանակվել է այդ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ։
Դատարանի կողմից կատարվել են հարցումներ` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող գույք, ակտիվներ հայտնաբերելու ուղղությամբ, սակայն հարցումների արդյունքում պարզվել է, որ ընկերության անվամբ որևէ ակտիվ առկա չէ։
Որպես պարտատեր գրանցվել է միայն Կենտրոնի հարկային տեսչությունը՝ 1504371 ՀՀ դրամի չափով և բացի հարկային տեսչությունից այլ պարտատերեր չեն գրանցվել։
Դատարանի և ԴԱՀԿ ծառայության կողմից ընկերությանը պատկանող որևէ գույք և ակտիվ չի հայտնաբերվել։
Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենին փոստային ծառայության միջոցով ուղարկել է Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից ներկայացված պահանջի մեկ օրինակը և «Հայփոստ» ծառայության կողմից ստացել է նաև համապատասխան փաստաթուղթ այն մասին, որ պահանջի օրինակը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից ստացվել է, սակայն դրա վերաբերյալ որևէ առարկություն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից չի ստացել, ուստի կարող է ասել, որ պահանջը պարտապանի կողմից ընդունվել է։

Հատոր 2, գ.թ.28-29։
Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանին մեղսագրված արարքը հիմնավորվել է նաև էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկը, էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկը, ինչպես նաև թղթային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկները որպես ապացույց ճանաչելու մասին 2016 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ և հարկային գործի զննության արձանագրություններով։

Հատոր 2, գ.թ., 11-12, 56-57։

«Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերը, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 07.02.2013թ-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիրը, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերը, կնքված առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակները, ինչպես նաև ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճենները, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներն ու թվով 20 դրամարկղային չեկերը որպես ապացույց ճանաչելու մասին 2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ և դրանց զննության արձանագրություններով։

Հատոր 2 գ.թ. 11-12, հատոր 3, գ.թ. 3-5։

Դատահաշվապահական փորձաքննության 2016 թվականի սեպտեմբերի 27-ի հմ. 28271609 եզրակացությամբ, համաձայն որի՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, համաձայն 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկների` 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է 27313544 ՀՀ դրամի ակտիվներ։
Ընկերությունը դեբիտորական պարտքեր չի ունեցել։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) ՀՀ դրամի հարկային պարտավորություններն առաջացել են 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի համար կազմված ու ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկում ցույց տրված պետական բյուջե վճարման ենթակա շրջանառության հարկի գումարը պետական բյուջե չվճարելուց և դրա արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տույժերից, ինչպես նաև շրջանառության հարկի հաշվարկը ժամանակին չներկայացնելու արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տուգանքներից։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների համալիր հետազոտման արդյունքներից ելնելով` զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման, ինչպես նաև տնտեսագիտական տեսանկյունից, ընկերությունը ունեցել պետական բյուջեի նկատմամբ 04.02.2016թվականի դրությամբ առկա 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) ՀՀ դրամի հարկային պարտավորությունները ամբողջությամբմարելուհնարավորություն, քանի որ 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտը` 25556964 (2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտ` 27200144 – 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում պետական բյուջե կատարված վճարումներ՝ 138809 – 04.02.2016թվականի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններ` 1504371) ՀՀ դրամի չափով գերազանցում է 04.02.2016թվականի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններին։
Առկա փաստական տվյալներից ելնելով` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության իրացման շահութաբերությունը 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով կազմել է` 99,6տոկոս [(մատուցված ծառայությունից ստացված շահույթ` 27200144։ մատուցված ծառայությունից ստացված հասույթ` 27313544) x 100]։

Հատոր 11, գ.թ. 58-76։»։

Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.

Դատական քննությամբ, քրեական գործի նյութերով, Դատարանը հիմնավորված է համարում, որ Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի 18-րդ շենքի 82-րդ հասցեի բնակիչ, ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը 2013թ. հունվարի 31-ին հիմնադրել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը և նույն օրը նշանակվել այդ ընկերության տնօրեն։
2013թ. փետրվարի 7-ին «Նարհակ» և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունների միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության անունից այն ստորագրել է ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանը։
ՀՀ Կենտրոնական բանկի նախագահի 2013 թվականի մարտի 13-ի թիվ 1/188Ա որոշմամբ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը հաշվառվել է ՀՀ կենտրոնական բանկի ապահովագրական միջնորդների ռեգիստրում (հաշվառման վկայական 7991) և «Ապահովագրության և ապահովագրական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի հիման վրա, վարձատրությամբ, ապահովագրողի` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից և նրա հաշվին իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն, ինչի դիմաց ստացել է համապատասխան միջնորդավճար։
2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2013 թվականի հունիսի 30-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը կնքել և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությանն է ներկայացրել միանվագ վճարման կարգ ունեցող հազար քառասուներկու /1042/ վկայագրեր, որոնցով սահմանված ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88018000 ՀՀ դրամ, իսկ միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19510000 ՀՀ դրամ։
«Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի ապրիլի 10-ից օգոստոսի 14-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության «Արդշինվեստբանկ» ՓԲ ընկերությունում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցել է հետևյալ գումարները. ապրիլի 10-ին` 10000000 ՀՀ դրամ, ապրիլի 18-ին` 5000000 ՀՀ դրամ, ապրիլի 23-ին` 2500000 ՀՀ դրամ և կրկին` 2500000 ՀՀ դրամ, մայիսի 7-ին` 5000000 ՀՀ դրամ, հունիսի 1-ին` 1000000 ՀՀ դրամ, հունիսի 26-ին` 1300000 ՀՀ դրամ, օգոստոսի 14-ին` 13360 ՀՀ դրամ, այսինքն, ընդհանուր հաշվարկով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը վերը նշված օրերին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հաշվեհամարին փոխանցել է 27313360 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար, որից 19510000 ՀՀ դրամը՝ որպես միջնորդավճարի գումար, իսկ 7804344 ՀՀ դրամը` որպես լրացուցիչ միջնորդավճար /բոնուսային գումար/։ Այդ գումարներից ընկերության գործունեության ապահովման նպատակով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը կատարել է 138,809 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի ծախսեր։
Մնացած գումարները «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարից կանխիկացվել են հետևյալ հանգամանքներում. 2013 թվականի ապրիլի 10-ին կանխիկացրել է 9.454.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 19-ին` 4.735.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 23-ին` 1.230.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 23-ին` 3.500.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 26-ին` 500.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի մայիսի 02-ին` 30.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի մայիսի 08-ին` 4.735.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի մայիսի 24-ին` 50.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի մայիսի 29-ին` 100.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի մայիսի 31-ին` 30.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 01-ին` 100.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 01-ին` 60.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 05-ին` 85.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 07-ին` 250.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 10-ին` 240.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 11-ին` 80.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 13-ին` 150.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 17-ին` 489.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 27-ին` 1.125.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հուլիսի 01-ին` 22.000 ՀՀ դրամ։ Ընդհանուր հաշվով, 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի հուլիսի 1-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, ի դեմս Ն. Հակոբյանի, կանխիկացրել է ընկերության` 27.090.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար կազմող դրամական միջոցները։ Ընկերության տնօրեն, ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանը պարտավոր լինելով իր իրավունքներն իրականացնելիս և պարտականությունները կատարելիս գործել ի շահ ընկերության՝ բարեխղճորեն եւ ողջամիտ, ընկերության զուտ ակտիվները` կանխիկացված 27.090.000 դրամը տնօրինել է իր անձնական կարիքների համար և «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի «բ», «գ» կետերի համաձայն պարտավոր լինելով ինքնուրույն հաշվարկել սահմանված հարկերի գումարները և ժամանակին իրականացնել դրանց վճարումը, առանց վճարելու 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի վերաբերյալ ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկով առաջացած 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը` 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դադարեցրել է ընկերության գործունեությունը։
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը ղեկավարվելով «Հարկերի մասին» և «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքների համապատասխան դրույթներով՝ 2013թ. հոկտեմբերի 21-ին հայցադիմում է ներկայացրել ՀՀ վարչական դատարան՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունից հոգուտ Հայաստանի Հանրապետության 1.139.136 ՀՀ դրամ` որպես շրջանառության հարկի գծով հաշվարկված պարտավորության գումար, որից ապառք` 903.566 ՀՀ դրամ, տույժ` 98.940 ՀՀ դրամ, տուգանք` 135.630 ՀՀ դրամ, ինչպես նաև 22.762,72 ՀՀ դրամ՝ որպես նախապես վճարված պետական տուրքի գումար, բռնագանձելու պահանջի մասին։
Վերոհիշյալ վարչական հայցը ՀՀ վարչական դատարանի 2014թ. ապրիլի 30-ի վճռով բավարարվել է ամբողջությամբ /վարչական գործ՝ թիվ ՎԴ/9504/05/13/, վճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ, կատարողական թերթն ուղարկվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայություն՝ կատարման։
Ընկերության` շրջանառության հարկի պարտավորությունները չվճարելու հետևանքով, ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչության դիմումի քննության արդյունքում` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի ԵԿԴ/0077/04/15 վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ, իսկ պետությանը պատճառվել է 874.040 ՀՀ դրամ գումարի վնաս` որպես շրջանառության հարկի չվճարված գումար։


Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները

Դատարանում ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2013 թվականի հունվարի 31-ին հիմնադրել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, որի տնօրենը հանդիսացել է ինքը։ Ընկերությունը հաշվառվել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում։ Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն՝ դիմել է ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահին` ապահովագրական գործակալի լիցենզիա ստանալու համար։ ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահի 2013 թվականի մարտի 13-ին թիվ 1/188 Ա որոշմամբ տրվել է թիվ 7991 հաշվառման վկայականը։ Մինչ այդ` 2013 թվականի փետրվարի 07-ին, որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության հետ կնքել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիր, իսկ 2013 թվականի մարտի 13-ին նույն ընկերության հետ կնքել է նաև համագործակցության համաձայնագիր։ Պետական գրանցում և լիցենզիա ստանալուց, ինչպես նաև «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության հետ համագործակցության համաձայնագիր ստորագրելուց հետո, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջոցով զբաղվել է ապահովագրական գործունեությամբ` այցելել է «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերություն, ստացել ապահովագրական պոլիսներ, «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից շահառուների հետ կնքել է ապահովագրական պայմանագրեր։ Որոշ ժամանակ անց այդ ամենն իրականացվել է համացանցային տարբերակով՝ համակարգչի և «Լայթ-Ինշուրանս» կայքի միջոցով։ Շահառուների հետ կնքված պայմանագրերը հանձնել է «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերությանը, ինչի դիմաց ստացել է միջնորդավճարներ։ Նշված գործունեությամբ զբաղվել է լիցենզիան ստանալուց հետո, մինչև 2013 թվականի հունիսի վերջերը։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն և դադարեցրել ընկերության գործունեությունը։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի սկզբներից մինչև նույն թվականի հունիսի վերջերը «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունից բանկային փոխանցման միջոցով ստացել է 27,313,544 ՀՀ դրամ, որից 19,504,372 ՀՀ դրամը եղել է զուտ միջնորդավճարների գումար, իսկ մնացած մասը՝ լրացուցիչ միջնորդավճար /բոնուսային վճար/։
2013 թվականի հուլիսից «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունից վերցրել է ապահովագրական պոլիսների վերաբերյալ ամփոփ հաշվետվությունը, որտեղ միջնորդավճարների գումարը նշված է եղել 19,509,200 ՀՀ դրամ։ Այդ ժամանակ կազմել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի շրջանառության հարկի երկրորդ եռամսյակի հաշվարկը, որտեղ որպես եկամուտ՝ նշել է 19,509,200 ՀՀ դրամը և ներկայացրել հարկային տեսչություն։ Դրա հիման վրա առաջացել է շրջանառության հարկ` մոտ 900,000 ՀՀ դրամի չափով, որը չի վճարել պետական բյուջե, քանի որ մինչև շրջանառության հարկի երկրորդ եռամսյակի հաշվարկը ներկայացնելն ինքն արդեն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվից կանխիկացրել է ստացված 27,313,544 ՀՀ դրամը։ Նշված գումարը տնօրինել է բացառապես ինքը՝ իր անձնական կարիքների համար։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության շահութաբերությունը կազմել է ավելի քան 90 տոկոս։
Կանխիկացումներ կատարելու ժամանակ ընկերության հաշվեհամարին մշտապես պահել է հինգ տոկոս գումար` հարկերը վճարելու համար։ Վերջում կանխիկացրել է նաև այդ հինգ տոկոս գումարը, քանի որ անձնական բնույթի խնդիրներ է ունեցել։
Այնուհետև, նկատի ունենալով, որ առկա է հարկային պարտավորություն, սակայն ինքն այլևս գումար չունի այն վճարելու համար՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել հարկային տեսչություն և դադարեցրել «Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը։
Արդյունքում, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունն ընկերությանը սնանկ ճանաչելու պահանջով դիմել է դատարան։ Սակայն այդ մասին ինքը տեղեկացել է վերջնական ակտը ստանալուց հետո միայն։ Միայն վերջին նիստին է տեղեկացել, որ առողջացման ծրագիր կա։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը կազմակերպվել և ղեկավարվել է ամբողջությամբ իր կողմից, որևէ այլ անձ այդ ամենին չի միջամտել։ Անձամբ կնքել է պայմանագրեր, դրանց դիմաց ստացել միջնորդավճարներ և անձամբ տնօրինել այդ գումարները։ Ընկերությունն իրենից բացի այլ աշխատողներ չի ունեցել, բոլոր հարցերով զբաղվել է ինքը։
Գործունեության ընթացքում հարկային մարմին է ներկայացվել եկամտային հարկի ամսական և 2013 թվականի առաջին երկու եռամսյակների շրջանառության հարկի վերաբերյալ հաշվարկներ։ Ընկերությունը հաշվապահ չի ունեցել, այդ ամենը կատարել է անձամբ։
Բացի պետության հանդեպ ունեցած պարտավորություններից` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը այլ կրեդիտորական կամ դեբիտորական պարտավորություններ չի ունեցել։
Ընդունում է, որ խուսափել է հարկեր վճարելուց, սակայն դրա համար արդեն իսկ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության։ Ներկայումս էլ պարտաստ է վճարումներ կատարել։ Իր գործողություններով որևէ դիտավորություն չի ունեցել` անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծել։
/Հատոր 2 գ.թ. 66-68, հատոր 11, գ.թ.98, դատական նիստի արձանագրություն/

Վկա Անահիտ Սամվելի Զուռնաջյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ պնդում է իր նախաքննական ցուցմունքները, դրանք ամբողջությամբ ճիշտ են։ 2008 թվականի հոկտեմբերից աշխատում է «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունում` որպես գործակալական վաճառքի ղեկավարման բաժնի համակարգող։ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության ապահովագրական գործակալ գրանցվելու համար 2013 թվականին բանավոր կարգով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությանն է դիմել «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը։ 2013 թվականի փետրվարի 7-ին կողմերի միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ Նշված պայմանագրի հիման վրա «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը համագործակցել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ, մասնավորապես` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև նույն թվականի հունիսի 30-ը «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից կնքել է առողջության ապահովագրության հազար քառասուներկու պայմանագրեր։ Ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88,018,000 ՀՀ դրամ, իսկ կատարված աշխատանքի դիմաց «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարվելիք միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը՝ 19,510,000 ՀՀ դրամ։ 2014 թվականի մայիսի 30-ին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին 2013 թվականի փետրվարի 7-ին կնքված թիվ Գ13-007 պայմանագիրը լուծելու մասին թիվ Գ13-007 համաձայնագիրը։
Միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19,510,000 ՀՀ դրամը, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանն ամբողջությամբ վճարվել է բանկային փոխանցման միջոցով։
Բացի այդ, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքվել է համագործակցության համաձայնագիր, որով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը պարտավորվել է կնքված վկայագրերի` պայմանագրերի ապահովագրավճարները 50,000,000 ՀՀ դրամը գերազանցելու դեպքում (բացառությամբ բազային փաթեթների` 52000 դրամանոց պայամանգրերի), «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարել լրացուցիչ միջնորդավճար` ընդհանուր գումարի 12 տոկոսի չափով։ Այդ կապակցությամբ կողմերի միջև 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքվել է փոխադարձ ակտ, որտեղ ամրագրվել է, որ կողմերի միջև ստորագրված` 2013 թվականի մարտից հունիս ամսիների փոխադարձ հաշվարկներով ակտերում ներառված ապահովագրության պայմանագրերով` բացառությամբ բազային փաթեթով կնքված առողջության պետական ապահովագրության պայմանագրերի, նախատեսված ապահովագրավճարները գերազանցել են 50,000,000 ՀՀ դրամը` կազմելով 65,138,000 ՀՀ դրամ։ Ապահովագրողը` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը, պարտավորվել է մինչև 2013 թվականի օգոստոսի 31-ը գործակալին` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը, վճարել լրացուցիչ 7,816,560 ՀՀ դրամի միջնորդավճար։ Հիմք ընդունելով 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքված համագործակցության համաձայնագիրը և 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքված փոխադարձ ակտը՝ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը բացի 19,510,000 ՀՀ դրամի հիմնական միջնորդավճարից` վճարել է նաև 7,816,560 ՀՀ դրամի չափով լրացուցիչ միջնորդավճար։ Այսինքն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը 2013 թվականի ընթացքում վճարվել է մոտ 27,000,000 ՀՀ դրամ։
«Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ կապված հարցերով, բացի Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանից` որևէ առնչություն այլ անձի հետ չի ունեցել։ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ կապված բոլոր հարցերով բացառապես շփվել են Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի հետ։
Երկու ընկերությունների միջև աշխատանքները կազմակերպվել են այնպես, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը վերը նշված պայմանագիրը կնքելուց հետո այցելել է իրենց կազակերպության գրասենյակ, որը տեղակայված է Վազգեն Սարգսյան 10 հասցեում, ստացել է առողջության պետական ապահովագրության պայամանագրերը։ Այնուհետև՝ այդ պայմանագրերով Ն. Հակոբյանն իրենց կազմակերպության անունից կոնկրետ անձանց հետ կնքել է պայմանագրեր, որոնք էլ հետո հանձնել է իրենց։ Դրանց հիման վրա կազմվել են ամսական փոխադարձ հաշվարկների ակտերը և կատարվել են վճարումներ։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի կողմից իրականացված գործունեության վերաբերյալ կարող է ասել, որ վերջինս հիմնական ծախս չի կատարել։
Նարեկ Հակոբյանի հետ գտնվել են միայն գործնական հարաբերությունների մեջ, որևէ թշնամական կամ բարեկամական հարաբերություն նրա հետ չունի։
/Հատոր 3, գ.թ.8-10, դատական նիստի արձանագրություն/

Վկա Ա. Արսենյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ որ պնդում է իր նախաքննական ցուցմունքները, դրանք ամբողջությամբ ճիշտ են։ 2002 թվականից աշխատում է ՀՀ արդարադատության նախարարությունում` որպես սնանկության գործերով կառավարիչ։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։ Նույն դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 6-ի որոշմամբ ինքը նշանակվել է այդ ընկերության` սնանկության գործով կառավարիչ։
Դատարանի կողմից կատարվել են հարցումներ` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող գույք, ակտիվներ հայտնաբերելու ուղղությամբ, սակայն հարցումների արդյունքում պարզվել է, որ ընկերության անվամբ որևէ ակտիվ առկա չէ։
Որպես պարտատեր գրանցվել է միայն ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը՝ 1504371 ՀՀ դրամ գումարի պահանջի չափով։
Դատարանի և ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության կողմից ընկերությանը պատկանող որևէ գույք և ակտիվ չի հայտնաբերվել։
Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ՝ փոստային ծառայության միջոցով «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենին է ուղարկել Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից ներկայացված պահանջի մեկ օրինակը։ «Հայփոստ» ծառայության կողմից ստացել է նաև համապատասխան փաստաթուղթ այն մասին, որ պահանջի օրինակը ստացվել է, սակայն դրա վերաբերյալ որևէ առարկություն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից չի ստացել։ Վերոգրյալի հիման վրա՝ կարող է ասել, որ պահանջը պարտապանի կողմից ընդունվել է։

/Հատոր 2, գ.թ.28-29, դատական նիստի արձանագրություն/

Դատահաշվապահական փորձաքննության 2016 թվականի սեպտեմբերի 27-ի թիվ 28271609 եզրակացության համաձայն՝
« (…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, համաձայն 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկների` 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է` 27313544 դրամ գումարի չափով ակտիվներ։ Միաժամանակ պետք է նշել, որ համաձայն սույն փորձաքննությանը տրամադրված` թիվ 83162715 քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների, ընկերությունը դեբիտորական պարտքեր չի ունեցել։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը գործունեության ժամանակահատվածում, այսինքն 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է` 27313544 դրամ գումարի չափով ակտիվներ։
(…)
Ելնելով, հաշվառման վայրի ՀՏ-ի կողմից ըստ առանձին հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումներից և «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին կետի` «Հաշվապահական հաշվառման գրանցումները կատարվում են uկզբնական հաշվառման փաuտաթղթերի հիման վրա, որոնք արձանագրում են տնտեuական գործառնության կատարումը։» և նույն օրենքի 15-րդ հոդվածի 1-ին կետի` «Uկզբնական հաշվառման փաuտաթղթերում առկա տեղեկատվությունը հավաքվում և համակարգվում է հաշվապահական հաշվառման գրանցամատյաններում (այuուհետ` գրանցամատյաններ)։» պահանջներից, սույն փորձաքննությամբ, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից` պետ.բյուջեի հանդեպ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության կրեդիտորական պարտքերի առաջացումն, ինչպես նաև դրանց մասնակիորեն մարումներն դիտվում է հիմնավոր։
(…)
«Նարհակ» ՍՊԸ-ի հարկային պարտավորություններն այս պահի դրությամբ` փորձաքննությանը ներկայացված փաստաթղթերի հիման վրա կազմում է ընդամենը` 2537469 (շրջանառության հարկ` 1264256 + տույժեր` 708345 + տուգանքներ` 564868) դրամ։ Միաժամանակ պետք է նշել, որ 2537469 (շրջանառության հարկ` 1264256 + տույժեր` 708345 + տուգանքներ` 564868) դրամ գումարից` 1033098 (շրջանառության հարկ` 390217+ տույժեր` 213643 + տուգանքներ` 429238) դրամ գումարի լրացուցիչ պետ.բյուջե վճարման ենթակա հարկային պարտավորությունները առաջացել են` «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի` «Շրջանառության հարկով հարկվող oբյեկտ է համարվում հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում շրջանա-ռության հարկ վճարողի կողմից մատակարարված ապրանքների և մատուց-ված ծառայությունների (կատարված աշխատանքների) իրացման շրջանա-ռությունը (իրացումից հաuույթը), ինչպեu նաև uտացվող այլ եկամուտները։» պահանջների խախտման, այսինքն` 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկներում ոչ ճիշտ տվյալներ մտցնելու արդյունքում, իսկ 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) դրամ գումարի հարկային պարտավորություն-ները առաջացել են` 2013թ-ի 2-րդ եռամսյակի համար կազմված ու ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկում ցույց տրված պետ.բյուջե վճարման ենթակա շրջանա-ռության հարկի գումարը պետ.բյուջե չվճարելուց և դրա արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տույժերից, ինչպես նաև շրջանառության հարկի հաշվարկը ժամանակին չներկայացնելու արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տուգանքներից։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների համալիր հետազոտման արդյունքներից ելնելով` զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման, ինչպես նաև տնտեսա-գիտական տեսանկյունից, ընկերությունը հնարավարություն է ունեցել պետ. բյուջեի նկատմամբ 04.02.2016թ.-ի դրությամբ ունեցած` 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) դրամ գումարի հարկային պարտավորությունները մարելու ամբողջությամբ, քանի որ 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտը` 25556964 (2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտ` 27200144 – 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում պետ.բյուջե կատարված վճարումներ՝ 138809 – 04.02.2016թ-ի դրությամբ պետ.բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություն-ներ` 1504371) դրամ գումարի չափով գերազանցում է 04.02.2016թ-ի դրությամբ պետ.բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններին։
(…)
Համաձայն, նախաձեռնողի կողմից սույն դատահաշվապահական փորձաքննությանը տրամադրված` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության, հաշվառման վայրի ՀՏ-ի կողմից ընկերության համար ըստ հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումների, ընկերությունը 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում կատարել է ընդամենը` 138809 (Շրջանառության հարկ՝ 99809 + Եկամտային հարկ՝ 39000) դրամ գումարի չափով վճարումներ, որոնք դիտվում են հիմնավոր։
(…)
Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված` «Նարհակ» ՍՊԸ-ի մոտ, եթե առկա է ոչ իրավաչափ գործունեություն, ապա դրա արդյունքում արդյոք պարտապանին կամ պարտատերերին վնասներ պատճառվել են, թե ոչ, եթե այո, ապա այդ հարցում ինչպիսի խախտումներ են թույլ տրվել և ում կողմից։» հարցը փորձագետ-հաշվապահի իրավասությունից դուրս է։ Հիշյալ հարցի կապակցությամբ, զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից միաժամանակ պետք է նշել, որ սույն փորձաքննությամբ կատարված ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը հնարավարություն է ունեցել պետ. բյուջեի նկատմամբ 04.02.2016թ.-ի դրությամբ ունեցած` 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) դրամ գումարի պարտավորություն-ները մարելու ամբողջությամբ։
(…)
Քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալներից ելնելով` «Նարհակ» ՍՊԸ-ի իրացման շահութաբերությունը 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով կազմում է` 99,6 [(մատուցված ծառայությունից ստացված շահույթ` 27200144։ մատուցված ծառայությունից ստացված հասույթ` 27313544) x 100] տոկոս։
(…)
«Նարհակ» ՍՊԸ-ի կողմից հետազոտվող ժամանակաշրջանում իրականացրած գործարքները մասնակիորեն են սահմանված կարգով փաստաթղթավորվել ու արտացոլվել ՀՏ ներկայացրած հաշվետվություններում, հաշվարկներում, հայտարարագրերում և այլ փաստաթղթերում։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության կողմից հետազոտվող ժամանակաշրջանում իրականացրած գործունեությունից առաջացող հարկերը, տուրքերը և պարտադիր այլ վճարները հաշվարկելու ու պետական բյուջե վճարելու համար, ընկերությունը օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ կամ հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթեր կազմել և ներկայացրել է հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն։
(…)
Քրեական գործի նյութերում առկա փաստական և հետազոտվող ժամանակաշրջանի հաշվապահական հաշվառման ու ընկերության հարկային գործում գտնվող փաստաթղթերում արտացոլված տվյալներով, ինչպես նաև ընկերության հաշվառման վայրի հարկային տեսչության կողմից ըստ հարկատեսակների, տուրքերի և այլ վճարների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումներով, «Նարհակ» ՍՊԸ-ում հետազոտվող ժամանակաշրջանում պետական բյուջե լրացուցիչ վճարման ենթակա հարկերը, տույժերով և տուգանքներով հանդերձ կազմում են ընդամենը` 1033098 (շրջանառության հարկ` 390217+ տույժեր` 213643 + տուգանքներ` 429238) դրամ։
(…)
«Նարհակ» ՍՊԸ-ում հետազոտվող ժամանակաշրջանում պետական բյուջե վճարման ենթակա հարկերը, տուրքերը և պարտադիր այլ վճարներն առաջացել են, ոչ թե օրենսդրութամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ կամ հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթեր չկազմելու ու հաշվառման վայրի հարկային տեսչությանը չներկայացնելու հետևանքով, այլ` հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերի մեջ հարկերի հաշվարկման բազային վերաբերվող ոչ ճիշտ, այսինքն` հաշվապահական ու հարկային հաշվառման տեսակետից աղավաղված, տվյալներ մտցնելու հետևանքով։
(…)
«Նարհակ» ՍՊԸ-ում պետական բյուջե լրացուցիչ վճարման ենթակա` 390217 դրամ գումարի շրջանառության հարկը, որը տույժ և տուգանքներով հանդերձ կազմում է` 1033098 (շրջանառության հարկ` 390217+ տույժեր` 213643 + տուգանքներ` 429238) դրամ առաջացել է` «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի` «Շրջանառության հարկով հարկվող oբյեկտ է համարվում հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում շրջանառության հարկ վճարողի կողմից մատակարարված ապրանքների և մատուցված ծառայությունների (կատարված աշխատանքների) իրացման շրջանառությունը (իրացումից հաuույթը), ինչպեu նաև uտացվող այլ եկամուտները։» պահանջների խախտման, այսինքն` 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկներում ոչ ճիշտ տվյալներ մտցնելու հետևանքով։
(…)»։
/Հատոր 11, գ.թ. 58-76/

Հարկային գործը զննելու մասին 2016թ. փետրվարի 8-ի արձանագրության համաձայն՝
«(…)
«Նարհակ» ՍՊԸ-ի հարկային գործը բաղկացած է 53 թերթից, հարկային գործի կազմի դարձերեսին փակցված է հարկային գործում առակա փաստաթղթերի ցուցակը։ Ցուցակում նշված փաստաթղթերը և հարկային գործում առկա փաստաթղթերը համապատասխանում են միմյանց։
Հարկային գործի 1-ին էջում կարված է «Նարհակ» ՍՊԸ-ի կանոնադրության հավելվածը, 2-րդ, 4-րդ էջերում կարված է ընկերության կանոնադրությունը, իսկ 11-րդ էջում կարված է «Նարհակ» ՍՊԸ-ի 2013 թվականի շրջանառության հարկի 2-րդ եռամսյակի հաշվարկը, որի ներքևի մասում առկա «Առևտրային կազմակերպության տնօրեն» և «ստորագրությունը, անունը, ազգանունը» գրառումների դիմաց գրված է Նարեկ Հակոբյան և դրված է ստորագրություն։ Սույն հաշվարկի ներքևի մասում առկա «հաշվապահ» և «ստորագրությունը, անունը, ազգանունը» գրառումների դիմաց ստորագրություն առկա չէ և որևէ գրառում կատարված չէ։
Հարկային գործի 12-րդ էջում կարված է «Նարհակ» ՍՊԸ-ի տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի 17.09.2013թ.-ի հայտարարությունը հասցեագրված Կենտրոնի հարկային տեսչության պետին այն մասին, որ ՍՊԸ-ն 17.09.2013թ.-ից անորոշ ժամկետով գործունեություն չի իրականացնելու։ Սույն հայտարարությունը կնքված է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի ՀՏ մտից կնիքով, որի հերթական համարն է 20280-Ը, իսկ ամսաթիվը՝ 18.09.2013թ.-ը։
(…)»։
/Հատոր 2, գ.թ. 11-12/

Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկի համաձայն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին եռամսյակի շրջանառության հարկով հարկվող եկամուտը կազմում է 1,424,200 ՀՀ դրամ, որից հարկման է ենթակա 71,260 ՀՀ դրամը։
/Հատոր 1, գ.թ. 24/

Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկի, ինչպես նաև դրա թղթային տարբերակի համաձայն` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկով հարկվող եկամուտը կազմում է 18,084,000 ՀՀ դրամ, որից հարկման է ենթակա 904,200 ՀՀ դրամը։
/Հատոր 1, գ.թ. 25, հատոր 2, գ.թ. 17/

Դատական քննության ընթացքում հետազոտվել են նաև նախաքննության մարմնի 2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերը, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013թ. փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիրը, այդ պայմանագրին վերաբերվող փաստաթղթերը, առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակները, ինչպես նաև ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճենները, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքները, թվով 20 դրամարկղային չեկերը և դրանց զննության արձանագրությունները։

/Հատոր 2, գ.թ. 11-12, հատոր 3, գ.թ. 3-5, հատոր 11 գ.թ. 100-105/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Հետազոտելով ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի, վկաներ Անահիտ Զուռնաջյանի, Աղասի Արսենյանի ցուցմունքները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք համադրելով քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` դատարանը գտնում է, որ նախաքննությամբ ձեռք բերված և որպես ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի մեղքը հիմնավորող ներկայացված ապացույցները փաստական տվյալներ չեն պարունակում այն մասին, որ Ն. Հակոբյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն։
Քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել և դատաքննությամբ չի հաստատվել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանին վերագրվող արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանը պետք է արդարացվի` կատարած արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները, կամ իրեն ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի քննարկման դեպքում, իրավունք ունի գործի արդարացի հրապարակային դատաքննության` խելամիտ ժամկետում, օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից։ Դատավճիռը հայտարարվում է հրապարակայնորեն, սակայն մամուլի ներկայացուցիչներին և հանրությանը կարող են թույլ չտրվել ներկա լինելու ամբողջ դատաքննությանը կամ նրա մի մասին` բարոյականության, հասարակական կարգի կամ ժողովրդական հասարակության մեջ պետական անվտանգության նկատառումներով, եթե դա պահանջվում է անչափահասների շահերի կամ կողմերի մասնավոր կյանքի պաշտպանվածության համար, կամ այնքանով, որքանով դա, դատարանի կարծիքով, խիստ անհրաժեշտ է առանձնահատուկ հանգամանքների դեպքում, երբ հրապարակայնությունը կխախտեր արդարատադության շահերը։
Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, անմեղ է համարվում, մինչեւ որ նրա մեղավորությունը չապացուցվի օրենքին համապատասխան։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«(…) 28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 192-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
«Սույն օրենսգրքի 192-րդ, 193-րդ, 194-րդ, 196-րդ, 197-րդ, 198-րդ և 199-րդ հոդվածներում խոշոր վնաս է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը)։»։
Նույն օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կանխամտածված սնանկությունը՝ պարտապանի հիմնադիրների (մասնակիցների) կամ նրան` կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու կամ նրա որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն ունեցող այլ անձանց, այդ թվում` պարտապանի ղեկավարի, հավասարապես՝ նաև անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը կամ դրանց չափի ավելացումը սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով, և եթե պարտապանին կամ պարտատերերին պատճառվել է խոշոր վնաս՝
պատժվում է ազատազրկմամբ` երկուսից վեց տարի ժամկետով։»։
Վերոշարադրյալ հոդվածների վերլուծությունից երևում է, որ տվյալ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը երկընտրելի է և դրսևորվում է հոդվածում նախատեսված արարքներից որևէ մեկը կատարելով։ Դրանք են` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով`
ա) անվճարունակության հատկանիշներ կանխամտածված ստեղծումը,
բ) անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը,
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է նաև հետևանքը` պարտապանին և պարտատերերին խոշոր վնաս պատճառելը, որը նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկը գերազանցող գումարն (արժեքն) է։
Նշված արարքների և հետևանքի միջև պետք է առկա լինի անմիջական պատճառական կապ։
Տվյալ հանցագործության ժամանակ` սնանկությունն առաջանում է ոչ թե օբյեկտիվ տնտեսական գործոնների, տնտեսավարող սուբյեկտի թույլ տված սխալների պատճառով, այլ սուբյեկտի դիտավորյալ արարքների արդյունքում. սուբյեկտը գիտակցում է, որ իր արարքներով ստեղծում է սնանկության հատկանիշներ և ցանկանում է դա։
Անվճարունակությունը կարող է ստեղծվել կամ ավելացվել տարբեր ձևերով` անշահավետ, վնասակար գործարք կնքելով, ուրիշի պարտքերը սեփական դարձնելով, գույքը ձևական օտարելով, ակտիվի նվազեցմամբ և այլն։
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է արարքի շարժառիթը` սեփական կամ այլ անձանց շահերը, որը կարող է դրսևորվել տարբեր ձևերով` այլ ձեռնարկություն ստեղծելու կամ այն ֆինանսավորելու, հարկերից կամ այլ գույքային պարտականություններից խուսափելու, մրցակցին վերացնելու և այլ եղանակներով։
Այսպիսով` պարտապանի սնանկությունը համարվում է կանխամտածված, երբ սնանկությունը պայմանավորված է ոչ թե օբյեկտիվ, այլ սուբյեկտիվ գործոններով. անձը գիտակցում է, որ իր գործողությունների արդյունքում ստեղծվում են անվճարունակության հատկանիշներ, ցանկանում է այդ հետևանքների վրա հասնելը` ելնելով սեփական կամ այլ անձանց շահերից և ցանկանում է դրանց առաջացումը։
Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն` հանցավորը գիտակցում է, որ սնանկության հատկանիշներ ստեղծելու համար իր շահերից ելնելով կատարում է հոդվածի դիսպոզիցիայում նախատեսված արարքները, նախատեսում է խոշոր չափերով պարտապանին վնաս պատճառելը և ցանկանում է դա։
Փաստորեն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի համար պարտադիր է ինչպես հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի հատկանիշների առկայությունը` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը, անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը, հետևանքը` պարտապանին կամ պարտատերերին խոշոր վնաս պատճառելը, այնպես էլ հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշի առկայությունը` անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելով` խոշոր վնաս նախատեսելու և դա ցանկանալու վերաբերյալ անձի գիտակցումը։
Ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա 2013 թվականի հունվարի 31-ին հիմնադրելով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, նույն օրը նշանակվելով տնօրեն և ունենալով ընկերության գործունեությանն ուղղված կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու և որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն, շահույթ հետապնդող ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու նպատակով` 2013 թվականի փետրվարի 7-ին «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության հետ կնքել է Գ 13-007 համարի պայմանագիրը։ Ըստ այդմ իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունից գործակալի ծառայությունների իրականացման նպատակով որպես միջնորդավճար՝ 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի օգոստոսի 14-ը «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին փոխանցված ընդհանուր 27.313.360 դրամից ընկերության գործունեության իրականացման նպատակով կատարելով 138.809 դրամի վճարումներ, բանկային նույն հաշվեհամարից 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի հուլիսի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում կանխիկացրել է ընկերության 27.090.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով դրամական միջոցները, սակայն պարտավոր լինելով իր իրավունքներն իրականացնելիս և պարտականությունները կատարելիս գործել ի շահ ընկերության՝ բարեխղճորեն եւ ողջամիտ, ընկերության զուտ ակտիվները` կանխիկացված 27.090.000 դրամը տնօրինել է իր անձնական կարիքների համար և «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի «բ», «գ» կետերի համաձայն պարտավոր լինելով ինքնուրույն հաշվարկել սահմանված հարկերի գումարները և ժամանակին իրականացնել դրանց վճարումը, առանց վճարելու 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի վերաբերյալ ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկով առաջացած 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը` 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դադարեցրել է ընկերության գործունեությունը։ Ընկերության` շրջանառության հարկի պարտավորությունները չվճարելու արդյունքում, Կենտրոնի հարկային տեսչության դիմումի համաձայն` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի ԵԿԴ/0077/04/15 վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։ Դրա արդյունքում պետությանը պատճառվել է 874.040 ՀՀ դրամ գումարի վնաս` որպես շրջանառության հարկի չվճարված գումար։
Ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել են հետևյալ ապացույցները.
1) Ն. Հակոբյանի կողմից 2016թ. մարտի 25-ին որպես մեղադրյալ տրված նախաքննական ցուցմունքը,
2) վկաներ Անահիտ Զուռնաջյանի, Աղասի Արսենյանի նախաքննական ցուցմունքները,
3) դատահաշվապահական փորձաքննության 2016թ. սեպտեմբերի 14-ի թիվ 28271609 եզրակացությունը,
4) որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների շրջանառության հարկի հաշվարկները և հարկային գործի զննության արձանագրությունները,
5) որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերը, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013թ. փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիրը, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերը, կնքված առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակները, ինչպես նաև ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճենները, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներն ու թվով 20 դրամարկղային չեկերը և դրանց զննության արձանագրությունները։
Դատարանը գտնում է, որ որպես Ն. Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող` դատարանին ներկայացված ապացույցներն ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի կողմից անվճարունակության հատկանիշներ կանխամտածված ստեղծելը հաստատող փաստարկներ և հիմնավորումներ չեն պարունակում։
Ն. Հակոբյանն իր՝ 2016թ. մարտի 25-ին որպես մեղադրյալ տրած ցուցմունքում հայտնել է, որ կանխիկացումներ կատարելու ժամանակ ընկերության հաշվեհամարին մշտապես պահել է հինգ տոկոս գումար՝ հարկերը վճարելու համար, սակայն անձնական կարիքներից դրդված` այդ հինգ տոկոսը ևս կանխիկացրել է։ Այնուհետև, նկատի ունենալով առկա հարկային պարտավորությունը, միաժամանակ հաշվի առնելով, որ նոր պայմանագրեր այլևս չի կնքում, ֆինանսական մուտքեր չունի, հետևաբար չի կարող կատարել հարկային պարտավորությունները՝ 2013թ. սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը դադարեցնելու վերաբերյալ։ Այնուհետև ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը դիմել է դատարան՝ իրեն սնանկ ճանաչելու պահանջով։ Ինքը ստացել է ծանուցում այն մասին, որ ընկերությունը սնանկ է ճանաչվել։ Հարկային պարտավորություններն ընդունում է ամբողջությամբ և առաջին իսկ հնարավորության դեպքում պատրաստվում է վճարել դրանք։
Ն. Հակոբյանը դատական քննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն սնանկ ճանաչելու պահանջով դատարան է դիմել ՀՀ ֆինանսների նախարությունը։ Ինքն այդ մասին տեղեկացել է միայն սնանկության գործով դատարանի վերջնական դատական ակտը ստանալուց հետո։ Խոստովանում է, որ պետության նկատմամբ ունի հարկային պարտավորություններ, ինչի համար արդեն իսկ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության։ Չի խուսափում հարկային պարտավորությունները կատարելուց, առաջին իսկ հնարավորության դեպքում պարտավորվում է վճարել դրանք։ Անվճարունակության հատկանիշներ կանխամտածված չի ստեղծել, նման դիտավորություն չի ունեցել։
Վկա Ա. Զուռնաջյանը հայտնել է, որ 2013 թվականի փետրվարի 7-ին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ Նշված պայմանագրի հիման վրա «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը համագործակցել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ` մասնավորապես, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև նույն թվականի հունիսի 30-ը «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից կնքել է առողջության ապահովագրության 1042 պայմանագիր։ Ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88,018,000 ՀՀ դրամ, իսկ կատարված աշխատանքի դիմաց «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարվելիք միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը՝ 19,510,000 ՀՀ դրամ։ 2014 թվականի մայիսի 30-ին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին 2013 թվականի փետրվարի 7-ին կնքված թիվ Գ13-007 պայմանագիրը լուծելու մասին թիվ Գ13-007 համաձայնագիրը։
Միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19,510,000 ՀՀ դրամը, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանն ամբողջությամբ վճարվել է բանկային փոխանցման միջոցով։
Բացի այդ, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքվել է համագործակցության համաձայնագիր, որով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը պարտավորվել է կնքված վկայագրերի` պայմանագրերի ապահովագրավճարները 50,000,000 ՀՀ դրամը գերազանցելու դեպքում (բացառությամբ բազային փաթեթների` 52000 դրամանոց պայամանգրերի) «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարել լրացուցիչ միջնորդավճար` ընդհանուր գումարի 12 տոկոսի չափով։ Այդ կապակցությամբ կողմերի միջև 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքվել է փոխադարձ ակտ, որտեղ ամրագրվել է, որ կողմերի միջև ստորագրված 2013 թվականի մարտից հունիս ամսիների փոխադարձ հաշվարկներով ակտերում ներառված ապահովագրության պայմանագրերով, բացառությամբ բազային փաթեթով կնքված առողջության պետական ապահովագրության պայմանագրերի, նախատեսված ապահովագրավճարները գերազանցել են 50,000,000 ՀՀ դրամը` կազմելով 65,138,000 ՀՀ դրամ։ Ապահովագրողը` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը, պարտավորվել է մինչև 2013 թվականի օգոստոսի 31-ը գործակալին` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը, վճարել լրացուցիչ 7,816,560 ՀՀ դրամի միջնորդավճար։ Հիմք ընդունելով 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքված համագործակցության համաձայնագիրը և 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքված փոխադարձ ակտը՝ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը բացի 19,510,000 ՀՀ դրամի հիմնական միջնորդավճարից, վճարել է նաև 7,816,560 ՀՀ դրամի չափով լրացուցիչ միջնորդավճար։ Այսինքն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը 2013 թվականի ընթացքում վճարվել է մոտ 27,000,000 ՀՀ դրամ։
Վկա Ա. Արսենյանը հայտնել է, որ 2002 թվականից ՀՀ արդարադատության նախարարությունում աշխատում է որպես սնանկության գործերով կառավարիչ։ ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։ Նույն դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 6-ի որոշմամբ նշանակվել է այդ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ։
Դատարանի կողմից կատարվել են հարցումներ` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող գույք, ակտիվներ հայտնաբերելու ուղղությամբ, սակայն հարցումների արդյունքում պարզվել է, որ ընկերության անվամբ որևէ ակտիվ առկա չէ։
Որպես պարտատեր գրանցվել է միայն ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը՝ 1504371 ՀՀ դրամի չափով։
Դատարանի և ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության կողմից ընկերությանը պատկանող որևէ գույք և ակտիվ չի հայտնաբերվել։
Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենին փոստային ծառայության միջոցով ուղարկել է Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից ներկայացված պահանջի մեկ օրինակը։ «Հայփոստ» ծառայության կողմից ստացել է նաև համապատասխան փաստաթուղթ այն մասին, որ պահանջի օրինակը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից ստացվել է, սակայն դրա վերաբերյալ որևէ առարկություն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից չի ստացել։ Վերոգրյալի հիման վրա՝ կարող է ասել, որ պահանջը պարտապանի կողմից ընդունվել է։
2016 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկներով, հարկային գործի զննության արձանագրություններով, ինչպես նաև 2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերով, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013թ. փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիրով, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերով, կնքված առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակներով, ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճեններով, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներով ու թվով 20 դրամարկղային չեկերով, դրանց զննության արձանագրություններով հաստատվել է ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի՝ ղեկավարած «Նարհակ» ՍՊ ընկերության` պետության նկատմամբ 874.040 ՀՀ դրամի չափով հարկային պարտավորություններ ունենալու հանգամանքը։
Ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի մեղադրանքի հիմքում դրված` Դատահաշվապահական փորձաքննության 2016 թվականի սեպտեմբերի 27-ի թիվ 28271609 եզրակացությամբ հետևություն է արվել այն մասին, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, համաձայն 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկների` 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է 27313544 ՀՀ դրամի ակտիվներ։
Ընկերությունը դեբիտորական պարտքեր չի ունեցել։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) ՀՀ դրամի հարկային պարտավորություններն առաջացել են 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի համար կազմված ու ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկում ցույց տրված պետական բյուջե վճարման ենթակա շրջանառության հարկի գումարը պետական բյուջե չվճարելուց և դրա արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տույժերից, ինչպես նաև շրջանառության հարկի հաշվարկը ժամանակին չներկայացնելու արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տուգանքներից։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների համալիր հետազոտման արդյունքներից ելնելով` զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման, ինչպես նաև տնտեսագիտական տեսանկյունից, ընկերությունը ունեցել պետական բյուջեի նկատմամբ 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ առկա 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) ՀՀ դրամի հարկային պարտավորությունները ամբողջությամբմարելուհնարավորություն, քանի որ 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտը` 25556964 (2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտ` 27200144 – 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում պետական բյուջե կատարված վճարումներ՝ 138809 – 04.02.2016թվականի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններ` 1504371) ՀՀ դրամի չափով գերազանցում է 04.02.2016թվականի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններին։
Առկա փաստական տվյալներից ելնելով` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության իրացման շահութաբերությունը 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով կազմել է` 99,6 տոկոս [(մատուցված ծառայությունից ստացված շահույթ` 27200144 ։ մատուցված ծառայությունից ստացված հասույթ` 27313544) x 100]։
Դատարանը գտնում է, որ վերոհիշյալ դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությամբ փորձագետների հետևությունները` հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից այս կամ այն չափով հարկային պարտավորությունները մարելու հնարավորության առկայության մասին, բավարար չէ հիմնավորված համարելու համար, որ անձը դիտավորությամբ սնանկության հատկանիշներ է ստեղծել։ Այդ եզրակացությունը հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը հաստատող ապացույց չի հանդիսանում։
Ն. Հակոբյանի մեղադրանքի հիմքում դրված մյուս ապացույցներով՝ ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի, վկաներ Անահիտ Զուռնաջյանի, Աղասի Արսենյանի նախաքննական ցուցմունքներով, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված` էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների շրջանառության հարկի հաշվարկներով, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերով, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013թ. փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագրով, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերով, առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակներով, ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճեններով, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներով ու թվով 20 դրամարկղային չեկերով, դրանց և հարկային գործի զննության արձանագրություններով հաստատվում է միայն ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի ղեկավարած «Նարհակ» ՍՊ ընկերության` պետության նկատմամբ 874.040 ՀՀ դրամ գումարի չափով հարկային պարտավորություններ ունենալու հանգամանքը։
Հետևաբար, մեղադրանքի հիմքում դրված վերոհիշյալ ապացույցները բավարար չեն հիմնավորված համարելու համար, որ պարտապանի ղեկավարի` ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի կողմից կանխամտածված ստեղծվել են անվճարունակության հատկանիշներ։ Դրանք հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը հաստատող ապացույցներ չեն հանդիսանում։
Այսպիսով` դատարանին բավարար ապացույցներ չեն ներկայացվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանը դիտավորությամբ` կանխամտածված ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ կամ ավելացրել է դրանց չափը` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով։
Ն. Հակոբյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բացակայությունը հիմնավորվում է նաև հետևյալով.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ ԵԿԴ/0077/04/15 սնանկության գործով 2015թ. հունիսի 8-ին կայացրած վճռի համաձայն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը սնանկ ճանաչելու պահանջի մասին դիմումով դատարան է դիմել ՀՀ ֆինանսների նախարարության Կենտրոնի հարկային տեսչությունը։
/հատոր 2, գ.թ. 45-47/
Ն. Հակոբյանի՝ նախաքննության, ինչպես նաև դատական քննության ընթացքում տված ցուցմունքների համաձայն՝ ՀՀ ֆինանսների նախարարության Կենտրոնի հարկային տեսչության դիմումի հիման վրա իրեն սնանկ ճանաչելու մասին ինքը տեղեկացել է միայն դատարանի՝ վերջնական ակտը ստանալուց հետո։
/հատոր 2, գ.թ. 66-68, դատական նիստի արձանագրություն/։
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը ղեկավարվելով «Հարկերի մասին» և «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքների համապատասխան դրույթներով՝ 2013թ. հոկտեմբերի 21-ին հայցադիմում է ներկայացրել ՀՀ վարչական դատարան՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունից հոգուտ Հայաստանի Հանրապետության 1.139.136 ՀՀ դրամ` որպես շրջանառության հարկի գծով հաշվարկված պարտավորության գումար, որից ապառք` 903.566 ՀՀ դրամ, տույժ` 98.940 ՀՀ դրամ, տուգանք` 135.630 ՀՀ դրամ, ինչպես նաև 22.762,72 ՀՀ դրամ՝ որպես նախապես վճարված պետական տուրքի գումար, բռնագանձելու պահանջի մասին։
Վերոհիշյալ վարչական հայցը ՀՀ վարչական դատարանի 2014թ. ապրիլի 30-ի վճռով բավարարվել է ամբողջությամբ /վարչական գործ՝ թիվ ՎԴ/9504/05/13/, վճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ, կատարողական թերթն ուղարկվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայություն՝ կատարման։
Այսպիսով, Ն. Հակոբյանը՝ որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, «Հարկերի մասին» և «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքների համապատասխան դրույթները խախտելու արդյունքում պետության նկատմամբ հարկային պարտավորություններ ունենալու համար արդեն իսկ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության։
Փաստորեն, Ն. Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով պատասխանատվության ենթարկելու արդյունքում` վերջինս ՀՀ վարչական դատարանի վերոհիշյալ վճռի պահանջի կատարումից խուսափելով՝ իր փաստացի կատարած զանցանքի համար կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության։
Վերոհիշյալ հանգամանքները նույնպես վկայում են ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի մոտ կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելու կամ դրանց չափն ավելացրնելու դիտավորության բացակայության մասին։
Քննարկելով Ն. Հակոբյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցի հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական պատասխանող է ճանաչվում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի վրա օրենքով, քրեական գործով վարույթի ընթացքում ներկայացված հայցի հիման վրա կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով գույքային վնաս պատճառած մեղադրյալի գործողությունների համար։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով։»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական դատավարական օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն`
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության։»։
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Մկրտչյանի և Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում։
Մասնավորապես, Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։ (…)» (տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի վերաբերյալ ՎԲ-150/07 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի որոշումը)։
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում։ Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…)։
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը» (տե՛ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի վերաբերյալ ԼԴ/0327/01/10 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի որոշման 21-րդ կետը)։
Հաշվի առնելով, որ ենթակա է ճանաչման և հռչակման ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նա այդ մեղադրանքում ենթակա է արդարացման` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, ուստի դատարանը գտնում է, որ որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում 874.040 /ութ հարյուր յոթանասունչորս հազար քառասուն/ ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասին մեղադրողի կողմից ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը ենթակա է մերժման։
Քննելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2016թ. ապրիլի 1-ի որոշմամբ դրված կալանքը պետք է վերացնել։
Գործով իրեղեն ապացույց առկա չէ։
Քննարկելով խափանման միջոցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը ենթակա է վերացման։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ գործում տեղեկություններ առկա չեն։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-164-րդ, 168-169-րդ, 232-238-րդ, 357-360-րդ, 364, 366-367-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի անմեղությունը` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրան այդ մեղադրանքով արդարացնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել։
Ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2016թ. ապրիլի 01-ի որոշմամբ դրված կալանքը վերացնել։
Մեղադրողի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը` ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Ն. Հակոբյանից` 874.040 ՀՀ դրամ որպես հարկային պարտավորությունների գումար բռնագանձելու պահանջի մասին, մերժել` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0031/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 15-02-2017
Ինչ կարգով է գործը ստացվել Առաջին անգամ
Դատախազություն ՀՀ Գլխավոր դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 83162715
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Նարեկ Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2013թ. հունվարի 31-ին հիմնադրելով ՀՀ Կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված <<Նարհակ>> ՍՊԸ ու նույն օրը նշանակվելով տնօրեն և ունենալով ընկերության գործունեությանն ուղղված կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու ու որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն, շահույթ հետապնդող ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու նպատակով` 2013 թվականի փետրվարի 7-ին <<Նաիրի ինշուրանս>> ապահովագրական ՍՊԸ հետ կնքել է պայմանագիր, համաձայն որի` իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն և <<Նաիրի Ինշուրանս>> ապահովագրական ՍՊԸ գործակալի ծառայությունների իրականացման նպատակով որպես միջնորդավճար 2013թ. ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի օգոստոսի 14-ը <<Արդշինբանկ>> ՓԲԸ <<Նարհակ>> ՍՊԸ բանկային համաշվեհամարին փոխանցված ընդհանուր 27.313.360 դրամից ընկերության գործունեության իրականացման նպատակով կատարելով 138.809 դրամի վճարումներ, Բանկային հաշվեհամարից ընդհանուր կանխիկացվել է 27.090.000 դրամի միջոցները, սակայն շրջանառության հարկի հաշվարկով առաջացած 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը` 17.09.2013թ. դադարեցրել է ընկերության գործունեությունը և ընկերության շրջանառության հարկի պարտավորությունները չվճարելու արդյունքում ճանաչվել է սնանկ և պետությանը պատճառել է խոշոր չափի 874.040 ՀՀ դրամի վնաս:
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Նարեկ
Ազգանուն Հակոբյան
Հայրանուն Գուրգենի
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Վիճակագրական տողի համարը 7.8
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 15-02-2017
Նախագահող դատավոր
Անուն Մնացական
Ազգանուն Մարտիրոսյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 16-02-2017
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 06-02-2017
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր
Անուն Վ
Ազգանուն Ռուստամյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Նարեկ
Ազգանուն Հակոբյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 06-03-2017
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 13-03-2017
Ժամ 11:30
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 22-03-2017
Ժամ 17:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 11-04-2017
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 27-04-2017
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 15-05-2017
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 24-05-2017
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 31-05-2017
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 13-06-2017
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 20-06-2017
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 30-06-2017
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 14-07-2017
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 14-07-2017
Արդարացման
Ամսաթիվ 14-07-2017
Ամբաստանյալ
Անուն Նարեկ
Ազգանուն Հակոբյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Հոդված
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


ԵԿԴ/0031/01/17

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
Ա. Գեղամյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Վ. Ռուստամյանի,


պաշտպան` Կ. Խաչատրյանի,

2017թ. հուլիսի 14-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի`
ծնված 1986թ. հուլիսի 05-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուրի, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի թիվ 18 շենքի թիվ 82 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 83162715 քրեական գործը ՀՀ ֆինանսների նախարարության իրավախախտումների հայտնաբերման և վարչական վարույթի իրականացման վարչության հետաքննության բաժնում հարուցվել է 2015թ. սեպտեմբերի 23-ին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, «Նարհակ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ /այսուհետ՝ նաև ՍՊ/ ընկերության վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով։
Նույն որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ըստ ենթակայության ուղարկվել է ՀՀ ֆինանսների նախարարության քննչական վարչություն և 2015թ. սեպտեմբերի 24-ին ընդունվել քննիչի վարույթ։
2016թ. մարտի 25-ի որոշմամբ Նարեկ Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով։
2016թ. դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ Ն. Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է։
2017թ. փետրվարի 13-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2017թ. փետրվարի 16-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. փետրվարի 24-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. մարտի 6-ին նշանակելու մասին։


Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել հետևյալը.

«Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի 18-րդ շենքի 82-րդ հասցեի բնակիչ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը 31.01.2013 թվականին հիմնադրել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը և նույն օրը նշանակվել այդ ընկերության տնօրեն։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանը 07.02.2013 թվականին «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության գործադիր տնօրենի հետ կնքել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։
ՀՀ Կենտրոնական բանկի նախագահի 13.03.2013 թվականի թիվ 1/188Ա որոշմամբ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը հաշվառվել է ՀՀ կենտրոնական բանկի ապահովագրական միջնորդների ռեգիստրում (հաշվառման վկայական 7991), և «Ապահովագրության և ապահովագրական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի հիման վրա, վարձատրությամբ, ապահովագրողի` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից և նրա հաշվին իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն և ստացել համապատասխան միջնորդավճարներ։
2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2013 թվականի հունիսի 30-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը կնքել և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությանն է ներկայացրել միանվագ վճարման կարգ ունեցող 1.042 վկայագիր։ Ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88018000 ՀՀ դրամ, իսկ միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19510000 ՀՀ դրամ։
«Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը 10.04.2013 թվականին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության «Արդշինվեստբանկ» ՓԲ ընկերությունում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցել է 10000000 ՀՀ դրամ, 18.04.2013 թվականին` 5000000 ՀՀ դրամ, 23.04.2013 թվականին` 2500000 ՀՀ դրամ, 23.04.2013 թվականին` 2500000 ՀՀ դրամ, 07.05.2013 թվականին` 5000000 ՀՀ դրամ, 01.06.2013 թվականին` 1000000 ՀՀ դրամ, 26.06.2013 թվականին` 1300000 ՀՀ դրամ, 14.08.2013 թվականին` 13360 ՀՀ դրամ։
«Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը վերը նշված օրերին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հաշվեհամարին փոխանցել է ընդամենը 27313360 ՀՀ դրամ, որից 19510000 ՀՀ դրամը՝ որպես միջնորդավճարի գումար, իսկ 7804344 ՀՀ դրամը` որպես լրացուցիչ միջնորդավճար /բոնուսային գումար/։
Նարեկ Հակոբյանը, փաստացի ունենալով «Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեության արդյունքում առաջացած հարկային պարտավորությունները ամբողջությամբ կատարելու հնարավորություն, 2013թ. ապրիլից մինչև 2013թ. հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվից մաս-մաս կանխիկացրել է «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության կողմից փոխանցված գումարից 27090000 ՀՀ դրամը, որից հետո կանխիկացրած ամբողջ գումարը տնօրինել է իր անձնական կարիքների համար, դրանով իսկ կանխամտածված ստեղծել անվճարունակության հատկանիշներ և սեփական շահերից ելնելով չի վճարել 2013 թվականի երկրորդ եռամսյակի համար ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկի արդյունքում առաջացած 874039 դրամի շրջանառության հարկը, որը տույժ և տուգանքներով հանդերձ 04.02.2016 թվականի դրությամբ կազմել է 1504371 ՀՀ դրամ, այդպիսով պետությանը պատճառելով խոշոր վնաս։
Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բնականոն գործունեությունն ապահովելու նպատակով, որպես ծախսեր ընկերության հաշվեհամարին փոխանցված գումարներից կատարել է 138809 ՀՀ դրամ շրջանառության հարկի և եկամտային հարկի գծով վճարումներ և ստացել է 113400 ՀՀ դրամի աշխատավարձ։
1504371 ՀՀ դրամի հարկային պարտավորությունները չկատարելու արդյունքում Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը սնանկ ճանաչելու վերաբերյալ ներկայացված դիմումի հիման վրա Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 08.06.2015 թվականի ԵԿԴ/077/04/15 վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։»։

Վերոհիշյալ արարքի կատարման համար Ն. Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով` հիմնավորված համարելով, որ նա. «2013 թվականի հունվարի 31-ին հիմնադրելով ՀՀ Կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունն ու նույն օրը նշանակվելով տնօրեն և ունենալով ընկերության գործունեությանն ուղղված կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու և որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն, շահույթ հետապնդող ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու նպատակով` 2013 թվականի փետրվարի 7-ին «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության հետ կնքել է Գ 13-007 համարի պայմանագիրը, համաձայն որի` իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունից գործակալի ծառայությունների իրականացման նպատակով որպես միջնորդավճար 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի օգոստոսի 14-ը «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին փոխանցված ընդհանուր 27.313.360 դրամից ընկերության գործունեության իրականացման նպատակով կատարելով 138.809 դրամի վճարումներ, բանկային նույն հաշվեհամարից 2013 թվականի ապրիլի 10-ին կանխիկացրել է 9.454.000 դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 19-ին` 4.735.000 դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 23-ին` 1.230.000 դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 23-ին` 3.500.000 դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 26-ին` 500.000 դրամ, 2013թ-ի մայիսի 02-ին` 30.000 դրամ, 2013թ-ի մայիսի 08-ին` 4.735.000 դրամ, 2013թ-ի մայիսի 24-ին` 50.000 դրամ, 2013թ-ի մայիսի 29-ին` 100.000 դրամ, 2013թ-ի մայիսի 31-ին` 30.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 01-ին` 100.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 01-ին` 60.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 05-ին` 85.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 07-ին` 250.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 10-ին` 240.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 11-ին` 80.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 13-ին` 150.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 17-ին` 489.000 դրամ, 2013թ-ի հունիսի 27-ին` 1.125.000 դրամ, 2013թ-ի հուլիսի 01-ին` 22.000 դրամ, ընդհանուր 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի հուլիսի 1-ը կանխիկացրել է ընկերության 27.090.000 դրամի միջոցները, սակայն որպես ընկերության գործադիր մարմնի ղեկավար` տնօրեն, «ՍՊ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պարտավոր լինելով իր իրավունքներն իրականացնելիս և պարտականությունները կատարելիս գործել ի շահ ընկերության՝ բարեխղճորեն եւ ողջամիտ, հակառակ ընկերության շահերի, սեփական շահերից ելնելով, կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելու դիտավորությամբ, ընկերության զուտ ակտիվները` կանխիկացված 27.090.000 դրամը տնօրինել է իր անձնական կարիքների համար և «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի «բ», «գ» կետերի համաձայն պարտավոր լինելով ինքնուրույն հաշվարկել սահմանված հարկերի գումարները և ժամանակին իրականացնել դրանց վճարումը, առանց վճարելու 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի վերաբերյալ ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկով առաջացած 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը` 17.09.2013 թվականին դադարեցրել է ընկերության գործունեությունը և ընկերության շրջանառության հարկի պարտավորությունները չվճարելու արդյունքում Կենտրոնի հարկայինտեսչության դիմումի համաձայն` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 08.06.2015 թվականի ԵԿԴ/077/04/15 վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ և պետությանը պատճառել է խոշոր չափի` 874.040 ՀՀ դրամի վնաս։»։

Համաձայն մեղադրական եզրակացության` «2016 թվականի փետրվարի 25-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում մեղադրյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել, իսկ 2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելուց և լրացնելուց հետո ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով կրկին առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել, հրաժարվել է որպես մեղադրյալ ցուցմունք տալուց և խնդրել հիմք ընդունել նախկինում որպես մեղադրյալ տված ցուցմունքը։»։

/հատոր 2, գ.թ. 66-68, 98/

Մեղադրանքի կողմը Ն. Հակոբյանին առաջադրված վերոհիշյալ մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով.
««Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի կողմից որպես մեղադրյալ 25.03.2016 թվականին տրված ցուցմունքով այն մասին, որ 31.01.2013 թվականին հիմնադրել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, որի տնօրենը հանդիսացել է ինքը։ Ընկերությունը հաշվառվել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում։ Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն դիմել է ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահին` ապահովագրական գործակալի լիցենզիա ստանալու համար։ ՀՀ կենտրոնական բանկի 13.03.2013 թվականի թիվ 1/188 Ա որոշմամբ տրվել է թիվ 7991 հաշվառման վկայականը։ Մինչ այդ՝ 07.02.2013 թվականին, որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիր է կնքել «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության հետ, իսկ 13.03.2013 թվականին նույն ընկերության հետ կնքել է նաև համագործակցության համաձայնագիր։ Պետական գրանցում և լիցենզիա ստանալուց, ինչպես նաև «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության հետ համագործակցության համաձայնագիր ստորագրելուց հետո «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջոցով զբաղվել է ապահովագրական գործունեությամբ` այցելել է «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերություն, ստացել ապահովագրական պոլիսներ, որից հետո «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից շահառուների հետ կնքել է ապահովագրական պայմանագրեր, որից հետո անցել են համացանցային տարբերակի և այդ ամենը կատարվել է համակարգչի և «Լայթ-Ինշուրանս» կայքի միջոցով։ Շահառուների հետ կնքված պայմանագրերը հանձնել է «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերությանը և դրա դիմաց ստացել միջնորդավճարներ։ Նշված գործունեությամբ զբաղվել է լիցենզիան ստանալուց մինչև 2013 թվականի հունիսի վերջերը, իսկ դրանից հետո այլևս այդ գործունեությամբ չի զբաղվել և ոչ մի պայմանագիր չի կնքել։ 17.09.2013 թվականին դիմում է ներկայացրել Կենտրոնի հարկային տեսչություն և դադարեցրել ընկերության գործունեությունը։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի սկզբներից մինչև 2013 թվականի հունիսի վերջերը «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունից բանկային փոխանցման միջոցով ստացել է 27313544 ՀՀ դրամ, որից 19504372 ՀՀ դրամը եղել է զուտ միջնորդավճարների գումար, իսկ մնացած մասը եղել է բոնուսային կարգով՝ կատարված լավ աշխատանքի համար։
2013 թվականի հուլիսից հետո «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունից վերցրել է ապահովագրական պոլիսների վերաբերյալ ամփոփ հաշվետվությունը, որտեղ միջնորդավճարների գումարը նշված է եղել 19509200 ՀՀ դրամ։ Այդ ժամանակ կազմել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի շրջանառության հարկի երկրորդ եռամսյակի հաշվարկը, որտեղ որպես եկամուտ նշել է 19509200 ՀՀ դրամը և ներկայացրել հարկային տեսչություն։ Դրա հիման վրա առաջացել է շրջանառության հարկ` մոտ 900000 դրամ, որը չի վճարել պետական բյուջե, քանի որ մինչև շրջանառության հարկի երկրորդ եռամսյակի հաշվարկը ներկայացնելն ինքն արդեն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվից կանխիկացրել է ստացված 27313544 ՀՀ դրամը և դրանք տնօրինել է բացառապես ինքը՝ իր անձնական կարիքների համար։ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության շահութաբերությունը կազմել է 90 և ավել տոկոս։
Կանխիկացումներ կատարելու ժամանակ մշտապես ընկերության հաշվեհամարին պահել է հինգ տոկոս գումար` հարկերը վճարելու համար, սակայն վերջում կանխիկացրել է նաև այդ հինգ տոկոս գումարը։
Դրանից հետո, քանի որ առաջացել է հարկ և ինքն այլևս գումար չի ունեցել այն վճարելու համար, 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել հարկային տեսչություն և դադարեցրել «Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը։ Այնուհետև Կենտրոնի հարկային տեսչությունը դիմել է դատարան, որի արդյուքնում ստացել է ծանուցում այն մասին, որ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը կազմակերպվել և ղեկավարվել է ամբողջությամբ իր կողմից և որևէ այլ անձ այդ ամենին չի միջամտել։
Այդ ամենը եղել է շատ պարզ. ինքը կնքել է պայմանագրեր, ստացել միջնորդավճարներ և անձամբ տնօրինել այդ գումարները։ Ընկերությունը իրենից բացի այլ աշխատողներ չի ունեցել և բոլոր հարցերով զբաղվել է ինքը։
Գործունեության ընթացքում հարկային մարմին է ներկայացվել եկամտային հարկի ամսական և 2013 թվականի առաջին երկու եռամսյակների շրջանառության հարկի հաշվարկներ։ Քանի որ այդ ամենը եղել է շատ պարզ, ընկերությունը հաշվապահի կարիք չի ունեցել և այդ ամենը կատարել է անձամբ։
Բացի պետության հանդեպ ունեցած պարտավորություններից «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը այլ կրեդիտորական կամ դեբիտորական պարտավորություններ չի ունեցել։

Հատոր 2 գ.թ. 66-68, հատոր 11, գ.թ.98։

Վկա Անահիտ Սամվելի Զուռնաջյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2008 թվականի հոկտեմբերից աշխատում է «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունում` որպես գործակալական վաճառքի ղեկավարման բաժնի համակարգող։ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության ապահովագրական գործակալ գրանցվելու համար 2013 թվականին բանավոր ձևով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությանն է դիմել «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը։ Իրենց կազմակերպությունը տվել է համաձայնություն և կողմերի միջև 07.02.2013 թվականին կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ Նշված պայմանագրի հիման վրա «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը համագործակցել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ` մասնավորապես, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2013 թվականի հունիսի 30-ը «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից կնքել է առողջության ապահովագրության 1042 պայմանագիր։ Այսինքն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունն իրենց կազմակերպության անունից ապահովագրել է 1042 անձի առողջություն։ Ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88018000 ՀՀ դրամ, իսկ կատարված աշխատանքի դիմաց «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարվելիք միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 19510000ՀՀ դրամ։ 30.05.2014 թվականին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին 07.02.2013 թվականին կնքված թիվ Գ13-007 պայմանագիրը լուծելու մասին թիվ Գ13-007 համաձայնագիրը։
Միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19510000 ՀՀ դրամը, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանն ամբողջությամբ վճարվել է բանկային փոխանցման միջոցով։
Բացի այդ, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև 13.03.2013 թվականին կնքվել է համագործակցության համաձայնագիր, որով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը պարտավորվել է կնքված վկայագրերի` պայմանագրերի ապահովագրավճարները 50000000 դրամը գերազանցելու դեպքում (բացառությամբ բազային փաթեթների` 52000 դրամանոց պայամանգրերի) «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարել լրացուցիչ միջնորդավճար` ընդհանուր գումարի 12 տոկոսի չափով։ Այդ կապակցությամբ կողմերի միջև 30.07.2013 թվականին կնքվել է փոխադարձ ակտ, որտեղ ամրագրվել է, որ կողմերի միջև ստորագրված 2013 թվականի մարտից հունիս ամսիների փոխադարձ հաշվարկներով ակտերում ներառված ապահովագրության պայմանագրերով, բացառությամբ բազային փաթեթով կնքված առողջության պետական ապահովագրության պայմանագրերի, նախատեսված ապահովագրավճարները գերազանցել են 50000000 ՀՀ դրամը` կազմելով 65138000 ՀՀ դրամ։ Ապահովագրողը` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը, պարտավորվել է մինչև 2013 թվականի օգոստոսի 31-ը գործակալին` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը, վճարել լրացուցիչ 7816560 ՀՀ դրամի միջնորդավճար։ Հիմք ընդունելով 13.03.2013 թվականին կնքված համագործակցության համաձայնագիրը և 30.07.2013 թվականին կնքված փոխադարձ ակտը՝ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը բացի 19510000 ՀՀ դրամի հիմնական միջնորդավճարից, վճարել է նաև 7816560 ՀՀ դրամի չափով լրացուցիչ միջնորդավճար։ Այսինքն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը 2013 թվականի ընթացքում վճարվել է մոտ 27000000 ՀՀ դրամ։
Որպես «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության գործակալական վաճառքի ղեկավարման բաժնի համակարգող` վստահեցնում է, որ «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ կապված հարցերով բացի Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանից, որևէ առնչություն այլ անձի հետ չի ունեցել։ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ կապված բոլոր հարցերով բացառապես շփվել են Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի հետ։
Երկու ընկերությունների միջև աշխատանքները կազմակերպվել են այնպես, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը վերը նշված պայմանագիրը կնքելուց հետո այցելել է իրենց կազակերպության գրասենյակ, որը տեղակայված է Վազգեն Սարգսյան 10 հասցեում, և մտել գործակալական բաժին, որտեղից ստացել է առողջության պետական ապահովագրության պայամանագրերը։ Այնուհետև՝ այդ պայմանագրերով նա իրենց կազմակերպության անունից կոնկրետ անձանց հետ կնքել է պայմանագրեր, որոնք էլ հետո հանձնել է իրենց, դրանց հիման վրա էլ կազմվել են ամսական փոխադարձ հաշվարկների ակտերը և կատարվել են վճարումներ։
Միայն աշխատել են Նարեկ Հակոբյանի հետ` նա է ստացել և վերադարձրել պայմանագրերը, նրա հետ է կնքվել պայմանագիրը, համաձայնագրերը և փոխադարձ ակտերը։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի կողմից իրականացված գործունեության համար կարող է ասել, որ վերջինս հիմնական ծախս չի կատարել։
Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի հետ գտնվել է միայն գործնական հարաբերությունների մեջ, որևէ թշնամական կամ բարեկամական հարաբերություն նրա հետ չունի։

Հատոր 3, գ.թ.8-10։

Վկա Աղասի Վլադիմիրի Արսենյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2002 թվականից ՀՀ արդարադատության նախարարությունում աշխատում է, որպես սնանկության գործերով կառավարիչ։ ՀՀ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 08.06.2015 թվականի վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։ Նույն դատարանի 06.07.2015 թվականի որոշմամբ նշանակվել է այդ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ։
Դատարանի կողմից կատարվել են հարցումներ` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող գույք, ակտիվներ հայտնաբերելու ուղղությամբ, սակայն հարցումների արդյունքում պարզվել է, որ ընկերության անվամբ որևէ ակտիվ առկա չէ։
Որպես պարտատեր գրանցվել է միայն Կենտրոնի հարկային տեսչությունը՝ 1504371 ՀՀ դրամի չափով և բացի հարկային տեսչությունից այլ պարտատերեր չեն գրանցվել։
Դատարանի և ԴԱՀԿ ծառայության կողմից ընկերությանը պատկանող որևէ գույք և ակտիվ չի հայտնաբերվել։
Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենին փոստային ծառայության միջոցով ուղարկել է Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից ներկայացված պահանջի մեկ օրինակը և «Հայփոստ» ծառայության կողմից ստացել է նաև համապատասխան փաստաթուղթ այն մասին, որ պահանջի օրինակը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից ստացվել է, սակայն դրա վերաբերյալ որևէ առարկություն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից չի ստացել, ուստի կարող է ասել, որ պահանջը պարտապանի կողմից ընդունվել է։

Հատոր 2, գ.թ.28-29։
Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանին մեղսագրված արարքը հիմնավորվել է նաև էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկը, էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկը, ինչպես նաև թղթային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկները որպես ապացույց ճանաչելու մասին 2016 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ և հարկային գործի զննության արձանագրություններով։

Հատոր 2, գ.թ., 11-12, 56-57։

«Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերը, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 07.02.2013թ-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիրը, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերը, կնքված առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակները, ինչպես նաև ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճենները, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներն ու թվով 20 դրամարկղային չեկերը որպես ապացույց ճանաչելու մասին 2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ և դրանց զննության արձանագրություններով։

Հատոր 2 գ.թ. 11-12, հատոր 3, գ.թ. 3-5։

Դատահաշվապահական փորձաքննության 2016 թվականի սեպտեմբերի 27-ի հմ. 28271609 եզրակացությամբ, համաձայն որի՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, համաձայն 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկների` 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է 27313544 ՀՀ դրամի ակտիվներ։
Ընկերությունը դեբիտորական պարտքեր չի ունեցել։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) ՀՀ դրամի հարկային պարտավորություններն առաջացել են 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի համար կազմված ու ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկում ցույց տրված պետական բյուջե վճարման ենթակա շրջանառության հարկի գումարը պետական բյուջե չվճարելուց և դրա արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տույժերից, ինչպես նաև շրջանառության հարկի հաշվարկը ժամանակին չներկայացնելու արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տուգանքներից։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների համալիր հետազոտման արդյունքներից ելնելով` զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման, ինչպես նաև տնտեսագիտական տեսանկյունից, ընկերությունը ունեցել պետական բյուջեի նկատմամբ 04.02.2016թվականի դրությամբ առկա 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) ՀՀ դրամի հարկային պարտավորությունները ամբողջությամբմարելուհնարավորություն, քանի որ 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտը` 25556964 (2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտ` 27200144 – 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում պետական բյուջե կատարված վճարումներ՝ 138809 – 04.02.2016թվականի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններ` 1504371) ՀՀ դրամի չափով գերազանցում է 04.02.2016թվականի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններին։
Առկա փաստական տվյալներից ելնելով` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության իրացման շահութաբերությունը 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով կազմել է` 99,6տոկոս [(մատուցված ծառայությունից ստացված շահույթ` 27200144։ մատուցված ծառայությունից ստացված հասույթ` 27313544) x 100]։

Հատոր 11, գ.թ. 58-76։»։

Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.

Դատական քննությամբ, քրեական գործի նյութերով, Դատարանը հիմնավորված է համարում, որ Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի 18-րդ շենքի 82-րդ հասցեի բնակիչ, ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը 2013թ. հունվարի 31-ին հիմնադրել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը և նույն օրը նշանակվել այդ ընկերության տնօրեն։
2013թ. փետրվարի 7-ին «Նարհակ» և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունների միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության անունից այն ստորագրել է ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանը։
ՀՀ Կենտրոնական բանկի նախագահի 2013 թվականի մարտի 13-ի թիվ 1/188Ա որոշմամբ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը հաշվառվել է ՀՀ կենտրոնական բանկի ապահովագրական միջնորդների ռեգիստրում (հաշվառման վկայական 7991) և «Ապահովագրության և ապահովագրական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի հիման վրա, վարձատրությամբ, ապահովագրողի` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից և նրա հաշվին իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն, ինչի դիմաց ստացել է համապատասխան միջնորդավճար։
2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2013 թվականի հունիսի 30-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը կնքել և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությանն է ներկայացրել միանվագ վճարման կարգ ունեցող հազար քառասուներկու /1042/ վկայագրեր, որոնցով սահմանված ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88018000 ՀՀ դրամ, իսկ միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19510000 ՀՀ դրամ։
«Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի ապրիլի 10-ից օգոստոսի 14-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության «Արդշինվեստբանկ» ՓԲ ընկերությունում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցել է հետևյալ գումարները. ապրիլի 10-ին` 10000000 ՀՀ դրամ, ապրիլի 18-ին` 5000000 ՀՀ դրամ, ապրիլի 23-ին` 2500000 ՀՀ դրամ և կրկին` 2500000 ՀՀ դրամ, մայիսի 7-ին` 5000000 ՀՀ դրամ, հունիսի 1-ին` 1000000 ՀՀ դրամ, հունիսի 26-ին` 1300000 ՀՀ դրամ, օգոստոսի 14-ին` 13360 ՀՀ դրամ, այսինքն, ընդհանուր հաշվարկով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը վերը նշված օրերին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հաշվեհամարին փոխանցել է 27313360 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար, որից 19510000 ՀՀ դրամը՝ որպես միջնորդավճարի գումար, իսկ 7804344 ՀՀ դրամը` որպես լրացուցիչ միջնորդավճար /բոնուսային գումար/։ Այդ գումարներից ընկերության գործունեության ապահովման նպատակով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը կատարել է 138,809 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի ծախսեր։
Մնացած գումարները «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարից կանխիկացվել են հետևյալ հանգամանքներում. 2013 թվականի ապրիլի 10-ին կանխիկացրել է 9.454.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 19-ին` 4.735.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 23-ին` 1.230.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 23-ին` 3.500.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի ապրիլի 26-ին` 500.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի մայիսի 02-ին` 30.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի մայիսի 08-ին` 4.735.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի մայիսի 24-ին` 50.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի մայիսի 29-ին` 100.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի մայիսի 31-ին` 30.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 01-ին` 100.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 01-ին` 60.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 05-ին` 85.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 07-ին` 250.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 10-ին` 240.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 11-ին` 80.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 13-ին` 150.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 17-ին` 489.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հունիսի 27-ին` 1.125.000 ՀՀ դրամ, 2013թ-ի հուլիսի 01-ին` 22.000 ՀՀ դրամ։ Ընդհանուր հաշվով, 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի հուլիսի 1-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, ի դեմս Ն. Հակոբյանի, կանխիկացրել է ընկերության` 27.090.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար կազմող դրամական միջոցները։ Ընկերության տնօրեն, ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանը պարտավոր լինելով իր իրավունքներն իրականացնելիս և պարտականությունները կատարելիս գործել ի շահ ընկերության՝ բարեխղճորեն եւ ողջամիտ, ընկերության զուտ ակտիվները` կանխիկացված 27.090.000 դրամը տնօրինել է իր անձնական կարիքների համար և «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի «բ», «գ» կետերի համաձայն պարտավոր լինելով ինքնուրույն հաշվարկել սահմանված հարկերի գումարները և ժամանակին իրականացնել դրանց վճարումը, առանց վճարելու 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի վերաբերյալ ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկով առաջացած 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը` 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դադարեցրել է ընկերության գործունեությունը։
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը ղեկավարվելով «Հարկերի մասին» և «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքների համապատասխան դրույթներով՝ 2013թ. հոկտեմբերի 21-ին հայցադիմում է ներկայացրել ՀՀ վարչական դատարան՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունից հոգուտ Հայաստանի Հանրապետության 1.139.136 ՀՀ դրամ` որպես շրջանառության հարկի գծով հաշվարկված պարտավորության գումար, որից ապառք` 903.566 ՀՀ դրամ, տույժ` 98.940 ՀՀ դրամ, տուգանք` 135.630 ՀՀ դրամ, ինչպես նաև 22.762,72 ՀՀ դրամ՝ որպես նախապես վճարված պետական տուրքի գումար, բռնագանձելու պահանջի մասին։
Վերոհիշյալ վարչական հայցը ՀՀ վարչական դատարանի 2014թ. ապրիլի 30-ի վճռով բավարարվել է ամբողջությամբ /վարչական գործ՝ թիվ ՎԴ/9504/05/13/, վճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ, կատարողական թերթն ուղարկվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայություն՝ կատարման։
Ընկերության` շրջանառության հարկի պարտավորությունները չվճարելու հետևանքով, ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչության դիմումի քննության արդյունքում` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի ԵԿԴ/0077/04/15 վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ, իսկ պետությանը պատճառվել է 874.040 ՀՀ դրամ գումարի վնաս` որպես շրջանառության հարկի չվճարված գումար։


Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները

Դատարանում ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2013 թվականի հունվարի 31-ին հիմնադրել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, որի տնօրենը հանդիսացել է ինքը։ Ընկերությունը հաշվառվել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում։ Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն՝ դիմել է ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահին` ապահովագրական գործակալի լիցենզիա ստանալու համար։ ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահի 2013 թվականի մարտի 13-ին թիվ 1/188 Ա որոշմամբ տրվել է թիվ 7991 հաշվառման վկայականը։ Մինչ այդ` 2013 թվականի փետրվարի 07-ին, որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության հետ կնքել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիր, իսկ 2013 թվականի մարտի 13-ին նույն ընկերության հետ կնքել է նաև համագործակցության համաձայնագիր։ Պետական գրանցում և լիցենզիա ստանալուց, ինչպես նաև «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության հետ համագործակցության համաձայնագիր ստորագրելուց հետո, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջոցով զբաղվել է ապահովագրական գործունեությամբ` այցելել է «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերություն, ստացել ապահովագրական պոլիսներ, «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից շահառուների հետ կնքել է ապահովագրական պայմանագրեր։ Որոշ ժամանակ անց այդ ամենն իրականացվել է համացանցային տարբերակով՝ համակարգչի և «Լայթ-Ինշուրանս» կայքի միջոցով։ Շահառուների հետ կնքված պայմանագրերը հանձնել է «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերությանը, ինչի դիմաց ստացել է միջնորդավճարներ։ Նշված գործունեությամբ զբաղվել է լիցենզիան ստանալուց հետո, մինչև 2013 թվականի հունիսի վերջերը։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն և դադարեցրել ընկերության գործունեությունը։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի սկզբներից մինչև նույն թվականի հունիսի վերջերը «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունից բանկային փոխանցման միջոցով ստացել է 27,313,544 ՀՀ դրամ, որից 19,504,372 ՀՀ դրամը եղել է զուտ միջնորդավճարների գումար, իսկ մնացած մասը՝ լրացուցիչ միջնորդավճար /բոնուսային վճար/։
2013 թվականի հուլիսից «Նաիրի ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունից վերցրել է ապահովագրական պոլիսների վերաբերյալ ամփոփ հաշվետվությունը, որտեղ միջնորդավճարների գումարը նշված է եղել 19,509,200 ՀՀ դրամ։ Այդ ժամանակ կազմել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի շրջանառության հարկի երկրորդ եռամսյակի հաշվարկը, որտեղ որպես եկամուտ՝ նշել է 19,509,200 ՀՀ դրամը և ներկայացրել հարկային տեսչություն։ Դրա հիման վրա առաջացել է շրջանառության հարկ` մոտ 900,000 ՀՀ դրամի չափով, որը չի վճարել պետական բյուջե, քանի որ մինչև շրջանառության հարկի երկրորդ եռամսյակի հաշվարկը ներկայացնելն ինքն արդեն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվից կանխիկացրել է ստացված 27,313,544 ՀՀ դրամը։ Նշված գումարը տնօրինել է բացառապես ինքը՝ իր անձնական կարիքների համար։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության շահութաբերությունը կազմել է ավելի քան 90 տոկոս։
Կանխիկացումներ կատարելու ժամանակ ընկերության հաշվեհամարին մշտապես պահել է հինգ տոկոս գումար` հարկերը վճարելու համար։ Վերջում կանխիկացրել է նաև այդ հինգ տոկոս գումարը, քանի որ անձնական բնույթի խնդիրներ է ունեցել։
Այնուհետև, նկատի ունենալով, որ առկա է հարկային պարտավորություն, սակայն ինքն այլևս գումար չունի այն վճարելու համար՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել հարկային տեսչություն և դադարեցրել «Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը։
Արդյունքում, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունն ընկերությանը սնանկ ճանաչելու պահանջով դիմել է դատարան։ Սակայն այդ մասին ինքը տեղեկացել է վերջնական ակտը ստանալուց հետո միայն։ Միայն վերջին նիստին է տեղեկացել, որ առողջացման ծրագիր կա։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը կազմակերպվել և ղեկավարվել է ամբողջությամբ իր կողմից, որևէ այլ անձ այդ ամենին չի միջամտել։ Անձամբ կնքել է պայմանագրեր, դրանց դիմաց ստացել միջնորդավճարներ և անձամբ տնօրինել այդ գումարները։ Ընկերությունն իրենից բացի այլ աշխատողներ չի ունեցել, բոլոր հարցերով զբաղվել է ինքը։
Գործունեության ընթացքում հարկային մարմին է ներկայացվել եկամտային հարկի ամսական և 2013 թվականի առաջին երկու եռամսյակների շրջանառության հարկի վերաբերյալ հաշվարկներ։ Ընկերությունը հաշվապահ չի ունեցել, այդ ամենը կատարել է անձամբ։
Բացի պետության հանդեպ ունեցած պարտավորություններից` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը այլ կրեդիտորական կամ դեբիտորական պարտավորություններ չի ունեցել։
Ընդունում է, որ խուսափել է հարկեր վճարելուց, սակայն դրա համար արդեն իսկ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության։ Ներկայումս էլ պարտաստ է վճարումներ կատարել։ Իր գործողություններով որևէ դիտավորություն չի ունեցել` անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծել։
/Հատոր 2 գ.թ. 66-68, հատոր 11, գ.թ.98, դատական նիստի արձանագրություն/

Վկա Անահիտ Սամվելի Զուռնաջյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ պնդում է իր նախաքննական ցուցմունքները, դրանք ամբողջությամբ ճիշտ են։ 2008 թվականի հոկտեմբերից աշխատում է «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունում` որպես գործակալական վաճառքի ղեկավարման բաժնի համակարգող։ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության ապահովագրական գործակալ գրանցվելու համար 2013 թվականին բանավոր կարգով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությանն է դիմել «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը։ 2013 թվականի փետրվարի 7-ին կողմերի միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ Նշված պայմանագրի հիման վրա «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը համագործակցել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ, մասնավորապես` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև նույն թվականի հունիսի 30-ը «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից կնքել է առողջության ապահովագրության հազար քառասուներկու պայմանագրեր։ Ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88,018,000 ՀՀ դրամ, իսկ կատարված աշխատանքի դիմաց «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարվելիք միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը՝ 19,510,000 ՀՀ դրամ։ 2014 թվականի մայիսի 30-ին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին 2013 թվականի փետրվարի 7-ին կնքված թիվ Գ13-007 պայմանագիրը լուծելու մասին թիվ Գ13-007 համաձայնագիրը։
Միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19,510,000 ՀՀ դրամը, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանն ամբողջությամբ վճարվել է բանկային փոխանցման միջոցով։
Բացի այդ, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքվել է համագործակցության համաձայնագիր, որով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը պարտավորվել է կնքված վկայագրերի` պայմանագրերի ապահովագրավճարները 50,000,000 ՀՀ դրամը գերազանցելու դեպքում (բացառությամբ բազային փաթեթների` 52000 դրամանոց պայամանգրերի), «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարել լրացուցիչ միջնորդավճար` ընդհանուր գումարի 12 տոկոսի չափով։ Այդ կապակցությամբ կողմերի միջև 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքվել է փոխադարձ ակտ, որտեղ ամրագրվել է, որ կողմերի միջև ստորագրված` 2013 թվականի մարտից հունիս ամսիների փոխադարձ հաշվարկներով ակտերում ներառված ապահովագրության պայմանագրերով` բացառությամբ բազային փաթեթով կնքված առողջության պետական ապահովագրության պայմանագրերի, նախատեսված ապահովագրավճարները գերազանցել են 50,000,000 ՀՀ դրամը` կազմելով 65,138,000 ՀՀ դրամ։ Ապահովագրողը` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը, պարտավորվել է մինչև 2013 թվականի օգոստոսի 31-ը գործակալին` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը, վճարել լրացուցիչ 7,816,560 ՀՀ դրամի միջնորդավճար։ Հիմք ընդունելով 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքված համագործակցության համաձայնագիրը և 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքված փոխադարձ ակտը՝ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը բացի 19,510,000 ՀՀ դրամի հիմնական միջնորդավճարից` վճարել է նաև 7,816,560 ՀՀ դրամի չափով լրացուցիչ միջնորդավճար։ Այսինքն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը 2013 թվականի ընթացքում վճարվել է մոտ 27,000,000 ՀՀ դրամ։
«Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ կապված հարցերով, բացի Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանից` որևէ առնչություն այլ անձի հետ չի ունեցել։ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ կապված բոլոր հարցերով բացառապես շփվել են Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի հետ։
Երկու ընկերությունների միջև աշխատանքները կազմակերպվել են այնպես, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը վերը նշված պայմանագիրը կնքելուց հետո այցելել է իրենց կազակերպության գրասենյակ, որը տեղակայված է Վազգեն Սարգսյան 10 հասցեում, ստացել է առողջության պետական ապահովագրության պայամանագրերը։ Այնուհետև՝ այդ պայմանագրերով Ն. Հակոբյանն իրենց կազմակերպության անունից կոնկրետ անձանց հետ կնքել է պայմանագրեր, որոնք էլ հետո հանձնել է իրենց։ Դրանց հիման վրա կազմվել են ամսական փոխադարձ հաշվարկների ակտերը և կատարվել են վճարումներ։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի կողմից իրականացված գործունեության վերաբերյալ կարող է ասել, որ վերջինս հիմնական ծախս չի կատարել։
Նարեկ Հակոբյանի հետ գտնվել են միայն գործնական հարաբերությունների մեջ, որևէ թշնամական կամ բարեկամական հարաբերություն նրա հետ չունի։
/Հատոր 3, գ.թ.8-10, դատական նիստի արձանագրություն/

Վկա Ա. Արսենյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ որ պնդում է իր նախաքննական ցուցմունքները, դրանք ամբողջությամբ ճիշտ են։ 2002 թվականից աշխատում է ՀՀ արդարադատության նախարարությունում` որպես սնանկության գործերով կառավարիչ։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։ Նույն դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 6-ի որոշմամբ ինքը նշանակվել է այդ ընկերության` սնանկության գործով կառավարիչ։
Դատարանի կողմից կատարվել են հարցումներ` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող գույք, ակտիվներ հայտնաբերելու ուղղությամբ, սակայն հարցումների արդյունքում պարզվել է, որ ընկերության անվամբ որևէ ակտիվ առկա չէ։
Որպես պարտատեր գրանցվել է միայն ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը՝ 1504371 ՀՀ դրամ գումարի պահանջի չափով։
Դատարանի և ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության կողմից ընկերությանը պատկանող որևէ գույք և ակտիվ չի հայտնաբերվել։
Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ՝ փոստային ծառայության միջոցով «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենին է ուղարկել Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից ներկայացված պահանջի մեկ օրինակը։ «Հայփոստ» ծառայության կողմից ստացել է նաև համապատասխան փաստաթուղթ այն մասին, որ պահանջի օրինակը ստացվել է, սակայն դրա վերաբերյալ որևէ առարկություն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից չի ստացել։ Վերոգրյալի հիման վրա՝ կարող է ասել, որ պահանջը պարտապանի կողմից ընդունվել է։

/Հատոր 2, գ.թ.28-29, դատական նիստի արձանագրություն/

Դատահաշվապահական փորձաքննության 2016 թվականի սեպտեմբերի 27-ի թիվ 28271609 եզրակացության համաձայն՝
« (…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, համաձայն 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկների` 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է` 27313544 դրամ գումարի չափով ակտիվներ։ Միաժամանակ պետք է նշել, որ համաձայն սույն փորձաքննությանը տրամադրված` թիվ 83162715 քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների, ընկերությունը դեբիտորական պարտքեր չի ունեցել։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը գործունեության ժամանակահատվածում, այսինքն 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է` 27313544 դրամ գումարի չափով ակտիվներ։
(…)
Ելնելով, հաշվառման վայրի ՀՏ-ի կողմից ըստ առանձին հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումներից և «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին կետի` «Հաշվապահական հաշվառման գրանցումները կատարվում են uկզբնական հաշվառման փաuտաթղթերի հիման վրա, որոնք արձանագրում են տնտեuական գործառնության կատարումը։» և նույն օրենքի 15-րդ հոդվածի 1-ին կետի` «Uկզբնական հաշվառման փաuտաթղթերում առկա տեղեկատվությունը հավաքվում և համակարգվում է հաշվապահական հաշվառման գրանցամատյաններում (այuուհետ` գրանցամատյաններ)։» պահանջներից, սույն փորձաքննությամբ, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից` պետ.բյուջեի հանդեպ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության կրեդիտորական պարտքերի առաջացումն, ինչպես նաև դրանց մասնակիորեն մարումներն դիտվում է հիմնավոր։
(…)
«Նարհակ» ՍՊԸ-ի հարկային պարտավորություններն այս պահի դրությամբ` փորձաքննությանը ներկայացված փաստաթղթերի հիման վրա կազմում է ընդամենը` 2537469 (շրջանառության հարկ` 1264256 + տույժեր` 708345 + տուգանքներ` 564868) դրամ։ Միաժամանակ պետք է նշել, որ 2537469 (շրջանառության հարկ` 1264256 + տույժեր` 708345 + տուգանքներ` 564868) դրամ գումարից` 1033098 (շրջանառության հարկ` 390217+ տույժեր` 213643 + տուգանքներ` 429238) դրամ գումարի լրացուցիչ պետ.բյուջե վճարման ենթակա հարկային պարտավորությունները առաջացել են` «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի` «Շրջանառության հարկով հարկվող oբյեկտ է համարվում հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում շրջանա-ռության հարկ վճարողի կողմից մատակարարված ապրանքների և մատուց-ված ծառայությունների (կատարված աշխատանքների) իրացման շրջանա-ռությունը (իրացումից հաuույթը), ինչպեu նաև uտացվող այլ եկամուտները։» պահանջների խախտման, այսինքն` 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկներում ոչ ճիշտ տվյալներ մտցնելու արդյունքում, իսկ 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) դրամ գումարի հարկային պարտավորություն-ները առաջացել են` 2013թ-ի 2-րդ եռամսյակի համար կազմված ու ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկում ցույց տրված պետ.բյուջե վճարման ենթակա շրջանա-ռության հարկի գումարը պետ.բյուջե չվճարելուց և դրա արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տույժերից, ինչպես նաև շրջանառության հարկի հաշվարկը ժամանակին չներկայացնելու արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տուգանքներից։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների համալիր հետազոտման արդյունքներից ելնելով` զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման, ինչպես նաև տնտեսա-գիտական տեսանկյունից, ընկերությունը հնարավարություն է ունեցել պետ. բյուջեի նկատմամբ 04.02.2016թ.-ի դրությամբ ունեցած` 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) դրամ գումարի հարկային պարտավորությունները մարելու ամբողջությամբ, քանի որ 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտը` 25556964 (2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտ` 27200144 – 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում պետ.բյուջե կատարված վճարումներ՝ 138809 – 04.02.2016թ-ի դրությամբ պետ.բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություն-ներ` 1504371) դրամ գումարի չափով գերազանցում է 04.02.2016թ-ի դրությամբ պետ.բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններին։
(…)
Համաձայն, նախաձեռնողի կողմից սույն դատահաշվապահական փորձաքննությանը տրամադրված` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության, հաշվառման վայրի ՀՏ-ի կողմից ընկերության համար ըստ հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումների, ընկերությունը 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում կատարել է ընդամենը` 138809 (Շրջանառության հարկ՝ 99809 + Եկամտային հարկ՝ 39000) դրամ գումարի չափով վճարումներ, որոնք դիտվում են հիմնավոր։
(…)
Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված` «Նարհակ» ՍՊԸ-ի մոտ, եթե առկա է ոչ իրավաչափ գործունեություն, ապա դրա արդյունքում արդյոք պարտապանին կամ պարտատերերին վնասներ պատճառվել են, թե ոչ, եթե այո, ապա այդ հարցում ինչպիսի խախտումներ են թույլ տրվել և ում կողմից։» հարցը փորձագետ-հաշվապահի իրավասությունից դուրս է։ Հիշյալ հարցի կապակցությամբ, զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից միաժամանակ պետք է նշել, որ սույն փորձաքննությամբ կատարված ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը հնարավարություն է ունեցել պետ. բյուջեի նկատմամբ 04.02.2016թ.-ի դրությամբ ունեցած` 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) դրամ գումարի պարտավորություն-ները մարելու ամբողջությամբ։
(…)
Քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալներից ելնելով` «Նարհակ» ՍՊԸ-ի իրացման շահութաբերությունը 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով կազմում է` 99,6 [(մատուցված ծառայությունից ստացված շահույթ` 27200144։ մատուցված ծառայությունից ստացված հասույթ` 27313544) x 100] տոկոս։
(…)
«Նարհակ» ՍՊԸ-ի կողմից հետազոտվող ժամանակաշրջանում իրականացրած գործարքները մասնակիորեն են սահմանված կարգով փաստաթղթավորվել ու արտացոլվել ՀՏ ներկայացրած հաշվետվություններում, հաշվարկներում, հայտարարագրերում և այլ փաստաթղթերում։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության կողմից հետազոտվող ժամանակաշրջանում իրականացրած գործունեությունից առաջացող հարկերը, տուրքերը և պարտադիր այլ վճարները հաշվարկելու ու պետական բյուջե վճարելու համար, ընկերությունը օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ կամ հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթեր կազմել և ներկայացրել է հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն։
(…)
Քրեական գործի նյութերում առկա փաստական և հետազոտվող ժամանակաշրջանի հաշվապահական հաշվառման ու ընկերության հարկային գործում գտնվող փաստաթղթերում արտացոլված տվյալներով, ինչպես նաև ընկերության հաշվառման վայրի հարկային տեսչության կողմից ըստ հարկատեսակների, տուրքերի և այլ վճարների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումներով, «Նարհակ» ՍՊԸ-ում հետազոտվող ժամանակաշրջանում պետական բյուջե լրացուցիչ վճարման ենթակա հարկերը, տույժերով և տուգանքներով հանդերձ կազմում են ընդամենը` 1033098 (շրջանառության հարկ` 390217+ տույժեր` 213643 + տուգանքներ` 429238) դրամ։
(…)
«Նարհակ» ՍՊԸ-ում հետազոտվող ժամանակաշրջանում պետական բյուջե վճարման ենթակա հարկերը, տուրքերը և պարտադիր այլ վճարներն առաջացել են, ոչ թե օրենսդրութամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ կամ հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթեր չկազմելու ու հաշվառման վայրի հարկային տեսչությանը չներկայացնելու հետևանքով, այլ` հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերի մեջ հարկերի հաշվարկման բազային վերաբերվող ոչ ճիշտ, այսինքն` հաշվապահական ու հարկային հաշվառման տեսակետից աղավաղված, տվյալներ մտցնելու հետևանքով։
(…)
«Նարհակ» ՍՊԸ-ում պետական բյուջե լրացուցիչ վճարման ենթակա` 390217 դրամ գումարի շրջանառության հարկը, որը տույժ և տուգանքներով հանդերձ կազմում է` 1033098 (շրջանառության հարկ` 390217+ տույժեր` 213643 + տուգանքներ` 429238) դրամ առաջացել է` «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի` «Շրջանառության հարկով հարկվող oբյեկտ է համարվում հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում շրջանառության հարկ վճարողի կողմից մատակարարված ապրանքների և մատուցված ծառայությունների (կատարված աշխատանքների) իրացման շրջանառությունը (իրացումից հաuույթը), ինչպեu նաև uտացվող այլ եկամուտները։» պահանջների խախտման, այսինքն` 2013թ-ի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկներում ոչ ճիշտ տվյալներ մտցնելու հետևանքով։
(…)»։
/Հատոր 11, գ.թ. 58-76/

Հարկային գործը զննելու մասին 2016թ. փետրվարի 8-ի արձանագրության համաձայն՝
«(…)
«Նարհակ» ՍՊԸ-ի հարկային գործը բաղկացած է 53 թերթից, հարկային գործի կազմի դարձերեսին փակցված է հարկային գործում առակա փաստաթղթերի ցուցակը։ Ցուցակում նշված փաստաթղթերը և հարկային գործում առկա փաստաթղթերը համապատասխանում են միմյանց։
Հարկային գործի 1-ին էջում կարված է «Նարհակ» ՍՊԸ-ի կանոնադրության հավելվածը, 2-րդ, 4-րդ էջերում կարված է ընկերության կանոնադրությունը, իսկ 11-րդ էջում կարված է «Նարհակ» ՍՊԸ-ի 2013 թվականի շրջանառության հարկի 2-րդ եռամսյակի հաշվարկը, որի ներքևի մասում առկա «Առևտրային կազմակերպության տնօրեն» և «ստորագրությունը, անունը, ազգանունը» գրառումների դիմաց գրված է Նարեկ Հակոբյան և դրված է ստորագրություն։ Սույն հաշվարկի ներքևի մասում առկա «հաշվապահ» և «ստորագրությունը, անունը, ազգանունը» գրառումների դիմաց ստորագրություն առկա չէ և որևէ գրառում կատարված չէ։
Հարկային գործի 12-րդ էջում կարված է «Նարհակ» ՍՊԸ-ի տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի 17.09.2013թ.-ի հայտարարությունը հասցեագրված Կենտրոնի հարկային տեսչության պետին այն մասին, որ ՍՊԸ-ն 17.09.2013թ.-ից անորոշ ժամկետով գործունեություն չի իրականացնելու։ Սույն հայտարարությունը կնքված է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի ՀՏ մտից կնիքով, որի հերթական համարն է 20280-Ը, իսկ ամսաթիվը՝ 18.09.2013թ.-ը։
(…)»։
/Հատոր 2, գ.թ. 11-12/

Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկի համաձայն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին եռամսյակի շրջանառության հարկով հարկվող եկամուտը կազմում է 1,424,200 ՀՀ դրամ, որից հարկման է ենթակա 71,260 ՀՀ դրամը։
/Հատոր 1, գ.թ. 24/

Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկի, ինչպես նաև դրա թղթային տարբերակի համաձայն` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկով հարկվող եկամուտը կազմում է 18,084,000 ՀՀ դրամ, որից հարկման է ենթակա 904,200 ՀՀ դրամը։
/Հատոր 1, գ.թ. 25, հատոր 2, գ.թ. 17/

Դատական քննության ընթացքում հետազոտվել են նաև նախաքննության մարմնի 2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերը, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013թ. փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիրը, այդ պայմանագրին վերաբերվող փաստաթղթերը, առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակները, ինչպես նաև ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճենները, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքները, թվով 20 դրամարկղային չեկերը և դրանց զննության արձանագրությունները։

/Հատոր 2, գ.թ. 11-12, հատոր 3, գ.թ. 3-5, հատոր 11 գ.թ. 100-105/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Հետազոտելով ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի, վկաներ Անահիտ Զուռնաջյանի, Աղասի Արսենյանի ցուցմունքները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք համադրելով քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` դատարանը գտնում է, որ նախաքննությամբ ձեռք բերված և որպես ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի մեղքը հիմնավորող ներկայացված ապացույցները փաստական տվյալներ չեն պարունակում այն մասին, որ Ն. Հակոբյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն։
Քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել և դատաքննությամբ չի հաստատվել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանին վերագրվող արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանը պետք է արդարացվի` կատարած արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները, կամ իրեն ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի քննարկման դեպքում, իրավունք ունի գործի արդարացի հրապարակային դատաքննության` խելամիտ ժամկետում, օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից։ Դատավճիռը հայտարարվում է հրապարակայնորեն, սակայն մամուլի ներկայացուցիչներին և հանրությանը կարող են թույլ չտրվել ներկա լինելու ամբողջ դատաքննությանը կամ նրա մի մասին` բարոյականության, հասարակական կարգի կամ ժողովրդական հասարակության մեջ պետական անվտանգության նկատառումներով, եթե դա պահանջվում է անչափահասների շահերի կամ կողմերի մասնավոր կյանքի պաշտպանվածության համար, կամ այնքանով, որքանով դա, դատարանի կարծիքով, խիստ անհրաժեշտ է առանձնահատուկ հանգամանքների դեպքում, երբ հրապարակայնությունը կխախտեր արդարատադության շահերը։
Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, անմեղ է համարվում, մինչեւ որ նրա մեղավորությունը չապացուցվի օրենքին համապատասխան։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«(…) 28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 192-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
«Սույն օրենսգրքի 192-րդ, 193-րդ, 194-րդ, 196-րդ, 197-րդ, 198-րդ և 199-րդ հոդվածներում խոշոր վնաս է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը)։»։
Նույն օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կանխամտածված սնանկությունը՝ պարտապանի հիմնադիրների (մասնակիցների) կամ նրան` կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու կամ նրա որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն ունեցող այլ անձանց, այդ թվում` պարտապանի ղեկավարի, հավասարապես՝ նաև անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը կամ դրանց չափի ավելացումը սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով, և եթե պարտապանին կամ պարտատերերին պատճառվել է խոշոր վնաս՝
պատժվում է ազատազրկմամբ` երկուսից վեց տարի ժամկետով։»։
Վերոշարադրյալ հոդվածների վերլուծությունից երևում է, որ տվյալ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը երկընտրելի է և դրսևորվում է հոդվածում նախատեսված արարքներից որևէ մեկը կատարելով։ Դրանք են` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով`
ա) անվճարունակության հատկանիշներ կանխամտածված ստեղծումը,
բ) անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը,
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է նաև հետևանքը` պարտապանին և պարտատերերին խոշոր վնաս պատճառելը, որը նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկը գերազանցող գումարն (արժեքն) է։
Նշված արարքների և հետևանքի միջև պետք է առկա լինի անմիջական պատճառական կապ։
Տվյալ հանցագործության ժամանակ` սնանկությունն առաջանում է ոչ թե օբյեկտիվ տնտեսական գործոնների, տնտեսավարող սուբյեկտի թույլ տված սխալների պատճառով, այլ սուբյեկտի դիտավորյալ արարքների արդյունքում. սուբյեկտը գիտակցում է, որ իր արարքներով ստեղծում է սնանկության հատկանիշներ և ցանկանում է դա։
Անվճարունակությունը կարող է ստեղծվել կամ ավելացվել տարբեր ձևերով` անշահավետ, վնասակար գործարք կնքելով, ուրիշի պարտքերը սեփական դարձնելով, գույքը ձևական օտարելով, ակտիվի նվազեցմամբ և այլն։
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է արարքի շարժառիթը` սեփական կամ այլ անձանց շահերը, որը կարող է դրսևորվել տարբեր ձևերով` այլ ձեռնարկություն ստեղծելու կամ այն ֆինանսավորելու, հարկերից կամ այլ գույքային պարտականություններից խուսափելու, մրցակցին վերացնելու և այլ եղանակներով։
Այսպիսով` պարտապանի սնանկությունը համարվում է կանխամտածված, երբ սնանկությունը պայմանավորված է ոչ թե օբյեկտիվ, այլ սուբյեկտիվ գործոններով. անձը գիտակցում է, որ իր գործողությունների արդյունքում ստեղծվում են անվճարունակության հատկանիշներ, ցանկանում է այդ հետևանքների վրա հասնելը` ելնելով սեփական կամ այլ անձանց շահերից և ցանկանում է դրանց առաջացումը։
Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն` հանցավորը գիտակցում է, որ սնանկության հատկանիշներ ստեղծելու համար իր շահերից ելնելով կատարում է հոդվածի դիսպոզիցիայում նախատեսված արարքները, նախատեսում է խոշոր չափերով պարտապանին վնաս պատճառելը և ցանկանում է դա։
Փաստորեն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի համար պարտադիր է ինչպես հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի հատկանիշների առկայությունը` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը, անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը, հետևանքը` պարտապանին կամ պարտատերերին խոշոր վնաս պատճառելը, այնպես էլ հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշի առկայությունը` անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելով` խոշոր վնաս նախատեսելու և դա ցանկանալու վերաբերյալ անձի գիտակցումը։
Ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա 2013 թվականի հունվարի 31-ին հիմնադրելով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, նույն օրը նշանակվելով տնօրեն և ունենալով ընկերության գործունեությանն ուղղված կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու և որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն, շահույթ հետապնդող ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու նպատակով` 2013 թվականի փետրվարի 7-ին «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության հետ կնքել է Գ 13-007 համարի պայմանագիրը։ Ըստ այդմ իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունից գործակալի ծառայությունների իրականացման նպատակով որպես միջնորդավճար՝ 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի օգոստոսի 14-ը «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին փոխանցված ընդհանուր 27.313.360 դրամից ընկերության գործունեության իրականացման նպատակով կատարելով 138.809 դրամի վճարումներ, բանկային նույն հաշվեհամարից 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի հուլիսի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում կանխիկացրել է ընկերության 27.090.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով դրամական միջոցները, սակայն պարտավոր լինելով իր իրավունքներն իրականացնելիս և պարտականությունները կատարելիս գործել ի շահ ընկերության՝ բարեխղճորեն եւ ողջամիտ, ընկերության զուտ ակտիվները` կանխիկացված 27.090.000 դրամը տնօրինել է իր անձնական կարիքների համար և «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի «բ», «գ» կետերի համաձայն պարտավոր լինելով ինքնուրույն հաշվարկել սահմանված հարկերի գումարները և ժամանակին իրականացնել դրանց վճարումը, առանց վճարելու 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի վերաբերյալ ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկով առաջացած 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը` 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դադարեցրել է ընկերության գործունեությունը։ Ընկերության` շրջանառության հարկի պարտավորությունները չվճարելու արդյունքում, Կենտրոնի հարկային տեսչության դիմումի համաձայն` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի ԵԿԴ/0077/04/15 վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։ Դրա արդյունքում պետությանը պատճառվել է 874.040 ՀՀ դրամ գումարի վնաս` որպես շրջանառության հարկի չվճարված գումար։
Ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել են հետևյալ ապացույցները.
1) Ն. Հակոբյանի կողմից 2016թ. մարտի 25-ին որպես մեղադրյալ տրված նախաքննական ցուցմունքը,
2) վկաներ Անահիտ Զուռնաջյանի, Աղասի Արսենյանի նախաքննական ցուցմունքները,
3) դատահաշվապահական փորձաքննության 2016թ. սեպտեմբերի 14-ի թիվ 28271609 եզրակացությունը,
4) որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների շրջանառության հարկի հաշվարկները և հարկային գործի զննության արձանագրությունները,
5) որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերը, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013թ. փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիրը, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերը, կնքված առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակները, ինչպես նաև ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճենները, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներն ու թվով 20 դրամարկղային չեկերը և դրանց զննության արձանագրությունները։
Դատարանը գտնում է, որ որպես Ն. Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող` դատարանին ներկայացված ապացույցներն ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի կողմից անվճարունակության հատկանիշներ կանխամտածված ստեղծելը հաստատող փաստարկներ և հիմնավորումներ չեն պարունակում։
Ն. Հակոբյանն իր՝ 2016թ. մարտի 25-ին որպես մեղադրյալ տրած ցուցմունքում հայտնել է, որ կանխիկացումներ կատարելու ժամանակ ընկերության հաշվեհամարին մշտապես պահել է հինգ տոկոս գումար՝ հարկերը վճարելու համար, սակայն անձնական կարիքներից դրդված` այդ հինգ տոկոսը ևս կանխիկացրել է։ Այնուհետև, նկատի ունենալով առկա հարկային պարտավորությունը, միաժամանակ հաշվի առնելով, որ նոր պայմանագրեր այլևս չի կնքում, ֆինանսական մուտքեր չունի, հետևաբար չի կարող կատարել հարկային պարտավորությունները՝ 2013թ. սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը դադարեցնելու վերաբերյալ։ Այնուհետև ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը դիմել է դատարան՝ իրեն սնանկ ճանաչելու պահանջով։ Ինքը ստացել է ծանուցում այն մասին, որ ընկերությունը սնանկ է ճանաչվել։ Հարկային պարտավորություններն ընդունում է ամբողջությամբ և առաջին իսկ հնարավորության դեպքում պատրաստվում է վճարել դրանք։
Ն. Հակոբյանը դատական քննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն սնանկ ճանաչելու պահանջով դատարան է դիմել ՀՀ ֆինանսների նախարությունը։ Ինքն այդ մասին տեղեկացել է միայն սնանկության գործով դատարանի վերջնական դատական ակտը ստանալուց հետո։ Խոստովանում է, որ պետության նկատմամբ ունի հարկային պարտավորություններ, ինչի համար արդեն իսկ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության։ Չի խուսափում հարկային պարտավորությունները կատարելուց, առաջին իսկ հնարավորության դեպքում պարտավորվում է վճարել դրանք։ Անվճարունակության հատկանիշներ կանխամտածված չի ստեղծել, նման դիտավորություն չի ունեցել։
Վկա Ա. Զուռնաջյանը հայտնել է, որ 2013 թվականի փետրվարի 7-ին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ Նշված պայմանագրի հիման վրա «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը համագործակցել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ` մասնավորապես, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև նույն թվականի հունիսի 30-ը «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից կնքել է առողջության ապահովագրության 1042 պայմանագիր։ Ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88,018,000 ՀՀ դրամ, իսկ կատարված աշխատանքի դիմաց «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարվելիք միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը՝ 19,510,000 ՀՀ դրամ։ 2014 թվականի մայիսի 30-ին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին 2013 թվականի փետրվարի 7-ին կնքված թիվ Գ13-007 պայմանագիրը լուծելու մասին թիվ Գ13-007 համաձայնագիրը։
Միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19,510,000 ՀՀ դրամը, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանն ամբողջությամբ վճարվել է բանկային փոխանցման միջոցով։
Բացի այդ, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքվել է համագործակցության համաձայնագիր, որով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը պարտավորվել է կնքված վկայագրերի` պայմանագրերի ապահովագրավճարները 50,000,000 ՀՀ դրամը գերազանցելու դեպքում (բացառությամբ բազային փաթեթների` 52000 դրամանոց պայամանգրերի) «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարել լրացուցիչ միջնորդավճար` ընդհանուր գումարի 12 տոկոսի չափով։ Այդ կապակցությամբ կողմերի միջև 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքվել է փոխադարձ ակտ, որտեղ ամրագրվել է, որ կողմերի միջև ստորագրված 2013 թվականի մարտից հունիս ամսիների փոխադարձ հաշվարկներով ակտերում ներառված ապահովագրության պայմանագրերով, բացառությամբ բազային փաթեթով կնքված առողջության պետական ապահովագրության պայմանագրերի, նախատեսված ապահովագրավճարները գերազանցել են 50,000,000 ՀՀ դրամը` կազմելով 65,138,000 ՀՀ դրամ։ Ապահովագրողը` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը, պարտավորվել է մինչև 2013 թվականի օգոստոսի 31-ը գործակալին` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը, վճարել լրացուցիչ 7,816,560 ՀՀ դրամի միջնորդավճար։ Հիմք ընդունելով 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքված համագործակցության համաձայնագիրը և 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքված փոխադարձ ակտը՝ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը բացի 19,510,000 ՀՀ դրամի հիմնական միջնորդավճարից, վճարել է նաև 7,816,560 ՀՀ դրամի չափով լրացուցիչ միջնորդավճար։ Այսինքն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը 2013 թվականի ընթացքում վճարվել է մոտ 27,000,000 ՀՀ դրամ։
Վկա Ա. Արսենյանը հայտնել է, որ 2002 թվականից ՀՀ արդարադատության նախարարությունում աշխատում է որպես սնանկության գործերով կառավարիչ։ ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։ Նույն դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 6-ի որոշմամբ նշանակվել է այդ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ։
Դատարանի կողմից կատարվել են հարցումներ` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող գույք, ակտիվներ հայտնաբերելու ուղղությամբ, սակայն հարցումների արդյունքում պարզվել է, որ ընկերության անվամբ որևէ ակտիվ առկա չէ։
Որպես պարտատեր գրանցվել է միայն ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը՝ 1504371 ՀՀ դրամի չափով։
Դատարանի և ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության կողմից ընկերությանը պատկանող որևէ գույք և ակտիվ չի հայտնաբերվել։
Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենին փոստային ծառայության միջոցով ուղարկել է Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից ներկայացված պահանջի մեկ օրինակը։ «Հայփոստ» ծառայության կողմից ստացել է նաև համապատասխան փաստաթուղթ այն մասին, որ պահանջի օրինակը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից ստացվել է, սակայն դրա վերաբերյալ որևէ առարկություն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից չի ստացել։ Վերոգրյալի հիման վրա՝ կարող է ասել, որ պահանջը պարտապանի կողմից ընդունվել է։
2016 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկներով, հարկային գործի զննության արձանագրություններով, ինչպես նաև 2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերով, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013թ. փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիրով, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերով, կնքված առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակներով, ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճեններով, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներով ու թվով 20 դրամարկղային չեկերով, դրանց զննության արձանագրություններով հաստատվել է ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի՝ ղեկավարած «Նարհակ» ՍՊ ընկերության` պետության նկատմամբ 874.040 ՀՀ դրամի չափով հարկային պարտավորություններ ունենալու հանգամանքը։
Ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի մեղադրանքի հիմքում դրված` Դատահաշվապահական փորձաքննության 2016 թվականի սեպտեմբերի 27-ի թիվ 28271609 եզրակացությամբ հետևություն է արվել այն մասին, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, համաձայն 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկների` 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է 27313544 ՀՀ դրամի ակտիվներ։
Ընկերությունը դեբիտորական պարտքեր չի ունեցել։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) ՀՀ դրամի հարկային պարտավորություններն առաջացել են 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի համար կազմված ու ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկում ցույց տրված պետական բյուջե վճարման ենթակա շրջանառության հարկի գումարը պետական բյուջե չվճարելուց և դրա արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տույժերից, ինչպես նաև շրջանառության հարկի հաշվարկը ժամանակին չներկայացնելու արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տուգանքներից։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների համալիր հետազոտման արդյունքներից ելնելով` զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման, ինչպես նաև տնտեսագիտական տեսանկյունից, ընկերությունը ունեցել պետական բյուջեի նկատմամբ 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ առկա 1504371 (ապառք` 874039 + տույժեր` 494702 + տուգանքներ՝ 135630) ՀՀ դրամի հարկային պարտավորությունները ամբողջությամբմարելուհնարավորություն, քանի որ 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտը` 25556964 (2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտ` 27200144 – 2013թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում պետական բյուջե կատարված վճարումներ՝ 138809 – 04.02.2016թվականի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններ` 1504371) ՀՀ դրամի չափով գերազանցում է 04.02.2016թվականի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններին։
Առկա փաստական տվյալներից ելնելով` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության իրացման շահութաբերությունը 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով կազմել է` 99,6 տոկոս [(մատուցված ծառայությունից ստացված շահույթ` 27200144 ։ մատուցված ծառայությունից ստացված հասույթ` 27313544) x 100]։
Դատարանը գտնում է, որ վերոհիշյալ դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությամբ փորձագետների հետևությունները` հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից այս կամ այն չափով հարկային պարտավորությունները մարելու հնարավորության առկայության մասին, բավարար չէ հիմնավորված համարելու համար, որ անձը դիտավորությամբ սնանկության հատկանիշներ է ստեղծել։ Այդ եզրակացությունը հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը հաստատող ապացույց չի հանդիսանում։
Ն. Հակոբյանի մեղադրանքի հիմքում դրված մյուս ապացույցներով՝ ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի, վկաներ Անահիտ Զուռնաջյանի, Աղասի Արսենյանի նախաքննական ցուցմունքներով, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված` էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների շրջանառության հարկի հաշվարկներով, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերով, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013թ. փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագրով, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերով, առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակներով, ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճեններով, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներով ու թվով 20 դրամարկղային չեկերով, դրանց և հարկային գործի զննության արձանագրություններով հաստատվում է միայն ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի ղեկավարած «Նարհակ» ՍՊ ընկերության` պետության նկատմամբ 874.040 ՀՀ դրամ գումարի չափով հարկային պարտավորություններ ունենալու հանգամանքը։
Հետևաբար, մեղադրանքի հիմքում դրված վերոհիշյալ ապացույցները բավարար չեն հիմնավորված համարելու համար, որ պարտապանի ղեկավարի` ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի կողմից կանխամտածված ստեղծվել են անվճարունակության հատկանիշներ։ Դրանք հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը հաստատող ապացույցներ չեն հանդիսանում։
Այսպիսով` դատարանին բավարար ապացույցներ չեն ներկայացվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանը դիտավորությամբ` կանխամտածված ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ կամ ավելացրել է դրանց չափը` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով։
Ն. Հակոբյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բացակայությունը հիմնավորվում է նաև հետևյալով.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ ԵԿԴ/0077/04/15 սնանկության գործով 2015թ. հունիսի 8-ին կայացրած վճռի համաձայն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը սնանկ ճանաչելու պահանջի մասին դիմումով դատարան է դիմել ՀՀ ֆինանսների նախարարության Կենտրոնի հարկային տեսչությունը։
/հատոր 2, գ.թ. 45-47/
Ն. Հակոբյանի՝ նախաքննության, ինչպես նաև դատական քննության ընթացքում տված ցուցմունքների համաձայն՝ ՀՀ ֆինանսների նախարարության Կենտրոնի հարկային տեսչության դիմումի հիման վրա իրեն սնանկ ճանաչելու մասին ինքը տեղեկացել է միայն դատարանի՝ վերջնական ակտը ստանալուց հետո։
/հատոր 2, գ.թ. 66-68, դատական նիստի արձանագրություն/։
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը ղեկավարվելով «Հարկերի մասին» և «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքների համապատասխան դրույթներով՝ 2013թ. հոկտեմբերի 21-ին հայցադիմում է ներկայացրել ՀՀ վարչական դատարան՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունից հոգուտ Հայաստանի Հանրապետության 1.139.136 ՀՀ դրամ` որպես շրջանառության հարկի գծով հաշվարկված պարտավորության գումար, որից ապառք` 903.566 ՀՀ դրամ, տույժ` 98.940 ՀՀ դրամ, տուգանք` 135.630 ՀՀ դրամ, ինչպես նաև 22.762,72 ՀՀ դրամ՝ որպես նախապես վճարված պետական տուրքի գումար, բռնագանձելու պահանջի մասին։
Վերոհիշյալ վարչական հայցը ՀՀ վարչական դատարանի 2014թ. ապրիլի 30-ի վճռով բավարարվել է ամբողջությամբ /վարչական գործ՝ թիվ ՎԴ/9504/05/13/, վճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ, կատարողական թերթն ուղարկվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայություն՝ կատարման։
Այսպիսով, Ն. Հակոբյանը՝ որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, «Հարկերի մասին» և «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքների համապատասխան դրույթները խախտելու արդյունքում պետության նկատմամբ հարկային պարտավորություններ ունենալու համար արդեն իսկ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության։
Փաստորեն, Ն. Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով պատասխանատվության ենթարկելու արդյունքում` վերջինս ՀՀ վարչական դատարանի վերոհիշյալ վճռի պահանջի կատարումից խուսափելով՝ իր փաստացի կատարած զանցանքի համար կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության։
Վերոհիշյալ հանգամանքները նույնպես վկայում են ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի մոտ կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելու կամ դրանց չափն ավելացրնելու դիտավորության բացակայության մասին։
Քննարկելով Ն. Հակոբյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցի հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական պատասխանող է ճանաչվում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի վրա օրենքով, քրեական գործով վարույթի ընթացքում ներկայացված հայցի հիման վրա կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով գույքային վնաս պատճառած մեղադրյալի գործողությունների համար։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով։»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական դատավարական օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն`
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության։»։
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Մկրտչյանի և Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում։
Մասնավորապես, Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։ (…)» (տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի վերաբերյալ ՎԲ-150/07 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի որոշումը)։
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում։ Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…)։
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը» (տե՛ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի վերաբերյալ ԼԴ/0327/01/10 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի որոշման 21-րդ կետը)։
Հաշվի առնելով, որ ենթակա է ճանաչման և հռչակման ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նա այդ մեղադրանքում ենթակա է արդարացման` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, ուստի դատարանը գտնում է, որ որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում 874.040 /ութ հարյուր յոթանասունչորս հազար քառասուն/ ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասին մեղադրողի կողմից ամբաստանյալ Ն. Հակոբյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը ենթակա է մերժման։
Քննելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2016թ. ապրիլի 1-ի որոշմամբ դրված կալանքը պետք է վերացնել։
Գործով իրեղեն ապացույց առկա չէ։
Քննարկելով խափանման միջոցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը ենթակա է վերացման։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ գործում տեղեկություններ առկա չեն։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-164-րդ, 168-169-րդ, 232-238-րդ, 357-360-րդ, 364, 366-367-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի անմեղությունը` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրան այդ մեղադրանքով արդարացնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել։
Ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2016թ. ապրիլի 01-ի որոշմամբ դրված կալանքը վերացնել։
Մեղադրողի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը` ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Ն. Հակոբյանից` 874.040 ՀՀ դրամ որպես հարկային պարտավորությունների գումար բռնագանձելու պահանջի մասին, մերժել` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 14-07-2017
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 25-08-2017
Էջերի քանակ 184, 251, 300, 300, 300, 300, 300, 300, 216, 94, 135, 126
Գործն ուղարկվել է
Գործը ուղարկվել է 25-08-2017
Էջերի քանակը 184, 251, 300, 300, 300, 300, 300, 300, 216, 94, 135, 126
ՈՒր(դատարան) Քրեական վերաքննիչ
Ելքի գրության համարը Ե-45469
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
Ամսաթիվ 23-05-2018
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 24-05-2018
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 13-06-2018
Էջերի քանակ 184, 251, 300, 300, 300, 300, 300, 300, 216, 94, 135, 126, 123, 149
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 28-06-2018
Էջերի քանակը 184, 251, 300, 300, 300, 300, 300, 300, 216, 94, 135, 126, 123, 149
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0031/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
Ամսաթիվ 18-08-2017
Ամսաթիվ 18-08-2017
Բողոքը բերող անձը
Անուն Վ
Ազգանուն Ռուստամյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Բողոքի բովանդակությունը Նարեկ Հակոբյան Սույն վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի /ՀՀ քր օր-ի 193 հոդվածով արդարացվել է`հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ / վերաբերյալ 14.07.2017թ. արդարացման դատավճիռը` ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր օր-ի 193 հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք կատարելու մեջ և վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 տարի ժամկետով :
Բողոքի ստացման կարգը Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ
Չափահաս Այո
Գործը ստացվել է
Գործի ստացման ամսաթիվ 28-08-2017
Գործը ստացվել է Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
Ըստ էության լուծող դատական ակտեր Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական)
Մակագրել
Ամսաթիվ 29-08-2017
Նախագահող դատավոր
Անուն Անդրանիկ
Ազգանուն Մնացականյան
Դատավոր
Անուն Նարինե
Ազգանուն Հովակիմյան
Դատավոր
Անուն Կարեն
Ազգանուն Մարդանյան
Ընդունվել է վարույթ
Ամսաթիվ 31-08-2017
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 22-09-2017
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Չի կայացվել
Պատճառը նախագահող դատավոր Ա.Մնացականյանի՝ ամենամյա հերթական արձակուրդում գտնվելու պատճառով:
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 01-11-2017
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 04-12-2017
Ժամ 14:30
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Չի կայացվել
Պատճառը նախագահող դատավոր Ա.Մնացականյանի կողմից մեկ այլ՝ թիվ ՍԴ1/0016/01/16 քրեական գործով դատական նիստին մասնակցելու պատճառով
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 12-01-2018
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
Անփոփոխ թողնված դատական ակտը Պատճառաբանվել է
Ամսաթիվ 12-01-2018
Ամբաստանյալ
Անուն Նարեկ
Ազգանուն Հակոբյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր.օր. հոդված
Դատական ակտ
Դատական ակտ ԵԿԴ/0031/01/17






ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


«12» հունվարի 2018թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)

Նախագահող դատավոր Ա.Մնացականյան
դատավորներ Կ.Մարդանյան
Ն.Հովակիմյան

քարտուղարությամբ Մ.Մահտեսյանի

մասնակցությամբ`
դատախազ Վ.Ռուստամյանի
պաշտպան Կ.Խաչատրյանի
ամբաստանյալ Ն.Հակոբյանի

դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննելով թիվ ԵԿԴ/0031/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հուլիսի 14-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Վ.Ռուստամյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ՀՀ ֆինանսների նախարարության իրավախախտումների հայտնաբերման և վարչական վարույթների իրականացման վարչության հետաքննության բաժնի հետաքննիչ Դ.Գևորգյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 83162715 քրեական գործը:
2015 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ՀՀ ֆինանսների նախարարության քննչական վարչության առաջին բաժնի քննիչ Վ.Չարխիֆալակյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2015 թվականի նոյեմբերի 3-ին ՀՀ ֆինանսների նախարարության քննչական վարչության առաջին բաժնի քննիչ Է.Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2015 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՀՀ ֆինանսների նախարարության քննչական վարչության առաջին բաժնի քննիչ Վ.Չարխիֆալակյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2016 թվականի մարտի 25-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության առաջին բաժնի քննիչ Վ.Չարխիֆալակյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործով Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով:
2016 թվականի օգոստոսի 2-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության առաջին բաժնի ավագ քննիչ Վ.Աբրահամյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2016 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Հ.Կատվալյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2016 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության ավագ քննիչ Վ.Աբրահամյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության ավագ քննիչ Վ.Աբրահամյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործով Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով:
2017 թվականի հունվարի 24-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչության ավագ քննիչ Վ.Աբրահամյանի որոշմամբ թիվ 83162715 քրեական գործով Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` արարքի մեջ հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2017 թվականի փետրվարի 13-ին Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի վերաբերյալ թիվ 83162715 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԿԴ/0031/01/17 համարը:
2017 թվականի հուլիսի 14-ին թիվ ԵԿԴ/0031/01/17 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով.
-Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքով ճանաչվել է անմեղ և արդարացվել` արարքի մեջ հանցակազմի բացակայության հիմքով,
-Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է,
-Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի գույքի վրա դրված կալանքը վերացվել է,
-Մեղադրողի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը` ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Նարեկ Հակոբյանից որպես հարկային պարտավորությունների գումար 874.040 ՀՀ դրամ բռնագանձելու մասին, մերժվել է` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի պատճենը ՀՀ դատախազությունում ստացվել է 2017 թվականի հուլիսի 26-ին:
2017 թվականի օգոստոսի 18-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Վ.Ռուստամյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը:
2017 թվականի օգոստոսի 30-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Վ.Ռուստամյանի միջնորդությունը` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին:
2017 թվականի օգոստոսի 31-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Վ.Ռուստամյանի կողմից Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը վերաքննության կարգով բողոքարկելու` օրենքով սահմանված դատական ակտի հրապարակման պահից հաշվարկվող մեկամսյա ժամկետի բացթողումը վերականգնվել է, վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով` այն բանի համար, որ «նա, 2013 թվականի հունվարի 31-ին հիմնադրելով ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունն ու նույն օրը նշանակվելով տնօրեն և ունենալով ընկերության գործունեությանն ուղղված կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու և որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն, շահույթ հետապնդող ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու նպատակով` 2013 թվականի փետրվարի 7-ին «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության հետ կնքել է Գ13-007 համարի պայմանագիրը, համաձայն որի` իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն և «Նաիրի ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունից գործակալի ծառայությունների իրականացման նպատակով որպես միջնորդավճար և լրացուցիչ միջնորդավճար (բոնուսային գումար) 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի օգոստոսի 14-ը «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին փոխանցված ընդհանուր 27.313.360 ՀՀ դրամից ընկերության գործունեության իրականացման նպատակով կատարելով 138.809 ՀՀ դրամի հարկային վճարումներ, բանկային նույն հաշվեհամարից 2013 թվականի ապրիլի 10-ին կանխիկացրել է 9.454.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 19-ին` 4.735.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 23-ին` 1.230.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 23-ին` 3.500.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 26-ին` 500.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 2-ին` 30.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 8-ին` 4.735.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 24-ին` 50.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 29-ին` 100.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 31-ին` 30.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 1-ին` 100.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 1-ին` 60.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 5-ին` 85.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 7-ին` 250.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 10-ին` 240.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 11-ին` 80.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 13-ին` 150.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 17-ին` 489.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 27-ին` 1.125.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հուլիսի 1-ին` 22.000 ՀՀ դրամ, ընդհանուր 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի հուլիսի 1-ը կանխիկացրել է ընկերության 27.090.000 ՀՀ դրամի միջոցները, սակայն որպես ընկերության գործադիր մարմնի ղեկավար` տնօրեն, «ՍՊ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պարտավոր լինելով իր իրավունքներն իրականացնելիս և պարտականությունները կատարելիս գործել ի շահ ընկերության` բարեխղճորեն և ողջամիտ, սեփական շահերից ելնելով, կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելու դիտավորությամբ, ընկերության զուտ ակտիվները` կանխիկացված 27.090.000 ՀՀ դրամը տնօրինել է իր անձնական կարիքների համար և «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի «բ», «գ» կետերի համաձայն` պարտավոր լինելով ինքնուրույն հաշվարկել սահմանված հարկերի գումարները և ժամանակին իրականացնել դրանց վճարումը, առանց վճարելու 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի վերաբերյալ ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկով առաջացած 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը` 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դադարեցրել է ընկերության գործունեությունը և ընկերության շրջանառության հարկի պարտավորությունները չվճարելու արդյունքում Կենտրոնի հարկային տեսչության դիմումի համաձայն` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ [վարչական] շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0077/04/15 վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ և պետությանը պատճառվել է խոշոր չափի` 874.000 ՀՀ դրամի վնաս»:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, մասնավորապես նշված է.
«Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Դատական քննությամբ, քրեական գործի նյութերով, Դատարանը հիմնավորված է համարում, որ Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի 18-րդ շենքի 82-րդ հասցեի բնակիչ, ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը 2013 թվականի հունվարի 31-ին հիմնադրել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը և նույն օրը նշանակվել այդ ընկերության տնօրեն։
2013 թվականի փետրվարի 7-ին «Նարհակ» և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունների միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության անունից այն ստորագրել է ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանը։
ՀՀ Կենտրոնական բանկի նախագահի 2013 թվականի մարտի 13-ի թիվ 1/188Ա որոշմամբ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը հաշվառվել է ՀՀ կենտրոնական բանկի ապահովագրական միջնորդների ռեգիստրում (հաշվառման վկայական 7991) և «Ապահովագրության և ապահովագրական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի հիման վրա, վարձատրությամբ, ապահովագրողի` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից և նրա հաշվին իրականացրել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն, ինչի դիմաց ստացել է համապատասխան միջնորդավճար։
2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2013 թվականի հունիսի 30-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը կնքել և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությանն է ներկայացրել միանվագ վճարման կարգ ունեցող հազար քառասուներկու (1.042) վկայագրեր, որոնցով սահմանված ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88.018.000 ՀՀ դրամ, իսկ միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19.510.000 ՀՀ դրամ։
«Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի ապրիլի 10-ից օգոստոսի 14-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության «Արդշինինվեստբանկ» ՓԲ ընկերությունում գտնվող հաշվեհամարին փոխանցել է հետևյալ գումարները. ապրիլի 10-ին` 10.000.000 ՀՀ դրամ, ապրիլի 18-ին` 5.000.000 ՀՀ դրամ, ապրիլի 23-ին` 2.500.000 ՀՀ դրամ և կրկին` 2.500.000 ՀՀ դրամ, մայիսի 7-ին` 5.000.000 ՀՀ դրամ, հունիսի 1-ին` 1.000.000 ՀՀ դրամ, հունիսի 26-ին` 1.300.000 ՀՀ դրամ, օգոստոսի 14-ին` 13.360 ՀՀ դրամ, այսինքն, ընդհանուր հաշվարկով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը վերը նշված օրերին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հաշվեհամարին փոխանցել է 27.313.360 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար, որից 19.510.000 ՀՀ դրամը` որպես միջնորդավճարի գումար, իսկ 7.804.344 ՀՀ դրամը` որպես լրացուցիչ միջնորդավճար (բոնուսային գումար)։ Այդ գումարներից ընկերության գործունեության ապահովման նպատակով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը կատարել է 138.809 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի ծախսեր։
Մնացած գումարները «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարից կանխիկացվել են հետևյալ հանգամանքներում. 2013 թվականի ապրիլի 10-ին կանխիկացրել է 9.454.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 19-ին` 4.735.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 23-ին` 1.230.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 23-ին` 3.500.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի ապրիլի 26-ին` 500.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 2-ին` 30.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 8-ին` 4.735.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 24-ին` 50.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 29-ին` 100.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի մայիսի 31-ին` 30.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 1-ին` 100.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 1-ին` 60.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 5-ին` 85.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 7-ին` 250.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 10-ին` 240.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 11-ին` 80.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 13-ին` 150.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 17-ին` 489.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հունիսի 27-ին` 1.125.000 ՀՀ դրամ, 2013 թվականի հուլիսի 1-ին` 22.000 ՀՀ դրամ։ Ընդհանուր հաշվով, 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի հուլիսի 1-ը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, ի դեմս Նարեկ Հակոբյանի, կանխիկացրել է ընկերության` 27.090.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար կազմող դրամական միջոցները։ Ընկերության տնօրեն, ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանը պարտավոր լինելով իր իրավունքներն իրականացնելիս և պարտականությունները կատարելիս գործել ի շահ ընկերության` բարեխղճորեն և ողջամիտ, ընկերության զուտ ակտիվները` կանխիկացված 27.090.000 ՀՀ դրամը տնօրինել է իր անձնական կարիքների համար և «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի «բ», «գ» կետերի համաձայն պարտավոր լինելով ինքնուրույն հաշվարկել սահմանված հարկերի գումարները և ժամանակին իրականացնել դրանց վճարումը, առանց վճարելու 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի վերաբերյալ ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկով առաջացած 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը` 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դադարեցրել է ընկերության գործունեությունը։
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը ղեկավարվելով «Հարկերի մասին» և «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքների համապատասխան դրույթներով՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 21-ին հայցադիմում է ներկայացրել ՀՀ վարչական դատարան՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության 1.139.136 ՀՀ դրամ` որպես շրջանառության հարկի գծով հաշվարկված պարտավորության գումար, որից ապառք` 903.566 ՀՀ դրամ, տույժ` 98.940 ՀՀ դրամ, տուգանք` 135.630 ՀՀ դրամ, ինչպես նաև 22.762,72 ՀՀ դրամ՝ որպես նախապես վճարված պետական տուրքի գումար, բռնագանձելու պահանջի մասին։
Վերոհիշյալ վարչական հայցը ՀՀ վարչական դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 30-ի վճռով բավարարվել է ամբողջությամբ (վարչական գործ՝ թիվ ՎԴ/9504/05/13/), վճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ, կատարողական թերթն ուղարկվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայություն` կատարման։
Ընկերության` շրջանառության հարկի պարտավորությունները չվճարելու հետևանքով, ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչության դիմումի քննության արդյունքում` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի ԵԿԴ/0077/04/15 վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ, իսկ պետությանը պատճառվել է 874.040 ՀՀ դրամ գումարի վնաս` որպես շրջանառության հարկի չվճարված գումար։
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները
Դատարանում ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2013 թվականի հունվարի 31-ին հիմնադրել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, որի տնօրենը հանդիսացել է ինքը։ Ընկերությունը հաշվառվել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում։ Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն` դիմել է ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահին` ապահովագրական գործակալի լիցենզիա ստանալու համար։ ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահի 2013 թվականի մարտի 13-ին թիվ 1/188Ա որոշմամբ տրվել է թիվ 7991 հաշվառման վկայականը։ Մինչ այդ` 2013 թվականի փետրվարի 7-ին, որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության հետ կնքել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիր, իսկ 2013 թվականի մարտի 13-ին նույն ընկերության հետ կնքել է նաև համագործակցության համաձայնագիր։ Պետական գրանցում և լիցենզիա ստանալուց, ինչպես նաև «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության հետ համագործակցության համաձայնագիր ստորագրելուց հետո, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջոցով զբաղվել է ապահովագրական գործունեությամբ` այցելել է «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերություն, ստացել ապահովագրական պոլիսներ, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից շահառուների հետ կնքել է ապահովագրական պայմանագրեր։ Որոշ ժամանակ անց այդ ամենն իրականացվել է համացանցային տարբերակով` համակարգչի և «Լայթ-Ինշուրանս» կայքի միջոցով։ Շահառուների հետ կնքված պայմանագրերը հանձնել է «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությանը, ինչի դիմաց ստացել է միջնորդավճարներ։ Նշված գործունեությամբ զբաղվել է լիցենզիան ստանալուց հետո մինչև 2013 թվականի հունիսի վերջերը։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն և դադարեցրել ընկերության գործունեությունը։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի սկզբներից մինչև նույն թվականի հունիսի վերջերը «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունից բանկային փոխանցման միջոցով ստացել է 27.313.544 ՀՀ դրամ, որից 19.504.372 ՀՀ դրամը եղել է զուտ միջնորդավճարների գումար, իսկ մնացած մասը՝ լրացուցիչ միջնորդավճար (բոնուսային վճար)։
2013 թվականի հուլիսից «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունից վերցրել է ապահովագրական պոլիսների վերաբերյալ ամփոփ հաշվետվությունը, որտեղ միջնորդավճարների գումարը նշված է եղել 19.509.200 ՀՀ դրամ։ Այդ ժամանակ կազմել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի շրջանառության հարկի երկրորդ եռամսյակի հաշվարկը, որտեղ որպես եկամուտ նշել է 19.509.200 ՀՀ դրամը և ներկայացրել հարկային տեսչություն։ Դրա հիման վրա առաջացել է շրջանառության հարկ` մոտ 900.000 ՀՀ դրամի չափով, որը չի վճարել պետական բյուջե, քանի որ մինչև շրջանառության հարկի երկրորդ եռամսյակի հաշվարկը ներկայացնելն ինքն արդեն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվից կանխիկացրել է ստացված 27.313.544 ՀՀ դրամը։ Նշված գումարը տնօրինել է բացառապես ինքը` իր անձնական կարիքների համար։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության շահութաբերությունը կազմել է ավելի քան 90 տոկոս։
Կանխիկացումներ կատարելու ժամանակ ընկերության հաշվեհամարին մշտապես պահել է հինգ տոկոս գումար` հարկերը վճարելու համար։ Վերջում կանխիկացրել է նաև այդ հինգ տոկոս գումարը, քանի որ անձնական բնույթի խնդիրներ է ունեցել։
Այնուհետև, նկատի ունենալով, որ առկա է հարկային պարտավորություն, սակայն ինքն այլևս գումար չունի այն վճարելու համար` 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել հարկային տեսչություն և դադարեցրել «Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը։
Արդյունքում, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունն ընկերությանը սնանկ ճանաչելու պահանջով դիմել է դատարան։ Սակայն այդ մասին ինքը տեղեկացել է վերջնական ակտը ստանալուց հետո միայն։ Միայն վերջին նիստին է տեղեկացել, որ առողջացման ծրագիր կա։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը կազմակերպվել և ղեկավարվել է ամբողջությամբ իր կողմից, որևէ այլ անձ այդ ամենին չի միջամտել։ Անձամբ կնքել է պայմանագրեր, դրանց դիմաց ստացել միջնորդավճարներ և անձամբ տնօրինել այդ գումարները։ Ընկերությունն իրենից բացի այլ աշխատողներ չի ունեցել, բոլոր հարցերով զբաղվել է ինքը։
Գործունեության ընթացքում հարկային մարմին է ներկայացվել եկամտային հարկի ամսական և 2013 թվականի առաջին երկու եռամսյակների շրջանառության հարկի վերաբերյալ հաշվարկներ։ Ընկերությունը հաշվապահ չի ունեցել, այդ ամենը կատարել է անձամբ։
Բացի պետության հանդեպ ունեցած պարտավորություններից, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունն այլ կրեդիտորական կամ դեբիտորական պարտավորություններ չի ունեցել:
Ընդունում է, որ խուսափել է հարկեր վճարելուց, սակայն դրա համար արդեն իսկ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության։ Ներկայումս էլ պատրաստ է վճարումներ կատարել։ Իր գործողություններով որևէ դիտավորություն չի ունեցել` անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծել։
Վկա Անահիտ Սամվելի Զուռնաջյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ պնդում է իր նախաքննական ցուցմունքները, դրանք ամբողջությամբ ճիշտ են։ 2008 թվականի հոկտեմբերից աշխատում է «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունում` որպես գործակալական վաճառքի ղեկավարման բաժնի համակարգող։ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության ապահովագրական գործակալ գրանցվելու համար 2013 թվականին բանավոր կարգով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությանն է դիմել «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը։ 2013 թվականի փետրվարի 7-ին կողմերի միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ Նշված պայմանագրի հիման վրա «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը համագործակցել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ, մասնավորապես` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև նույն թվականի հունիսի 30-ը «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից կնքել է առողջության ապահովագրության հազար քառասուներկու պայմանագրեր։ Ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88.018.000 ՀՀ դրամ, իսկ կատարված աշխատանքի դիմաց «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարվելիք միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը՝ 19.510.000 ՀՀ դրամ։ 2014 թվականի մայիսի 30-ին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին 2013 թվականի փետրվարի 7-ին կնքված թիվ Գ13-007 պայմանագիրը լուծելու մասին թիվ Գ13-007 համաձայնագիրը։
Միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19.510.000 ՀՀ դրամը, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանն ամբողջությամբ վճարվել է բանկային փոխանցման միջոցով։
Բացի այդ, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքվել է համագործակցության համաձայնագիր, որով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը պարտավորվել է կնքված վկայագրերի` պայմանագրերի ապահովագրավճարները 50.000.000 ՀՀ դրամը գերազանցելու դեպքում (բացառությամբ բազային փաթեթների` 52.000 դրամանոց պայմանագրերի), «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարել լրացուցիչ միջնորդավճար` ընդհանուր գումարի 12 տոկոսի չափով։ Այդ կապակցությամբ կողմերի միջև 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքվել է փոխադարձ ակտ, որտեղ ամրագրվել է, որ կողմերի միջև ստորագրված` 2013 թվականի մարտից հունիս ամիսների փոխադարձ հաշվարկներով ակտերում ներառված ապահովագրության պայմանագրերով` բացառությամբ բազային փաթեթով կնքված առողջության պետական ապահովագրության պայմանագրերի, նախատեսված ապահովագրավճարները գերազանցել են 50.000.000 ՀՀ դրամը` կազմելով 65.138.000 ՀՀ դրամ։ Ապահովագրողը` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը, պարտավորվել է մինչև 2013 թվականի օգոստոսի 31-ը գործակալին` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը, վճարել լրացուցիչ 7.816.560 ՀՀ դրամի միջնորդավճար։ Հիմք ընդունելով 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքված համագործակցության համաձայնագիրը և 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքված փոխադարձ ակտը` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը, բացի 19.510.000 ՀՀ դրամի հիմնական միջնորդավճարից, վճարել է նաև 7.816.560 ՀՀ դրամի չափով լրացուցիչ միջնորդավճար։ Այսինքն` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը 2013 թվականի ընթացքում վճարվել է մոտ 27.000.000 ՀՀ դրամ։
«Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ կապված հարցերով, բացի Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանից` որևէ առնչություն այլ անձի հետ չի ունեցել։ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ կապված բոլոր հարցերով բացառապես շփվել են Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի հետ։
Երկու ընկերությունների միջև աշխատանքները կազմակերպվել են այնպես, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանը վերը նշված պայմանագիրը կնքելուց հետո այցելել է իրենց կազմակերպության գրասենյակ, որը տեղակայված է Վազգեն Սարգսյան 10 հասցեում, ստացել է առողջության պետական ապահովագրության պայմանագրերը։ Այնուհետև` այդ պայմանագրերով Նարեկ Հակոբյանն իրենց կազմակերպության անունից կոնկրետ անձանց հետ կնքել է պայմանագրեր, որոնք էլ հետո հանձնել է իրենց։ Դրանց հիման վրա կազմվել են ամսական փոխադարձ հաշվարկների ակտերը և կատարվել են վճարումներ։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի կողմից իրականացված գործունեության վերաբերյալ կարող է ասել, որ վերջինս հիմնական ծախս չի կատարել։
Նարեկ Հակոբյանի հետ գտնվել են միայն գործնական հարաբերությունների մեջ, որևէ թշնամական կամ բարեկամական հարաբերություն նրա հետ չունի։
Վկա Աղասի Արսենյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ պնդում է իր նախաքննական ցուցմունքները, դրանք ամբողջությամբ ճիշտ են։ 2002 թվականից աշխատում է ՀՀ արդարադատության նախարարությունում` որպես սնանկության գործերով կառավարիչ։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։ Նույն դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 6-ի որոշմամբ ինքը նշանակվել է այդ ընկերության` սնանկության գործով կառավարիչ։
Դատարանի կողմից կատարվել են հարցումներ` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող գույք, ակտիվներ հայտնաբերելու ուղղությամբ, սակայն հարցումների արդյունքում պարզվել է, որ ընկերության անվամբ որևէ ակտիվ առկա չէ։
Որպես պարտատեր գրանցվել է միայն ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը` 1.504.371 ՀՀ դրամ գումարի պահանջի չափով։
Դատարանի և ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության կողմից ընկերությանը պատկանող որևէ գույք և ակտիվ չի հայտնաբերվել։
Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ՝ փոստային ծառայության միջոցով «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենին է ուղարկել Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից ներկայացված պահանջի մեկ օրինակը։ «Հայփոստ» ծառայության կողմից ստացել է նաև համապատասխան փաստաթուղթ այն մասին, որ պահանջի օրինակը ստացվել է, սակայն դրա վերաբերյալ որևէ առարկություն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից չի ստացել։ Վերոգրյալի հիման վրա կարող է ասել, որ պահանջը պարտապանի կողմից ընդունվել է։
Դատահաշվապահական փորձաքննության 2016 թվականի սեպտեմբերի 27-ի թիվ 28271609 եզրակացության համաձայն՝
«(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, համաձայն 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկների` 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է` 27.313.544 ՀՀ դրամ գումարի չափով ակտիվներ։ Միաժամանակ պետք է նշել, որ համաձայն սույն փորձաքննությանը տրամադրված` թիվ 83162715 քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների, ընկերությունը դեբիտորական պարտքեր չի ունեցել։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը գործունեության ժամանակահատվածում, այսինքն 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է` 27.313.544 ՀՀ դրամ գումարի չափով ակտիվներ։
(…)
Ելնելով, հաշվառման վայրի ՀՏ-ի կողմից ըստ առանձին հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումներից և «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին կետի` «Հաշվապահական հաշվառման գրանցումները կատարվում են uկզբնական հաշվառման փաuտաթղթերի հիման վրա, որոնք արձանագրում են տնտեuական գործառնության կատարումը» և նույն օրենքի 15-րդ հոդվածի 1-ին կետի` «Uկզբնական հաշվառման փաuտաթղթերում առկա տեղեկատվությունը հավաքվում և համակարգվում է հաշվապահական հաշվառման գրանցամատյաններում (այuուհետ` գրանցամատյաններ)» պահանջներից, սույն փորձաքննությամբ, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից` պետ.բյուջեի հանդեպ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության կրեդիտորական պարտքերի առաջացումն, ինչպես նաև դրանց մասնակիորեն մարումները դիտվում է հիմնավոր։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության հարկային պարտավորություններն այս պահի դրությամբ` փորձաքննությանը ներկայացված փաստաթղթերի հիման վրա կազմում է ընդամենը` 2.537.469 (շրջանառության հարկ` 1.264.256 + տույժեր` 708.345 + տուգանքներ` 564.868) ՀՀ դրամ։ Միաժամանակ պետք է նշել, որ 2.537.469 (շրջանառության հարկ` 1.264.256 + տույժեր` 708.345 + տուգանքներ` 564.868) ՀՀ դրամ գումարից` 1.033.098 (շրջանառության հարկ` 390.217+ տույժեր` 213.643 + տուգանքներ` 429.238) ՀՀ դրամ գումարի լրացուցիչ պետական բյուջե վճարման ենթակա հարկային պարտավորություններն առաջացել են` «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի` «Շրջանառության հարկով հարկվող oբյեկտ է համարվում հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում շրջանառության հարկ վճարողի կողմից մատակարարված ապրանքների և մատուցված ծառայությունների (կատարված աշխատանքների) իրացման շրջանառությունը (իրացումից հաuույթը), ինչպեu նաև uտացվող այլ եկամուտները» պահանջների խախտման, այսինքն` 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկներում ոչ ճիշտ տվյալներ մտցնելու արդյունքում, իսկ 1.504.371 (ապառք` 874.039 + տույժեր` 494.702 + տուգանքներ՝ 135.630) ՀՀ դրամ գումարի հարկային պարտավորություններն առաջացել են` 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի համար կազմված ու ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկում ցույց տրված պետական բյուջե վճարման ենթակա շրջանառության հարկի գումարը պետական բյուջե չվճարելուց և դրա արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տույժերից, ինչպես նաև շրջանառության հարկի հաշվարկը ժամանակին չներկայացնելու արդյունքում «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տուգանքներից։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների համալիր հետազոտման արդյունքներից ելնելով` զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման, ինչպես նաև տնտեսագիտական տեսանկյունից, ընկերությունը հնարավորություն է ունեցել պետական բյուջեի նկատմամբ 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ ունեցած` 1.504.371 (ապառք` 874.039 + տույժեր` 494.702 + տուգանքներ՝ 135.630) ՀՀ դրամ գումարի հարկային պարտավորությունները մարելու ամբողջությամբ, քանի որ 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտը` 25.556.964 (2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտ` 27.200.144 – 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում պետական բյուջե կատարված վճարումներ՝ 138.809 – 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններ` 1.504.371) ՀՀ դրամ գումարի չափով գերազանցում է 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններին։
(…)
Համաձայն նախաձեռնողի կողմից սույն դատահաշվապահական փորձաքննությանը տրամադրված` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության, հաշվառման վայրի ՀՏ-ի կողմից ընկերության համար ըստ հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումների` ընկերությունը 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում կատարել է ընդամենը` 138.809 (Շրջանառության հարկ՝ 99.809 + Եկամտային հարկ՝ 39.000) ՀՀ դրամ գումարի չափով վճարումներ, որոնք դիտվում են հիմնավոր։
(…)
Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության մոտ, եթե առկա է ոչ իրավաչափ գործունեություն, ապա դրա արդյունքում արդյոք պարտապանին կամ պարտատերերին վնասներ պատճառվել են, թե ոչ, եթե այո, ապա այդ հարցում ինչպիսի խախտումներ են թույլ տրվել և ում կողմից» հարցը փորձագետ-հաշվապահի իրավասությունից դուրս է։ Հիշյալ հարցի կապակցությամբ, զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից միաժամանակ պետք է նշել, որ սույն փորձաքննությամբ կատարված ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը հնարավորություն է ունեցել պետական բյուջեի նկատմամբ 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ ունեցած` 1.504.371 (ապառք` 874.039 + տույժեր` 494.702 + տուգանքներ՝ 135.630) ՀՀ դրամ գումարի պարտավորությունները մարելու ամբողջությամբ։
(…)
Քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալներից ելնելով` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության իրացման շահութաբերությունը 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով կազմում է` 99,6 [(մատուցված ծառայությունից ստացված շահույթ` 27.200.144 ։ մատուցված ծառայությունից ստացված հասույթ` 27.313.544) x 100] տոկոս։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության կողմից հետազոտվող ժամանակաշրջանում իրականացրած գործարքները մասնակիորեն են սահմանված կարգով փաստաթղթավորվել ու արտացոլվել ՀՏ ներկայացրած հաշվետվություններում, հաշվարկներում, հայտարարագրերում և այլ փաստաթղթերում։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության կողմից հետազոտվող ժամանակաշրջանում իրականացրած գործունեությունից առաջացող հարկերը, տուրքերը և պարտադիր այլ վճարները հաշվարկելու ու պետական բյուջե վճարելու համար, ընկերությունն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ կամ հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթեր կազմել և ներկայացրել է հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն։
(…)
Քրեական գործի նյութերում առկա փաստական և հետազոտվող ժամանակաշրջանի հաշվապահական հաշվառման ու ընկերության հարկային գործում գտնվող փաստաթղթերում արտացոլված տվյալներով, ինչպես նաև ընկերության հաշվառման վայրի հարկային տեսչության կողմից ըստ հարկատեսակների, տուրքերի և այլ վճարների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումներով, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունում հետազոտվող ժամանակաշրջանում պետական բյուջե լրացուցիչ վճարման ենթակա հարկերը, տույժերով և տուգանքներով հանդերձ կազմում են ընդամենը` 1.033.098 (շրջանառության հարկ` 390.217+ տույժեր` 213.643 + տուգանքներ` 429.238) ՀՀ դրամ։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունում հետազոտվող ժամանակաշրջանում պետական բյուջե վճարման ենթակա հարկերը, տուրքերը և պարտադիր այլ վճարներն առաջացել են, ոչ թե օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ կամ հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթեր չկազմելու ու հաշվառման վայրի հարկային տեսչությանը չներկայացնելու հետևանքով, այլ` հարկման հիմք հանդիսացող փաստաթղթերի մեջ հարկերի հաշվարկման բազային վերաբերվող ոչ ճիշտ, այսինքն` հաշվապահական ու հարկային հաշվառման տեսակետից աղավաղված, տվյալներ մտցնելու հետևանքով։
(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերությունում պետական բյուջե լրացուցիչ վճարման ենթակա` 390.217 դրամ գումարի շրջանառության հարկը, որը տույժ և տուգանքներով հանդերձ կազմում է` 1.033.098 (շրջանառության հարկ` 390.217 + տույժեր` 213.643 + տուգանքներ` 429.238) ՀՀ դրամ առաջացել է` «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի` «Շրջանառության հարկով հարկվող oբյեկտ է համարվում հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում շրջանառության հարկ վճարողի կողմից մատակարարված ապրանքների և մատուցված ծառայությունների (կատարված աշխատանքների) իրացման շրջանառությունը (իրացումից հաuույթը), ինչպեu նաև uտացվող այլ եկամուտները» պահանջների խախտման, այսինքն` 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի ՀՏ ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկներում ոչ ճիշտ տվյալներ մտցնելու հետևանքով։
(…)»։
Հարկային գործը զննելու մասին 2016 թվականի փետրվարի 8-ի արձանագրության համաձայն՝
«(…)
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության հարկային գործը բաղկացած է 53 թերթից, հարկային գործի կազմի դարձերեսին փակցված է հարկային գործում առկա փաստաթղթերի ցուցակը։ Ցուցակում նշված փաստաթղթերը և հարկային գործում առկա փաստաթղթերը համապատասխանում են միմյանց։
Հարկային գործի 1-ին էջում կարված է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության կանոնադրության հավելվածը, 2-րդ, 4-րդ էջերում կարված է ընկերության կանոնադրությունը, իսկ 11-րդ էջում կարված է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի շրջանառության հարկի 2-րդ եռամսյակի հաշվարկը, որի ներքևի մասում առկա «Առևտրային կազմակերպության տնօրեն» և «ստորագրությունը, անունը, ազգանունը» գրառումների դիմաց գրված է Նարեկ Հակոբյան և դրված է ստորագրություն։ Սույն հաշվարկի ներքևի մասում առկա «հաշվապահ» և «ստորագրությունը, անունը, ազգանունը» գրառումների դիմաց ստորագրություն առկա չէ և որևէ գրառում կատարված չէ։
Հարկային գործի 12-րդ էջում կարված է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ի հայտարարությունը հասցեագրված Կենտրոնի հարկային տեսչության պետին այն մասին, որ ՍՊ ընկերության 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ից անորոշ ժամկետով գործունեություն չի իրականացնելու։ Սույն հայտարարությունը կնքված է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի ՀՏ մտից կնիքով, որի հերթական համարն է 20280-Ը, իսկ ամսաթիվը՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 18-ը։
(…)»։
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկի համաձայն` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին եռամսյակի շրջանառության հարկով հարկվող եկամուտը կազմում է 1.424.200 ՀՀ դրամ, որից հարկման է ենթակա 71.260 ՀՀ դրամը։
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկի, ինչպես նաև դրա թղթային տարբերակի համաձայն` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկով հարկվող եկամուտը կազմում է 18.084.000 ՀՀ դրամ, որից հարկման է ենթակա 904.200 ՀՀ դրամը։
Դատական քննության ընթացքում հետազոտվել են նաև նախաքննության մարմնի 2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերը, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013 թվականի փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիրը, այդ պայմանագրին վերաբերվող փաստաթղթերը, առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակները, ինչպես նաև ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճենները, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքները, թվով 20 դրամարկղային չեկերը և դրանց զննության արձանագրությունները։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հետազոտելով ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի, վկաներ Անահիտ Զուռնաջյանի, Աղասի Արսենյանի ցուցմունքները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք համադրելով քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` դատարանը գտնում է, որ նախաքննությամբ ձեռք բերված և որպես ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի մեղքը հիմնավորող ներկայացված ապացույցները փաստական տվյալներ չեն պարունակում այն մասին, որ Նարեկ Հակոբյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն։
Քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել և դատաքննությամբ չի հաստատվել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանին վերագրվող արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանը պետք է արդարացվի` կատարած արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)
(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված] հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը երկընտրելի է և դրսևորվում է հոդվածում նախատեսված արարքներից որևէ մեկը կատարելով։ Դրանք են` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով`
ա) անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը,
բ) անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը,
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է նաև հետևանքը` պարտապանին և պարտատերերին խոշոր վնաս պատճառելը, որը նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկը գերազանցող գումարն (արժեքն) է։
Նշված արարքների և հետևանքի միջև պետք է առկա լինի անմիջական պատճառական կապ։
Տվյալ հանցագործության ժամանակ` սնանկությունն առաջանում է ոչ թե օբյեկտիվ տնտեսական գործոնների, տնտեսավարող սուբյեկտի թույլ տված սխալների պատճառով, այլ սուբյեկտի դիտավորյալ արարքների արդյունքում. սուբյեկտը գիտակցում է, որ իր արարքներով ստեղծում է սնանկության հատկանիշներ և ցանկանում է դա։
Անվճարունակությունը կարող է ստեղծվել կամ ավելացվել տարբեր ձևերով` անշահավետ, վնասակար գործարք կնքելով, ուրիշի պարտքերը սեփական դարձնելով, գույքը ձևական օտարելով, ակտիվի նվազեցմամբ և այլն։
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է արարքի շարժառիթը` սեփական կամ այլ անձանց շահերը, որը կարող է դրսևորվել տարբեր ձևերով` այլ ձեռնարկություն ստեղծելու կամ այն ֆինանսավորելու, հարկերից կամ այլ գույքային պարտականություններից խուսափելու, մրցակցին վերացնելու և այլ եղանակներով։
Այսպիսով` պարտապանի սնանկությունը համարվում է կանխամտածված, երբ սնանկությունը պայմանավորված է ոչ թե օբյեկտիվ, այլ սուբյեկտիվ գործոններով. անձը գիտակցում է, որ իր գործողությունների արդյունքում ստեղծվում են անվճարունակության հատկանիշներ, ցանկանում է այդ հետևանքների վրա հասնելը` ելնելով սեփական կամ այլ անձանց շահերից և ցանկանում է դրանց առաջացումը։
Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն` հանցավորը գիտակցում է, որ սնանկության հատկանիշներ ստեղծելու համար իր շահերից ելնելով կատարում է հոդվածի դիսպոզիցիայում նախատեսված արարքները, նախատեսում է խոշոր չափերով պարտապանին վնաս պատճառելը և ցանկանում է դա։
Փաստորեն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի համար պարտադիր է ինչպես հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի հատկանիշների առկայությունը` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը, անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը, հետևանքը` պարտապանին կամ պարտատերերին խոշոր վնաս պատճառելը, այնպես էլ հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշի առկայությունը` անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելով` խոշոր վնաս նախատեսելու և դա ցանկանալու վերաբերյալ անձի գիտակցումը։
Ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ (…)
Ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել են հետևյալ ապացույցները.
1) Նարեկ Հակոբյանի կողմից 2016 թվականի մարտի 25-ին որպես մեղադրյալ տրված նախաքննական ցուցմունքը,
2) վկաներ Անահիտ Զուռնաջյանի, Աղասի Արսենյանի նախաքննական ցուցմունքները,
3) դատահաշվապահական փորձաքննության 2016 թվականի սեպտեմբերի 14-ի թիվ 28271609 եզրակացությունը,
4) որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների շրջանառության հարկի հաշվարկները և հարկային գործի զննության արձանագրությունները,
5) որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերը, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013 թվականի փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագիրը, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերը, կնքված առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակները, ինչպես նաև ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճենները, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներն ու թվով 20 դրամարկղային չեկերը և դրանց զննության արձանագրությունները։
Դատարանը գտնում է, որ որպես Նարեկ Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող` դատարանին ներկայացված ապացույցներն ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի կողմից անվճարունակության հատկանիշներ կանխամտածված ստեղծելը հաստատող փաստարկներ և հիմնավորումներ չեն պարունակում։
Նարեկ Հակոբյանն իր՝ 2016 թվականի մարտի 25-ին որպես մեղադրյալ տված ցուցմունքում հայտնել է, որ կանխիկացումներ կատարելու ժամանակ ընկերության հաշվեհամարին մշտապես պահել է հինգ տոկոս գումար՝ հարկերը վճարելու համար, սակայն անձնական կարիքներից դրդված` այդ հինգ տոկոսը ևս կանխիկացրել է։ Այնուհետև, նկատի ունենալով առկա հարկային պարտավորությունը, միաժամանակ հաշվի առնելով, որ նոր պայմանագրեր այլևս չի կնքում, ֆինանսական մուտքեր չունի, հետևաբար չի կարող կատարել հարկային պարտավորությունները՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դիմում է ներկայացրել ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության գործունեությունը դադարեցնելու վերաբերյալ։ Այնուհետև ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը դիմել է դատարան՝ իրեն սնանկ ճանաչելու պահանջով։ Ինքը ստացել է ծանուցում այն մասին, որ ընկերությունը սնանկ է ճանաչվել։ Հարկային պարտավորություններն ընդունում է ամբողջությամբ և առաջին իսկ հնարավորության դեպքում պատրաստվում է վճարել դրանք։
Նարեկ Հակոբյանը դատական քննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն սնանկ ճանաչելու պահանջով դատարան է դիմել ՀՀ ֆինանսների նախարարությունը։ Ինքն այդ մասին տեղեկացել է միայն սնանկության գործով դատարանի վերջնական դատական ակտը ստանալուց հետո։ Խոստովանում է, որ պետության նկատմամբ ունի հարկային պարտավորություններ, ինչի համար արդեն իսկ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության։ Չի խուսափում հարկային պարտավորությունները կատարելուց, առաջին իսկ հնարավորության դեպքում պարտավորվում է վճարել դրանք։ Անվճարունակության հատկանիշներ կանխամտածված չի ստեղծել, նման դիտավորություն չի ունեցել։
Վկա Անահիտ Զուռնաջյանը հայտնել է, որ 2013 թվականի փետրվարի 7-ին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին թիվ Գ13-007 պայմանագիրը։ Նշված պայմանագրի հիման վրա «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունը համագործակցել է «Նարհակ» ՍՊ ընկերության հետ` մասնավորապես, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը 2013 թվականի մարտի 1-ից մինչև նույն թվականի հունիսի 30-ը «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության անունից կնքել է առողջության ապահովագրության 1.042 պայմանագիր։ Ապահովագրավճարի ընդհանուր գումարը կազմել է 88.018.000 ՀՀ դրամ, իսկ կատարված աշխատանքի դիմաց «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարվելիք միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը՝ 19.510.000 ՀՀ դրամ։ 2014 թվականի մայիսի 30-ին «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության միջև կնքվել է ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին 2013 թվականի փետրվարի 7-ին կնքված թիվ Գ13-007 պայմանագիրը լուծելու մասին թիվ Գ13-007 համաձայնագիրը։
Միջնորդավճարի ընդհանուր գումարը` 19.510.000 ՀՀ դրամը, «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանն ամբողջությամբ վճարվել է բանկային փոխանցման միջոցով։
Բացի այդ, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության և «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերության միջև 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքվել է համագործակցության համաձայնագիր, որով «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը պարտավորվել է կնքված վկայագրերի` պայմանագրերի ապահովագրավճարները 50.000.000 ՀՀ դրամը գերազանցելու դեպքում (բացառությամբ բազային փաթեթների` 52.000 դրամանոց պայմանագրերի) «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը վճարել լրացուցիչ միջնորդավճար` ընդհանուր գումարի 12 տոկոսի չափով։ Այդ կապակցությամբ կողմերի միջև 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքվել է փոխադարձ ակտ, որտեղ ամրագրվել է, որ կողմերի միջև ստորագրված 2013 թվականի մարտից հունիս ամիսների փոխադարձ հաշվարկներով ակտերում ներառված ապահովագրության պայմանագրերով, բացառությամբ բազային փաթեթով կնքված առողջության պետական ապահովագրության պայմանագրերի, նախատեսված ապահովագրավճարները գերազանցել են 50.000.000 ՀՀ դրամը` կազմելով 65.138.000 ՀՀ դրամ։ Ապահովագրողը` «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը, պարտավորվել է մինչև 2013 թվականի օգոստոսի 31-ը գործակալին` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը, վճարել լրացուցիչ 7.816.560 ՀՀ դրամի միջնորդավճար։ Հիմք ընդունելով 2013 թվականի մարտի 13-ին կնքված համագործակցության համաձայնագիրը և 2013 թվականի հուլիսի 30-ին կնքված փոխադարձ ակտը՝ «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերությունը «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը բացի 19.510.000 ՀՀ դրամի հիմնական միջնորդավճարից, վճարել է նաև 7.816.560 ՀՀ դրամի չափով լրացուցիչ միջնորդավճար։ Այսինքն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը 2013 թվականի ընթացքում վճարվել է մոտ 27.000.000 ՀՀ դրամ։
Վկա Աղասի Արսենյանը հայտնել է, որ 2002 թվականից ՀՀ արդարադատության նախարարությունում աշխատում է որպես սնանկության գործերով կառավարիչ։ ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի վճռով «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ։ Նույն դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 6-ի որոշմամբ նշանակվել է այդ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ։
Դատարանի կողմից կատարվել են հարցումներ` «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող գույք, ակտիվներ հայտնաբերելու ուղղությամբ, սակայն հարցումների արդյունքում պարզվել է, որ ընկերության անվամբ որևէ ակտիվ առկա չէ։
Որպես պարտատեր գրանցվել է միայն ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը՝ 1.504.371 ՀՀ դրամի չափով։
Դատարանի և ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության կողմից ընկերությանը պատկանող որևէ գույք և ակտիվ չի հայտնաբերվել։
Որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սնանկության գործով կառավարիչ՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենին փոստային ծառայության միջոցով ուղարկել է Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից ներկայացված պահանջի մեկ օրինակը։ «Հայփոստ» ծառայության կողմից ստացել է նաև համապատասխան փաստաթուղթ այն մասին, որ պահանջի օրինակը «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից ստացվել է, սակայն դրա վերաբերյալ որևէ առարկություն «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրենի կողմից չի ստացել։ Վերոգրյալի հիման վրա կարող է ասել, որ պահանջը պարտապանի կողմից ընդունվել է։
2016 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակի շրջանառության հարկի հաշվարկներով, հարկային գործի զննության արձանագրություններով, ինչպես նաև 2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերով, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013 թվականի փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագրով, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերով, կնքված առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակներով, ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճեններով, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներով ու թվով 20 դրամարկղային չեկերով, դրանց զննության արձանագրություններով հաստատվել է ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի ղեկավարած «Նարհակ» ՍՊ ընկերության` պետության նկատմամբ 874.040 ՀՀ դրամի չափով հարկային պարտավորություններ ունենալու հանգամանքը։
Ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի մեղադրանքի հիմքում դրված` դատահաշվապահական փորձաքննության 2016 թվականի սեպտեմբերի 27-ի թիվ 28271609 եզրակացությամբ հետևություն է արվել այն մասին, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունը, համաձայն 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների համար կազմած և հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացրած շրջանառության հարկի հաշվարկների` 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով ունեցել է 27.313.544 ՀՀ դրամի ակտիվներ։
Ընկերությունը դեբիտորական պարտքեր չի ունեցել։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության 1.504.371 (ապառք` 874.039 + տույժեր` 494.702 + տուգանքներ՝ 135.630) ՀՀ դրամի հարկային պարտավորություններն առաջացել են 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի համար կազմված ու ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված շրջանառության հարկի հաշվարկում ցույց տրված պետական բյուջե վճարման ենթակա շրջանառության հարկի գումարը պետական բյուջե չվճարելուց և դրա արդյունքում, «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տույժերից, ինչպես նաև շրջանառության հարկի հաշվարկը ժամանակին չներկայացնելու արդյունքում, «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն, հաշվարկված տուգանքներից։
«Նարհակ» ՍՊ ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների համալիր հետազոտման արդյունքներից ելնելով` զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման, ինչպես նաև տնտեսագիտական տեսանկյունից, ընկերությունը ունեցել է պետական բյուջեի նկատմամբ 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ առկա 1.504.371 (ապառք` 874.039 + տույժեր` 494.702 + տուգանքներ՝ 135.630) ՀՀ դրամի հարկային պարտավորություններն ամբողջությամբ մարելու հնարավորություն, քանի որ 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտը` 25.556.964 (2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտ` 27.200.144 – 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների ընթացքում պետական բյուջե կատարված վճարումներ՝ 138.809 – 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններ` 1.504.371) ՀՀ դրամի չափով գերազանցում է 2016 թվականի փետրվարի 4-ի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած պարտավորություններին։
Առկա փաստական տվյալներից ելնելով` «Նարհակ» ՍՊ ընկերության իրացման շահութաբերությունը 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների կտրվածքով կազմել է` 99,6 տոկոս [(մատուցված ծառայությունից ստացված շահույթ` 27.200.144 ։ մատուցված ծառայությունից ստացված հասույթ` 27.313.544) x 100]։
Դատարանը գտնում է, որ վերոհիշյալ դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությամբ փորձագետների հետևությունները` հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից այս կամ այն չափով հարկային պարտավորությունները մարելու հնարավորության առկայության մասին, բավարար չէ հիմնավորված համարելու համար, որ անձը դիտավորությամբ սնանկության հատկանիշներ է ստեղծել։ Այդ եզրակացությունը հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը հաստատող ապացույց չի հանդիսանում։
Նարեկ Հակոբյանի մեղադրանքի հիմքում դրված մյուս ապացույցներով՝ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի, վկաներ Անահիտ Զուռնաջյանի, Աղասի Արսենյանի նախաքննական ցուցմունքներով, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված` էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմնին ներկայացված, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների շրջանառության հարկի հաշվարկներով, «Նարհակ» ՍՊ ընկերության սկզբնական հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերով, «Նաիրի Ինշուրանս» ՍՊ ընկերության և «Նարհակ» ՍՊ ընկերության միջև կնքված 2013 թվականի փետրվարի 7-ի թիվ Գ13-007 ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնելու մասին պայմանագրով, այդ պայմանագրից բխող փաստաթղթերով, առողջության պետական ապահովագրության վկայագրերի բնօրինակներով, ապահովագրված անձանց վերաբերվող փաստաթղթերի պատճեններով, «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվի քաղվածքներով ու թվով 20 դրամարկղային չեկերով, դրանց և հարկային գործի զննության արձանագրություններով հաստատվում է միայն ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի ղեկավարած «Նարհակ» ՍՊ ընկերության` պետության նկատմամբ 874.040 ՀՀ դրամ գումարի չափով հարկային պարտավորություններ ունենալու հանգամանքը։
Հետևաբար, մեղադրանքի հիմքում դրված վերոհիշյալ ապացույցները բավարար չեն հիմնավորված համարելու համար, որ պարտապանի ղեկավարի` ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի կողմից կանխամտածված ստեղծվել են անվճարունակության հատկանիշներ։ Դրանք հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը հաստատող ապացույցներ չեն հանդիսանում։
Այսպիսով, դատարանին բավարար ապացույցներ չեն ներկայացվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանը դիտավորությամբ` կանխամտածված ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ կամ ավելացրել է դրանց չափը` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով։
Նարեկ Հակոբյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բացակայությունը հիմնավորվում է նաև հետևյալով.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ ԵԿԴ/0077/04/15 սնանկության գործով 2015 թվականի հունիսի 8-ին կայացրած վճռի համաձայն՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությանը սնանկ ճանաչելու պահանջի մասին դիմումով դատարան է դիմել ՀՀ ֆինանսների նախարարության Կենտրոնի հարկային տեսչությունը։
Նարեկ Հակոբյանի՝ նախաքննության, ինչպես նաև դատական քննության ընթացքում տված ցուցմունքների համաձայն՝ ՀՀ ֆինանսների նախարարության Կենտրոնի հարկային տեսչության դիմումի հիման վրա իրեն սնանկ ճանաչելու մասին ինքը տեղեկացել է միայն դատարանի՝ վերջնական ակտը ստանալուց հետո։
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունը, ղեկավարվելով «Հարկերի մասին» և «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքների համապատասխան դրույթներով, 2013 թվականի հոկտեմբերի 21-ին հայցադիմում է ներկայացրել ՀՀ վարչական դատարան՝ «Նարհակ» ՍՊ ընկերությունից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության 1.139.136 ՀՀ դրամ` որպես շրջանառության հարկի գծով հաշվարկված պարտավորության գումար, որից ապառք` 903.566 ՀՀ դրամ, տույժ` 98.940 ՀՀ դրամ, տուգանք` 135.630 ՀՀ դրամ, ինչպես նաև 22.762,72 ՀՀ դրամ՝ որպես նախապես վճարված պետական տուրքի գումար, բռնագանձելու պահանջի մասին։
Վերոհիշյալ վարչական հայցը ՀՀ վարչական դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 30-ի վճռով բավարարվել է ամբողջությամբ (վարչական գործ՝ թիվ ՎԴ/9504/05/13), վճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ, կատարողական թերթն ուղարկվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայություն՝ կատարման։
Այսպիսով, Նարեկ Հակոբյանը՝ որպես «Նարհակ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, «Հարկերի մասին» և «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ օրենքների համապատասխան դրույթները խախտելու արդյունքում պետության նկատմամբ հարկային պարտավորություններ ունենալու համար արդեն իսկ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության։
Փաստորեն, Նարեկ Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով պատասխանատվության ենթարկելու արդյունքում` վերջինս ՀՀ վարչական դատարանի վերոհիշյալ վճռի պահանջի կատարումից խուսափելով՝ իր փաստացի կատարած զանցանքի համար կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության։
Վերոհիշյալ հանգամանքները նույնպես վկայում են ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի մոտ կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելու կամ դրանց չափն ավելացնելու դիտավորության բացակայության մասին։
Քննարկելով Նարեկ Հակոբյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցի հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
(…)
Հաշվի առնելով, որ ենթակա է ճանաչման և հռչակման ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նա այդ մեղադրանքում ենթակա է արդարացման` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, ուստի դատարանը գտնում է, որ որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում 874.040 (ութ հարյուր յոթանասունչորս հազար քառասուն) ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասին մեղադրողի կողմից ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը ենթակա է մերժման։
Քննելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2016 թվականի ապրիլի 1-ի որոշմամբ դրված կալանքը պետք է վերացնել»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Վ.Ռուստամյանը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, Նարեկ Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի ժամկետով:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է.
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն անհիմն է, անօրինական և կայացվել է դատավարական իրավունքի էական խախտումներով, ինչն իր հերթին հանգեցրել է նաև նյութական իրավունքի խախտման, ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքին տրված սխալ իրավական գնահատականի: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, մասնավորապես, խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ, 127-րդ, 358-րդ, 371-րդ հոդվածների պահանջները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի համար պարտադիր է ինչպես հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի հատկանիշների առկայությունը` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը, անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը, հետևանքը` պարտապանին կամ պարտատերերին խոշոր վնաս պատճառելը, այնպես էլ հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշի առկայությունը` անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելով խոշոր վնաս նախատեսելու և դա ցանկանալու վերաբերյալ անձի գիտակցումը։
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները վկայում են Նարեկ Հակոբյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի առկայության մասին:
Նարեկ Հակոբյանի կողմից ընկերության հարկերը վճարելուց խուսափելու դիտավորության առկայության մասին է վկայում այն հանգամանքը, որ «Նաիրի Ինշուրանս» ապահովագրական ՍՊ ընկերությունից գործակալի ծառայությունների իրականացման նպատակով որպես միջնորդավճար 2013 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև նույն թվականի օգոստոսի 14-ը «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունում «Նարհակ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին փոխանցված ընդհանուր 27.313.360 ՀՀ դրամն ամբողջությամբ կանխիկացնելուց հետո է միայն համապատասխան վայրի հարկային տեսչություն ներկայացրել ընկերության շրջանառության հարկի հաշվարկը: Բացի այդ, Նարեկ Հակոբյանը, թե նախաքննության և թե դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ընկերության հաշվեհամարին փոխանցված գումարները` 27.313.360 ՀՀ դրամը կանխիկացրել և ծախսել է իր անձնական կարիքների համար։
Քանի որ 874.040 ՀՀ դրամի ապառքն առաջացել է 2-րդ եռամսյակում և այն վերաբերել է 2013 թվականի 2-րդ եռամսյակի շրջանառությանը, այսինքն՝ իրականացրած գործունեության նպատակով ընկերության հաշվեհամարին փոխանցված գումարները մինչև ամբողջությամբ կանխիկացնելը Նարեկ Հակոբյանին հայտնի է եղել հարկային պարտավորությունների մասին, ինչպես նաև այն, որ մինչև 2013 թվականի հուլիսի 20-ը պետք է ներկայացներ 2-րդ եռամսյակի հաշվետվությունը, որով և առաջացներ հարկային պարտավորությունները, գիտակցելով այդ ամենն ընկերության հաշվեհամարից ամբողջությամբ կանխիկացրել է փոխանցված գումարները, որպիսի գործողությամբ նվազեցրել է ընկերության ակտիվները 27.313.360 ՀՀ դրամի չափով, որով էլ խուսափել է կրեդիտորական պարտավորությունների կատարումից, ինչն էլ վկայում է, ընկերության հարկային պարտավորությունները վճարելուց խուսափելու Նարեկ Հակոբյանի դիտավորության մասին։
Վերը թվարկված վերլուծությունների արդյունքում ակնհայտ է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է անհիմն դատական ակտ` սխալ գնահատելով ձեռք բերված ապացույցները։
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ դատախազ Վ.Ռուստամյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Ն.Հակոբյանը և նրա պաշտպան Կ.Խաչատրյանն առարկեցին ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեցին այն մերժել` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի համաձայն`
«Կանխամտածված սնանկությունը՝ պարտապանի հիմնադիրների (մասնակիցների) կամ նրան՝ կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու կամ նրա որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն ունեցող այլ անձանց, այդ թվում՝ պարտապանի ղեկավարի, հավասարապես՝ նաև անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը կամ դրանց չափի ավելացումը սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով, և եթե պարտապանին կամ պարտատերերին պատճառվել է խոշոր վնաս՝
պատժվում է (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(…)
2) արարքի մեջ հանցակազմ չկա.
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին [1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը; 2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին; 3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը; 4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն] տալիս է հաստատող պատասխաններ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ
(…)»:
Սիրակ Սաքանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«[Ա]պացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(…)
[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման է ենթարկել դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատել վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում իրավաչափ եզրահանգում է կատարել առ այն, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Հակոբյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու հանգամանքը հիմնավորելու տեսանկյունից Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները չեն կազմում բավարար ամբողջություն: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների համակցությունը չի բացառում Նարեկ Հակոբյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք չկատարելու ողջամիտ հավանականությունը:
Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները վկայում են Նարեկ Հակոբյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի առկայության մասին: Այս համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ «Նարհակ» ՍՊ ընկերության 2013 թվականի 1-ին և 2-րդ եռամսյակների զուտ եկամուտը կազմել է 25.556.964 ՀՀ դրամ, իսկ այդ եռամսյակների կտրվածքով ընկերության իրացման շահութաբերությունը կազմել է 99,6 տոկոս, որպիսի պայմաններում իրատեսական և տրամաբանական չէ ընդամենը 874.040 ՀՀ դրամի շրջանառության հարկը չվճարելու համար ընկերության տնօրեն Նարեկ Հակոբյանի կողմից կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելու դիտավորություն ունենալը:
Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու և ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի նկատմամբ մեղադրական դատական ակտ կայացնելու իրավաչափ հիմքեր չկան, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ, 361.1, 377-րդ, 385-րդ, 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Վ.Ռուստամյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը մերժել` թիվ ԵԿԴ/0031/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հուլիսի 14-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ

Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 12-01-2018
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Ամսաթիվ 26-03-2018
Էջերի քանակը 13 հատորից. 184, 251, 300, 300, 300, 300, 300, 300, 216, 94, 135, 126, 123 թերթերից:
Գործն ուղարկվել է
Գործն ուղարկվել է 26-03-2018
Էջերի քանակը 13 հատորից. 184, 251, 300, 300, 300, 300, 300, 300, 216, 94, 135, 126, 123 թերթերից:
Ուր Վճռաբեկ
Գրության համարը Ե-9597/18
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0031/01/17
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
Բողոքի ստացման ամսաթիվ 22-03-2018
Բողոք բերող անձինք Գլխավոր դատախազի տեղակալ
Բողոք բերող անձինք
Անուն Հ
Ազգանուն Ասլանյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ
Անուն Նարեկ
Ազգանուն Հակոբյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Չափահաս Այո
Բողոքը ստացվել է Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
Գործի ստացման ամսաթիվ 29-03-2018
Կայացվել է որոշում Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է
Գործը ստացվել է Քրեական վերաքննիչ
Որոշման ամսաթիվ 15-05-2018
Մակագրվել է 29-03-2018
Որոշման բովանդակություն ԵԿԴ/0031/01/17






ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ
ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

15 մայիսի 2018 թվական ք.Եր¨ան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ


քննարկելով ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի հունվարի 12-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հուլիսի 14-ի դատավճռով Նարեկ Հակոբյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքով ճանաչվել է անմեղ ¨ արդարացվել է` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: Մեղադրողի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը` ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Նարեկ Հակոբյանից որպես հարկային պարտավորությունների գումար 874.040 ՀՀ դրամ բռնագանձելու մասին, մերժվել է` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ:
Եր¨ան քաղաքի դատախազության դատախազ Վ.Ռուստամյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2018 թվականի հունվարի 12-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հուլիսի 14-ի դատավճիռը` թողել անփոփոխ:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի վերոգրյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանը` խնդրելով բեկանել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը ¨ Ն.Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման համար` դատապարտելով ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով:
Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին ¨ 2-րդ կետերով սահմանված հիմքերը (մինչ¨ 2018 թվականի ապրիլի 9-ը գործող խմբագրությամբ), այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար, ¨ առեր¨ույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա:
Բողոքի հեղինակը գտել է, որ ստորադաս դատարանի դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի ¨ Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08, Գեղամ Ղազարյանի գործով 2012 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԱՐԴ/0121/01/11, Էրիկ Մարգարյանի գործով 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ՍԴ3/0045/01/13 ¨ մի շարք այլ որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումներին:
Բողոք բերած անձը նշել է նա¨, որ ստորադաս դատարանները խախտել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի պահանջները:
Բողոքաբերի փաստարկների, սույն գործի նյութերի, Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշումների ¨ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար, ¨ որ առեր¨ույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա:
Հետ¨աբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին ¨ 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերը (մինչ¨ 2018 թվականի ապրիլի 9-ը գործող խմբագրությամբ) հիմնավորված չեն:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 1-ին ¨ 2-րդ մասերով ¨ 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման:
Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները ¨ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Նարեկ Գուրգենի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի հունվարի 12-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել:
Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է ¨ ենթակա չէ բողոքարկման:


Նախագահող` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դատավոր
Անուն Համլետ
Ազգանուն Ասատրյան
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին 16-05-2018
Գործի առաքում
Գործի առաքման ամսաթիվ 22-05-2018
Դատարան Երևան քաղաքի դատարան
Այլ նշումներ 14 հատոր` 184, 251, 300, 300, 300, 300, 300, 300, 216, 94, 135, 126, 123, 144 /14-րդ հատորը կազմված է ՀՀ վճռաբեկ դատարանում/ թերթ