Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0026/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
6.4
Պատասխանող
Էդգար Գրիգորյան
Էդգար Գրիգորյան Հարությունի
Էդգար Գրիգորյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Նարինե Հովակիմյան
Ալեքսանդր Ազարյան
Տիգրան Սիմոնյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
Վճռաբեկ
Համլետ Ասատրյան
Հոդվածներ
Վճռաբեկ
Հոդված 16, 39, 43, 361/1/, 419, 422-423
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Նարինե Հովակիմյան
Ալեքսանդր Ազարյան
Տիգրան Սիմոնյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
Վճռաբեկ
Համլետ Ասատրյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-11-30 | 11:00 | 1 | Կայացվել է | ||
| Վճռաբեկ | 2018-01-12 | 11:00 | 2 | |||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-07-04 | 17:00 | 7 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2017-06-20 | 16:00 | 7 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-06-06 | 10:30 | 7 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-05-06 | 10:00 | 7 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-04-11 | 09:30 | 7 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-03-29 | 10:00 | 7 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-03-10 | 12:00 | 7 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0026/01/17
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ `Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահող դատավոր` Ն.Հովակիմյան
դատավորներ` Ա.Ազարյան
Ռ.Բարսեղյան
քարտուղարությամբ` Ա.Ավետիսյանի
մասնակցությամբ`
պաշտպանª Լ.Բալյանի
ամբաստանյալª Է.Գրիգորյանի
տուժողի ներկայացուցիչներª Ֆ.Սարգսյանի
Մ.Հայրապետյանի
30.11.2018թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի վերաբերյալª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաևª Դատարան) 04.07.2017թ. դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
23.06.2015թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 15119215 քրեական գործը։
18.04.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
25.04.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
15.08.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
15.08.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշումներով մեղադրյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում, իսկ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև վերջինիս հայտնաբերելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։
04.10.2016թ. հետախուզվող Էդգար Գրիգորյանը ինքնակամ ներկայացել է նախաքննական մարմին, որի կապակցությամբ որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին։
24.11.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշումներով Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ կրկին հայտարարվել է հետախուզում, իսկ քրեական գործի վարույթը վերստին կասեցվել է` մինչև վերջինիս հայտնաբերելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։
13.12.2016թ. Էդգար Գրիգորյանը բերման է ենթարկվել և ներկայացվել նախաքննության մարմին, որի կապակցությամբ որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին։
07.02.2017թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
10.02.2017թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանիª 04.07.2017թ. դատավճռով վճռվել է.
ՙԷդգար Հարությունի Գրիգորյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Էդգար Գրիգորյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից, որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ կենտրոնական բանկի համապատասխան ստորաբաժանմանը դեռևս մինչդատական վարույթից ի պահ հանձնված` թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրված ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքից պատրաստված առարկաները հանձնել տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈՒՎԿ ՓԲ ընկերությանը` ի տնօրինությունը` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ՚ ՓԲ ընկերության ներկայացուցչի ներկայացրած 5.885.000 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն` 1.141.995 (մեկ միլիոն հարյուր քառասունմեկ հազար իննը հարյուր իննսունհինգ) ՀՀ դրամի չափով, այդ գումարը, որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում, բռնագանձել քաղաքացիական պատասխանող Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ տուժողի (քաղաքացիական հայցվորի)։
Որպես դատական ծախս` Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախարարության (ՀՀ պետական բյուջեի) բռնագանձել 370.980 (երեք հարյուր յոթանասուն հազար ինը հարյուր ութսուն) ՀՀ դրամ գումար՚:
Վերոնշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Լ.Բալյանը:
Վերաքննիչ դատարանիª 09.08.2017թ. որոշմամբ Լ.Բալյանի վերաքննիչ բողոքը թողնվել է առանց քննության` վերաքննիչ բողոք բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ:
Վերոգրյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել նաև ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը՝ միաժամանակ միջնորդելով հարգելի ճանաչել վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 23.08.2017թ. որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանի միջնորդությունը մերժվել է, իսկ վերաքննիչ բողոքը թողնվել է առանց քննության՝ ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ:
28.08.2017թ. ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը միջնորդություն է ներկայացրել Դատարան՝ խնդրելով հարգելի համարել և վերականգնել Դատարանի 04.07.2017թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը:
Դատարան 07.09.2017թ. որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանի միջնորդությունը մերժվել է:
Վերոնշյալ որոշման դեմ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը ներկայացրել է վերաքննիչ բողոք
Վերաքննիչ դատարանի` 03.10.2017թ. որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 23.08.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 և 03.10.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 որոշումների դեմ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը բերել է վճռաբեկ բողոքներ, որոնք Վճռաբեկ դատարանի որոշումներով վարույթ են ընդունվել: Միաժամանակ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 և թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 գործերը միացվել են մեկ վարույթում՝ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 համարի տակ:
Վճռաբեկ դատարանիª12.01.2018թ. որոշմամբ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքները բավարարվել են և գործն ուղարկվել է նույն դատարան այլ կազմով նոր քննության:
Վերաքննիչ դատարանիª 01.10.2018թ. որոշմամբ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ստացվել:
2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով այն բանի համար, որ նա. ՙ2014թ. նոյեմբերի 04-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում միասնական հանցավոր դիտավորությամբ միավորված խաբեությամբ հափշտակել է ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ունիվերսալ վարկային կազմակերպությանը պատկանող խոշոր չափրիª 1.441.995 ՀՀ դրամ գումարները:
Այսպես.
Էդգար Հարութունի Գրիգորյանը հանդիսանալով ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության մշտական հաճախորդ 2014թ. նոյեմբերի 04-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում թվով 20 վարկային պայմանագրերով ՙՖաստ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ունիվերսալ վարկային կազմակերպության Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի 29/33 հասցեում գործող ՙՏիգրան Մեծ՚ և Երևան քաղաքի Խորենացի 24-րդ հասցեում գործող ՙԽորենացի՚ մասնաճյուղերում չարաշահելով ընկերության ոսկերիչ գնահատողներ Արտակ Ստեփանյանի, Արա Մելքոնյանի, Արտյոմ Նավոյանի և Ալբերտ Թումանյանի վստահությունը՝ գրավադրել է ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքից պատրաստված 3.995.005 ՀՀ դրամ արժողության կախազարդեր և ձուլամետաղներ, դրանք խաբեությամբ ներկայացրել է որպես 585 հարգի ոսկյա, ստացել է վարկեր ընդհանուր 5.437.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով, ապա չկատարելով վարկային պայմանագրերով ստանձնած պարտավորու-թյունները, խարդախությամբ հափշտակել է ընկերությանը պատկանող խոշոր չափերի 1.441.995 ՀՀ դրամ գումարները՚։
Դատարանը դատական ակտի ՙապացույցների հետազոտում և գնահատում՚ բաժնում նշել է հետևյալը.
ՙ(…) Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատա-րանը հաստատված համարեց այն, որ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանը 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում խաբեությամբ և տուժողի աշխատակիցների վստահությունը չարաշահելու եղանակներով միասնական հանցավոր դիտավորությամբ հափշտակել է խոշոր չափերի` 1.441.995 ՀՀ դրամ գումար, որպիսի գոր-ծողություններն արտահայտվել են հետևյալում.
Այսպես, Էդգար Գրիգորյանը, զբաղվելով ոսկերչությամբ և հանդիսանալով ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության մշտական և բարեխիղճ հաճախորդ, 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում այդ վարկային կազմակերպության Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի 29/33 հասցեում գործող ՙՏիգրան Մեծ՚ և Երևան քաղաքի Խորենացի 24-րդ հասցեում գործող ՙԽորենացի՚ մասնաճյուղեր ներկայանալով` չարաշահել է ընկերության ոսկերիչ-գնահատողներ Արտակ Ստեփանյանի, Արա Մելքոնյանի, Արտյոմ Նավոյանի և Ալբերտ Թումանյանի վստահությունը, ամբողջությամբ 585 հարգի ոսկուց լինելու անվան տակ ստուգման և կշռման համար նրանց է ներկայացրել, ապա գրավադրել արտաքնապես ամբողջությամբ ոսկուց, իրականում ոսկու, արծաթի, ինչպես նաև ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքից պատրաստված, այսինքն` էականորեն ցածրարժեք` 3.995.005 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ կախազարդեր և ձուլամետաղներ։ Բարեխիղճ մոլորության մեջ հայտնված և վերոնշյալ իրերը միայն մակերեսորեն ստուգած և գնահատած վերոնշյալ ոսկերիչ-գնահատողների գործողությունների հետևանքով Է.Գրիգորյանը թվով 20 վարկային պայմանագրերով ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության վերոնշյալ մասնաճյուղերից 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում որպես վարկ ստացել է ընդհանուր 5.437.000 ՀՀ դրամ գումար, որից արծաթի, ինչպես նաև ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքի գրավադրմամբ` 1.441.995 ՀՀ դրամ գումար, որը և խարդախությամբ հափշտակել է` ընկերությանը պատճառելով խոշոր չափերի նյութական վնաս։
Այսպիսով, Էդգար Գրիգորյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հարցաքննվելիս իրեն մեղավոր չճանաչեց, նշեց, որ զբաղվում է ադամանդների մշակմամբ, իր կողմից վերոնշյալ վարկային կազմակերպությունում գրավադրված զարդերը կամ դրանց կիսաֆաբրիկատները գնել էր անծանոթից, տեղյակ չէր, որ դրանք ամբողջությամբ ոսկուց չեն, դրանց համաձուլվածքի կազմում կան նաև ոչ թանկարժեք մետաղներ, այդ կերպ նաև հրաժարվեց մինչդատական վարույթի ընթացքում այդ հանգամանքի վերաբերյալ տված խոստովանական ցուցմունքից։ Նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ ցուցմունքների հավաստիությունն իր ստորագրությամբ հաստատել է` առանց դրանց բովանդակությանը ծանոթանալու, վստահելով քննիչին։
Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վերոնշյալ պատճառաբանություններն անհիմն են, հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ։ Այդ պատճառաբանությունը հերքվել, իսկ նրան առաջադրված մեղավորությունը հաստատվել է պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով.
Հրապարակված և հետազոտված` իր իսկ նախաքննական ցուցմունքով, համաձայն որի` ձեռք է բերել ոչ ամբողջությամբ ոսկուց պատրաստված ձուլամետաղներ, որոնք հետագայում խաբել և ներկայացրել է որպես ամբողջությամբ ոսկյա զարդեր` գրավադրելով ՙՖասթ Կրեդիտ՚ գրավատան ՙՏիգրան Մեծ՚ և ՙԽորենացի՚ մասնաճյուղերում, ապա` ստացել է զարդերի իրական արժեքը 1.441.995 ՀՀ դրամով գերազանցող 5.437.000 ՀՀ դրամի չափով վարկեր։ Հետագայում այդ վարկերը չի կարողացել մարել, ինչի հետևանքով ընկերությունը վերստին ստուգել և պարզել է, որ իր գրավադրած զարդերն ամբողջությամբ ոսկուց չեն։
Գնահատելով գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի դատաքննական և նախաքննական իրարամերժ ցուցմունքները` Դատարանը, ի հաշիվ դատաքննականի, առավել արժևորում է նախաքննականը` հաշվի առնելով, որ այն հաստատվում է պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված, ստորև ներկայացվող ապացույցների հետ համադրելու և գնահատելու արդյունքներով.
Վկա Արա Մելքոնյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության ՙՏիգրան Մեծ՚ մասնաճյուղում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Ամբաստանյալը գրավադրել է ոսկի, հետագայում պարզվել է, որ դրա մեջ այլ մետաղ կա։ Նշեց, որ այն ժամանակին որպես գրավ իրեն առաջարկված առարկաները ստուգել էր` առանց ծակելու, մակերեսորեն։ Դժվարացավ վերհիշել, թե երբ է վերոնշյալ հանգամանքը բացահայտվել։ Նշեց, որ հետագայում ևս հնարավոր է պարզել, թե ստուգված, գնահատված և գրավադրված առարկան վարկային կազմակերպության որ աշխատակցի կողմից է ստուգվել, ինչը հնարավոր է պարզել որպես գրավ ընդունված առարկաների փաթեթավորման վրա առկա գրառումների հիման վրա, ինչպես նաև վարկային պայմանագրով։ Բացառեց վարկային կազմակերպության աշխատողների կողմից որպես գրավ ընդունված առարկաները թեկուզ հետագայում փոխելու հնարավորությունը, նշեց, որ այդ առարկաներն անմիջապես հանձնվում և մշտապես պահվում են ընկերության պահոցում։
Նախաքննական հակասական ցուցմունքի հրապարակումից հետո` նշեց, որ չի հիշում, թե իրականում Է.Գրիգորյանն արդյոք առարկել է որպես գրավ առաջարկած զարդը ծակելու դեմ, թե` ոչ, մանրամասնեց, որ զարդը ծակելու և այդ կերպ վնասելու եղանակով ստուգելու անհրաժեշտություն առաջանում է բաղադրության շուրջ կասկած ծագելու դեպքում, հիմնականում` որպես գրավ առաջարկվող մեծ զարդերի պարագայում։ Նշեց, որ երբ հաճախորդը հրաժարվում է զարդը ծակելուց, կարող է այն չընդունել և նրա հետ վարկային պայմանագիր չկնքել։ Ի վերջո` նշեց, որ եթե նախաքննության ընթացքում նման ցուցմունք տվել է, ուրեմն Է.Գրիգորյանին առաջարկել է ծակել նրա կողմից որպես գրավ իրեն ներկայացված զարդերը։
Վկա Արտակ Ստեփանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությունում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Իր աշխատանքի ընթացքում ամբաստանյալի կողմից գրավադրվել են ոսկյա իրեր, սակայն հետագայում պարզվել է, որ դրանք ոչ լիովին են ոսկյա։ Զարդերը կեղծված են եղել մասնագիտորեն, դրա վրա առկա շերտը եղել է հաստ, ստուգել է քարով` առանց զարդերը ծակելու և վնասելու։ Վճարումները չկատարելուց հետո այդ զարդերի աճուրդի ժամանակ է կեղծիքը բացահայտվել։ Նշեց, որ զարդը ստուգելուց հետո այն տեղադրում է տոպրակի մեջ, տոպրակի վրա ստորագրում։ Տոպրակը մեկանգամյա օգտագործման է, բացելուց հետո հնարավոր չէ նորից փակել։ Նշեց, որ վարկային պայմանագրի հիման վրա հնարավոր է պարզել, թե ով է եղել գնահատողը, պարզել գրավի նկարագրությունը և այլն։ Տոպրակի վրա նշվում է պայմանագրի համարը, գումարի չափը, տոպրակը ստորագրվում է ոսկերչի և վարկառուի կողմից։ Եղել են դեպքեր, որ ինքը չի ստորագրել, բայց վարկառուի ստորագրությունը պարտադիր է։ Իմանալով, որ ամբաստանյալը իրենց մշտական հաճախորդն է` չի ցանկացել նրա ներկայացրած զարդը ծակել և վնասել։ Հայտնեց, որ եթե ինքը որոշում է, որ պետք է ծակվի, ծակվում է, սակայն հայտնեց, որ քիչ հավանական է, որ հաճախորդը ծակելու դեմ առարկի և այդ պայմաններում ինքն այդ գրավն ընդունի և նրա հետ վարկային պայմանագիր կնքի։ Նախաքննական հակասական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ հնարավոր է զարդը չծակելու հարցով մեկ անգամ ամբաստանյալի հետ ընդհանուր հայտարարի եկած լինեն, քանի որ ամբաստանյալը նախկինում նույնանման զարդեր է գրավադրել։ Նշեց, որ եթե նախաքննության ընթացքում հայտնել է, որ ինքը առաջարկել է ծակել, իսկ Էդգարը հրաժարվել է, ուրեմն այդպես էլ եղել է, քանի որ այն ժամանակ հիշողությունն ավելի թարմ էր։
Վկա Արտյոմ Նավոյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է ՙԽորենացի՚ մասնաճյուղում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Աշխատանքից ազատվելուց մի քանի ամիս անց ոստիկանությունից կանչել են, պարզվել է, որ իր կողմից որպես գրավ ընդունված որոշ զարդեր ոսկուց չեն։ Հայտնեց, որ այդ զարդերը ստուգել էր, սակայն խորությամբ չէր ծակել, ուստի չէր հաջողվել պարզել, որ դրանք ամբողջությամբ ոսկյա չեն։ Նշեց, որ ամբաստանյալին ճանաչում է որպես այդտեղ աշխատող ոսկերիչ, նա իրենց մոտ վարկեր է ունեցել, եթե վճարումներն ուշացրել է, զանգահարել և տեղեկացրել են, որից հետո նա եկել և վճարումները կատարել է։ Գրավադրվող զարդերը, որպես կանոն, ստուգել է` դրանք քարին քսելով, իսկ կասկածների դեպքում, հաճախորդի թույլտվության դեպքում` նաև ծակելով։ Նշեց, որ ամբաստանյալը երբևէ չի արգելել, որ նրա ներկայացրած զարդերը չծակի։ Ամբաստանյալի ներկայացրած զարդը մի քիչ ծակել է, տեսել է, որ ոսկի է։ Հայտնեց, որ եղել է դեպք, որ Էդգարին ասած լինեն, որ պիտի ծակեն, վերջինս համաձայնել է, որ մեկ հատը ծակեն։ Իր ընտրությամբ է մեկը ծակել, համոզվել, որ ոսկի է։ Նշեց, որ որպես գրավ ընդունվող զարդի տաշելը և այդ կերպ ստուգելը պարտադիր է, իսկ ծակելուց նախապես ստանում են անձից համաձայնությունը, եթե նա դրա դեմ առարկի, իրավունք ուներ հրաժարվել այն որպես գրավ ընդունելուց։ Հայտնեց նաև, որ եղել է դեպք, որ Էդգարի խնդրանքով զարդը չծակի և այն որպես գրավ ընդունի։
Վկա Ալբերտ Թումանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությունում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Վերջում է իրեն հայտնի դարձել, որ Էդգարի կողմից ներկայացրած զարդերը կեղծ են։ Դրանք զարդերի դետալներ էին, որոնցով, ըստ Էդգարի խոսքերի, նա պետք է զարդեր պատրաստեր։ Ինքը առաջարկել է ծակել, սակայն Էդգարը չի ցանկացել` ասելով, որ այն կփչանա, պիտի նորից տաշի և քանի որ Էդգարին ճանաչում էր որպես բարեխիղճ վարկառուի` դրանք առանց ծակելու է ընդունել։ Նշեց, որ գրավադրված զարդերը դրվում են տոպրակի մեջ, արդուկվում, իսկ բացելը հնարավոր է տոպրակը կտրելու միջոցով։ Հետո տվյալները պարունակող թուղթն է փակցվում, սակայն այն պոկելուց դեպքում դրա կեսը մնում է տոպրակի մեջ։ Հաճախորդը տոպրակի վրա ստորագրում է, իսկ իրենք այդ ժամանակ դեռևս չէին ստորագրում։
Վկա Վահե Լազարյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ ամբաստանյալն իր ընկերն է։ Նշեց, որ մասնագիտությամբ ոսկերիչ է։ Արտերկրից պատվեր է ունեցել, որ զարդ պատրաստի և ուղարկի, պատրաստել է, սակայն պատվերից հրաժարվել են։ Քանի որ Էդգարին գումար էր պարտք, նրան տեղյակ է պահել այդ զարդերի մասին, նա համաձայնել է դրանք վերցնել։ Հայտնեց, որ արտաքինից այդ զարդը ոսկուց էր, ներսից արծաթ էր։ Էդգարին տեղյակ չի պահել, թե դա ինչ է։ Էդգարի մայրը հիվանդ էր, նրան գումար էր անհրաժեշտ, ուստի Էդգարը իրենից խնդրել է գրավադնելու համար նրան ինչ-որ զարդեր տալ։ Էդգարին տեղյակ չի պահել, թե ինչ զարդ է, սակայն ասել է, որ անպայման այն գրավադրումից հանի։ Միայն վերջում է Էդգարին տեղեկացրել, թե դա ինչ զարդ է։ Էդգարին ասել է, որ այդ ժամանակավորապես է տալիս` վերադարձնելու պայմանով։ Գիտի, որ Էդգարն ինչ-որ տեղ քար տաշել է սովորել։ Էդգարին տեղյակ է պահել շատ ուշ։ Նախապես իմացել է, որ Էդգարը ինչ-որ մեկի մոտ պետք է այն գրավ դնի։ Հայտնեց, որ Էդգարին առաջարկել է, որ զարդը տանի ու ինչ-որ մարդու մոտ թողնի։ Պատվերը պետք է ուղարկեր Ղազախստան, սակայն չի ստացվել։ Էդգարին տվել է մոտ 6-7 նման զարդեր, որքան գիտի, դրանք բոլորն էլ Էդգարը գրավադրել է։
Հրապարակվեց և հետազոտվեց վկա Վ.Լազարյանի նախաքննական հակասական ցուց-մունքը, համաձայն որի` 2015թ. մարտին Էդգար Գրիգորյանին թվով 13 կեղծ կախազարդերը փո-խանցելիս նրան նախապես տեղեկացրել էր դրանց կեղծ լինելու վերաբերյալ։ Այդ և դատաքննական հակասական ցուցմունքների պատճառի վերաբերյալ որևէ մեկնաբանություն վկան դժվարացավ ներկայացնել։
Ամբաստանյալի մեղավորությունը Դատարանը հաստատված համարեց նաև դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների գնահատման արդյունքներով.
Դատանյութագիտական և դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416 և 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացություններով, համաձայն որոնց` գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի կողմից թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրած կախազարդերը ընդհանուր 3.995.005 ՀՀ դրամ արժողության են, պատրաստված են ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք (պղինձ-ցինկ) մետաղների համաձուլվածքից։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնավորապես`
- գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի և ՙՖասթ կրեդիտ կապիտալ՚ ունիվերսալ վարկային կազմակերպության ներկայացուցչի միջև 2014թ. նոյեմբերի 4-ին կնքված թիվ 15564934, 2014թ. նոյեմբերի 8-ի թիվ 15565295, 2014թ. նոյեմբերի 8-ին թիվ 12006103, 2014թ.նոյեմբերի 11-ին թիվ 15565550, 2014թ. նոյեմբերի 15-ի թիվ 15565985, 2014թ. նոյեմբերի 15-ի թիվ 12006309, 2014թ. նոյեմբերի 17-ի թիվ 15566165, 2014թ. նոյեմբերի 18-ի թիվ 15566345, 2014թ. նոյեմբերի 19-ի թիվ 12006448, 2014թ. նոյեմբերի 19-ի թիվ 15566494, 2014թ. նոյեմբերի 22-ի թիվ 12006579, 2014թ. նոյեմբերի 23-ի թիվ 15566838, 2014թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 15566846, 2014թ. նոյեմբերի 25-ի թիվ 15567022, 2014թ. նոյեմբերի 26-ի թիվ 12006705, 2014թ. նոյեմբերի 27-ի թիվ 15567126, 2014թ. դեկտեմբերի 5-ի թիվ 15567896, 2015թ. մարտի 4-ի թիվ 15574536, 2015թ. մարտի 14-ի թիվ 15575221 և 2015թ. մարտի 16-ի թիվ 15575333 վարկային պայմանագրերով, որոնց համաձայն` վարկառու և միաժամանակ գրավատու Էդգար Գրիգորյանը իբրև թե ամբողջությամբ ոսկուց զարդերի կամ դրանց կիսաֆաբրիկատների գրավադրմամբ խաբեությամբ և վերոնշյալ վարկային կազմակերպության ոսկերիչ-գնահատողների վստահությունը չարաշահելու եղանակներով 1 տարի ժամկետում մաս-մաս մարելու պայմանով որպես վարկ ստացել է գումարներ, որոնք այնուհետև խարդախությամբ հափշտակել է։
-ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲ ընկերությունից 2017թ. հունվարի 9-ին ստացված թիվ Ե-16/12/21-02 գրությամբ, համաձայն որի` վերոնշյալ 20 վարկային պայմանագրերից յուրաքանչյուրով ստանձնած պարտավորությունները գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը կատարել է ընդամենը մեկական անգամ, այն էլ` միայն 15-ի վարկային պայմանագրերի շրջանակներում։
Դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ թույլատրելի և վերաբերել ապացույցների ամբող-ջությունն ինքնին բավարար է վերագրված արարքում գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի մեղավորությունը փաստելու և հաստատված համարելու համար։
Ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի մեղադրանքի և մեղադրական եզրակացության հիմքում մեղադրող կողմը դրել էր իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ կենտրոնական բանկին ի պահ հանձնված թվով 20 վարկային պայմանագրերի շրջանակներում գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի գրավադրած առարկաները, որոնք, կողմերի, այդ թվում` պաշտպանական կողմի դիրքորոշումները հաշվի առնելով, Դատարանը չէր պահանջել և դատարանում չէր հետազոտել։
Դատարանը, այնուամենայնիվ, պատշաճ կարգով ձեռք բերված և գործին կցված իրեղեն ապացույցների առկայության փաստն արձանագրելով, հաշվի առնելով պաշտպանական կողմի դիրքորոշման էական փոփոխությունը (ինչը դրսևորվեց պաշտպանական ճառերում, ամբաստանյալի կողմից` նաև վերջին խոսքում), դրանք Դատարանը չհետազոտելու հանգամանքը, այդ ապացույցը սույն դատական ակտի հիմքում չի դնում` բավարարվելով թույլատրելի և վերաբերելի այդ ապացույցի փորձագիտական հետազոտման վերաբերյալ դատանյութագիտական և դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416 և 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացությունների հետևություններով։
(…)՚:
Դատարանը կատարել է հետևյալ իրավական վերլուծությունը.
ՙԳնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակներով կատարել է ուրիշի գույքի խոշոր չափերի հափշտակություն` խարդախություն, այսինքն` հանցավոր արարք« որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` նա քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթակա է այդ հոդվածի վերոնշյալ մասով և կետով։
(…)՚:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոք բերած անձըª ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը նշել է, որ քրեական գործով չի ապացուցվել իր մասնակցությունը մեղսագրվող արարքի կատարմանը և չի պարզվել կեղծ ոսկյա ձուլակտորների ձեռքբերման աղբյուրը, ինչպես նաև իրեն այդ ձուլակտորները իրացնող անձի ինքնությունը։ Ինչպես մեղադրողը, այնպես էլ քննիչը քրեական գործում առկա փաստական տվյալները օբեկտիվորեն չեն գնահատել, տուժող կողմի ցուցմունքներին մյուս ապացուցների նկատմամբ տրվել է առավել նշանակություն ինչի արդյունքում բազմաթիվ չփարատված կասկածներ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չեն հետազոտվել։ Անդրադառնալով Դատարանի պատճառաբանությանն այն մասին, որ իր ներկայացրած պատճառաբանություններն անարժանահավատ են, չեն համապատասխանում քրեական գործի քննությամբ ձեռք բերված փաստական տվյալներին և նպատակ են հետապնդում խուսափել կատարած արարքի համարժեք քրեական պատասխանատվությունից, և հերքվել են քրեական գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցներով, անհիմն է, որովհետև այն ոչնչով փաստարկված չէ։ Նշված ցուցմունքների արժանահավատության հարցը քննարկելիս անհրաժեշտ է դրանք համադրել և գնահատության ենթարկվել գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցների հետ համատեղ։
Հաշվի առնելով, որ իր արարքում բացակայում է հանցակազմը և հայցապահանջը հիմնավորող ապացույցներ քրեական գործում առկա չեն, ամբաստանյալը նշել է, որ հօգուտ ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությանը որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում, 1.141.995 ՀՀ դրամի չափով գումար բռնագանձելու վերաբերյալ քաղաքացիական հայցը պետք է թողնել առանց քննության։
Վերոգրյալ հիմնավորումներով ամբաստանյալը խնդրել է. ՙԲեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործով 04.07.2017թ. կայացրած դատավճիռը, ճանաչել իմ անմեղությունը և ինձ արդարացնելª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջª իմ մասնակցությունը ապացուցված չլինելու արդյունքում՚:
4.Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Վերաքննիչ դատարանում պաշտպանը նշեց, որ չեն պնդում վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց չանդրադառնալ վերաքննիչ բողոքի հիմքերին և հիմնավորումներին և միջնորդեց Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ կիրառել ՙԷրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին՚ 2018թ. նոյեմբերի 1-ին ընդունված ՀՀ օրենքը և նրան ազատել նշանակված պատժից:
Ամբաստանյալը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը:
Տուժողի ներկայացուցիչը չառարկեց:
5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Քանի որ պաշտպանական կողմը, ըստ էության, բողոքը չպնդեց, խնդրեց բողոքի հիմքերին և հիմնավորումներին չանդրադառնալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` առանց անդրադառնալու դրա հիմքերին և հիմնավորումներին և վիճարկվող դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ 01.11.2018թ. ՀՀ ԱԺ կողմից ընդունված համաներման մասին ՀՀ օրենքի կիրառմանը, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է հետևյալ.
Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ կիրառելի է ՙԷրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին՚ ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2018թ. նոյեմբերի 1-ի թիվ ՀՕ-414-Ն օրենքը (այսուհետ նաև` Համաներման մասին օրենք)` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 04.07.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղսագրված արարքը Էդգար Գրիգորյանը կատարել է 2014թ. նոյեմբերի 04-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում: Համաձայն ՀՀ ոստիկանության ԻԿ կենտրոնի կողմից 15.11.2018թ. տրված տեղեկանքի / ձև 8/ ` Էդգար Գրիգորյանը նախկինում դատված չի եղել: Վերը նշված դատավճռով մեղսագրված արարքը կատարելուց հետո մինչև օրս որևէ նոր հանցավոր արարք չի կատարել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82 հոդվածի համաձայն`
ՙՀանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը՚:
Համաներման մասին օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` Համաներման մասին օրենքը կարգավորում է 2018թ. հոկտեմբերի 21-ը ներառյալ հանցագործություն կատարելու մեջ կասկածվող, մեղադրվող կամ հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ համաներում հայտարարելու հետ կապված հարաբերությունները։
Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` համաներում հայտարարելով՝ պատժից պետք է ազատել առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի դատապարտված անձանց:
Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասում սահմանված են այն դեպքերը, որոնց առկայության պայմաններում օրենսդիրը բացառել է համաներման ակտի կիրառումը: Մասնավորապես` Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 5-րդ կետում թվարկված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի այն գլուխները, հոդվածները և հոդվածների մասերը, որոնցով նախատեսված արարքները կատարած անձանց նկատմամբ համաներումը կիրառելի չէ: Սակայն հարկ է նկատել, որ թվարկված գլուխների, հոդվածների և հոդվածների մասերի շարքից բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը, այսինքն` նշված հոդվածով նախատեսված արարք կատարած անձանց նկատմամբ համաներման կիրառումը սահմանափակված չէ:
Սույն քրեական գործի նյութերում բացակայում են նաև Համաներման մասին օրենքի մեջ նշված այն սահմանափակումները, որոնք կարող են արգելք հանդիսանալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի կիրառման համար:
Համաներման մասին օրենքի 4-րդ հոդվածի 9-րդ մասի 1-ին կետի ՙա՚ ենթակետի համաձայն` Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի կիրառումը վերապահված է Վերաքննիչ դատարանին, քանի որ նրա վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը մինչև Համաներման մասին օրենքի ուժի մեջ մտնելը, օրինական ուժ չի ստացել:
Ամփոփելով` Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ Էդգար Գրիգորյանին պետք է ազատել թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Դատարանի 04.07.2017թ. դատավճռով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 361.1, 393-394 հոդվածներով և Համաներման մասին օրենքի 4-րդ հոդվածով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 04.07.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Էդգար Հարությունի Գրիգորյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով թողնել անփոփոխ:
ՙԷրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին՚ 2018թ. նոյեմբերի 1-ին ընդունված ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանին ազատել վերը նշված դատավճռովª 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժից:
Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց ստորագրությունըª չհեռանալու մասին վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ `Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահող դատավոր` Ն.Հովակիմյան
դատավորներ` Ա.Ազարյան
Ռ.Բարսեղյան
քարտուղարությամբ` Ա.Ավետիսյանի
մասնակցությամբ`
պաշտպանª Լ.Բալյանի
ամբաստանյալª Է.Գրիգորյանի
տուժողի ներկայացուցիչներª Ֆ.Սարգսյանի
Մ.Հայրապետյանի
30.11.2018թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի վերաբերյալª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաևª Դատարան) 04.07.2017թ. դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
23.06.2015թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 15119215 քրեական գործը։
18.04.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
25.04.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
15.08.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
15.08.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշումներով մեղադրյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում, իսկ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև վերջինիս հայտնաբերելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։
04.10.2016թ. հետախուզվող Էդգար Գրիգորյանը ինքնակամ ներկայացել է նախաքննական մարմին, որի կապակցությամբ որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին։
24.11.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշումներով Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ կրկին հայտարարվել է հետախուզում, իսկ քրեական գործի վարույթը վերստին կասեցվել է` մինչև վերջինիս հայտնաբերելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։
13.12.2016թ. Էդգար Գրիգորյանը բերման է ենթարկվել և ներկայացվել նախաքննության մարմին, որի կապակցությամբ որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին։
07.02.2017թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
10.02.2017թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանիª 04.07.2017թ. դատավճռով վճռվել է.
ՙԷդգար Հարությունի Գրիգորյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Էդգար Գրիգորյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից, որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ կենտրոնական բանկի համապատասխան ստորաբաժանմանը դեռևս մինչդատական վարույթից ի պահ հանձնված` թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրված ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքից պատրաստված առարկաները հանձնել տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈՒՎԿ ՓԲ ընկերությանը` ի տնօրինությունը` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ՚ ՓԲ ընկերության ներկայացուցչի ներկայացրած 5.885.000 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն` 1.141.995 (մեկ միլիոն հարյուր քառասունմեկ հազար իննը հարյուր իննսունհինգ) ՀՀ դրամի չափով, այդ գումարը, որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում, բռնագանձել քաղաքացիական պատասխանող Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ տուժողի (քաղաքացիական հայցվորի)։
Որպես դատական ծախս` Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախարարության (ՀՀ պետական բյուջեի) բռնագանձել 370.980 (երեք հարյուր յոթանասուն հազար ինը հարյուր ութսուն) ՀՀ դրամ գումար՚:
Վերոնշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Լ.Բալյանը:
Վերաքննիչ դատարանիª 09.08.2017թ. որոշմամբ Լ.Բալյանի վերաքննիչ բողոքը թողնվել է առանց քննության` վերաքննիչ բողոք բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ:
Վերոգրյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել նաև ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը՝ միաժամանակ միջնորդելով հարգելի ճանաչել վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 23.08.2017թ. որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանի միջնորդությունը մերժվել է, իսկ վերաքննիչ բողոքը թողնվել է առանց քննության՝ ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ:
28.08.2017թ. ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը միջնորդություն է ներկայացրել Դատարան՝ խնդրելով հարգելի համարել և վերականգնել Դատարանի 04.07.2017թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը:
Դատարան 07.09.2017թ. որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանի միջնորդությունը մերժվել է:
Վերոնշյալ որոշման դեմ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը ներկայացրել է վերաքննիչ բողոք
Վերաքննիչ դատարանի` 03.10.2017թ. որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 23.08.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 և 03.10.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 որոշումների դեմ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը բերել է վճռաբեկ բողոքներ, որոնք Վճռաբեկ դատարանի որոշումներով վարույթ են ընդունվել: Միաժամանակ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 և թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 գործերը միացվել են մեկ վարույթում՝ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 համարի տակ:
Վճռաբեկ դատարանիª12.01.2018թ. որոշմամբ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքները բավարարվել են և գործն ուղարկվել է նույն դատարան այլ կազմով նոր քննության:
Վերաքննիչ դատարանիª 01.10.2018թ. որոշմամբ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ստացվել:
2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով այն բանի համար, որ նա. ՙ2014թ. նոյեմբերի 04-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում միասնական հանցավոր դիտավորությամբ միավորված խաբեությամբ հափշտակել է ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ունիվերսալ վարկային կազմակերպությանը պատկանող խոշոր չափրիª 1.441.995 ՀՀ դրամ գումարները:
Այսպես.
Էդգար Հարութունի Գրիգորյանը հանդիսանալով ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության մշտական հաճախորդ 2014թ. նոյեմբերի 04-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում թվով 20 վարկային պայմանագրերով ՙՖաստ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ունիվերսալ վարկային կազմակերպության Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի 29/33 հասցեում գործող ՙՏիգրան Մեծ՚ և Երևան քաղաքի Խորենացի 24-րդ հասցեում գործող ՙԽորենացի՚ մասնաճյուղերում չարաշահելով ընկերության ոսկերիչ գնահատողներ Արտակ Ստեփանյանի, Արա Մելքոնյանի, Արտյոմ Նավոյանի և Ալբերտ Թումանյանի վստահությունը՝ գրավադրել է ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքից պատրաստված 3.995.005 ՀՀ դրամ արժողության կախազարդեր և ձուլամետաղներ, դրանք խաբեությամբ ներկայացրել է որպես 585 հարգի ոսկյա, ստացել է վարկեր ընդհանուր 5.437.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով, ապա չկատարելով վարկային պայմանագրերով ստանձնած պարտավորու-թյունները, խարդախությամբ հափշտակել է ընկերությանը պատկանող խոշոր չափերի 1.441.995 ՀՀ դրամ գումարները՚։
Դատարանը դատական ակտի ՙապացույցների հետազոտում և գնահատում՚ բաժնում նշել է հետևյալը.
ՙ(…) Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատա-րանը հաստատված համարեց այն, որ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանը 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում խաբեությամբ և տուժողի աշխատակիցների վստահությունը չարաշահելու եղանակներով միասնական հանցավոր դիտավորությամբ հափշտակել է խոշոր չափերի` 1.441.995 ՀՀ դրամ գումար, որպիսի գոր-ծողություններն արտահայտվել են հետևյալում.
Այսպես, Էդգար Գրիգորյանը, զբաղվելով ոսկերչությամբ և հանդիսանալով ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության մշտական և բարեխիղճ հաճախորդ, 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում այդ վարկային կազմակերպության Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի 29/33 հասցեում գործող ՙՏիգրան Մեծ՚ և Երևան քաղաքի Խորենացի 24-րդ հասցեում գործող ՙԽորենացի՚ մասնաճյուղեր ներկայանալով` չարաշահել է ընկերության ոսկերիչ-գնահատողներ Արտակ Ստեփանյանի, Արա Մելքոնյանի, Արտյոմ Նավոյանի և Ալբերտ Թումանյանի վստահությունը, ամբողջությամբ 585 հարգի ոսկուց լինելու անվան տակ ստուգման և կշռման համար նրանց է ներկայացրել, ապա գրավադրել արտաքնապես ամբողջությամբ ոսկուց, իրականում ոսկու, արծաթի, ինչպես նաև ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքից պատրաստված, այսինքն` էականորեն ցածրարժեք` 3.995.005 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ կախազարդեր և ձուլամետաղներ։ Բարեխիղճ մոլորության մեջ հայտնված և վերոնշյալ իրերը միայն մակերեսորեն ստուգած և գնահատած վերոնշյալ ոսկերիչ-գնահատողների գործողությունների հետևանքով Է.Գրիգորյանը թվով 20 վարկային պայմանագրերով ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության վերոնշյալ մասնաճյուղերից 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում որպես վարկ ստացել է ընդհանուր 5.437.000 ՀՀ դրամ գումար, որից արծաթի, ինչպես նաև ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքի գրավադրմամբ` 1.441.995 ՀՀ դրամ գումար, որը և խարդախությամբ հափշտակել է` ընկերությանը պատճառելով խոշոր չափերի նյութական վնաս։
Այսպիսով, Էդգար Գրիգորյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հարցաքննվելիս իրեն մեղավոր չճանաչեց, նշեց, որ զբաղվում է ադամանդների մշակմամբ, իր կողմից վերոնշյալ վարկային կազմակերպությունում գրավադրված զարդերը կամ դրանց կիսաֆաբրիկատները գնել էր անծանոթից, տեղյակ չէր, որ դրանք ամբողջությամբ ոսկուց չեն, դրանց համաձուլվածքի կազմում կան նաև ոչ թանկարժեք մետաղներ, այդ կերպ նաև հրաժարվեց մինչդատական վարույթի ընթացքում այդ հանգամանքի վերաբերյալ տված խոստովանական ցուցմունքից։ Նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ ցուցմունքների հավաստիությունն իր ստորագրությամբ հաստատել է` առանց դրանց բովանդակությանը ծանոթանալու, վստահելով քննիչին։
Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վերոնշյալ պատճառաբանություններն անհիմն են, հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ։ Այդ պատճառաբանությունը հերքվել, իսկ նրան առաջադրված մեղավորությունը հաստատվել է պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով.
Հրապարակված և հետազոտված` իր իսկ նախաքննական ցուցմունքով, համաձայն որի` ձեռք է բերել ոչ ամբողջությամբ ոսկուց պատրաստված ձուլամետաղներ, որոնք հետագայում խաբել և ներկայացրել է որպես ամբողջությամբ ոսկյա զարդեր` գրավադրելով ՙՖասթ Կրեդիտ՚ գրավատան ՙՏիգրան Մեծ՚ և ՙԽորենացի՚ մասնաճյուղերում, ապա` ստացել է զարդերի իրական արժեքը 1.441.995 ՀՀ դրամով գերազանցող 5.437.000 ՀՀ դրամի չափով վարկեր։ Հետագայում այդ վարկերը չի կարողացել մարել, ինչի հետևանքով ընկերությունը վերստին ստուգել և պարզել է, որ իր գրավադրած զարդերն ամբողջությամբ ոսկուց չեն։
Գնահատելով գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի դատաքննական և նախաքննական իրարամերժ ցուցմունքները` Դատարանը, ի հաշիվ դատաքննականի, առավել արժևորում է նախաքննականը` հաշվի առնելով, որ այն հաստատվում է պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված, ստորև ներկայացվող ապացույցների հետ համադրելու և գնահատելու արդյունքներով.
Վկա Արա Մելքոնյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության ՙՏիգրան Մեծ՚ մասնաճյուղում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Ամբաստանյալը գրավադրել է ոսկի, հետագայում պարզվել է, որ դրա մեջ այլ մետաղ կա։ Նշեց, որ այն ժամանակին որպես գրավ իրեն առաջարկված առարկաները ստուգել էր` առանց ծակելու, մակերեսորեն։ Դժվարացավ վերհիշել, թե երբ է վերոնշյալ հանգամանքը բացահայտվել։ Նշեց, որ հետագայում ևս հնարավոր է պարզել, թե ստուգված, գնահատված և գրավադրված առարկան վարկային կազմակերպության որ աշխատակցի կողմից է ստուգվել, ինչը հնարավոր է պարզել որպես գրավ ընդունված առարկաների փաթեթավորման վրա առկա գրառումների հիման վրա, ինչպես նաև վարկային պայմանագրով։ Բացառեց վարկային կազմակերպության աշխատողների կողմից որպես գրավ ընդունված առարկաները թեկուզ հետագայում փոխելու հնարավորությունը, նշեց, որ այդ առարկաներն անմիջապես հանձնվում և մշտապես պահվում են ընկերության պահոցում։
Նախաքննական հակասական ցուցմունքի հրապարակումից հետո` նշեց, որ չի հիշում, թե իրականում Է.Գրիգորյանն արդյոք առարկել է որպես գրավ առաջարկած զարդը ծակելու դեմ, թե` ոչ, մանրամասնեց, որ զարդը ծակելու և այդ կերպ վնասելու եղանակով ստուգելու անհրաժեշտություն առաջանում է բաղադրության շուրջ կասկած ծագելու դեպքում, հիմնականում` որպես գրավ առաջարկվող մեծ զարդերի պարագայում։ Նշեց, որ երբ հաճախորդը հրաժարվում է զարդը ծակելուց, կարող է այն չընդունել և նրա հետ վարկային պայմանագիր չկնքել։ Ի վերջո` նշեց, որ եթե նախաքննության ընթացքում նման ցուցմունք տվել է, ուրեմն Է.Գրիգորյանին առաջարկել է ծակել նրա կողմից որպես գրավ իրեն ներկայացված զարդերը։
Վկա Արտակ Ստեփանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությունում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Իր աշխատանքի ընթացքում ամբաստանյալի կողմից գրավադրվել են ոսկյա իրեր, սակայն հետագայում պարզվել է, որ դրանք ոչ լիովին են ոսկյա։ Զարդերը կեղծված են եղել մասնագիտորեն, դրա վրա առկա շերտը եղել է հաստ, ստուգել է քարով` առանց զարդերը ծակելու և վնասելու։ Վճարումները չկատարելուց հետո այդ զարդերի աճուրդի ժամանակ է կեղծիքը բացահայտվել։ Նշեց, որ զարդը ստուգելուց հետո այն տեղադրում է տոպրակի մեջ, տոպրակի վրա ստորագրում։ Տոպրակը մեկանգամյա օգտագործման է, բացելուց հետո հնարավոր չէ նորից փակել։ Նշեց, որ վարկային պայմանագրի հիման վրա հնարավոր է պարզել, թե ով է եղել գնահատողը, պարզել գրավի նկարագրությունը և այլն։ Տոպրակի վրա նշվում է պայմանագրի համարը, գումարի չափը, տոպրակը ստորագրվում է ոսկերչի և վարկառուի կողմից։ Եղել են դեպքեր, որ ինքը չի ստորագրել, բայց վարկառուի ստորագրությունը պարտադիր է։ Իմանալով, որ ամբաստանյալը իրենց մշտական հաճախորդն է` չի ցանկացել նրա ներկայացրած զարդը ծակել և վնասել։ Հայտնեց, որ եթե ինքը որոշում է, որ պետք է ծակվի, ծակվում է, սակայն հայտնեց, որ քիչ հավանական է, որ հաճախորդը ծակելու դեմ առարկի և այդ պայմաններում ինքն այդ գրավն ընդունի և նրա հետ վարկային պայմանագիր կնքի։ Նախաքննական հակասական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ հնարավոր է զարդը չծակելու հարցով մեկ անգամ ամբաստանյալի հետ ընդհանուր հայտարարի եկած լինեն, քանի որ ամբաստանյալը նախկինում նույնանման զարդեր է գրավադրել։ Նշեց, որ եթե նախաքննության ընթացքում հայտնել է, որ ինքը առաջարկել է ծակել, իսկ Էդգարը հրաժարվել է, ուրեմն այդպես էլ եղել է, քանի որ այն ժամանակ հիշողությունն ավելի թարմ էր։
Վկա Արտյոմ Նավոյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է ՙԽորենացի՚ մասնաճյուղում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Աշխատանքից ազատվելուց մի քանի ամիս անց ոստիկանությունից կանչել են, պարզվել է, որ իր կողմից որպես գրավ ընդունված որոշ զարդեր ոսկուց չեն։ Հայտնեց, որ այդ զարդերը ստուգել էր, սակայն խորությամբ չէր ծակել, ուստի չէր հաջողվել պարզել, որ դրանք ամբողջությամբ ոսկյա չեն։ Նշեց, որ ամբաստանյալին ճանաչում է որպես այդտեղ աշխատող ոսկերիչ, նա իրենց մոտ վարկեր է ունեցել, եթե վճարումներն ուշացրել է, զանգահարել և տեղեկացրել են, որից հետո նա եկել և վճարումները կատարել է։ Գրավադրվող զարդերը, որպես կանոն, ստուգել է` դրանք քարին քսելով, իսկ կասկածների դեպքում, հաճախորդի թույլտվության դեպքում` նաև ծակելով։ Նշեց, որ ամբաստանյալը երբևէ չի արգելել, որ նրա ներկայացրած զարդերը չծակի։ Ամբաստանյալի ներկայացրած զարդը մի քիչ ծակել է, տեսել է, որ ոսկի է։ Հայտնեց, որ եղել է դեպք, որ Էդգարին ասած լինեն, որ պիտի ծակեն, վերջինս համաձայնել է, որ մեկ հատը ծակեն։ Իր ընտրությամբ է մեկը ծակել, համոզվել, որ ոսկի է։ Նշեց, որ որպես գրավ ընդունվող զարդի տաշելը և այդ կերպ ստուգելը պարտադիր է, իսկ ծակելուց նախապես ստանում են անձից համաձայնությունը, եթե նա դրա դեմ առարկի, իրավունք ուներ հրաժարվել այն որպես գրավ ընդունելուց։ Հայտնեց նաև, որ եղել է դեպք, որ Էդգարի խնդրանքով զարդը չծակի և այն որպես գրավ ընդունի։
Վկա Ալբերտ Թումանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությունում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Վերջում է իրեն հայտնի դարձել, որ Էդգարի կողմից ներկայացրած զարդերը կեղծ են։ Դրանք զարդերի դետալներ էին, որոնցով, ըստ Էդգարի խոսքերի, նա պետք է զարդեր պատրաստեր։ Ինքը առաջարկել է ծակել, սակայն Էդգարը չի ցանկացել` ասելով, որ այն կփչանա, պիտի նորից տաշի և քանի որ Էդգարին ճանաչում էր որպես բարեխիղճ վարկառուի` դրանք առանց ծակելու է ընդունել։ Նշեց, որ գրավադրված զարդերը դրվում են տոպրակի մեջ, արդուկվում, իսկ բացելը հնարավոր է տոպրակը կտրելու միջոցով։ Հետո տվյալները պարունակող թուղթն է փակցվում, սակայն այն պոկելուց դեպքում դրա կեսը մնում է տոպրակի մեջ։ Հաճախորդը տոպրակի վրա ստորագրում է, իսկ իրենք այդ ժամանակ դեռևս չէին ստորագրում։
Վկա Վահե Լազարյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ ամբաստանյալն իր ընկերն է։ Նշեց, որ մասնագիտությամբ ոսկերիչ է։ Արտերկրից պատվեր է ունեցել, որ զարդ պատրաստի և ուղարկի, պատրաստել է, սակայն պատվերից հրաժարվել են։ Քանի որ Էդգարին գումար էր պարտք, նրան տեղյակ է պահել այդ զարդերի մասին, նա համաձայնել է դրանք վերցնել։ Հայտնեց, որ արտաքինից այդ զարդը ոսկուց էր, ներսից արծաթ էր։ Էդգարին տեղյակ չի պահել, թե դա ինչ է։ Էդգարի մայրը հիվանդ էր, նրան գումար էր անհրաժեշտ, ուստի Էդգարը իրենից խնդրել է գրավադնելու համար նրան ինչ-որ զարդեր տալ։ Էդգարին տեղյակ չի պահել, թե ինչ զարդ է, սակայն ասել է, որ անպայման այն գրավադրումից հանի։ Միայն վերջում է Էդգարին տեղեկացրել, թե դա ինչ զարդ է։ Էդգարին ասել է, որ այդ ժամանակավորապես է տալիս` վերադարձնելու պայմանով։ Գիտի, որ Էդգարն ինչ-որ տեղ քար տաշել է սովորել։ Էդգարին տեղյակ է պահել շատ ուշ։ Նախապես իմացել է, որ Էդգարը ինչ-որ մեկի մոտ պետք է այն գրավ դնի։ Հայտնեց, որ Էդգարին առաջարկել է, որ զարդը տանի ու ինչ-որ մարդու մոտ թողնի։ Պատվերը պետք է ուղարկեր Ղազախստան, սակայն չի ստացվել։ Էդգարին տվել է մոտ 6-7 նման զարդեր, որքան գիտի, դրանք բոլորն էլ Էդգարը գրավադրել է։
Հրապարակվեց և հետազոտվեց վկա Վ.Լազարյանի նախաքննական հակասական ցուց-մունքը, համաձայն որի` 2015թ. մարտին Էդգար Գրիգորյանին թվով 13 կեղծ կախազարդերը փո-խանցելիս նրան նախապես տեղեկացրել էր դրանց կեղծ լինելու վերաբերյալ։ Այդ և դատաքննական հակասական ցուցմունքների պատճառի վերաբերյալ որևէ մեկնաբանություն վկան դժվարացավ ներկայացնել։
Ամբաստանյալի մեղավորությունը Դատարանը հաստատված համարեց նաև դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների գնահատման արդյունքներով.
Դատանյութագիտական և դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416 և 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացություններով, համաձայն որոնց` գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի կողմից թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրած կախազարդերը ընդհանուր 3.995.005 ՀՀ դրամ արժողության են, պատրաստված են ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք (պղինձ-ցինկ) մետաղների համաձուլվածքից։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնավորապես`
- գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի և ՙՖասթ կրեդիտ կապիտալ՚ ունիվերսալ վարկային կազմակերպության ներկայացուցչի միջև 2014թ. նոյեմբերի 4-ին կնքված թիվ 15564934, 2014թ. նոյեմբերի 8-ի թիվ 15565295, 2014թ. նոյեմբերի 8-ին թիվ 12006103, 2014թ.նոյեմբերի 11-ին թիվ 15565550, 2014թ. նոյեմբերի 15-ի թիվ 15565985, 2014թ. նոյեմբերի 15-ի թիվ 12006309, 2014թ. նոյեմբերի 17-ի թիվ 15566165, 2014թ. նոյեմբերի 18-ի թիվ 15566345, 2014թ. նոյեմբերի 19-ի թիվ 12006448, 2014թ. նոյեմբերի 19-ի թիվ 15566494, 2014թ. նոյեմբերի 22-ի թիվ 12006579, 2014թ. նոյեմբերի 23-ի թիվ 15566838, 2014թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 15566846, 2014թ. նոյեմբերի 25-ի թիվ 15567022, 2014թ. նոյեմբերի 26-ի թիվ 12006705, 2014թ. նոյեմբերի 27-ի թիվ 15567126, 2014թ. դեկտեմբերի 5-ի թիվ 15567896, 2015թ. մարտի 4-ի թիվ 15574536, 2015թ. մարտի 14-ի թիվ 15575221 և 2015թ. մարտի 16-ի թիվ 15575333 վարկային պայմանագրերով, որոնց համաձայն` վարկառու և միաժամանակ գրավատու Էդգար Գրիգորյանը իբրև թե ամբողջությամբ ոսկուց զարդերի կամ դրանց կիսաֆաբրիկատների գրավադրմամբ խաբեությամբ և վերոնշյալ վարկային կազմակերպության ոսկերիչ-գնահատողների վստահությունը չարաշահելու եղանակներով 1 տարի ժամկետում մաս-մաս մարելու պայմանով որպես վարկ ստացել է գումարներ, որոնք այնուհետև խարդախությամբ հափշտակել է։
-ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲ ընկերությունից 2017թ. հունվարի 9-ին ստացված թիվ Ե-16/12/21-02 գրությամբ, համաձայն որի` վերոնշյալ 20 վարկային պայմանագրերից յուրաքանչյուրով ստանձնած պարտավորությունները գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը կատարել է ընդամենը մեկական անգամ, այն էլ` միայն 15-ի վարկային պայմանագրերի շրջանակներում։
Դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ թույլատրելի և վերաբերել ապացույցների ամբող-ջությունն ինքնին բավարար է վերագրված արարքում գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի մեղավորությունը փաստելու և հաստատված համարելու համար։
Ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի մեղադրանքի և մեղադրական եզրակացության հիմքում մեղադրող կողմը դրել էր իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ կենտրոնական բանկին ի պահ հանձնված թվով 20 վարկային պայմանագրերի շրջանակներում գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի գրավադրած առարկաները, որոնք, կողմերի, այդ թվում` պաշտպանական կողմի դիրքորոշումները հաշվի առնելով, Դատարանը չէր պահանջել և դատարանում չէր հետազոտել։
Դատարանը, այնուամենայնիվ, պատշաճ կարգով ձեռք բերված և գործին կցված իրեղեն ապացույցների առկայության փաստն արձանագրելով, հաշվի առնելով պաշտպանական կողմի դիրքորոշման էական փոփոխությունը (ինչը դրսևորվեց պաշտպանական ճառերում, ամբաստանյալի կողմից` նաև վերջին խոսքում), դրանք Դատարանը չհետազոտելու հանգամանքը, այդ ապացույցը սույն դատական ակտի հիմքում չի դնում` բավարարվելով թույլատրելի և վերաբերելի այդ ապացույցի փորձագիտական հետազոտման վերաբերյալ դատանյութագիտական և դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416 և 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացությունների հետևություններով։
(…)՚:
Դատարանը կատարել է հետևյալ իրավական վերլուծությունը.
ՙԳնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակներով կատարել է ուրիշի գույքի խոշոր չափերի հափշտակություն` խարդախություն, այսինքն` հանցավոր արարք« որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` նա քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթակա է այդ հոդվածի վերոնշյալ մասով և կետով։
(…)՚:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոք բերած անձըª ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը նշել է, որ քրեական գործով չի ապացուցվել իր մասնակցությունը մեղսագրվող արարքի կատարմանը և չի պարզվել կեղծ ոսկյա ձուլակտորների ձեռքբերման աղբյուրը, ինչպես նաև իրեն այդ ձուլակտորները իրացնող անձի ինքնությունը։ Ինչպես մեղադրողը, այնպես էլ քննիչը քրեական գործում առկա փաստական տվյալները օբեկտիվորեն չեն գնահատել, տուժող կողմի ցուցմունքներին մյուս ապացուցների նկատմամբ տրվել է առավել նշանակություն ինչի արդյունքում բազմաթիվ չփարատված կասկածներ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չեն հետազոտվել։ Անդրադառնալով Դատարանի պատճառաբանությանն այն մասին, որ իր ներկայացրած պատճառաբանություններն անարժանահավատ են, չեն համապատասխանում քրեական գործի քննությամբ ձեռք բերված փաստական տվյալներին և նպատակ են հետապնդում խուսափել կատարած արարքի համարժեք քրեական պատասխանատվությունից, և հերքվել են քրեական գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցներով, անհիմն է, որովհետև այն ոչնչով փաստարկված չէ։ Նշված ցուցմունքների արժանահավատության հարցը քննարկելիս անհրաժեշտ է դրանք համադրել և գնահատության ենթարկվել գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցների հետ համատեղ։
Հաշվի առնելով, որ իր արարքում բացակայում է հանցակազմը և հայցապահանջը հիմնավորող ապացույցներ քրեական գործում առկա չեն, ամբաստանյալը նշել է, որ հօգուտ ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությանը որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում, 1.141.995 ՀՀ դրամի չափով գումար բռնագանձելու վերաբերյալ քաղաքացիական հայցը պետք է թողնել առանց քննության։
Վերոգրյալ հիմնավորումներով ամբաստանյալը խնդրել է. ՙԲեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործով 04.07.2017թ. կայացրած դատավճիռը, ճանաչել իմ անմեղությունը և ինձ արդարացնելª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջª իմ մասնակցությունը ապացուցված չլինելու արդյունքում՚:
4.Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Վերաքննիչ դատարանում պաշտպանը նշեց, որ չեն պնդում վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց չանդրադառնալ վերաքննիչ բողոքի հիմքերին և հիմնավորումներին և միջնորդեց Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ կիրառել ՙԷրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին՚ 2018թ. նոյեմբերի 1-ին ընդունված ՀՀ օրենքը և նրան ազատել նշանակված պատժից:
Ամբաստանյալը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը:
Տուժողի ներկայացուցիչը չառարկեց:
5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Քանի որ պաշտպանական կողմը, ըստ էության, բողոքը չպնդեց, խնդրեց բողոքի հիմքերին և հիմնավորումներին չանդրադառնալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` առանց անդրադառնալու դրա հիմքերին և հիմնավորումներին և վիճարկվող դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ 01.11.2018թ. ՀՀ ԱԺ կողմից ընդունված համաներման մասին ՀՀ օրենքի կիրառմանը, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է հետևյալ.
Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ կիրառելի է ՙԷրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին՚ ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2018թ. նոյեմբերի 1-ի թիվ ՀՕ-414-Ն օրենքը (այսուհետ նաև` Համաներման մասին օրենք)` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 04.07.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղսագրված արարքը Էդգար Գրիգորյանը կատարել է 2014թ. նոյեմբերի 04-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում: Համաձայն ՀՀ ոստիկանության ԻԿ կենտրոնի կողմից 15.11.2018թ. տրված տեղեկանքի / ձև 8/ ` Էդգար Գրիգորյանը նախկինում դատված չի եղել: Վերը նշված դատավճռով մեղսագրված արարքը կատարելուց հետո մինչև օրս որևէ նոր հանցավոր արարք չի կատարել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82 հոդվածի համաձայն`
ՙՀանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը՚:
Համաներման մասին օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` Համաներման մասին օրենքը կարգավորում է 2018թ. հոկտեմբերի 21-ը ներառյալ հանցագործություն կատարելու մեջ կասկածվող, մեղադրվող կամ հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ համաներում հայտարարելու հետ կապված հարաբերությունները։
Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` համաներում հայտարարելով՝ պատժից պետք է ազատել առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի դատապարտված անձանց:
Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասում սահմանված են այն դեպքերը, որոնց առկայության պայմաններում օրենսդիրը բացառել է համաներման ակտի կիրառումը: Մասնավորապես` Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 5-րդ կետում թվարկված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի այն գլուխները, հոդվածները և հոդվածների մասերը, որոնցով նախատեսված արարքները կատարած անձանց նկատմամբ համաներումը կիրառելի չէ: Սակայն հարկ է նկատել, որ թվարկված գլուխների, հոդվածների և հոդվածների մասերի շարքից բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը, այսինքն` նշված հոդվածով նախատեսված արարք կատարած անձանց նկատմամբ համաներման կիրառումը սահմանափակված չէ:
Սույն քրեական գործի նյութերում բացակայում են նաև Համաներման մասին օրենքի մեջ նշված այն սահմանափակումները, որոնք կարող են արգելք հանդիսանալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի կիրառման համար:
Համաներման մասին օրենքի 4-րդ հոդվածի 9-րդ մասի 1-ին կետի ՙա՚ ենթակետի համաձայն` Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի կիրառումը վերապահված է Վերաքննիչ դատարանին, քանի որ նրա վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը մինչև Համաներման մասին օրենքի ուժի մեջ մտնելը, օրինական ուժ չի ստացել:
Ամփոփելով` Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ Էդգար Գրիգորյանին պետք է ազատել թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Դատարանի 04.07.2017թ. դատավճռով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 361.1, 393-394 հոդվածներով և Համաներման մասին օրենքի 4-րդ հոդվածով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 04.07.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Էդգար Հարությունի Գրիգորյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով թողնել անփոփոխ:
ՙԷրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին՚ 2018թ. նոյեմբերի 1-ին ընդունված ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանին ազատել վերը նշված դատավճռովª 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժից:
Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց ստորագրությունըª չհեռանալու մասին վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Գործ ԵԿԴ/0026/01/17
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Դարինա Բեգլարյանի և
Վլադիմիր Շահինյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Անդրանիկ Սիմոնյանի,
տուժողի ներկայացուցիչ՝ Մհեր Հայրապետյանի,
պաշտպան` Մակբեթ Կարապետյանի,
նույն Դատարանում` դռնբաց դատական նիստերի կարգով քննեց և 2017թ. հուլիսի 4-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի` (ծնված 1981թ. ապրիլի 30-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված է Երևանի Նոր Նորքի 8-րդ զանգված, 18-րդ շենքի 27-րդ բնակարանում, բնակվում է Երևանի Կորյայի ձոր, Շրջադարձային 2/12 տանը, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախա¬տես¬ված հանցավոր արարքի կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն)։
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015թ. հունիսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15119215 քրեական գործը` դեռևս 2015թ. հունիսի 12-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտ¬րոնականի բաժին դիմած «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության ներկայացուցիչ Նելլի Պապայանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերի քննարկման արդյունքներով։
2016թ. ապրիլի 18-ին կասկածյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրություն։
2016թ. ապրիլի 25-ին Էդգար Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
2016թ. օգոստոսի 15-ին Է.Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
2016թ. օգոստոսի 15-ին կայացված որոշումներով մեղադրյալ Է.Գրիգորյանի նկատմամբ հայ¬տարարվել է հետախուզում, իսկ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև վերջինիս հայտնա¬բերելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։
2016թ. հոկտեմբերի 4-ին հետախուզվող Է.Գրիգորյանը ինքնակամ ներկայացել է նախաքննական մարմին, որի կապակ¬ցությամբ որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին։
2016թ. նոյեմբերի 24-ին կայացված որոշումներով մեղադրյալ Է.Գրիգորյանի նկատմամբ հայ¬տարարվել է հետախուզում, իսկ քրեական գործի վարույթը վերստին կասեցվել է` մինչև վերջինիս հայտ¬նաբերելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։
2016թ. դեկտեմբերի 13-ին հետախուզվող Է.Գրիգորյանը բերման է ենթարկվել և ներկայացվել նա¬խաքննական մարմին, որի կապակցությամբ որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վա¬րույթը վերսկսելու մասին։
2017թ. փետրվարի 7-ին Է.Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
2017թ. փետրվարի 10-ին քրեական գործը Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հաստատված մեղադրական եզրա-կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դատա¬րան (մուտքագրվել է 2017թ. փետրվարի 13-ին, նախագահողին մակագրվել փետրվարի 14-ին), 2017թ. փետրվարի 14-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬-րանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց այն, որ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանը 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մար¬տի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում խաբեությամբ և տուժողի աշխատակիցների վստահությու¬նը չա¬րաշահելու եղանակ¬ներով միասնական հանցավոր դիտավորությամբ հափշտակել է խոշոր չա¬փերի` 1.441.995 ՀՀ դրամ գումար, որպիսի գոր-ծողություններն արտահայտվել են հետևյալում.
Այսպես, Էդգար Գրիգորյանը, զբաղվելով ոսկերչությամբ և հանդիսանալով «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկե¬րութ¬յան մշտական և բարեխիղճ հաճախորդ, 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում այդ վարկային կազմակերպության Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի 29/33 հասցեում գործող «Տիգրան Մեծ» և Երևան քաղաքի Խորենացի 24-րդ հասցեում գործող «Խորենացի» մասնաճյուղեր ներկայանալով` չարաշահել է ընկերության ոսկերիչ-գնահատողներ Արտակ Ստե¬փանյանի, Արա Մելքոնյանի, Արտյոմ Նավոյանի և Ալբերտ Թու¬մանյանի վստահությունը, ամբող¬ջությամբ 585 հարգի ոսկուց լինելու անվան տակ ստուգման և կշռման համար նրանց է ներ¬կայացրել, ապա գրավադրել արտաքնապես ամբողջությամբ ոսկուց, իրականում ոսկու, արծաթի, ինչպես նաև ոչ թանկարժեք մետաղ¬ների համա¬ձուլվածքից պատրաստ¬ված, այսինքն` էակա¬նորեն ցածրարժեք` 3.995.005 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ կախազարդեր և ձուլամետաղներ։ Բա¬րեխիղճ մոլորության մեջ հայտնված և վերոնշյալ իրերը միայն մակերեսորեն ստուգած և գնահատած վերոնշյալ ոսկերիչ-գնահա¬տողների գործողությունների հետևանքով Է.Գրիգորյանը թվով 20 վարկային պայմանագրերով «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկե¬րութ¬յան վերոնշյալ մասնաճյուղերից 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում որպես վարկ ստացել է ընդհանուր 5.437.000 ՀՀ դրամ գումար, որից արծաթի, ինչպես նաև ոչ թան¬կար¬ժեք մետաղ¬ների համաձուլվածքի գրավադրմամբ` 1.441.995 ՀՀ դրամ գումար, որը և խարդախությամբ հափշտակել է` ընկերութ¬յանը պատ¬ճառելով խոշոր չափերի նյութական վնաս։
Այսպիսով, Էդգար Գրիգորյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հար¬ցաքննվե¬¬լիս իրեն մեղավոր չճանաչեց, նշեց, որ զբաղվում է ադամանդների մշակմամբ, իր կողմից վերոնշյալ վարկային կազմա¬կերպությունում գրավադրված զարդերը կամ դրանց կիսաֆաբրիկատները գնել էր անծանոթից, տեղյակ չէր, որ դրանք ամբողջությամբ ոսկուց չեն, դրանց համաձուլվածքի կազ¬մում կան նաև ոչ թանկարժեք մետաղներ, այդ կերպ նաև հրաժարվեց մինչդա¬տական վարույթի ընթաց¬քում այդ հանգամանքի վերաբերյալ տված խոստովանական ցուցմունքից։ Նախաքննական ցուցմունք¬ները հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ ցուցմունքների հավաստիությունն իր ստորագրութ¬յամբ հաս¬տատել է` առանց դրանց բովանդակությանը ծանոթանալու, վստահելով քննիչին։
Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վերոնշյալ պատճառաբանություններն անհիմն են, հե-տապնդում են քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ։ Այդ պատ¬ճա¬ռաբանությունը հերքվել, իսկ նրան առաջադրված մեղավորությունը հաստատվել է պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կարգերի շրջանակներում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատ¬ման արդյունքներով.
Հրապարակված և հետազոտված` իր իսկ նախաքննական ցուցմունքով, համաձայն որի` ձեռք է բերել ոչ ամբողջությամբ ոսկուց պատրաստված ձուլամետաղներ, որոնք հետագայում խաբել և ներ¬կա¬յացրել է որպես ամբողջությամբ ոսկյա զարդեր` գրավադրելով «Ֆասթ Կրեդիտ» գրավատան «Տիգ¬րան Մեծ» և «Խորենացի» մասնաճյուղերում, ապա` ստացել է զարդերի իրական արժեքը 1.441.995 ՀՀ դրամով գերազան¬ցող 5.437.000 ՀՀ դրամի չափով վարկեր։ Հետագայում այդ վարկերը չի կա¬րողացել մարել, ինչի հետևանքով ընկերությունը վերստին ստուգել և պարզել է, որ իր գրավադրած զարդերն ամբող¬ջությամբ ոսկուց չեն։
Գնահատելով գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի դատաքննական և նախաքննական իրա¬րամերժ ցուցմունքները` Դատարանը, ի հաշիվ դատաքննականի, առավել արժևորում է նախաքննա¬կանը` հաշվի առնելով, որ այն հաստատվում է պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված, ստորև ներկայացվող ապացույցների հետ համադրելու և գնահա¬տելու արդյունքներով.
Վկա Արա Մելքոնյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության «Տիգրան Մեծ» մասնաճյուղում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Ամբաստանյալը գրավադրել է ոսկի, հետագայում պարզվել է, որ դրա մեջ այլ մետաղ կա։ Նշեց, որ այն ժամանակին որպես գրավ իրեն առաջարկված առարկաները ստուգել էր` առանց ծակելու, մակերեսորեն։ Դժվարացավ վերհիշել, թե երբ է վերոնշյալ հանգամանքը բացահայտվել։ Նշեց, որ հետագայում ևս հնարավոր է պարզել, թե ստուգված, գնահատված և գրավադրված առարկան վարկա¬յին կազմակերպության որ աշխատակցի կողմից է ստուգվել, ինչը հնարավոր է պարզել որպես գրավ ընդունված առարկաների փաթեթավորման վրա առկա գրառումների հիման վրա, ինչպես նաև վար¬կային պայմանագրով։ Բացառեց վարկային կազմակեր¬պութ¬յան աշխատողների կողմից որպես գրավ ընդունված առարկաները թեկուզ հետագայում փոխելու հնարա¬վորությունը, նշեց, որ այդ առարկաներն անմիջապես հանձնվում և մշտապես պահվում են ընկերության պահոցում։
Նախաքննական հակասական ցուցմունքի հրապարակումից հետո` նշեց, որ չի հիշում, թե իրա¬կանում Է.Գրիգորյանն արդյոք առարկել է որպես գրավ առաջարկած զարդը ծակելու դեմ, թե` ոչ, ման¬րա¬մասնեց, որ զարդը ծակելու և այդ կերպ վնասելու եղանակով ստուգելու անհրաժեշտություն առաջանում է բաղադրության շուրջ կասկած ծագելու դեպքում, հիմնականում` որպես գրավ առա¬ջարկ¬վող մեծ զարդերի պարագայում։ Նշեց, որ երբ հաճախորդը հրաժարվում է զարդը ծակելուց, կարող է այն չընդունել և նրա հետ վարկային պայմանագիր չկնքել։ Ի վերջո` նշեց, որ եթե նախաքննության ընթացքում նման ցուցմունք տվել է, ուրեմն Է.Գրիգորյանին առաջարկել է ծակել նրա կողմից որպես գրավ իրեն ներկայացված զարդերը։
Վկա Արտակ Ստեփանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությունում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Իր աշխատանքի ընթացքում ամբաստանյալի կողմից գրավադրվել են ոսկյա իրեր, սակայն հետագայում պարզվել է, որ դրանք ոչ լիովին են ոսկյա։ Զարդերը կեղծված են եղել մասնագիտորեն, դրա վրա առկա շերտը եղել է հաստ, ստուգել է քարով` առանց զարդերը ծակելու և վնասելու։ Վճարումները չկատարելուց հետո այդ զարդերի աճուրդի ժամանակ է կեղծիքը բացահայտվել։ Նշեց, որ զարդը ստուգելուց հետո այն տեղադրում է տոպրակի մեջ, տոպրակի վրա ստորագրում։ Տոպրակը մեկանգամյա օգտագործման է, բացելուց հետո հնարավոր չէ նորից փակել։ Նշեց, որ վարկային պայմանագրի հիման վրա հնարավոր է պարզել, թե ով է եղել գնահատողը, պարզել գրավի նկարագրությունը և այլն։ Տոպրակի վրա նշվում է պայմանագրի համարը, գումարի չափը, տոպրակը ստորագրվում է ոսկերչի և վարկառուի կողմից։ Եղել են դեպքեր, որ ինքը չի ստորագրել, բայց վարկառուի ստորագրությունը պարտադիր է։ Իմանալով, որ ամբաստանյալը իրենց մշտական հաճախորդն է` չի ցանկացել նրա ներկայացրած զարդը ծակել և վնասել։ Հայտնեց, որ եթե ինքը որոշում է, որ պետք է ծակվի, ծակվում է, սակայն հայտնեց, որ քիչ հավանական է, որ հաճախորդը ծակելու դեմ առարկի և այդ պայմաններում ինքն այդ գրավն ընդունի և նրա հետ վարկային պայմանագիր կնքի։ Նախաքննական հակասական ցուցմունքները հրապարակե¬լուց հետո հայտնեց, որ հնարավոր է զարդը չծակելու հարցով մեկ անգամ ամբաստանյալի հետ ընդհանուր հայտարարի եկած լինեն, քանի որ ամբաստանյալը նախկինում նույնանման զարդեր է գրավադրել։ Նշեց, որ եթե նախաքննության ընթացքում հայտնել է, որ ինքը առաջարկել է ծակել, իսկ Էդգարը հրաժարվել է, ուրեմն այդպես էլ եղել է, քանի որ այն ժամանակ հիշողությունն ավելի թարմ էր։
Վկա Արտյոմ Նավոյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է «Խորենացի» մասնաճյուղում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Աշխատանքից ազատվելուց մի քանի ամիս անց ոստիկանությունից կանչել են, պարզվել է, որ իր կողմից որպես գրավ ընդունված որոշ զարդեր ոսկուց չեն։ Հայտնեց, որ այդ զարդերը ստուգել էր, սակայն խորությամբ չէր ծակել, ուստի չէր հաջողվել պարզել, որ դրանք ամբողջությամբ ոսկյա չեն։ Նշեց, որ ամբաստանյալին ճանաչում է որպես այդտեղ աշխատող ոսկերիչ, նա իրենց մոտ վարկեր է ունեցել, եթե վճարումներն ուշացրել է, զանգահարել և տեղեկացրել են, որից հետո նա եկել և վճարումները կատարել է։ Գրավադրվող զարդերը, որպես կանոն, ստուգել է` դրանք քարին քսելով, իսկ կասկածների դեպքում, հաճախորդի թույլտվության դեպքում` նաև ծակելով։ Նշեց, որ ամբաս¬տանյալը երբևէ չի արգելել, որ նրա ներկայացրած զարդերը չծակի։ Ամբաս¬տանյալի ներկայացրած զարդը մի քիչ ծակել է, տեսել է, որ ոսկի է։ Հայտնեց, որ եղել է դեպք, որ Էդգա¬րին ասած լինեն, որ պիտի ծակեն, վերջինս համաձայնել է, որ մեկ հատը ծակեն։ Իր ընտրությամբ է մեկը ծակել, համոզվել, որ ոսկի է։ Նշեց, որ որպես գրավ ընդունվող զարդի տաշելը և այդ կերպ ստուգելը պարտադիր է, իսկ ծակելուց նախապես ստանում են անձից համաձայնությունը, եթե նա դրա դեմ առարկի, իրավունք ուներ հրա¬ժարվել այն որպես գրավ ընդունելուց։ Հայտնեց նաև, որ եղել է դեպք, որ Էդգարի խնդրանքով զարդը չծակի և այն որպես գրավ ընդունի։
Վկա Ալբերտ Թումանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությունում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Վերջում է իրեն հայտնի դարձել, որ Էդգարի կողմից ներկայացրած զարդերը կեղծ են։ Դրանք զարդերի դետալներ էին, որոնցով, ըստ Էդգարի խոսքերի, նա պետք է զարդեր պատրաստեր։ Ինքը առաջարկել է ծակել, սակայն Էդգարը չի ցանկացել` ասելով, որ այն կփչանա, պիտի նորից տաշի և քանի որ Էդգարին ճանաչում էր որպես բարեխիղճ վարկառուի` դրանք առանց ծակելու է ընդունել։ Նշեց, որ գրավադրված զարդերը դրվում են տոպրակի մեջ, արդուկվում, իսկ բացելը հնարավոր է տոպրակը կտրելու միջոցով։ Հետո տվյալները պարունակող թուղթն է փակցվում, սակայն այն պոկելուց դեպքում դրա կեսը մնում է տոպ¬րակի մեջ։ Հաճա¬խորդը տոպրակի վրա ստորագրում է, իսկ իրենք այդ ժամանակ դեռևս չէին ստորագրում։
Վկա Վահե Լազարյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ ամբաստանյալն իր ընկերն է։ Նշեց, որ մասնագիտությամբ ոսկերիչ է։ Արտերկրից պատվեր է ունեցել, որ զարդ պատրաստի և ուղարկի, պատրաստել է, սակայն պատվերից հրաժարվել են։ Քանի որ Էդգարին գումար էր պարտք, նրան տեղյակ է պահել այդ զարդերի մասին, նա համաձայնել է դրանք վերցնել։ Հայտնեց, որ արտաքինից այդ զարդը ոսկուց էր, ներսից արծաթ էր։ Էդգարին տեղյակ չի պահել, թե դա ինչ է։ Էդգարի մայրը հիվանդ էր, նրան գումար էր անհրաժեշտ, ուստի Էդգարը իրենից խնդրել է գրավադնելու համար նրան ինչ-որ զարդեր տալ։ Էդգարին տեղյակ չի պահել, թե ինչ զարդ է, սակայն ասել է, որ անպայման այն գրավադրումից հանի։ Միայն վերջում է Էդգարին տեղեկացրել, թե դա ինչ զարդ է։ Էդգարին ասել է, որ այդ ժամանակավորապես է տալիս` վերադարձնելու պայմանով։ Գիտի, որ Էդգարն ինչ-որ տեղ քար տաշել է սովորել։ Էդգարին տեղյակ է պահել շատ ուշ։ Նախապես իմացել է, որ Էդգարը ինչ-որ մեկի մոտ պետք է այն գրավ դնի։ Հայտնեց, որ Էդգարին առաջարկել է, որ զարդը տանի ու ինչ-որ մարդու մոտ թողնի։ Պատվերը պետք է ուղարկեր Ղազախստան, սակայն չի ստացվել։ Էդգարին տվել է մոտ 6-7 նման զարդեր, որքան գիտի, դրանք բոլորն էլ Էդգարը գրավադրել է։
Հրապարակվեց և հետազոտվեց վկա Վ.Լազարյանի նախաքննական հակասական ցուց-մունքը, համաձայն որի` 2015թ. մարտին Էդգար Գրիգորյանին թվով 13 կեղծ կախազարդերը փո-խան¬ցելիս նրան նախապես տեղեկացրել էր դրանց կեղծ լինելու վերաբերյալ։ Այդ և դատաքննական հակա¬սական ցուց¬մունքների պատճառի վերաբերյալ որևէ մեկնաբանություն վկան դժվարացավ ներկայացնել։
Ամբաստանյալի մեղավորությունը Դատարանը հաստատված համարեց նաև դատաքննությամբ հե¬տազոտված հետևյալ ապացույցների գնահատման արդյունքներով.
Դատանյութագիտական և դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416 և 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացություններով, համաձայն որոնց` գործով ամ¬բաս¬տանյալ Էդգար Գրիգորյանի կողմից թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրած կախա¬զարդերը ընդհանուր 3.995.005 ՀՀ դրամ արժողության են, պատրաստված են ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք (պղինձ-ցինկ) մետաղների համաձուլվածքից։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնա¬վորա¬պես`
- գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի և «Ֆասթ կրեդիտ կապիտալ» ունիվերսալ վար¬կային կազմակերպության ներկայացուցչի միջև 2014թ. նոյեմբերի 4-ին կնքված թիվ 15564934, 2014թ. նոյեմբերի 8-ի թիվ 15565295, 2014թ. նոյեմբերի 8-ին թիվ 12006103, 2014թ.նոյեմբերի 11-ին թիվ 15565550, 2014թ. նոյեմբերի 15-ի թիվ 15565985, 2014թ. նոյեմբերի 15-ի թիվ 12006309, 2014թ. նոյեմբերի 17-ի թիվ 15566165, 2014թ. նոյեմբերի 18-ի թիվ 15566345, 2014թ. նոյեմբերի 19-ի թիվ 12006448, 2014թ. նոյեմբերի 19-ի թիվ 15566494, 2014թ. նոյեմբերի 22-ի թիվ 12006579, 2014թ. նոյեմբերի 23-ի թիվ 15566838, 2014թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 15566846, 2014թ. նոյեմբերի 25-ի թիվ 15567022, 2014թ. նոյեմբերի 26-ի թիվ 12006705, 2014թ. նոյեմբերի 27-ի թիվ 15567126, 2014թ. դեկտեմբերի 5-ի թիվ 15567896, 2015թ. մարտի 4-ի թիվ 15574536, 2015թ. մարտի 14-ի թիվ 15575221 և 2015թ. մարտի 16-ի թիվ 15575333 վարկային պայմանագրերով, որոնց համաձայն` վարկառու և միաժամանակ գրավատու Էդգար Գրի¬գոր¬յանը իբրև թե ամբողջությամբ ոսկուց զարդերի կամ դրանց կիսաֆաբրիկատների գրավադրմամբ խա¬¬բեությամբ և վերոնշյալ վարկային կազմակերպության ոսկերիչ-գնահատողների վստահությունը չա¬րա-շահելու եղա¬նակ¬ներով 1 տարի ժամկետում մաս-մաս մարելու պայմանով որպես վարկ ստացել է գումարներ, որոնք այնուհետև խարդախությամբ հափշտակել է։
- «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲ ընկերությունից 2017թ. հունվարի 9-ին ստացված թիվ Ե-16/12/21-02 գրությամբ, համաձայն որի` վերոնշյալ 20 վարկային պայմանագրերից յուրաքանչյուրով ստանձնած պարտավորությունները գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը կատարել է ընդամենը մեկական անգամ, այն էլ` միայն 15-ի վարկային պայմանագրերի շրջա¬նակներում։
Դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ թույլատրելի և վերաբերել ապացույցների ամբող-ջությունն ինքնին բավարար է վերագրված արարքում գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի մեղավո¬րութ¬յունը փաս¬տելու և հաս¬տատված համարելու համար։
Ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի մեղադրանքի և մեղադրական եզրակացության հիմքում մե-ղադրող կողմը դրել էր իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ կենտրոնական բանկին ի պահ հանձնված թվով 20 վարկային պայմանագրերի շրջանակներում գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգոր-յանի գրա¬վադրած առարկաները, որոնք, կողմերի, այդ թվում` պաշտպանական կողմի դիրքորոշումները հաշվի առնե¬լով, Դատարանը չէր պա¬հանջել և դատա¬րանում չէր հետազոտել։
Դատարանը, այնուամենայնիվ, պատշաճ կարգով ձեռք բերված և գործին կցված իրեղեն ապա¬ցույցների առկայության փաստն արձանագրելով, հաշվի առնելով պաշտպանական կողմի դիրքո¬րոշման էական փոփոխությունը (ինչը դրսևորվեց պաշտպանական ճառերում, ամբաս¬տան-յալի կողմից` նաև վերջինս խոսքում), դրանք Դատարանը չհետազոտելու հանգամանքը, այդ ապացույցը սույն դատական ակտի հիմքում չի դնում` բավարարվելով թույլատրելի և վերաբերելի այդ ապացույցի փոր¬ձա¬գիտական հետազոտման վերաբերյալ դատանյութագիտական և դատաապրանքագիտական փոր¬ձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416 և 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացութ¬յուն¬ների հետևություն¬ներով։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատ¬ված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը խաբեության և վստահությունը չա¬րաշահելու եղանակներով կատարել է ուրիշի գույքի խոշոր չափերի հափշտա-կություն` խարդախություն, այսինքն` հան¬ցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևա¬բար` նա քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդ¬վածի վերոնշյալ մա¬սով և կետով։
Նշանակվող պատժի և դատավճռով լուծման ենթակա այլ հարցեր.
Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո-շելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա-կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬¬գոր¬¬ծութ¬յունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա-րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան-գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձ¬նա¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ-վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան-րության համար վտան¬¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան-ցագործության համար նախա¬տեսված պատիժ¬ներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապա¬հովել պատժի նպատակ¬ները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա-վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬¬¬¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկ-տեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նախատեսված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ-վությունը մեղ¬մաց¬նող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առա¬ջին մասում նշված չեն։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի անձը բնութագրող տվյալներ է գնա¬հատում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2016թ. օգոստոսի 4-ին կատարված հարցման արդյունքների), երիտասարդ լինելը ( ըստ AF սերիայի 0613965 հա¬մարի անձնագրի` ծնվել է 1981 թվականին), վատառողջ լինելը (ըստ 2016թ. մայիսի 27-ի թիվ 36770 էպիկրիզի` ախտորոշվել է ծոծրակների շրջանի սալջարդ վերք, ակնակապիճների արյունազեղում), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` բնակության վայրում դրակա¬նորեն բնութագրվելը (ըստ թիվ 20 տեղամասի լիազոր ներկայացուցիչ Գ.Սահակյանի կողմից 2017թ. մայիսի 6-ին հաստատված բնութագրի)։
Անձը բնու¬թագրող վե¬րոնշյալ տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դա¬տաքննութ¬յամբ հետա-զոտված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերաբերելիության չափա¬նիշ¬ներին համա¬պա¬տաս¬խանող ապա-ցույց¬¬ներով, ող¬ջամտո¬րեն մեղմացնում են ամբաստանյալի անձի հանրային վտան¬գավո¬րությունը։
Դատարանը ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬րաց¬նող հանգամանքներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտրությանը` Դատա¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով սահման¬ված հանցակազմը նախատեսում է այլընտ¬րանքային պատժատե¬սակներ` տուգանք կամ որոշակի ժամկետով ազատազրկում, հետևա¬բար` սույն գործով Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ պա¬տիժ նշանակելիս քննարկման ենթակա են` պատ¬ժատե¬սակի ընտրության, պատժաչափի, տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատիժ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի կիրառում), ազա¬տազրկման ձևով պատիժ նշա¬նակելու դեպքում՝ այն կրելու կամ չկրելու հարցերը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում)։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի անձը, կատարած հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վո¬րութ¬յան աստի¬ճանը (միջին ծան¬րության դիտավորյալ հան¬ցանք է), չզղջալու և տուժողին պատճառ¬ված վնասն առհասարակ չհատուցելու և այդ ուղղությամբ որևէ միջոց չձեռնարկելու հանգամանքները` Դատարանը հանգում է այն համոզվածության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոնի կիրառմամբ առավել մեղմ պատժատեսակի նշանակումը չի ապահովի պատժի նպա¬տակները։ Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշա¬նակել տվյալ հոդվածի սանկցիա¬յով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակը` ազա¬տազրկու¬մը, որը նա պետք է կրի։ Ամ¬բաստանյալ Է.Գրիգորյանի անձը դրակա¬նորեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը Դա¬տարանը հաշվի է առնում նրա նկատմամբ նշա¬նակվող ազա¬տազրկման չափը որոշելիս։
Այդ պա¬տիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրա¬ժեշտ ամբաս¬տան¬յալ Էդգար Գրիգորյանին ուղղելու, հնարա¬վոր նոր հանցա¬գոր¬ծությունները կան¬խելու և սոցիալական արդարությունը վերա¬կանգ¬նելու հա¬մար։
Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճիռը կայացնելու պահին ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬¬փան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստո-րագրությունը փո¬փո¬խելու կամ վերաց¬նելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են, այն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ վերջինիս պատժի կրման սկիզբը` հաշվարկել նրան փաս¬տացի արգելանքի վերցնելու օր¬վա¬նից։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։
Դատարանը փաստում է, որ որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և դեռևս մինչդատական վարույթից ՀՀ կենտրոնական բանկի համապատասխան ստորա¬բաժանմանն ի պահ հանձնված` թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրված ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք մետաղների համա¬ձուլված¬քից պատրաստված առար¬կաներն անհրաժեշտ է հանձնել տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ» ՓԲ ընկե¬րությանը` ի տնօրինությունը` սույն դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Անդրադառնալով տուժողին պատճառված վնասի հատուցման խնդրին, հաշվի առնելով նաև իրեղեն ապացույցի տնօրինման վերոնշյալ եղանակը` Դատարանը փաստում է, որ տուժող (քաղա¬քացիական հայցվոր) «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ» ՓԲ ընկերության ներ¬կայացուցչի ներկայացրած 5.885.000 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը հիմնավոր է մաս¬նակիո¬րեն` 1.141.995 (մեկ միլիոն հարյուր քառասունմեկ հազար ինը հարյուր իննսունհինգ) ՀՀ դրամի չափով, այդ գումարը, որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում, անհրաժեշտ է բռնագանձել քաղաքացիական պատասխանող Էդգար Հարությունի Գրիգոր¬յանից հօգուտ տուժողի (քաղաքացիական հայցվորի)։
Դատարանը փաստում է, որ որպես դատական ծախս` գործով ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախարարության (ՀՀ պետական բյուջեի) անհրաժեշտ է բռնագանձել 370.980 ՀՀ դրամ գումար (ի հաշիվ դատանյութագիտական և ապրանքագիտական համալիր փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416, ինչպես նաև դատանյութագիտական և ապրանքագիտական համալիր փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացություն¬ների կազմման համար ՀՀ պետական բյուջեի հաշիվ կատարված համապատասխանաբար` 329.760 և 41.220 ՀՀ դրամ ծախսերի)։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Էդգար Հարությունի Գրիգորյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Էդգար Գրիգորյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից, որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ կենտրոնական բանկի համապատասխան ստորաբաժանմանը դեռևս մինչդատական վարույթից ի պահ հանձնված` թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրված ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքից պատրաստված առարկաները հանձնել տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ» ՓԲ ընկերությանը` ի տնօրինությունը` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ» ՓԲ ընկերության ներ¬կայացուցչի ներկայացրած 5.885.000 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն` 1.141.995 (մեկ միլիոն հարյուր քառասունմեկ հազար ինը հարյուր իննսունհինգ) ՀՀ դրամի չափով, այդ գումարը, որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում, բռնագանձել քաղաքացիական պատասխանող Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ տուժողի (քաղաքացիական հայցվորի)։
Որպես դատական ծախս` Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախա¬րա¬րության (ՀՀ պետական բյուջեի) բռնագանձել 370.980 (երեք հարյուր յոթանասուն հազար ինը հարյուր ութսուն) ՀՀ դրամ գումար։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Դարինա Բեգլարյանի և
Վլադիմիր Շահինյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Անդրանիկ Սիմոնյանի,
տուժողի ներկայացուցիչ՝ Մհեր Հայրապետյանի,
պաշտպան` Մակբեթ Կարապետյանի,
նույն Դատարանում` դռնբաց դատական նիստերի կարգով քննեց և 2017թ. հուլիսի 4-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի` (ծնված 1981թ. ապրիլի 30-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված է Երևանի Նոր Նորքի 8-րդ զանգված, 18-րդ շենքի 27-րդ բնակարանում, բնակվում է Երևանի Կորյայի ձոր, Շրջադարձային 2/12 տանը, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախա¬տես¬ված հանցավոր արարքի կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն)։
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015թ. հունիսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15119215 քրեական գործը` դեռևս 2015թ. հունիսի 12-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտ¬րոնականի բաժին դիմած «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության ներկայացուցիչ Նելլի Պապայանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերի քննարկման արդյունքներով։
2016թ. ապրիլի 18-ին կասկածյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրություն։
2016թ. ապրիլի 25-ին Էդգար Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
2016թ. օգոստոսի 15-ին Է.Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
2016թ. օգոստոսի 15-ին կայացված որոշումներով մեղադրյալ Է.Գրիգորյանի նկատմամբ հայ¬տարարվել է հետախուզում, իսկ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև վերջինիս հայտնա¬բերելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։
2016թ. հոկտեմբերի 4-ին հետախուզվող Է.Գրիգորյանը ինքնակամ ներկայացել է նախաքննական մարմին, որի կապակ¬ցությամբ որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին։
2016թ. նոյեմբերի 24-ին կայացված որոշումներով մեղադրյալ Է.Գրիգորյանի նկատմամբ հայ¬տարարվել է հետախուզում, իսկ քրեական գործի վարույթը վերստին կասեցվել է` մինչև վերջինիս հայտ¬նաբերելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։
2016թ. դեկտեմբերի 13-ին հետախուզվող Է.Գրիգորյանը բերման է ենթարկվել և ներկայացվել նա¬խաքննական մարմին, որի կապակցությամբ որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վա¬րույթը վերսկսելու մասին։
2017թ. փետրվարի 7-ին Է.Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
2017թ. փետրվարի 10-ին քրեական գործը Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հաստատված մեղադրական եզրա-կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դատա¬րան (մուտքագրվել է 2017թ. փետրվարի 13-ին, նախագահողին մակագրվել փետրվարի 14-ին), 2017թ. փետրվարի 14-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬-րանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց այն, որ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանը 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մար¬տի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում խաբեությամբ և տուժողի աշխատակիցների վստահությու¬նը չա¬րաշահելու եղանակ¬ներով միասնական հանցավոր դիտավորությամբ հափշտակել է խոշոր չա¬փերի` 1.441.995 ՀՀ դրամ գումար, որպիսի գոր-ծողություններն արտահայտվել են հետևյալում.
Այսպես, Էդգար Գրիգորյանը, զբաղվելով ոսկերչությամբ և հանդիսանալով «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկե¬րութ¬յան մշտական և բարեխիղճ հաճախորդ, 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում այդ վարկային կազմակերպության Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի 29/33 հասցեում գործող «Տիգրան Մեծ» և Երևան քաղաքի Խորենացի 24-րդ հասցեում գործող «Խորենացի» մասնաճյուղեր ներկայանալով` չարաշահել է ընկերության ոսկերիչ-գնահատողներ Արտակ Ստե¬փանյանի, Արա Մելքոնյանի, Արտյոմ Նավոյանի և Ալբերտ Թու¬մանյանի վստահությունը, ամբող¬ջությամբ 585 հարգի ոսկուց լինելու անվան տակ ստուգման և կշռման համար նրանց է ներ¬կայացրել, ապա գրավադրել արտաքնապես ամբողջությամբ ոսկուց, իրականում ոսկու, արծաթի, ինչպես նաև ոչ թանկարժեք մետաղ¬ների համա¬ձուլվածքից պատրաստ¬ված, այսինքն` էակա¬նորեն ցածրարժեք` 3.995.005 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ կախազարդեր և ձուլամետաղներ։ Բա¬րեխիղճ մոլորության մեջ հայտնված և վերոնշյալ իրերը միայն մակերեսորեն ստուգած և գնահատած վերոնշյալ ոսկերիչ-գնահա¬տողների գործողությունների հետևանքով Է.Գրիգորյանը թվով 20 վարկային պայմանագրերով «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկե¬րութ¬յան վերոնշյալ մասնաճյուղերից 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում որպես վարկ ստացել է ընդհանուր 5.437.000 ՀՀ դրամ գումար, որից արծաթի, ինչպես նաև ոչ թան¬կար¬ժեք մետաղ¬ների համաձուլվածքի գրավադրմամբ` 1.441.995 ՀՀ դրամ գումար, որը և խարդախությամբ հափշտակել է` ընկերութ¬յանը պատ¬ճառելով խոշոր չափերի նյութական վնաս։
Այսպիսով, Էդգար Գրիգորյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հար¬ցաքննվե¬¬լիս իրեն մեղավոր չճանաչեց, նշեց, որ զբաղվում է ադամանդների մշակմամբ, իր կողմից վերոնշյալ վարկային կազմա¬կերպությունում գրավադրված զարդերը կամ դրանց կիսաֆաբրիկատները գնել էր անծանոթից, տեղյակ չէր, որ դրանք ամբողջությամբ ոսկուց չեն, դրանց համաձուլվածքի կազ¬մում կան նաև ոչ թանկարժեք մետաղներ, այդ կերպ նաև հրաժարվեց մինչդա¬տական վարույթի ընթաց¬քում այդ հանգամանքի վերաբերյալ տված խոստովանական ցուցմունքից։ Նախաքննական ցուցմունք¬ները հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ ցուցմունքների հավաստիությունն իր ստորագրութ¬յամբ հաս¬տատել է` առանց դրանց բովանդակությանը ծանոթանալու, վստահելով քննիչին։
Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վերոնշյալ պատճառաբանություններն անհիմն են, հե-տապնդում են քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ։ Այդ պատ¬ճա¬ռաբանությունը հերքվել, իսկ նրան առաջադրված մեղավորությունը հաստատվել է պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կարգերի շրջանակներում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատ¬ման արդյունքներով.
Հրապարակված և հետազոտված` իր իսկ նախաքննական ցուցմունքով, համաձայն որի` ձեռք է բերել ոչ ամբողջությամբ ոսկուց պատրաստված ձուլամետաղներ, որոնք հետագայում խաբել և ներ¬կա¬յացրել է որպես ամբողջությամբ ոսկյա զարդեր` գրավադրելով «Ֆասթ Կրեդիտ» գրավատան «Տիգ¬րան Մեծ» և «Խորենացի» մասնաճյուղերում, ապա` ստացել է զարդերի իրական արժեքը 1.441.995 ՀՀ դրամով գերազան¬ցող 5.437.000 ՀՀ դրամի չափով վարկեր։ Հետագայում այդ վարկերը չի կա¬րողացել մարել, ինչի հետևանքով ընկերությունը վերստին ստուգել և պարզել է, որ իր գրավադրած զարդերն ամբող¬ջությամբ ոսկուց չեն։
Գնահատելով գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի դատաքննական և նախաքննական իրա¬րամերժ ցուցմունքները` Դատարանը, ի հաշիվ դատաքննականի, առավել արժևորում է նախաքննա¬կանը` հաշվի առնելով, որ այն հաստատվում է պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված, ստորև ներկայացվող ապացույցների հետ համադրելու և գնահա¬տելու արդյունքներով.
Վկա Արա Մելքոնյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության «Տիգրան Մեծ» մասնաճյուղում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Ամբաստանյալը գրավադրել է ոսկի, հետագայում պարզվել է, որ դրա մեջ այլ մետաղ կա։ Նշեց, որ այն ժամանակին որպես գրավ իրեն առաջարկված առարկաները ստուգել էր` առանց ծակելու, մակերեսորեն։ Դժվարացավ վերհիշել, թե երբ է վերոնշյալ հանգամանքը բացահայտվել։ Նշեց, որ հետագայում ևս հնարավոր է պարզել, թե ստուգված, գնահատված և գրավադրված առարկան վարկա¬յին կազմակերպության որ աշխատակցի կողմից է ստուգվել, ինչը հնարավոր է պարզել որպես գրավ ընդունված առարկաների փաթեթավորման վրա առկա գրառումների հիման վրա, ինչպես նաև վար¬կային պայմանագրով։ Բացառեց վարկային կազմակեր¬պութ¬յան աշխատողների կողմից որպես գրավ ընդունված առարկաները թեկուզ հետագայում փոխելու հնարա¬վորությունը, նշեց, որ այդ առարկաներն անմիջապես հանձնվում և մշտապես պահվում են ընկերության պահոցում։
Նախաքննական հակասական ցուցմունքի հրապարակումից հետո` նշեց, որ չի հիշում, թե իրա¬կանում Է.Գրիգորյանն արդյոք առարկել է որպես գրավ առաջարկած զարդը ծակելու դեմ, թե` ոչ, ման¬րա¬մասնեց, որ զարդը ծակելու և այդ կերպ վնասելու եղանակով ստուգելու անհրաժեշտություն առաջանում է բաղադրության շուրջ կասկած ծագելու դեպքում, հիմնականում` որպես գրավ առա¬ջարկ¬վող մեծ զարդերի պարագայում։ Նշեց, որ երբ հաճախորդը հրաժարվում է զարդը ծակելուց, կարող է այն չընդունել և նրա հետ վարկային պայմանագիր չկնքել։ Ի վերջո` նշեց, որ եթե նախաքննության ընթացքում նման ցուցմունք տվել է, ուրեմն Է.Գրիգորյանին առաջարկել է ծակել նրա կողմից որպես գրավ իրեն ներկայացված զարդերը։
Վկա Արտակ Ստեփանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությունում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Իր աշխատանքի ընթացքում ամբաստանյալի կողմից գրավադրվել են ոսկյա իրեր, սակայն հետագայում պարզվել է, որ դրանք ոչ լիովին են ոսկյա։ Զարդերը կեղծված են եղել մասնագիտորեն, դրա վրա առկա շերտը եղել է հաստ, ստուգել է քարով` առանց զարդերը ծակելու և վնասելու։ Վճարումները չկատարելուց հետո այդ զարդերի աճուրդի ժամանակ է կեղծիքը բացահայտվել։ Նշեց, որ զարդը ստուգելուց հետո այն տեղադրում է տոպրակի մեջ, տոպրակի վրա ստորագրում։ Տոպրակը մեկանգամյա օգտագործման է, բացելուց հետո հնարավոր չէ նորից փակել։ Նշեց, որ վարկային պայմանագրի հիման վրա հնարավոր է պարզել, թե ով է եղել գնահատողը, պարզել գրավի նկարագրությունը և այլն։ Տոպրակի վրա նշվում է պայմանագրի համարը, գումարի չափը, տոպրակը ստորագրվում է ոսկերչի և վարկառուի կողմից։ Եղել են դեպքեր, որ ինքը չի ստորագրել, բայց վարկառուի ստորագրությունը պարտադիր է։ Իմանալով, որ ամբաստանյալը իրենց մշտական հաճախորդն է` չի ցանկացել նրա ներկայացրած զարդը ծակել և վնասել։ Հայտնեց, որ եթե ինքը որոշում է, որ պետք է ծակվի, ծակվում է, սակայն հայտնեց, որ քիչ հավանական է, որ հաճախորդը ծակելու դեմ առարկի և այդ պայմաններում ինքն այդ գրավն ընդունի և նրա հետ վարկային պայմանագիր կնքի։ Նախաքննական հակասական ցուցմունքները հրապարակե¬լուց հետո հայտնեց, որ հնարավոր է զարդը չծակելու հարցով մեկ անգամ ամբաստանյալի հետ ընդհանուր հայտարարի եկած լինեն, քանի որ ամբաստանյալը նախկինում նույնանման զարդեր է գրավադրել։ Նշեց, որ եթե նախաքննության ընթացքում հայտնել է, որ ինքը առաջարկել է ծակել, իսկ Էդգարը հրաժարվել է, ուրեմն այդպես էլ եղել է, քանի որ այն ժամանակ հիշողությունն ավելի թարմ էր։
Վկա Արտյոմ Նավոյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է «Խորենացի» մասնաճյուղում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Աշխատանքից ազատվելուց մի քանի ամիս անց ոստիկանությունից կանչել են, պարզվել է, որ իր կողմից որպես գրավ ընդունված որոշ զարդեր ոսկուց չեն։ Հայտնեց, որ այդ զարդերը ստուգել էր, սակայն խորությամբ չէր ծակել, ուստի չէր հաջողվել պարզել, որ դրանք ամբողջությամբ ոսկյա չեն։ Նշեց, որ ամբաստանյալին ճանաչում է որպես այդտեղ աշխատող ոսկերիչ, նա իրենց մոտ վարկեր է ունեցել, եթե վճարումներն ուշացրել է, զանգահարել և տեղեկացրել են, որից հետո նա եկել և վճարումները կատարել է։ Գրավադրվող զարդերը, որպես կանոն, ստուգել է` դրանք քարին քսելով, իսկ կասկածների դեպքում, հաճախորդի թույլտվության դեպքում` նաև ծակելով։ Նշեց, որ ամբաս¬տանյալը երբևէ չի արգելել, որ նրա ներկայացրած զարդերը չծակի։ Ամբաս¬տանյալի ներկայացրած զարդը մի քիչ ծակել է, տեսել է, որ ոսկի է։ Հայտնեց, որ եղել է դեպք, որ Էդգա¬րին ասած լինեն, որ պիտի ծակեն, վերջինս համաձայնել է, որ մեկ հատը ծակեն։ Իր ընտրությամբ է մեկը ծակել, համոզվել, որ ոսկի է։ Նշեց, որ որպես գրավ ընդունվող զարդի տաշելը և այդ կերպ ստուգելը պարտադիր է, իսկ ծակելուց նախապես ստանում են անձից համաձայնությունը, եթե նա դրա դեմ առարկի, իրավունք ուներ հրա¬ժարվել այն որպես գրավ ընդունելուց։ Հայտնեց նաև, որ եղել է դեպք, որ Էդգարի խնդրանքով զարդը չծակի և այն որպես գրավ ընդունի։
Վկա Ալբերտ Թումանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությունում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Վերջում է իրեն հայտնի դարձել, որ Էդգարի կողմից ներկայացրած զարդերը կեղծ են։ Դրանք զարդերի դետալներ էին, որոնցով, ըստ Էդգարի խոսքերի, նա պետք է զարդեր պատրաստեր։ Ինքը առաջարկել է ծակել, սակայն Էդգարը չի ցանկացել` ասելով, որ այն կփչանա, պիտի նորից տաշի և քանի որ Էդգարին ճանաչում էր որպես բարեխիղճ վարկառուի` դրանք առանց ծակելու է ընդունել։ Նշեց, որ գրավադրված զարդերը դրվում են տոպրակի մեջ, արդուկվում, իսկ բացելը հնարավոր է տոպրակը կտրելու միջոցով։ Հետո տվյալները պարունակող թուղթն է փակցվում, սակայն այն պոկելուց դեպքում դրա կեսը մնում է տոպ¬րակի մեջ։ Հաճա¬խորդը տոպրակի վրա ստորագրում է, իսկ իրենք այդ ժամանակ դեռևս չէին ստորագրում։
Վկա Վահե Լազարյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ ամբաստանյալն իր ընկերն է։ Նշեց, որ մասնագիտությամբ ոսկերիչ է։ Արտերկրից պատվեր է ունեցել, որ զարդ պատրաստի և ուղարկի, պատրաստել է, սակայն պատվերից հրաժարվել են։ Քանի որ Էդգարին գումար էր պարտք, նրան տեղյակ է պահել այդ զարդերի մասին, նա համաձայնել է դրանք վերցնել։ Հայտնեց, որ արտաքինից այդ զարդը ոսկուց էր, ներսից արծաթ էր։ Էդգարին տեղյակ չի պահել, թե դա ինչ է։ Էդգարի մայրը հիվանդ էր, նրան գումար էր անհրաժեշտ, ուստի Էդգարը իրենից խնդրել է գրավադնելու համար նրան ինչ-որ զարդեր տալ։ Էդգարին տեղյակ չի պահել, թե ինչ զարդ է, սակայն ասել է, որ անպայման այն գրավադրումից հանի։ Միայն վերջում է Էդգարին տեղեկացրել, թե դա ինչ զարդ է։ Էդգարին ասել է, որ այդ ժամանակավորապես է տալիս` վերադարձնելու պայմանով։ Գիտի, որ Էդգարն ինչ-որ տեղ քար տաշել է սովորել։ Էդգարին տեղյակ է պահել շատ ուշ։ Նախապես իմացել է, որ Էդգարը ինչ-որ մեկի մոտ պետք է այն գրավ դնի։ Հայտնեց, որ Էդգարին առաջարկել է, որ զարդը տանի ու ինչ-որ մարդու մոտ թողնի։ Պատվերը պետք է ուղարկեր Ղազախստան, սակայն չի ստացվել։ Էդգարին տվել է մոտ 6-7 նման զարդեր, որքան գիտի, դրանք բոլորն էլ Էդգարը գրավադրել է։
Հրապարակվեց և հետազոտվեց վկա Վ.Լազարյանի նախաքննական հակասական ցուց-մունքը, համաձայն որի` 2015թ. մարտին Էդգար Գրիգորյանին թվով 13 կեղծ կախազարդերը փո-խան¬ցելիս նրան նախապես տեղեկացրել էր դրանց կեղծ լինելու վերաբերյալ։ Այդ և դատաքննական հակա¬սական ցուց¬մունքների պատճառի վերաբերյալ որևէ մեկնաբանություն վկան դժվարացավ ներկայացնել։
Ամբաստանյալի մեղավորությունը Դատարանը հաստատված համարեց նաև դատաքննությամբ հե¬տազոտված հետևյալ ապացույցների գնահատման արդյունքներով.
Դատանյութագիտական և դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416 և 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացություններով, համաձայն որոնց` գործով ամ¬բաս¬տանյալ Էդգար Գրիգորյանի կողմից թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրած կախա¬զարդերը ընդհանուր 3.995.005 ՀՀ դրամ արժողության են, պատրաստված են ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք (պղինձ-ցինկ) մետաղների համաձուլվածքից։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնա¬վորա¬պես`
- գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի և «Ֆասթ կրեդիտ կապիտալ» ունիվերսալ վար¬կային կազմակերպության ներկայացուցչի միջև 2014թ. նոյեմբերի 4-ին կնքված թիվ 15564934, 2014թ. նոյեմբերի 8-ի թիվ 15565295, 2014թ. նոյեմբերի 8-ին թիվ 12006103, 2014թ.նոյեմբերի 11-ին թիվ 15565550, 2014թ. նոյեմբերի 15-ի թիվ 15565985, 2014թ. նոյեմբերի 15-ի թիվ 12006309, 2014թ. նոյեմբերի 17-ի թիվ 15566165, 2014թ. նոյեմբերի 18-ի թիվ 15566345, 2014թ. նոյեմբերի 19-ի թիվ 12006448, 2014թ. նոյեմբերի 19-ի թիվ 15566494, 2014թ. նոյեմբերի 22-ի թիվ 12006579, 2014թ. նոյեմբերի 23-ի թիվ 15566838, 2014թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 15566846, 2014թ. նոյեմբերի 25-ի թիվ 15567022, 2014թ. նոյեմբերի 26-ի թիվ 12006705, 2014թ. նոյեմբերի 27-ի թիվ 15567126, 2014թ. դեկտեմբերի 5-ի թիվ 15567896, 2015թ. մարտի 4-ի թիվ 15574536, 2015թ. մարտի 14-ի թիվ 15575221 և 2015թ. մարտի 16-ի թիվ 15575333 վարկային պայմանագրերով, որոնց համաձայն` վարկառու և միաժամանակ գրավատու Էդգար Գրի¬գոր¬յանը իբրև թե ամբողջությամբ ոսկուց զարդերի կամ դրանց կիսաֆաբրիկատների գրավադրմամբ խա¬¬բեությամբ և վերոնշյալ վարկային կազմակերպության ոսկերիչ-գնահատողների վստահությունը չա¬րա-շահելու եղա¬նակ¬ներով 1 տարի ժամկետում մաս-մաս մարելու պայմանով որպես վարկ ստացել է գումարներ, որոնք այնուհետև խարդախությամբ հափշտակել է։
- «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲ ընկերությունից 2017թ. հունվարի 9-ին ստացված թիվ Ե-16/12/21-02 գրությամբ, համաձայն որի` վերոնշյալ 20 վարկային պայմանագրերից յուրաքանչյուրով ստանձնած պարտավորությունները գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը կատարել է ընդամենը մեկական անգամ, այն էլ` միայն 15-ի վարկային պայմանագրերի շրջա¬նակներում։
Դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ թույլատրելի և վերաբերել ապացույցների ամբող-ջությունն ինքնին բավարար է վերագրված արարքում գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի մեղավո¬րութ¬յունը փաս¬տելու և հաս¬տատված համարելու համար։
Ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի մեղադրանքի և մեղադրական եզրակացության հիմքում մե-ղադրող կողմը դրել էր իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ կենտրոնական բանկին ի պահ հանձնված թվով 20 վարկային պայմանագրերի շրջանակներում գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգոր-յանի գրա¬վադրած առարկաները, որոնք, կողմերի, այդ թվում` պաշտպանական կողմի դիրքորոշումները հաշվի առնե¬լով, Դատարանը չէր պա¬հանջել և դատա¬րանում չէր հետազոտել։
Դատարանը, այնուամենայնիվ, պատշաճ կարգով ձեռք բերված և գործին կցված իրեղեն ապա¬ցույցների առկայության փաստն արձանագրելով, հաշվի առնելով պաշտպանական կողմի դիրքո¬րոշման էական փոփոխությունը (ինչը դրսևորվեց պաշտպանական ճառերում, ամբաս¬տան-յալի կողմից` նաև վերջինս խոսքում), դրանք Դատարանը չհետազոտելու հանգամանքը, այդ ապացույցը սույն դատական ակտի հիմքում չի դնում` բավարարվելով թույլատրելի և վերաբերելի այդ ապացույցի փոր¬ձա¬գիտական հետազոտման վերաբերյալ դատանյութագիտական և դատաապրանքագիտական փոր¬ձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416 և 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացութ¬յուն¬ների հետևություն¬ներով։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատ¬ված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը խաբեության և վստահությունը չա¬րաշահելու եղանակներով կատարել է ուրիշի գույքի խոշոր չափերի հափշտա-կություն` խարդախություն, այսինքն` հան¬ցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևա¬բար` նա քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդ¬վածի վերոնշյալ մա¬սով և կետով։
Նշանակվող պատժի և դատավճռով լուծման ենթակա այլ հարցեր.
Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո-շելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա-կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬¬գոր¬¬ծութ¬յունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա-րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան-գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձ¬նա¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ-վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան-րության համար վտան¬¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան-ցագործության համար նախա¬տեսված պատիժ¬ներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապա¬հովել պատժի նպատակ¬ները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա-վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬¬¬¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկ-տեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նախատեսված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ-վությունը մեղ¬մաց¬նող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առա¬ջին մասում նշված չեն։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի անձը բնութագրող տվյալներ է գնա¬հատում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2016թ. օգոստոսի 4-ին կատարված հարցման արդյունքների), երիտասարդ լինելը ( ըստ AF սերիայի 0613965 հա¬մարի անձնագրի` ծնվել է 1981 թվականին), վատառողջ լինելը (ըստ 2016թ. մայիսի 27-ի թիվ 36770 էպիկրիզի` ախտորոշվել է ծոծրակների շրջանի սալջարդ վերք, ակնակապիճների արյունազեղում), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` բնակության վայրում դրակա¬նորեն բնութագրվելը (ըստ թիվ 20 տեղամասի լիազոր ներկայացուցիչ Գ.Սահակյանի կողմից 2017թ. մայիսի 6-ին հաստատված բնութագրի)։
Անձը բնու¬թագրող վե¬րոնշյալ տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դա¬տաքննութ¬յամբ հետա-զոտված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերաբերելիության չափա¬նիշ¬ներին համա¬պա¬տաս¬խանող ապա-ցույց¬¬ներով, ող¬ջամտո¬րեն մեղմացնում են ամբաստանյալի անձի հանրային վտան¬գավո¬րությունը։
Դատարանը ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬րաց¬նող հանգամանքներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտրությանը` Դատա¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով սահման¬ված հանցակազմը նախատեսում է այլընտ¬րանքային պատժատե¬սակներ` տուգանք կամ որոշակի ժամկետով ազատազրկում, հետևա¬բար` սույն գործով Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ պա¬տիժ նշանակելիս քննարկման ենթակա են` պատ¬ժատե¬սակի ընտրության, պատժաչափի, տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատիժ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի կիրառում), ազա¬տազրկման ձևով պատիժ նշա¬նակելու դեպքում՝ այն կրելու կամ չկրելու հարցերը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում)։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի անձը, կատարած հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վո¬րութ¬յան աստի¬ճանը (միջին ծան¬րության դիտավորյալ հան¬ցանք է), չզղջալու և տուժողին պատճառ¬ված վնասն առհասարակ չհատուցելու և այդ ուղղությամբ որևէ միջոց չձեռնարկելու հանգամանքները` Դատարանը հանգում է այն համոզվածության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոնի կիրառմամբ առավել մեղմ պատժատեսակի նշանակումը չի ապահովի պատժի նպա¬տակները։ Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշա¬նակել տվյալ հոդվածի սանկցիա¬յով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակը` ազա¬տազրկու¬մը, որը նա պետք է կրի։ Ամ¬բաստանյալ Է.Գրիգորյանի անձը դրակա¬նորեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը Դա¬տարանը հաշվի է առնում նրա նկատմամբ նշա¬նակվող ազա¬տազրկման չափը որոշելիս։
Այդ պա¬տիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրա¬ժեշտ ամբաս¬տան¬յալ Էդգար Գրիգորյանին ուղղելու, հնարա¬վոր նոր հանցա¬գոր¬ծությունները կան¬խելու և սոցիալական արդարությունը վերա¬կանգ¬նելու հա¬մար։
Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճիռը կայացնելու պահին ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬¬փան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստո-րագրությունը փո¬փո¬խելու կամ վերաց¬նելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են, այն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ վերջինիս պատժի կրման սկիզբը` հաշվարկել նրան փաս¬տացի արգելանքի վերցնելու օր¬վա¬նից։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։
Դատարանը փաստում է, որ որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և դեռևս մինչդատական վարույթից ՀՀ կենտրոնական բանկի համապատասխան ստորա¬բաժանմանն ի պահ հանձնված` թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրված ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք մետաղների համա¬ձուլված¬քից պատրաստված առար¬կաներն անհրաժեշտ է հանձնել տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ» ՓԲ ընկե¬րությանը` ի տնօրինությունը` սույն դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Անդրադառնալով տուժողին պատճառված վնասի հատուցման խնդրին, հաշվի առնելով նաև իրեղեն ապացույցի տնօրինման վերոնշյալ եղանակը` Դատարանը փաստում է, որ տուժող (քաղա¬քացիական հայցվոր) «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ» ՓԲ ընկերության ներ¬կայացուցչի ներկայացրած 5.885.000 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը հիմնավոր է մաս¬նակիո¬րեն` 1.141.995 (մեկ միլիոն հարյուր քառասունմեկ հազար ինը հարյուր իննսունհինգ) ՀՀ դրամի չափով, այդ գումարը, որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում, անհրաժեշտ է բռնագանձել քաղաքացիական պատասխանող Էդգար Հարությունի Գրիգոր¬յանից հօգուտ տուժողի (քաղաքացիական հայցվորի)։
Դատարանը փաստում է, որ որպես դատական ծախս` գործով ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախարարության (ՀՀ պետական բյուջեի) անհրաժեշտ է բռնագանձել 370.980 ՀՀ դրամ գումար (ի հաշիվ դատանյութագիտական և ապրանքագիտական համալիր փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416, ինչպես նաև դատանյութագիտական և ապրանքագիտական համալիր փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացություն¬ների կազմման համար ՀՀ պետական բյուջեի հաշիվ կատարված համապատասխանաբար` 329.760 և 41.220 ՀՀ դրամ ծախսերի)։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Էդգար Հարությունի Գրիգորյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Էդգար Գրիգորյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից, որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ կենտրոնական բանկի համապատասխան ստորաբաժանմանը դեռևս մինչդատական վարույթից ի պահ հանձնված` թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրված ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքից պատրաստված առարկաները հանձնել տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ» ՓԲ ընկերությանը` ի տնօրինությունը` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ» ՓԲ ընկերության ներ¬կայացուցչի ներկայացրած 5.885.000 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն` 1.141.995 (մեկ միլիոն հարյուր քառասունմեկ հազար ինը հարյուր իննսունհինգ) ՀՀ դրամի չափով, այդ գումարը, որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում, բռնագանձել քաղաքացիական պատասխանող Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ տուժողի (քաղաքացիական հայցվորի)։
Որպես դատական ծախս` Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախա¬րա¬րության (ՀՀ պետական բյուջեի) բռնագանձել 370.980 (երեք հարյուր յոթանասուն հազար ինը հարյուր ութսուն) ՀՀ դրամ գումար։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԵԿԴ/0026/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17
Նախագահող դատավոր՝ Կ.Մարդանյան
Դատավորներ` Ն.Հովակիմյան
Ա.Մնացականյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ`
մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
մասնակցությամբ ամբաստանյալ`
Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
2018 թվականի հունվարի 12-ին ք.Եր¨անում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի ¨ նույն թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումների դեմ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2015 թվականի հունիսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Եր¨ան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 15119215 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
Նախաքննության մարմնի՝ 2016 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ¨ նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
2017 թվականի փետրվարի 10-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նա¨ Առաջին ատյանի դատարան):
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռով Է.Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ¨ դատապարտվել ազատազրկման՝ 2 տարի 6 ամիս ժամկետով: Նույն դատավճռով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանից հօգուտ տուժողի բռնագանձվել է 1.141.995 ՀՀ դրամ գումար՝ որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում:
3. Վերոնշյալ դատավճռի դեմ փաստաբան Լ.Բալյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նա¨ Վերաքննիչ դատարան)` 2017 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշմամբ թողնվել է առանց քննության` վերաքննիչ բողոք բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ:
3.1. Նույն դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել նա¨ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը՝ միաժամանակ միջնորդելով հարգելի ճանաչել վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ Է.Գրիգորյանի միջնորդությունը մերժվել է, իսկ վերաքննիչ բողոքը՝ թողնվել առանց քննության՝ ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ:
4. 2017 թվականի օգոստոսի 28-ին ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը միջնորդություն է ներակայացրել Առաջին ատյանի դատարան՝ խնդրելով հարգելի համարել ¨ վերականգնել նույն դատարանի` 2017 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ (դատական գործ թիվ ԵԿԴ/0073/15/17) Է.Գրիգորյանի միջնորդությունը մերժվել է:
5. Վերոնշյալ որոշման դեմ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որը Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ մերժվել է:
6. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 ¨ նույն դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 որոշումների դեմ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը բերել է վճռաբեկ բողոքներ, որոնք Վճռաբեկ դատարանի՝ համապատասխանաբար 2017 թվականի դեկտեմբերի 15-ի ¨ նույն թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշումներով վարույթ են ընդունվել: Մի¨նույն ժամանակ նկատի ունենալով, որ այդ երկու գործերը վերաբերում են նույն անձին ¨ նույն հանգամանքներին, թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 ¨ թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 գործերը միացվել են մեկ վարույթում՝ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 համարի տակ:
Վճռաբեկ բողոքների վերաբերյալ դատավարության մասնակիցների կողմից պատասխան չի ներկայացվել:
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
7. Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշման համաձայն` «(...) [Ք]րեական գործով վարույթի ընթացքում ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի շահերի պաշտպանությունն իրականացվել է փաստաբան Մակբեթ Կարապետյանի կողմից: 2017 թվականի հուլիսի 28-ին թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Լիանա Բալյանը: Մի¨նույն ժամանակ, քրեական գործի նյութերում բացակայում է, իսկ վերաքննիչ բողոքին կից չի ներկայացվել փաստաբան Լիանա Բալյանի` որպես ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի պաշտպանի իրավավիճակը հաստատող` ամբաստանյալի ստորագրությամբ վավերացված փաստաթղթային հաստատումը, կամ ամբաստանյալի որ¨է ազգականի կողմից նրա շահերի պաշտպանությունն իրականացնելու համար փաստաբան Լիանա Բալյանին արված հրավերի վերաբերյալ համապատասխան փաստաթուղթը: Հետ¨աբար` նման պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ բողոքը բերել է այն անձը, ով չուներ այդ իրավունքը:
Վերոգրյալի հիման վրա` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ փաստաբան Լիանա Բալյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է թողնել առանց քննության` վերաքննիչ բողոքը բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 25-26):
8. Ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքի մաս կազմող` բաց թողնված ժամկետը հարգելի ճանաչելու մասին միջնորդության համաձայն` «18.07.2017 թվականին ես ¨ հայրս` Հարություն Գրիգորյանը, դիմել ենք ՀՀ փաստաբանների պալատի անդամ, փաստաբան Լիանա Վլադիկի Բալյանին (...), որ ստանձնի թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործով իմ պաշտպանությունը, բողոքարկի [Առաջին ատյանի դատարանի] (...) դատավճիռը [Վերաքննիչ դատարան] ¨ ստանձնի իմ պաշտպանությունը դատարանում: 18.07.2017 թվականին փաստաբան Լիանա Բալյանի հետ կնքել ենք թիվ 0-7 պայմանագիրը, համաձայն որի Լ.Բալյանը ստանձնել է իմ պաշտպանությունը (...): 28.07.2017 թվականին թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործով դատավճռի դեմ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Լ.Բալյանը: 09.08.2017 թվականին [Վերաքննիչ դատարանը] բողոքը թողել է առանց քննության: Հայտնում եմ, որ իմ ¨ փաստաբանի փաստաթղթերը եղել են պատշաճ ձ¨ակերպված, ես օրինական կարգով եմ դիմել փաստաբանին` ստանձնելու իմ պաշտպանությունը, որը վկայում են 2017թ. հուլիսի 18-ի դիմումները, պայմանագիրը ¨ 27.07.2017թ. փաստաբանին վճարված գումարի անդորրագիրը: Ես ինքս հաստատում եմ ¨ ստորագրել եմ փաստաբանի արտոնագրի պատճենի վրա: Վերը նշված փաստաթղթերը վերաքննիչ բողոքի հետ չէինք ներկայացրել, որպեսզի ես ¨ փաստաբանս ներկայացնենք առաջին դատական նիստի ընթացքում ներկայանալու ¨ իմ ու փաստաբանի անձը, տվյալները ճշտելու ժամանակ (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 47-60):
8.1. Ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը վերաքննիչ բողոքին, ի թիվս այլ փաստաթղթերի, կցել է 2017 թվականի հուլիսի 27-ով թվագրված` Հ.Գրիգորյանի կողմից անհատ ձեռնարկատեր Լ.Բալյանին փաստաբանական ծառայության դիմաց վճարելու բանկային անդորրագիրը, Է.Գրիգորյանի ¨ Հ.Գրիգորյանի անունից փաստաբան Լ.Բալյանին ուղղված դիմումները, Հ.Գրիգորյանի ¨ Լ.Բալյանի միջ¨ 2017 թվականի հուլիսի 18-ին կնքված պայմանագիրը, Լ.Բալյանի փաստաբանական արտոնագրի պատճենը` վերջինիս ¨ Է.Գրիգորյանի ստորագրություններով (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 61-65):
9. Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշման համաձայն` «(...) [Թ]ե¨ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պարունակում է բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդություն, այնուամենայնիվ դրանում բերված պատճառաբանությունը ¨ կից ներկայացված փաստաթղթերը չեն վկայում ամբաստանյալի կողմից դատական ակտը ստանալուց հետո բողոքարկման մեկամսյա ժամկետը հարգելի պատճառներով բաց թողնելու մասին: Ուստի Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ ներկայացված միջնորդությունը հիմնավորված չէ, հետ¨աբար այն ենթակա է մերժման:
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերի կողմից չի պահպանվել (...) վերաքննիչ բողոք բերելու ժամկետը, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է թողնել առանց քննության` այն ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 72-74):
10. Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշման համաձայն` «(...) Դատական նիստի ընթացքում ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի պաշտպանը միջնորդությունը պնդեց, խնդրեց այն բավարարել` պատճառաբանելով, որ Է.Գրիգորյանի պաշտպանությունը ստանձնել է վերջինիս հոր խնդրանքով, նրա հետ կնքած պայմանագրի հիման վրա, նախքան Վերաքննիչ դատարան մուտքագրելը վերաքննիչ բողոքը կազմել ¨ ստորագրել է իր անունից` ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վատառողջության ¨ բողոքարկման ժամկետը լրանալու պատճառով դրան չկցելով Գրիգորյանի պաշտպանությունը ստանձնելու փաստը հաստատող փաստաթղթեր, որոնք նպատակ ուներ ներկայացնել դատարանին առաջին դատական նիստի ընթացքում: Նշեց, որ դատավճիռը բողոքարկելու համար սահմանված ժամկետը բաց են թողել վերոնշյալ հարգելի հանգամանքներով, սակայն օբյեկտիվորեն զրկվել են սահմանված ժամկետում այն բողոքարկելու հնարավորությունից:
(...) [Պ]աշտպան Լ.Բալյանի ներկայացրած պատճառաբանությունը բավարար ¨ հիմնավոր չէ 2017թ. հուլիսի 4-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու ¨ վերականգնելու վերաբերյալ։
Ավելին, տվյալ ինստիտուտը կարգավորող ¨ սույն դատական ակտում մեջբերված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 174-րդ հոդվածի 4-րդ մասի ¨ 380-րդ հոդված 1-ին մասի համադրված վերլուծության արդյունքներով [Առաջին ատյանի դատարանը] նա¨ փաստում է, որ շահագրգիռ անձը վերոնշյալ միջնորդություն կարող էր ներկայացնել կամ վարույթն իրականացնող մարմին` ՀՀ վերաքննիչ դատարան կամ դատական ակտը կայացրած դատարան` Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: Տվյալ պարագայում ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը նախընտրել է տվյալ միջնորդությամբ վարույթն իրականացնող մարմին` ՀՀ վերաքննիչ դատարան դիմելու տարբերակը, որը սակայն նրա միջնորդությունը մերժել է, ¨ այդ որոշման առկայության պայմաններում դատավճիռ կայացրած դատարանը նույնիսկ տեսականորեն զրկված է վերոնշյալ միջնորդությունը բավարարելու հնարավորությունից» (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 նյութեր, թերթեր 24-26):
11. Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշման համաձայն` «(...) Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ (...) օրենսդիրն այս դեպքում Էդգար Գրիգորյանին հնարավորություն է տալիս վերականգնել բողոքարկման բաց թողնված ժամկետը, այն դեպքում, երբ նա կներկայացնի հարգելի պատճառներ, որոնք կախված չեն եղել իրենից, այսինքն` բաց թողնված ժամկետը ամեն դեպքում վերականգման ենթակա է, երբ առկա է հարգելի պատճառ:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը ¨ բազմակողմանի ուսումնասիրության ենթարկելով գործում առկա նյութերը` Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ Էդգար Գրիգորյանը դատարան չի ներկայացրել օբյեկտիվ այնպիսի փաստարկներ, որոնք թույլ կտային հետ¨ություն անել այն մասին, որ վերջինս [Առաջին ատյանի դատարանի]` 04.07.2017թ. դատավճիռը Վերաքննիչ դատարան բողոքարկելու ժամկետը բաց է թողել հարգելի պատճառով ¨ որ այն ենթակա է վերականգման (...)» (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 նյութեր, թերթեր 46-51):
Վճռաբեկ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները ¨ պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետ¨յալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
12. Վճռաբեկ բողոքների հեղինակի պնդմամբ Վերաքննիչ դատարանի որոշումները հակասում են «Մարդու իրավունքների ¨ հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ, ՀՀ Սահմանադրության (2005 թվականի խմբագրությամբ) 4-րդ, 38-րդ ¨ 39-րդ հոդվածների պահանջներին:
Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ պնդումների՝ բողոքաբերը վկայակոչել է ՀՀ սահմանադրական դատարանի՝ թիվ ՍԴՈ-690 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները ¨ եզրահանգել, որ Վերաքննիչ դատարանը, կայացնելով բողոքն առանց քննության թողնելու մասին որոշում, փաստացի հրաժարվել է արդարադատության իրականացումից՝ խախտելով դատարանի մատչելիության իր իրավունքը:
12.1. Բողոք բերած անձը փաստել է նա¨, որ ինքն օրինական կարգով է դիմել փաստաբանին՝ իր պաշտպանությունը ստանձնելու խնդրանքով, ինչի մասին են վկայում Լ.Բալյանին ուղղված դիմումները: Բացի այդ, բողոքի հեղինակը մատնանշել է իր ¨ փաստաբանի միջ¨ կնքված պայմանագիրն ու վճարված անդորրագիրը՝ հայտնելով, որ նշված փաստաթղթերը պաշտպանության կողմը պատրաստվում էր ներկայացնել Վերաքննիչ դատարան առաջին դատական նիստի ընթացքում, սակայն վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու արդյունքում զրկվել է նման հնարավորությունից:
13. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է.
ա) բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշումը ¨ գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության,
բ) բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումը ¨ գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության:
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ¨ եզրահանգումը.
14. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջ¨ բարձրացված իրավական հարցը հետ¨յալն է. օրինական ¨ հիմնավորվա՞ծ են արդյոք ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի ¨ նույն անձի վերաքննիչ բողոքը մերժելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումները:
15. ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների ¨ ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք»:
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ ¨ անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային ¨ ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք»:
ՀՀ Սահմանադրության 69-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարելու համար դատապարտված յուրաքանչյուր ոք ունի իր նկատմամբ կայացված դատավճռի` օրենքով սահմանված հիմքերով ¨ կարգով վերադաս դատական ատյանի կողմից վերանայման իրավունք»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ ¨ անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք»:
«Մարդու իրավունքների ¨ հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նա¨ Կոնվենցիա) 13-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք, ում՝ սույն Կոնվենցիայով ամրագրված իրավունքներն ու ազատությունները խախտվում են, ունի պետական մարմինների առջ¨ իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցի իրավունք, նույնիսկ եթե խախտումը կատարել են ի պաշտոնե գործող անձինք»:
Կոնվենցիայի թիվ 7 արձանագրության 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Քրեական հանցագործություն կատարելու համար դատարանի կողմից դատապարտված յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի, որ իր դատապարտումը կամ դատավճիռը վերանայվի վերադաս դատական ատյանի կողմից (...)»:
Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 8-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի սահմանադրությամբ կամ օրենքով իրեն տրված հիմնական իրավունքները ոտնահարելու դեպքում իրավասու ազգային դատարանների միջոցով արդյունավետ վերականգնելու այդ իրավունքները»:
Դատական պաշտպանության արդյունավետ միջոցների ¨ դատարանի մատչելիության սահմանադրական իրավունքի վերաբերյալ ՀՀ սահմանադրական դատարանը ձ¨ավորել է հետ¨յալ իրավական դիրքորոշումները՝
- դատարան դիմելիս անձը չպետք է ծանրաբեռնվի ավելորդ ձ¨ական պահանջներով,
- անձի հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները՝ որպես բարձրագույն արժեք, դատարանների կողմից ենթակա են անվերապահ պաշտպանության կոնկրետ գործի ինչպես ըստ էության քննության, այնպես էլ հնարավոր հետագա վերաքննության շրջանակներում,
- դատական բողոքարկումը` որպես դատական պաշտպանության եղանակ, պետք է արդյունավետ միջոց ծառայի` վերականգնելու անձի խախտված իրավունքներն ու ազատությունները՝ պահպանելով արդարադատության իրականացման սահմանադրական սկզբունքները,
- դատական բողոքարկման ինստիտուտը, առանց բացառության, պետք է միջոց հանդիսանա հավասարության պայմաններում, օբյեկտիվ, բազմակողմանի, արդար ¨ հրապարակային դատաքննության արդյունքում, ողջամիտ ժամկետներում բացահայտելու ¨ շտկելու դատական բոլոր այն սխալները, որոնք թույլ են տրվել ինչպես նյութական, այնպես էլ դատավարական իրավունքի նորմերի խախտման արդյունքում, հետ¨աբար հանգեցրել են դատական գործի սխալ լուծմանը,
- դատավարական որ¨է առանձնահատկություն կամ ընթացակարգ չի կարող խոչընդոտել կամ կանխել դատարան դիմելու իրավունքի արդյունավետ իրացման հնարավորությունը, իմաստազրկել ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված դատական պաշտպանության իրավունքը կամ դրա իրացման արգելք հանդիսանալ,
- ընթացակարգային որ¨է առանձնահատկություն չի կարող մեկնաբանվել որպես ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված` դատարանի մատչելիության իրավունքի սահմանափակման հիմնավորում,
- դատարանի (արդարադատության) մատչելիությունը կարող է ունենալ որոշակի սահմանափակումներ, որոնք չպետք է խաթարեն այդ իրավունքի բուն էությունը,
- նախապայմանների խստացումը չպետք է տեղի ունենա անհամաչափ` անձանց համար ստեղծելով իրավունքների պաշտպանության խոչընդոտներ: Բացի դրանից, վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոքները վարույթ ընդունելու հարցում դատարանները պետք է ունենան ոչ թե հայեցողական անսահմանափակ ազատություն, այլ` օրենսդրորեն նախատեսված, հստակ, ¨ անձանց համար միակերպ ընկալելի հիմքերով, բողոքը վարույթ ընդունելու կամ մերժելու իրավունք ¨ պարտականություն (տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի՝ 2007 թվականի ապրիլի 9-ի թիվ ՍԴՈ-690, 2011 թվականի փետրվարի 8-ի թիվ ՍԴՈ-936, 2015 թվականի մարտի 3-ի թիվ ՍԴՈ-1192 ¨ 2016 թվականի մարտի 10-ի թիվ ՍԴՈ-1257 որոշումները):
15.1. Դատարանի մատչելիության իրավունքի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետ¨յալ իրավական դիրքորոշումը. «Դատարանի մատչելիության իրավունքը պետք է լինի իրական ¨ ոչ թե պատրանքային, ինչը ենթադրում է, որ անձն իր իրավունքների ու ազատությունների խախտման յուրաքանչյուր դեպքում` ողջամիտ սահմանափակումների պայմաններում, պետք է դատարան դիմելու, իր խախտված իրավունքները ¨ ազատությունները վերականգնելու իրական հնարավորություն ունենա: Դատական պաշտպանության իրավունքի իրացման հնարավոր սահմանափակումները չպետք է ձ¨ական բնույթ կրեն, որպեսզի շահագրգիռ անձը հավասար պայմաններում, արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ ¨ անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր գործի հրապարակային քննության իրավունքի իրացման հնարավորություն ունենա: Հակառակ դեպքում կխախտվեն անձի` դատարանի մատչելիության ¨ արդար դատաքննության իրավունքները» (տե՛ս Արթուր Այվազյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ՇԴ2/0007/15/12 որոշման 16-րդ կետը):
Հիրշհորն ընդդեմ Ռումինիայի գործով վճռում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը նշել է, որ դատարան դիմելու իրավունքը բացարձակ չէ ¨ կարող է որոշակի սահմանափակումների ենթարկվել. դրանք թույլատրված են այն կանխադրույթի հիման վրա, որ դատարան դիմելու իրավունքն իր բնույթով պահանջում է պետության կողմից սահմանված կարգավորման առկայություն: Այս առումով պետություններն ունեն հայեցողության որոշակի սահման, թե¨ Կոնվենցիայի պահանջների պահպանման կապակցությամբ վերջնական որոշումը կայացնում է Եվրոպական դատարանը: Անհրաժեշտ է հիմնավորել, որ կիրառված սահմանափակումները դատարան դիմելու՝ անձի իրավունքն այն աստիճան չեն սահմանափակում կամ նվազեցնում, որ դրա արդյունքում խաթարվի իրավունքի բուն էությունը: Բացի դրանից, սահմանափակումը չի համապատասխանի Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասին, եթե այն օրինական նպատակ չհետապնդի, ¨ առկա չլինի համաչափության ողջամիտ հարաբերակցություն գործադրված միջոցի ¨ հետապնդված նպատակի միջ¨ (տե՛ս Hirschhorn v. Romania գործով 2007 թվականի հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 29294/02, կետ 50):
16. ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածի համաձայն` «Հիմնական իրավունքների ¨ ազատությունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի ¨ անհրաժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմնական իրավունքի ¨ ազատության նշանակությանը»:
Մեջբերված սահմանադրական նորմը նախատեսում է իրավունքների պաշտպանության համար հիմնարար նշանակություն ունեցող համաչափության սկզբունքը, որի իմաստով` Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի միջոցներ, որոնք պիտանի ¨ անհրաժեշտ են այդ նպատակին հասնելու համար: Մասնավորապես` հետապնդվող նպատակին հասնելու համար օգտագործվող միջոցը պիտանի է, եթե այն առնվազն կարող է նպաստել այդ նպատակին հասնելուն, իսկ հիմնական իրավունքին միջամտել անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ հետապնդվող նպատակին անհնար է հասնել մեկ այլ, սակայն նույնչափ արդյունավետ ճանապարհով, որն ավելի քիչ կսահմանափակի հիմնական իրավունքով պաշտպանված իրավական բարիքը: Բացի այդ, միջամտությունը պետք է համարժեք կամ չափավոր լինի, այսինքն` միջամտության սաստկությունը չպետք է անհամարժեք լինի սահմանափակվող հիմնական իրավունքի նշանակությանը ¨ կշռին:
Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձի` դատարանի մատչելիության ¨ դատական պաշտպանության կար¨որագույն իրավունքների սահմանափակման համար ընտրված միջոցը պետք է իրավաչափ նպատակ հետապնդի ¨ չպետք է անհամարժեք լինի նշված իրավունքի բուն էությանն ու նշանակությանը: Այլ կերպ` դատարանի մատչելիության իրավունքի սահմանափակման յուրաքանչյուր դեպքում պետք է պահպանել կիրառվող միջոցի ¨ հետապնդվող նպատակի միջ¨ արդարացի հավասարակշռություն` բացառելով անհամաչափ խիստ միջոցներով հետապնդվող նպատակին հասնելու հնարավորությունը:
17. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից եր¨ում է, որ
- Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռով Է.Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ¨ դատապարտվել ազատազրկման՝ 2 տարի 6 ամիս ժամկետով (տե՛ս սույն որոշման 2-րդ կետը),
- նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել փաստաբան Լ.Բալյանը (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը),
- Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշմամբ Լ.Բալյանի վերաքննիչ բողոքը թողել է առանց քննության` նշելով, որ բողոք է բերել այն անձը, ով չուներ այդ իրավունքը, քանի որ Լ.Բալյանը վերաքննիչ բողոքին կից չի ներկայացրել իր` որպես Է.Գրիգորյանի պաշտպանի իրավավիճակը հաստատող` ամբաստանյալի ստորագրությամբ վավերացված փաստաթղթային հաստատումը կամ վերջինիս որ¨է ազգականի կողմից նրա շահերի պաշտպանությունն իրականացնելու համար իրեն արված հրավերի վերաբերյալ համապատասխան փաստաթուղթը (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը),
- Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել նա¨ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը՝ միաժամանակ միջնորդելով հարգելի ճանաչել վերաքննիչ բողոք բերելու՝ բաց թողնված ժամկետը: Վերաքննիչ բողոքին կից ամբաստանյալը ներկայացրել է 2017 թվականի հուլիսի 27-ով թվագրված` Հ.Գրիգորյանի կողմից անհատ ձեռնարկատեր Լ.Բալյանին փաստաբանական ծառայության դիմաց վճարման բանկային անդորրագիրը, Է.Գրիգորյանի ¨ Հ.Գրիգորյանի անունից փաստաբան Լ.Բալյանին ուղղված դիմումները, Հ.Գրիգորյանի ¨ Լ.Բալյանի միջ¨ 2017 թվականի հուլիսի 18-ին կնքված պայմանագիրը, Լ.Բալյանի փաստաբանական արտոնագրի պատճենը` վերջինիս ¨ Է.Գրիգորյանի ստորագրություններով (տե՛ս սույն որոշման 8-8.1-րդ կետերը),
- Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը թողել է առանց քննության` ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ (տե՛ս սույն որոշման 3.1-րդ ¨ 9-րդ կետերը),
- 2017 թվականի օգոստոսի 28-ին ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը միջնորդություն է ներակայացրել Առաջին ատյանի դատարան՝ խնդրելով հարգելի համարել ¨ վերականգնել նույն դատարանի` 2017 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը, որն Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մերժվել է (տե՛ս սույն որոշման 4-րդ ¨ 10-րդ կետերը),
- Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը: Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ Է.Գրիգորյանի բողոքը մերժվել է (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ ¨ 11-րդ կետերը):
18. Վերոշարադրյալ փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 15-16-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկման բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու վերաբերյալ ներկայացված միջնորդությունը Վերաքննիչ դատարանի կողմից մերժելու ¨ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու, ինչպես նա¨ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը մերժելու պայմաններում վերջինս զրկվել է իր իրավունքների ¨ ազատությունների ենթադրյալ խախտումները վիճարկելու հնարավորությունից, դատական պաշտպանության իրավունքի իրացման սահմանափակումները ձ¨ական բնույթ են կրել, ինչի արդյունքում անձի իրավունքների սահամանափակման ¨ հետապնդվող նպատակի միջ¨ արդարացի հավասարակշռությունը չի ապահովվել:
Այսպես` Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի` բողոքարկման համար բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու միջնորդությունը մերժելով ¨ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ առանց քննության թողնելով, ինչպես նա¨ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշման դեմ բերված բողոքը 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ մերժելով, որ¨է գնահատականի չի արժանացրել Է.Գրիգորյանի` վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը հարգելի ճանաչելու մասին միջնորդությամբ ներկայացված պատճառաբանությունները` կապված անհրաժեշտ փաստաթղթերն ավելի ուշ ներկայացնելու մտադրության հետ, ինչպես նա¨ չի գնահատել ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի կողմից վերաքննիչ բողոքին կցված համապատասխան փաստաթղթերը (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ ¨ 8.1-րդ կետերը): Մինչդեռ Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ վերոնշյալ փաստաթղթերի վերլուծությունը հիմք է տալիս եզրահանգելու, որ Է.Գրիգորյանի միջնորդությունը հիմնավոր է, իսկ հակառակի մասին Վերաքննիչ դատարանի պնդումները` ոչ իրավաչափ:
19. Հաշվի առնելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի ¨ նույն անձի վերաքննիչ բողոքը մերժելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումները օրինական ¨ հիմնավորված չեն:
Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ են տրվել ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ, 63-րդ, 69-րդ հոդվածների ¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, հետ¨աբար, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ, 406-րդ ¨ 419-րդ հոդվածների համաձայն, հիմք են Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտերը բեկանելու ¨ գործը նույն դատարան` նոր քննության ուղարկելու համար:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գործի նոր քննության ընթացքում Վերաքննիչ դատարանը պետք է պատշաճ քննարկման առարկա դարձնի վերաքննիչ բողոքների հիմքերն ու հիմնավորումները ¨ դրա արդյունքում կայացնի համապատասխան որոշում:
Ելնելով վերոգրյալից ¨ ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով ¨ Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքները բավարարել: Ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի բողոքների վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի ¨ հոկտեմբերի 3-ի որոշումները բեկանել ու գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության:
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է ¨ ենթակա չէ բողոքարկման:
Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17
Նախագահող դատավոր՝ Կ.Մարդանյան
Դատավորներ` Ն.Հովակիմյան
Ա.Մնացականյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ`
մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
մասնակցությամբ ամբաստանյալ`
Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
2018 թվականի հունվարի 12-ին ք.Եր¨անում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի ¨ նույն թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումների դեմ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2015 թվականի հունիսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Եր¨ան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 15119215 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
Նախաքննության մարմնի՝ 2016 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ¨ նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
2017 թվականի փետրվարի 10-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նա¨ Առաջին ատյանի դատարան):
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռով Է.Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ¨ դատապարտվել ազատազրկման՝ 2 տարի 6 ամիս ժամկետով: Նույն դատավճռով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանից հօգուտ տուժողի բռնագանձվել է 1.141.995 ՀՀ դրամ գումար՝ որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում:
3. Վերոնշյալ դատավճռի դեմ փաստաբան Լ.Բալյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նա¨ Վերաքննիչ դատարան)` 2017 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշմամբ թողնվել է առանց քննության` վերաքննիչ բողոք բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ:
3.1. Նույն դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել նա¨ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը՝ միաժամանակ միջնորդելով հարգելի ճանաչել վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ Է.Գրիգորյանի միջնորդությունը մերժվել է, իսկ վերաքննիչ բողոքը՝ թողնվել առանց քննության՝ ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ:
4. 2017 թվականի օգոստոսի 28-ին ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը միջնորդություն է ներակայացրել Առաջին ատյանի դատարան՝ խնդրելով հարգելի համարել ¨ վերականգնել նույն դատարանի` 2017 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ (դատական գործ թիվ ԵԿԴ/0073/15/17) Է.Գրիգորյանի միջնորդությունը մերժվել է:
5. Վերոնշյալ որոշման դեմ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որը Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ մերժվել է:
6. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 ¨ նույն դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 որոշումների դեմ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը բերել է վճռաբեկ բողոքներ, որոնք Վճռաբեկ դատարանի՝ համապատասխանաբար 2017 թվականի դեկտեմբերի 15-ի ¨ նույն թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշումներով վարույթ են ընդունվել: Մի¨նույն ժամանակ նկատի ունենալով, որ այդ երկու գործերը վերաբերում են նույն անձին ¨ նույն հանգամանքներին, թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 ¨ թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 գործերը միացվել են մեկ վարույթում՝ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 համարի տակ:
Վճռաբեկ բողոքների վերաբերյալ դատավարության մասնակիցների կողմից պատասխան չի ներկայացվել:
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
7. Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշման համաձայն` «(...) [Ք]րեական գործով վարույթի ընթացքում ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի շահերի պաշտպանությունն իրականացվել է փաստաբան Մակբեթ Կարապետյանի կողմից: 2017 թվականի հուլիսի 28-ին թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Լիանա Բալյանը: Մի¨նույն ժամանակ, քրեական գործի նյութերում բացակայում է, իսկ վերաքննիչ բողոքին կից չի ներկայացվել փաստաբան Լիանա Բալյանի` որպես ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի պաշտպանի իրավավիճակը հաստատող` ամբաստանյալի ստորագրությամբ վավերացված փաստաթղթային հաստատումը, կամ ամբաստանյալի որ¨է ազգականի կողմից նրա շահերի պաշտպանությունն իրականացնելու համար փաստաբան Լիանա Բալյանին արված հրավերի վերաբերյալ համապատասխան փաստաթուղթը: Հետ¨աբար` նման պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ բողոքը բերել է այն անձը, ով չուներ այդ իրավունքը:
Վերոգրյալի հիման վրա` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ փաստաբան Լիանա Բալյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է թողնել առանց քննության` վերաքննիչ բողոքը բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 25-26):
8. Ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքի մաս կազմող` բաց թողնված ժամկետը հարգելի ճանաչելու մասին միջնորդության համաձայն` «18.07.2017 թվականին ես ¨ հայրս` Հարություն Գրիգորյանը, դիմել ենք ՀՀ փաստաբանների պալատի անդամ, փաստաբան Լիանա Վլադիկի Բալյանին (...), որ ստանձնի թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործով իմ պաշտպանությունը, բողոքարկի [Առաջին ատյանի դատարանի] (...) դատավճիռը [Վերաքննիչ դատարան] ¨ ստանձնի իմ պաշտպանությունը դատարանում: 18.07.2017 թվականին փաստաբան Լիանա Բալյանի հետ կնքել ենք թիվ 0-7 պայմանագիրը, համաձայն որի Լ.Բալյանը ստանձնել է իմ պաշտպանությունը (...): 28.07.2017 թվականին թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործով դատավճռի դեմ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Լ.Բալյանը: 09.08.2017 թվականին [Վերաքննիչ դատարանը] բողոքը թողել է առանց քննության: Հայտնում եմ, որ իմ ¨ փաստաբանի փաստաթղթերը եղել են պատշաճ ձ¨ակերպված, ես օրինական կարգով եմ դիմել փաստաբանին` ստանձնելու իմ պաշտպանությունը, որը վկայում են 2017թ. հուլիսի 18-ի դիմումները, պայմանագիրը ¨ 27.07.2017թ. փաստաբանին վճարված գումարի անդորրագիրը: Ես ինքս հաստատում եմ ¨ ստորագրել եմ փաստաբանի արտոնագրի պատճենի վրա: Վերը նշված փաստաթղթերը վերաքննիչ բողոքի հետ չէինք ներկայացրել, որպեսզի ես ¨ փաստաբանս ներկայացնենք առաջին դատական նիստի ընթացքում ներկայանալու ¨ իմ ու փաստաբանի անձը, տվյալները ճշտելու ժամանակ (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 47-60):
8.1. Ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը վերաքննիչ բողոքին, ի թիվս այլ փաստաթղթերի, կցել է 2017 թվականի հուլիսի 27-ով թվագրված` Հ.Գրիգորյանի կողմից անհատ ձեռնարկատեր Լ.Բալյանին փաստաբանական ծառայության դիմաց վճարելու բանկային անդորրագիրը, Է.Գրիգորյանի ¨ Հ.Գրիգորյանի անունից փաստաբան Լ.Բալյանին ուղղված դիմումները, Հ.Գրիգորյանի ¨ Լ.Բալյանի միջ¨ 2017 թվականի հուլիսի 18-ին կնքված պայմանագիրը, Լ.Բալյանի փաստաբանական արտոնագրի պատճենը` վերջինիս ¨ Է.Գրիգորյանի ստորագրություններով (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 61-65):
9. Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշման համաձայն` «(...) [Թ]ե¨ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պարունակում է բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդություն, այնուամենայնիվ դրանում բերված պատճառաբանությունը ¨ կից ներկայացված փաստաթղթերը չեն վկայում ամբաստանյալի կողմից դատական ակտը ստանալուց հետո բողոքարկման մեկամսյա ժամկետը հարգելի պատճառներով բաց թողնելու մասին: Ուստի Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ ներկայացված միջնորդությունը հիմնավորված չէ, հետ¨աբար այն ենթակա է մերժման:
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերի կողմից չի պահպանվել (...) վերաքննիչ բողոք բերելու ժամկետը, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է թողնել առանց քննության` այն ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 72-74):
10. Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշման համաձայն` «(...) Դատական նիստի ընթացքում ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի պաշտպանը միջնորդությունը պնդեց, խնդրեց այն բավարարել` պատճառաբանելով, որ Է.Գրիգորյանի պաշտպանությունը ստանձնել է վերջինիս հոր խնդրանքով, նրա հետ կնքած պայմանագրի հիման վրա, նախքան Վերաքննիչ դատարան մուտքագրելը վերաքննիչ բողոքը կազմել ¨ ստորագրել է իր անունից` ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վատառողջության ¨ բողոքարկման ժամկետը լրանալու պատճառով դրան չկցելով Գրիգորյանի պաշտպանությունը ստանձնելու փաստը հաստատող փաստաթղթեր, որոնք նպատակ ուներ ներկայացնել դատարանին առաջին դատական նիստի ընթացքում: Նշեց, որ դատավճիռը բողոքարկելու համար սահմանված ժամկետը բաց են թողել վերոնշյալ հարգելի հանգամանքներով, սակայն օբյեկտիվորեն զրկվել են սահմանված ժամկետում այն բողոքարկելու հնարավորությունից:
(...) [Պ]աշտպան Լ.Բալյանի ներկայացրած պատճառաբանությունը բավարար ¨ հիմնավոր չէ 2017թ. հուլիսի 4-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու ¨ վերականգնելու վերաբերյալ։
Ավելին, տվյալ ինստիտուտը կարգավորող ¨ սույն դատական ակտում մեջբերված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 174-րդ հոդվածի 4-րդ մասի ¨ 380-րդ հոդված 1-ին մասի համադրված վերլուծության արդյունքներով [Առաջին ատյանի դատարանը] նա¨ փաստում է, որ շահագրգիռ անձը վերոնշյալ միջնորդություն կարող էր ներկայացնել կամ վարույթն իրականացնող մարմին` ՀՀ վերաքննիչ դատարան կամ դատական ակտը կայացրած դատարան` Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: Տվյալ պարագայում ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը նախընտրել է տվյալ միջնորդությամբ վարույթն իրականացնող մարմին` ՀՀ վերաքննիչ դատարան դիմելու տարբերակը, որը սակայն նրա միջնորդությունը մերժել է, ¨ այդ որոշման առկայության պայմաններում դատավճիռ կայացրած դատարանը նույնիսկ տեսականորեն զրկված է վերոնշյալ միջնորդությունը բավարարելու հնարավորությունից» (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 նյութեր, թերթեր 24-26):
11. Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշման համաձայն` «(...) Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ (...) օրենսդիրն այս դեպքում Էդգար Գրիգորյանին հնարավորություն է տալիս վերականգնել բողոքարկման բաց թողնված ժամկետը, այն դեպքում, երբ նա կներկայացնի հարգելի պատճառներ, որոնք կախված չեն եղել իրենից, այսինքն` բաց թողնված ժամկետը ամեն դեպքում վերականգման ենթակա է, երբ առկա է հարգելի պատճառ:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը ¨ բազմակողմանի ուսումնասիրության ենթարկելով գործում առկա նյութերը` Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ Էդգար Գրիգորյանը դատարան չի ներկայացրել օբյեկտիվ այնպիսի փաստարկներ, որոնք թույլ կտային հետ¨ություն անել այն մասին, որ վերջինս [Առաջին ատյանի դատարանի]` 04.07.2017թ. դատավճիռը Վերաքննիչ դատարան բողոքարկելու ժամկետը բաց է թողել հարգելի պատճառով ¨ որ այն ենթակա է վերականգման (...)» (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 նյութեր, թերթեր 46-51):
Վճռաբեկ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները ¨ պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետ¨յալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
12. Վճռաբեկ բողոքների հեղինակի պնդմամբ Վերաքննիչ դատարանի որոշումները հակասում են «Մարդու իրավունքների ¨ հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ, ՀՀ Սահմանադրության (2005 թվականի խմբագրությամբ) 4-րդ, 38-րդ ¨ 39-րդ հոդվածների պահանջներին:
Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ պնդումների՝ բողոքաբերը վկայակոչել է ՀՀ սահմանադրական դատարանի՝ թիվ ՍԴՈ-690 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները ¨ եզրահանգել, որ Վերաքննիչ դատարանը, կայացնելով բողոքն առանց քննության թողնելու մասին որոշում, փաստացի հրաժարվել է արդարադատության իրականացումից՝ խախտելով դատարանի մատչելիության իր իրավունքը:
12.1. Բողոք բերած անձը փաստել է նա¨, որ ինքն օրինական կարգով է դիմել փաստաբանին՝ իր պաշտպանությունը ստանձնելու խնդրանքով, ինչի մասին են վկայում Լ.Բալյանին ուղղված դիմումները: Բացի այդ, բողոքի հեղինակը մատնանշել է իր ¨ փաստաբանի միջ¨ կնքված պայմանագիրն ու վճարված անդորրագիրը՝ հայտնելով, որ նշված փաստաթղթերը պաշտպանության կողմը պատրաստվում էր ներկայացնել Վերաքննիչ դատարան առաջին դատական նիստի ընթացքում, սակայն վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու արդյունքում զրկվել է նման հնարավորությունից:
13. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է.
ա) բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշումը ¨ գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության,
բ) բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումը ¨ գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության:
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ¨ եզրահանգումը.
14. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջ¨ բարձրացված իրավական հարցը հետ¨յալն է. օրինական ¨ հիմնավորվա՞ծ են արդյոք ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի ¨ նույն անձի վերաքննիչ բողոքը մերժելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումները:
15. ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների ¨ ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք»:
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ ¨ անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային ¨ ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք»:
ՀՀ Սահմանադրության 69-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարելու համար դատապարտված յուրաքանչյուր ոք ունի իր նկատմամբ կայացված դատավճռի` օրենքով սահմանված հիմքերով ¨ կարգով վերադաս դատական ատյանի կողմից վերանայման իրավունք»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ ¨ անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք»:
«Մարդու իրավունքների ¨ հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նա¨ Կոնվենցիա) 13-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք, ում՝ սույն Կոնվենցիայով ամրագրված իրավունքներն ու ազատությունները խախտվում են, ունի պետական մարմինների առջ¨ իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցի իրավունք, նույնիսկ եթե խախտումը կատարել են ի պաշտոնե գործող անձինք»:
Կոնվենցիայի թիվ 7 արձանագրության 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Քրեական հանցագործություն կատարելու համար դատարանի կողմից դատապարտված յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի, որ իր դատապարտումը կամ դատավճիռը վերանայվի վերադաս դատական ատյանի կողմից (...)»:
Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 8-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի սահմանադրությամբ կամ օրենքով իրեն տրված հիմնական իրավունքները ոտնահարելու դեպքում իրավասու ազգային դատարանների միջոցով արդյունավետ վերականգնելու այդ իրավունքները»:
Դատական պաշտպանության արդյունավետ միջոցների ¨ դատարանի մատչելիության սահմանադրական իրավունքի վերաբերյալ ՀՀ սահմանադրական դատարանը ձ¨ավորել է հետ¨յալ իրավական դիրքորոշումները՝
- դատարան դիմելիս անձը չպետք է ծանրաբեռնվի ավելորդ ձ¨ական պահանջներով,
- անձի հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները՝ որպես բարձրագույն արժեք, դատարանների կողմից ենթակա են անվերապահ պաշտպանության կոնկրետ գործի ինչպես ըստ էության քննության, այնպես էլ հնարավոր հետագա վերաքննության շրջանակներում,
- դատական բողոքարկումը` որպես դատական պաշտպանության եղանակ, պետք է արդյունավետ միջոց ծառայի` վերականգնելու անձի խախտված իրավունքներն ու ազատությունները՝ պահպանելով արդարադատության իրականացման սահմանադրական սկզբունքները,
- դատական բողոքարկման ինստիտուտը, առանց բացառության, պետք է միջոց հանդիսանա հավասարության պայմաններում, օբյեկտիվ, բազմակողմանի, արդար ¨ հրապարակային դատաքննության արդյունքում, ողջամիտ ժամկետներում բացահայտելու ¨ շտկելու դատական բոլոր այն սխալները, որոնք թույլ են տրվել ինչպես նյութական, այնպես էլ դատավարական իրավունքի նորմերի խախտման արդյունքում, հետ¨աբար հանգեցրել են դատական գործի սխալ լուծմանը,
- դատավարական որ¨է առանձնահատկություն կամ ընթացակարգ չի կարող խոչընդոտել կամ կանխել դատարան դիմելու իրավունքի արդյունավետ իրացման հնարավորությունը, իմաստազրկել ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված դատական պաշտպանության իրավունքը կամ դրա իրացման արգելք հանդիսանալ,
- ընթացակարգային որ¨է առանձնահատկություն չի կարող մեկնաբանվել որպես ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված` դատարանի մատչելիության իրավունքի սահմանափակման հիմնավորում,
- դատարանի (արդարադատության) մատչելիությունը կարող է ունենալ որոշակի սահմանափակումներ, որոնք չպետք է խաթարեն այդ իրավունքի բուն էությունը,
- նախապայմանների խստացումը չպետք է տեղի ունենա անհամաչափ` անձանց համար ստեղծելով իրավունքների պաշտպանության խոչընդոտներ: Բացի դրանից, վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոքները վարույթ ընդունելու հարցում դատարանները պետք է ունենան ոչ թե հայեցողական անսահմանափակ ազատություն, այլ` օրենսդրորեն նախատեսված, հստակ, ¨ անձանց համար միակերպ ընկալելի հիմքերով, բողոքը վարույթ ընդունելու կամ մերժելու իրավունք ¨ պարտականություն (տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի՝ 2007 թվականի ապրիլի 9-ի թիվ ՍԴՈ-690, 2011 թվականի փետրվարի 8-ի թիվ ՍԴՈ-936, 2015 թվականի մարտի 3-ի թիվ ՍԴՈ-1192 ¨ 2016 թվականի մարտի 10-ի թիվ ՍԴՈ-1257 որոշումները):
15.1. Դատարանի մատչելիության իրավունքի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետ¨յալ իրավական դիրքորոշումը. «Դատարանի մատչելիության իրավունքը պետք է լինի իրական ¨ ոչ թե պատրանքային, ինչը ենթադրում է, որ անձն իր իրավունքների ու ազատությունների խախտման յուրաքանչյուր դեպքում` ողջամիտ սահմանափակումների պայմաններում, պետք է դատարան դիմելու, իր խախտված իրավունքները ¨ ազատությունները վերականգնելու իրական հնարավորություն ունենա: Դատական պաշտպանության իրավունքի իրացման հնարավոր սահմանափակումները չպետք է ձ¨ական բնույթ կրեն, որպեսզի շահագրգիռ անձը հավասար պայմաններում, արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ ¨ անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր գործի հրապարակային քննության իրավունքի իրացման հնարավորություն ունենա: Հակառակ դեպքում կխախտվեն անձի` դատարանի մատչելիության ¨ արդար դատաքննության իրավունքները» (տե՛ս Արթուր Այվազյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ՇԴ2/0007/15/12 որոշման 16-րդ կետը):
Հիրշհորն ընդդեմ Ռումինիայի գործով վճռում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը նշել է, որ դատարան դիմելու իրավունքը բացարձակ չէ ¨ կարող է որոշակի սահմանափակումների ենթարկվել. դրանք թույլատրված են այն կանխադրույթի հիման վրա, որ դատարան դիմելու իրավունքն իր բնույթով պահանջում է պետության կողմից սահմանված կարգավորման առկայություն: Այս առումով պետություններն ունեն հայեցողության որոշակի սահման, թե¨ Կոնվենցիայի պահանջների պահպանման կապակցությամբ վերջնական որոշումը կայացնում է Եվրոպական դատարանը: Անհրաժեշտ է հիմնավորել, որ կիրառված սահմանափակումները դատարան դիմելու՝ անձի իրավունքն այն աստիճան չեն սահմանափակում կամ նվազեցնում, որ դրա արդյունքում խաթարվի իրավունքի բուն էությունը: Բացի դրանից, սահմանափակումը չի համապատասխանի Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասին, եթե այն օրինական նպատակ չհետապնդի, ¨ առկա չլինի համաչափության ողջամիտ հարաբերակցություն գործադրված միջոցի ¨ հետապնդված նպատակի միջ¨ (տե՛ս Hirschhorn v. Romania գործով 2007 թվականի հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 29294/02, կետ 50):
16. ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածի համաձայն` «Հիմնական իրավունքների ¨ ազատությունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի ¨ անհրաժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմնական իրավունքի ¨ ազատության նշանակությանը»:
Մեջբերված սահմանադրական նորմը նախատեսում է իրավունքների պաշտպանության համար հիմնարար նշանակություն ունեցող համաչափության սկզբունքը, որի իմաստով` Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի միջոցներ, որոնք պիտանի ¨ անհրաժեշտ են այդ նպատակին հասնելու համար: Մասնավորապես` հետապնդվող նպատակին հասնելու համար օգտագործվող միջոցը պիտանի է, եթե այն առնվազն կարող է նպաստել այդ նպատակին հասնելուն, իսկ հիմնական իրավունքին միջամտել անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ հետապնդվող նպատակին անհնար է հասնել մեկ այլ, սակայն նույնչափ արդյունավետ ճանապարհով, որն ավելի քիչ կսահմանափակի հիմնական իրավունքով պաշտպանված իրավական բարիքը: Բացի այդ, միջամտությունը պետք է համարժեք կամ չափավոր լինի, այսինքն` միջամտության սաստկությունը չպետք է անհամարժեք լինի սահմանափակվող հիմնական իրավունքի նշանակությանը ¨ կշռին:
Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձի` դատարանի մատչելիության ¨ դատական պաշտպանության կար¨որագույն իրավունքների սահմանափակման համար ընտրված միջոցը պետք է իրավաչափ նպատակ հետապնդի ¨ չպետք է անհամարժեք լինի նշված իրավունքի բուն էությանն ու նշանակությանը: Այլ կերպ` դատարանի մատչելիության իրավունքի սահմանափակման յուրաքանչյուր դեպքում պետք է պահպանել կիրառվող միջոցի ¨ հետապնդվող նպատակի միջ¨ արդարացի հավասարակշռություն` բացառելով անհամաչափ խիստ միջոցներով հետապնդվող նպատակին հասնելու հնարավորությունը:
17. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից եր¨ում է, որ
- Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռով Է.Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ¨ դատապարտվել ազատազրկման՝ 2 տարի 6 ամիս ժամկետով (տե՛ս սույն որոշման 2-րդ կետը),
- նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել փաստաբան Լ.Բալյանը (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը),
- Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշմամբ Լ.Բալյանի վերաքննիչ բողոքը թողել է առանց քննության` նշելով, որ բողոք է բերել այն անձը, ով չուներ այդ իրավունքը, քանի որ Լ.Բալյանը վերաքննիչ բողոքին կից չի ներկայացրել իր` որպես Է.Գրիգորյանի պաշտպանի իրավավիճակը հաստատող` ամբաստանյալի ստորագրությամբ վավերացված փաստաթղթային հաստատումը կամ վերջինիս որ¨է ազգականի կողմից նրա շահերի պաշտպանությունն իրականացնելու համար իրեն արված հրավերի վերաբերյալ համապատասխան փաստաթուղթը (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը),
- Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել նա¨ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը՝ միաժամանակ միջնորդելով հարգելի ճանաչել վերաքննիչ բողոք բերելու՝ բաց թողնված ժամկետը: Վերաքննիչ բողոքին կից ամբաստանյալը ներկայացրել է 2017 թվականի հուլիսի 27-ով թվագրված` Հ.Գրիգորյանի կողմից անհատ ձեռնարկատեր Լ.Բալյանին փաստաբանական ծառայության դիմաց վճարման բանկային անդորրագիրը, Է.Գրիգորյանի ¨ Հ.Գրիգորյանի անունից փաստաբան Լ.Բալյանին ուղղված դիմումները, Հ.Գրիգորյանի ¨ Լ.Բալյանի միջ¨ 2017 թվականի հուլիսի 18-ին կնքված պայմանագիրը, Լ.Բալյանի փաստաբանական արտոնագրի պատճենը` վերջինիս ¨ Է.Գրիգորյանի ստորագրություններով (տե՛ս սույն որոշման 8-8.1-րդ կետերը),
- Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը թողել է առանց քննության` ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ (տե՛ս սույն որոշման 3.1-րդ ¨ 9-րդ կետերը),
- 2017 թվականի օգոստոսի 28-ին ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը միջնորդություն է ներակայացրել Առաջին ատյանի դատարան՝ խնդրելով հարգելի համարել ¨ վերականգնել նույն դատարանի` 2017 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը, որն Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մերժվել է (տե՛ս սույն որոշման 4-րդ ¨ 10-րդ կետերը),
- Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը: Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ Է.Գրիգորյանի բողոքը մերժվել է (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ ¨ 11-րդ կետերը):
18. Վերոշարադրյալ փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 15-16-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկման բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու վերաբերյալ ներկայացված միջնորդությունը Վերաքննիչ դատարանի կողմից մերժելու ¨ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու, ինչպես նա¨ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը մերժելու պայմաններում վերջինս զրկվել է իր իրավունքների ¨ ազատությունների ենթադրյալ խախտումները վիճարկելու հնարավորությունից, դատական պաշտպանության իրավունքի իրացման սահմանափակումները ձ¨ական բնույթ են կրել, ինչի արդյունքում անձի իրավունքների սահամանափակման ¨ հետապնդվող նպատակի միջ¨ արդարացի հավասարակշռությունը չի ապահովվել:
Այսպես` Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի` բողոքարկման համար բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու միջնորդությունը մերժելով ¨ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ առանց քննության թողնելով, ինչպես նա¨ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշման դեմ բերված բողոքը 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ մերժելով, որ¨է գնահատականի չի արժանացրել Է.Գրիգորյանի` վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը հարգելի ճանաչելու մասին միջնորդությամբ ներկայացված պատճառաբանությունները` կապված անհրաժեշտ փաստաթղթերն ավելի ուշ ներկայացնելու մտադրության հետ, ինչպես նա¨ չի գնահատել ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի կողմից վերաքննիչ բողոքին կցված համապատասխան փաստաթղթերը (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ ¨ 8.1-րդ կետերը): Մինչդեռ Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ վերոնշյալ փաստաթղթերի վերլուծությունը հիմք է տալիս եզրահանգելու, որ Է.Գրիգորյանի միջնորդությունը հիմնավոր է, իսկ հակառակի մասին Վերաքննիչ դատարանի պնդումները` ոչ իրավաչափ:
19. Հաշվի առնելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի ¨ նույն անձի վերաքննիչ բողոքը մերժելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումները օրինական ¨ հիմնավորված չեն:
Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ են տրվել ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ, 63-րդ, 69-րդ հոդվածների ¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, հետ¨աբար, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ, 406-րդ ¨ 419-րդ հոդվածների համաձայն, հիմք են Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտերը բեկանելու ¨ գործը նույն դատարան` նոր քննության ուղարկելու համար:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գործի նոր քննության ընթացքում Վերաքննիչ դատարանը պետք է պատշաճ քննարկման առարկա դարձնի վերաքննիչ բողոքների հիմքերն ու հիմնավորումները ¨ դրա արդյունքում կայացնի համապատասխան որոշում:
Ելնելով վերոգրյալից ¨ ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով ¨ Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքները բավարարել: Ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի բողոքների վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի ¨ հոկտեմբերի 3-ի որոշումները բեկանել ու գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության:
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է ¨ ենթակա չէ բողոքարկման:
Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0026/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 13-02-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 15119215 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Էդգար Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված խաբեությամբ հափշտակել է <<Ֆաստ Կրեդիտ Կապիտալ>> ունիվերսալ վարկային կազմակերպությանը պատկանող խոշոր չափերի 1.441.995 ՀՀ դրամ գումարները: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հայրանուն | Հարությունի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 178 Մաս 2 Կետ 2 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 13-02-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 14-02-2017 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 17-02-2017 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 17-02-2017 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 10-03-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-03-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-04-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-05-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-06-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-06-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-07-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 04-07-2017 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 04-07-2017 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ ԵԿԴ/0026/01/17 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )` նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի, քարտուղարությամբ` Դարինա Բեգլարյանի և Վլադիմիր Շահինյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող` Անդրանիկ Սիմոնյանի, տուժողի ներկայացուցիչ՝ Մհեր Հայրապետյանի, պաշտպան` Մակբեթ Կարապետյանի, նույն Դատարանում` դռնբաց դատական նիստերի կարգով քննեց և 2017թ. հուլիսի 4-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի` (ծնված 1981թ. ապրիլի 30-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված է Երևանի Նոր Նորքի 8-րդ զանգված, 18-րդ շենքի 27-րդ բնակարանում, բնակվում է Երևանի Կորյայի ձոր, Շրջադարձային 2/12 տանը, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախա¬տես¬ված հանցավոր արարքի կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն)։ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2015թ. հունիսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15119215 քրեական գործը` դեռևս 2015թ. հունիսի 12-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտ¬րոնականի բաժին դիմած «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության ներկայացուցիչ Նելլի Պապայանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերի քննարկման արդյունքներով։ 2016թ. ապրիլի 18-ին կասկածյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրություն։ 2016թ. ապրիլի 25-ին Էդգար Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2016թ. օգոստոսի 15-ին Է.Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2016թ. օգոստոսի 15-ին կայացված որոշումներով մեղադրյալ Է.Գրիգորյանի նկատմամբ հայ¬տարարվել է հետախուզում, իսկ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև վերջինիս հայտնա¬բերելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։ 2016թ. հոկտեմբերի 4-ին հետախուզվող Է.Գրիգորյանը ինքնակամ ներկայացել է նախաքննական մարմին, որի կապակ¬ցությամբ որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին։ 2016թ. նոյեմբերի 24-ին կայացված որոշումներով մեղադրյալ Է.Գրիգորյանի նկատմամբ հայ¬տարարվել է հետախուզում, իսկ քրեական գործի վարույթը վերստին կասեցվել է` մինչև վերջինիս հայտ¬նաբերելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։ 2016թ. դեկտեմբերի 13-ին հետախուզվող Է.Գրիգորյանը բերման է ենթարկվել և ներկայացվել նա¬խաքննական մարմին, որի կապակցությամբ որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վա¬րույթը վերսկսելու մասին։ 2017թ. փետրվարի 7-ին Է.Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2017թ. փետրվարի 10-ին քրեական գործը Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հաստատված մեղադրական եզրա-կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դատա¬րան (մուտքագրվել է 2017թ. փետրվարի 13-ին, նախագահողին մակագրվել փետրվարի 14-ին), 2017թ. փետրվարի 14-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում. Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬-րանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց այն, որ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանը 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մար¬տի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում խաբեությամբ և տուժողի աշխատակիցների վստահությու¬նը չա¬րաշահելու եղանակ¬ներով միասնական հանցավոր դիտավորությամբ հափշտակել է խոշոր չա¬փերի` 1.441.995 ՀՀ դրամ գումար, որպիսի գոր-ծողություններն արտահայտվել են հետևյալում. Այսպես, Էդգար Գրիգորյանը, զբաղվելով ոսկերչությամբ և հանդիսանալով «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկե¬րութ¬յան մշտական և բարեխիղճ հաճախորդ, 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում այդ վարկային կազմակերպության Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի 29/33 հասցեում գործող «Տիգրան Մեծ» և Երևան քաղաքի Խորենացի 24-րդ հասցեում գործող «Խորենացի» մասնաճյուղեր ներկայանալով` չարաշահել է ընկերության ոսկերիչ-գնահատողներ Արտակ Ստե¬փանյանի, Արա Մելքոնյանի, Արտյոմ Նավոյանի և Ալբերտ Թու¬մանյանի վստահությունը, ամբող¬ջությամբ 585 հարգի ոսկուց լինելու անվան տակ ստուգման և կշռման համար նրանց է ներ¬կայացրել, ապա գրավադրել արտաքնապես ամբողջությամբ ոսկուց, իրականում ոսկու, արծաթի, ինչպես նաև ոչ թանկարժեք մետաղ¬ների համա¬ձուլվածքից պատրաստ¬ված, այսինքն` էակա¬նորեն ցածրարժեք` 3.995.005 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ կախազարդեր և ձուլամետաղներ։ Բա¬րեխիղճ մոլորության մեջ հայտնված և վերոնշյալ իրերը միայն մակերեսորեն ստուգած և գնահատած վերոնշյալ ոսկերիչ-գնահա¬տողների գործողությունների հետևանքով Է.Գրիգորյանը թվով 20 վարկային պայմանագրերով «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկե¬րութ¬յան վերոնշյալ մասնաճյուղերից 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում որպես վարկ ստացել է ընդհանուր 5.437.000 ՀՀ դրամ գումար, որից արծաթի, ինչպես նաև ոչ թան¬կար¬ժեք մետաղ¬ների համաձուլվածքի գրավադրմամբ` 1.441.995 ՀՀ դրամ գումար, որը և խարդախությամբ հափշտակել է` ընկերութ¬յանը պատ¬ճառելով խոշոր չափերի նյութական վնաս։ Այսպիսով, Էդգար Գրիգորյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հար¬ցաքննվե¬¬լիս իրեն մեղավոր չճանաչեց, նշեց, որ զբաղվում է ադամանդների մշակմամբ, իր կողմից վերոնշյալ վարկային կազմա¬կերպությունում գրավադրված զարդերը կամ դրանց կիսաֆաբրիկատները գնել էր անծանոթից, տեղյակ չէր, որ դրանք ամբողջությամբ ոսկուց չեն, դրանց համաձուլվածքի կազ¬մում կան նաև ոչ թանկարժեք մետաղներ, այդ կերպ նաև հրաժարվեց մինչդա¬տական վարույթի ընթաց¬քում այդ հանգամանքի վերաբերյալ տված խոստովանական ցուցմունքից։ Նախաքննական ցուցմունք¬ները հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ ցուցմունքների հավաստիությունն իր ստորագրութ¬յամբ հաս¬տատել է` առանց դրանց բովանդակությանը ծանոթանալու, վստահելով քննիչին։ Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վերոնշյալ պատճառաբանություններն անհիմն են, հե-տապնդում են քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ։ Այդ պատ¬ճա¬ռաբանությունը հերքվել, իսկ նրան առաջադրված մեղավորությունը հաստատվել է պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կարգերի շրջանակներում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատ¬ման արդյունքներով. Հրապարակված և հետազոտված` իր իսկ նախաքննական ցուցմունքով, համաձայն որի` ձեռք է բերել ոչ ամբողջությամբ ոսկուց պատրաստված ձուլամետաղներ, որոնք հետագայում խաբել և ներ¬կա¬յացրել է որպես ամբողջությամբ ոսկյա զարդեր` գրավադրելով «Ֆասթ Կրեդիտ» գրավատան «Տիգ¬րան Մեծ» և «Խորենացի» մասնաճյուղերում, ապա` ստացել է զարդերի իրական արժեքը 1.441.995 ՀՀ դրամով գերազան¬ցող 5.437.000 ՀՀ դրամի չափով վարկեր։ Հետագայում այդ վարկերը չի կա¬րողացել մարել, ինչի հետևանքով ընկերությունը վերստին ստուգել և պարզել է, որ իր գրավադրած զարդերն ամբող¬ջությամբ ոսկուց չեն։ Գնահատելով գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի դատաքննական և նախաքննական իրա¬րամերժ ցուցմունքները` Դատարանը, ի հաշիվ դատաքննականի, առավել արժևորում է նախաքննա¬կանը` հաշվի առնելով, որ այն հաստատվում է պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված, ստորև ներկայացվող ապացույցների հետ համադրելու և գնահա¬տելու արդյունքներով. Վկա Արա Մելքոնյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության «Տիգրան Մեծ» մասնաճյուղում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Ամբաստանյալը գրավադրել է ոսկի, հետագայում պարզվել է, որ դրա մեջ այլ մետաղ կա։ Նշեց, որ այն ժամանակին որպես գրավ իրեն առաջարկված առարկաները ստուգել էր` առանց ծակելու, մակերեսորեն։ Դժվարացավ վերհիշել, թե երբ է վերոնշյալ հանգամանքը բացահայտվել։ Նշեց, որ հետագայում ևս հնարավոր է պարզել, թե ստուգված, գնահատված և գրավադրված առարկան վարկա¬յին կազմակերպության որ աշխատակցի կողմից է ստուգվել, ինչը հնարավոր է պարզել որպես գրավ ընդունված առարկաների փաթեթավորման վրա առկա գրառումների հիման վրա, ինչպես նաև վար¬կային պայմանագրով։ Բացառեց վարկային կազմակեր¬պութ¬յան աշխատողների կողմից որպես գրավ ընդունված առարկաները թեկուզ հետագայում փոխելու հնարա¬վորությունը, նշեց, որ այդ առարկաներն անմիջապես հանձնվում և մշտապես պահվում են ընկերության պահոցում։ Նախաքննական հակասական ցուցմունքի հրապարակումից հետո` նշեց, որ չի հիշում, թե իրա¬կանում Է.Գրիգորյանն արդյոք առարկել է որպես գրավ առաջարկած զարդը ծակելու դեմ, թե` ոչ, ման¬րա¬մասնեց, որ զարդը ծակելու և այդ կերպ վնասելու եղանակով ստուգելու անհրաժեշտություն առաջանում է բաղադրության շուրջ կասկած ծագելու դեպքում, հիմնականում` որպես գրավ առա¬ջարկ¬վող մեծ զարդերի պարագայում։ Նշեց, որ երբ հաճախորդը հրաժարվում է զարդը ծակելուց, կարող է այն չընդունել և նրա հետ վարկային պայմանագիր չկնքել։ Ի վերջո` նշեց, որ եթե նախաքննության ընթացքում նման ցուցմունք տվել է, ուրեմն Է.Գրիգորյանին առաջարկել է ծակել նրա կողմից որպես գրավ իրեն ներկայացված զարդերը։ Վկա Արտակ Ստեփանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությունում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Իր աշխատանքի ընթացքում ամբաստանյալի կողմից գրավադրվել են ոսկյա իրեր, սակայն հետագայում պարզվել է, որ դրանք ոչ լիովին են ոսկյա։ Զարդերը կեղծված են եղել մասնագիտորեն, դրա վրա առկա շերտը եղել է հաստ, ստուգել է քարով` առանց զարդերը ծակելու և վնասելու։ Վճարումները չկատարելուց հետո այդ զարդերի աճուրդի ժամանակ է կեղծիքը բացահայտվել։ Նշեց, որ զարդը ստուգելուց հետո այն տեղադրում է տոպրակի մեջ, տոպրակի վրա ստորագրում։ Տոպրակը մեկանգամյա օգտագործման է, բացելուց հետո հնարավոր չէ նորից փակել։ Նշեց, որ վարկային պայմանագրի հիման վրա հնարավոր է պարզել, թե ով է եղել գնահատողը, պարզել գրավի նկարագրությունը և այլն։ Տոպրակի վրա նշվում է պայմանագրի համարը, գումարի չափը, տոպրակը ստորագրվում է ոսկերչի և վարկառուի կողմից։ Եղել են դեպքեր, որ ինքը չի ստորագրել, բայց վարկառուի ստորագրությունը պարտադիր է։ Իմանալով, որ ամբաստանյալը իրենց մշտական հաճախորդն է` չի ցանկացել նրա ներկայացրած զարդը ծակել և վնասել։ Հայտնեց, որ եթե ինքը որոշում է, որ պետք է ծակվի, ծակվում է, սակայն հայտնեց, որ քիչ հավանական է, որ հաճախորդը ծակելու դեմ առարկի և այդ պայմաններում ինքն այդ գրավն ընդունի և նրա հետ վարկային պայմանագիր կնքի։ Նախաքննական հակասական ցուցմունքները հրապարակե¬լուց հետո հայտնեց, որ հնարավոր է զարդը չծակելու հարցով մեկ անգամ ամբաստանյալի հետ ընդհանուր հայտարարի եկած լինեն, քանի որ ամբաստանյալը նախկինում նույնանման զարդեր է գրավադրել։ Նշեց, որ եթե նախաքննության ընթացքում հայտնել է, որ ինքը առաջարկել է ծակել, իսկ Էդգարը հրաժարվել է, ուրեմն այդպես էլ եղել է, քանի որ այն ժամանակ հիշողությունն ավելի թարմ էր։ Վկա Արտյոմ Նավոյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է «Խորենացի» մասնաճյուղում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Աշխատանքից ազատվելուց մի քանի ամիս անց ոստիկանությունից կանչել են, պարզվել է, որ իր կողմից որպես գրավ ընդունված որոշ զարդեր ոսկուց չեն։ Հայտնեց, որ այդ զարդերը ստուգել էր, սակայն խորությամբ չէր ծակել, ուստի չէր հաջողվել պարզել, որ դրանք ամբողջությամբ ոսկյա չեն։ Նշեց, որ ամբաստանյալին ճանաչում է որպես այդտեղ աշխատող ոսկերիչ, նա իրենց մոտ վարկեր է ունեցել, եթե վճարումներն ուշացրել է, զանգահարել և տեղեկացրել են, որից հետո նա եկել և վճարումները կատարել է։ Գրավադրվող զարդերը, որպես կանոն, ստուգել է` դրանք քարին քսելով, իսկ կասկածների դեպքում, հաճախորդի թույլտվության դեպքում` նաև ծակելով։ Նշեց, որ ամբաս¬տանյալը երբևէ չի արգելել, որ նրա ներկայացրած զարդերը չծակի։ Ամբաս¬տանյալի ներկայացրած զարդը մի քիչ ծակել է, տեսել է, որ ոսկի է։ Հայտնեց, որ եղել է դեպք, որ Էդգա¬րին ասած լինեն, որ պիտի ծակեն, վերջինս համաձայնել է, որ մեկ հատը ծակեն։ Իր ընտրությամբ է մեկը ծակել, համոզվել, որ ոսկի է։ Նշեց, որ որպես գրավ ընդունվող զարդի տաշելը և այդ կերպ ստուգելը պարտադիր է, իսկ ծակելուց նախապես ստանում են անձից համաձայնությունը, եթե նա դրա դեմ առարկի, իրավունք ուներ հրա¬ժարվել այն որպես գրավ ընդունելուց։ Հայտնեց նաև, որ եղել է դեպք, որ Էդգարի խնդրանքով զարդը չծակի և այն որպես գրավ ընդունի։ Վկա Ալբերտ Թումանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությունում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Վերջում է իրեն հայտնի դարձել, որ Էդգարի կողմից ներկայացրած զարդերը կեղծ են։ Դրանք զարդերի դետալներ էին, որոնցով, ըստ Էդգարի խոսքերի, նա պետք է զարդեր պատրաստեր։ Ինքը առաջարկել է ծակել, սակայն Էդգարը չի ցանկացել` ասելով, որ այն կփչանա, պիտի նորից տաշի և քանի որ Էդգարին ճանաչում էր որպես բարեխիղճ վարկառուի` դրանք առանց ծակելու է ընդունել։ Նշեց, որ գրավադրված զարդերը դրվում են տոպրակի մեջ, արդուկվում, իսկ բացելը հնարավոր է տոպրակը կտրելու միջոցով։ Հետո տվյալները պարունակող թուղթն է փակցվում, սակայն այն պոկելուց դեպքում դրա կեսը մնում է տոպ¬րակի մեջ։ Հաճա¬խորդը տոպրակի վրա ստորագրում է, իսկ իրենք այդ ժամանակ դեռևս չէին ստորագրում։ Վկա Վահե Լազարյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ ամբաստանյալն իր ընկերն է։ Նշեց, որ մասնագիտությամբ ոսկերիչ է։ Արտերկրից պատվեր է ունեցել, որ զարդ պատրաստի և ուղարկի, պատրաստել է, սակայն պատվերից հրաժարվել են։ Քանի որ Էդգարին գումար էր պարտք, նրան տեղյակ է պահել այդ զարդերի մասին, նա համաձայնել է դրանք վերցնել։ Հայտնեց, որ արտաքինից այդ զարդը ոսկուց էր, ներսից արծաթ էր։ Էդգարին տեղյակ չի պահել, թե դա ինչ է։ Էդգարի մայրը հիվանդ էր, նրան գումար էր անհրաժեշտ, ուստի Էդգարը իրենից խնդրել է գրավադնելու համար նրան ինչ-որ զարդեր տալ։ Էդգարին տեղյակ չի պահել, թե ինչ զարդ է, սակայն ասել է, որ անպայման այն գրավադրումից հանի։ Միայն վերջում է Էդգարին տեղեկացրել, թե դա ինչ զարդ է։ Էդգարին ասել է, որ այդ ժամանակավորապես է տալիս` վերադարձնելու պայմանով։ Գիտի, որ Էդգարն ինչ-որ տեղ քար տաշել է սովորել։ Էդգարին տեղյակ է պահել շատ ուշ։ Նախապես իմացել է, որ Էդգարը ինչ-որ մեկի մոտ պետք է այն գրավ դնի։ Հայտնեց, որ Էդգարին առաջարկել է, որ զարդը տանի ու ինչ-որ մարդու մոտ թողնի։ Պատվերը պետք է ուղարկեր Ղազախստան, սակայն չի ստացվել։ Էդգարին տվել է մոտ 6-7 նման զարդեր, որքան գիտի, դրանք բոլորն էլ Էդգարը գրավադրել է։ Հրապարակվեց և հետազոտվեց վկա Վ.Լազարյանի նախաքննական հակասական ցուց-մունքը, համաձայն որի` 2015թ. մարտին Էդգար Գրիգորյանին թվով 13 կեղծ կախազարդերը փո-խան¬ցելիս նրան նախապես տեղեկացրել էր դրանց կեղծ լինելու վերաբերյալ։ Այդ և դատաքննական հակա¬սական ցուց¬մունքների պատճառի վերաբերյալ որևէ մեկնաբանություն վկան դժվարացավ ներկայացնել։ Ամբաստանյալի մեղավորությունը Դատարանը հաստատված համարեց նաև դատաքննությամբ հե¬տազոտված հետևյալ ապացույցների գնահատման արդյունքներով. Դատանյութագիտական և դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416 և 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացություններով, համաձայն որոնց` գործով ամ¬բաս¬տանյալ Էդգար Գրիգորյանի կողմից թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրած կախա¬զարդերը ընդհանուր 3.995.005 ՀՀ դրամ արժողության են, պատրաստված են ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք (պղինձ-ցինկ) մետաղների համաձուլվածքից։ Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնա¬վորա¬պես` - գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի և «Ֆասթ կրեդիտ կապիտալ» ունիվերսալ վար¬կային կազմակերպության ներկայացուցչի միջև 2014թ. նոյեմբերի 4-ին կնքված թիվ 15564934, 2014թ. նոյեմբերի 8-ի թիվ 15565295, 2014թ. նոյեմբերի 8-ին թիվ 12006103, 2014թ.նոյեմբերի 11-ին թիվ 15565550, 2014թ. նոյեմբերի 15-ի թիվ 15565985, 2014թ. նոյեմբերի 15-ի թիվ 12006309, 2014թ. նոյեմբերի 17-ի թիվ 15566165, 2014թ. նոյեմբերի 18-ի թիվ 15566345, 2014թ. նոյեմբերի 19-ի թիվ 12006448, 2014թ. նոյեմբերի 19-ի թիվ 15566494, 2014թ. նոյեմբերի 22-ի թիվ 12006579, 2014թ. նոյեմբերի 23-ի թիվ 15566838, 2014թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 15566846, 2014թ. նոյեմբերի 25-ի թիվ 15567022, 2014թ. նոյեմբերի 26-ի թիվ 12006705, 2014թ. նոյեմբերի 27-ի թիվ 15567126, 2014թ. դեկտեմբերի 5-ի թիվ 15567896, 2015թ. մարտի 4-ի թիվ 15574536, 2015թ. մարտի 14-ի թիվ 15575221 և 2015թ. մարտի 16-ի թիվ 15575333 վարկային պայմանագրերով, որոնց համաձայն` վարկառու և միաժամանակ գրավատու Էդգար Գրի¬գոր¬յանը իբրև թե ամբողջությամբ ոսկուց զարդերի կամ դրանց կիսաֆաբրիկատների գրավադրմամբ խա¬¬բեությամբ և վերոնշյալ վարկային կազմակերպության ոսկերիչ-գնահատողների վստահությունը չա¬րա-շահելու եղա¬նակ¬ներով 1 տարի ժամկետում մաս-մաս մարելու պայմանով որպես վարկ ստացել է գումարներ, որոնք այնուհետև խարդախությամբ հափշտակել է։ - «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲ ընկերությունից 2017թ. հունվարի 9-ին ստացված թիվ Ե-16/12/21-02 գրությամբ, համաձայն որի` վերոնշյալ 20 վարկային պայմանագրերից յուրաքանչյուրով ստանձնած պարտավորությունները գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը կատարել է ընդամենը մեկական անգամ, այն էլ` միայն 15-ի վարկային պայմանագրերի շրջա¬նակներում։ Դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ թույլատրելի և վերաբերել ապացույցների ամբող-ջությունն ինքնին բավարար է վերագրված արարքում գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի մեղավո¬րութ¬յունը փաս¬տելու և հաս¬տատված համարելու համար։ Ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի մեղադրանքի և մեղադրական եզրակացության հիմքում մե-ղադրող կողմը դրել էր իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ կենտրոնական բանկին ի պահ հանձնված թվով 20 վարկային պայմանագրերի շրջանակներում գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգոր-յանի գրա¬վադրած առարկաները, որոնք, կողմերի, այդ թվում` պաշտպանական կողմի դիրքորոշումները հաշվի առնե¬լով, Դատարանը չէր պա¬հանջել և դատա¬րանում չէր հետազոտել։ Դատարանը, այնուամենայնիվ, պատշաճ կարգով ձեռք բերված և գործին կցված իրեղեն ապա¬ցույցների առկայության փաստն արձանագրելով, հաշվի առնելով պաշտպանական կողմի դիրքո¬րոշման էական փոփոխությունը (ինչը դրսևորվեց պաշտպանական ճառերում, ամբաս¬տան-յալի կողմից` նաև վերջինս խոսքում), դրանք Դատարանը չհետազոտելու հանգամանքը, այդ ապացույցը սույն դատական ակտի հիմքում չի դնում` բավարարվելով թույլատրելի և վերաբերելի այդ ապացույցի փոր¬ձա¬գիտական հետազոտման վերաբերյալ դատանյութագիտական և դատաապրանքագիտական փոր¬ձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416 և 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացութ¬յուն¬ների հետևություն¬ներով։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը. Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատ¬ված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը խաբեության և վստահությունը չա¬րաշահելու եղանակներով կատարել է ուրիշի գույքի խոշոր չափերի հափշտա-կություն` խարդախություն, այսինքն` հան¬ցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևա¬բար` նա քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդ¬վածի վերոնշյալ մա¬սով և կետով։ Նշանակվող պատժի և դատավճռով լուծման ենթակա այլ հարցեր. Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո-շելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա-կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬¬գոր¬¬ծութ¬յունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա-րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան-գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձ¬նա¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ-վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան-րության համար վտան¬¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան-ցագործության համար նախա¬տեսված պատիժ¬ներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապա¬հովել պատժի նպատակ¬ները։ Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա-վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬¬¬¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկ-տեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նախատեսված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ-վությունը մեղ¬մաց¬նող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առա¬ջին մասում նշված չեն։ Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի անձը բնութագրող տվյալներ է գնա¬հատում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2016թ. օգոստոսի 4-ին կատարված հարցման արդյունքների), երիտասարդ լինելը ( ըստ AF սերիայի 0613965 հա¬մարի անձնագրի` ծնվել է 1981 թվականին), վատառողջ լինելը (ըստ 2016թ. մայիսի 27-ի թիվ 36770 էպիկրիզի` ախտորոշվել է ծոծրակների շրջանի սալջարդ վերք, ակնակապիճների արյունազեղում), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` բնակության վայրում դրակա¬նորեն բնութագրվելը (ըստ թիվ 20 տեղամասի լիազոր ներկայացուցիչ Գ.Սահակյանի կողմից 2017թ. մայիսի 6-ին հաստատված բնութագրի)։ Անձը բնու¬թագրող վե¬րոնշյալ տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դա¬տաքննութ¬յամբ հետա-զոտված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերաբերելիության չափա¬նիշ¬ներին համա¬պա¬տաս¬խանող ապա-ցույց¬¬ներով, ող¬ջամտո¬րեն մեղմացնում են ամբաստանյալի անձի հանրային վտան¬գավո¬րությունը։ Դատարանը ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬րաց¬նող հանգամանքներ չարձանագրեց։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտրությանը` Դատա¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով սահման¬ված հանցակազմը նախատեսում է այլընտ¬րանքային պատժատե¬սակներ` տուգանք կամ որոշակի ժամկետով ազատազրկում, հետևա¬բար` սույն գործով Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ պա¬տիժ նշանակելիս քննարկման ենթակա են` պատ¬ժատե¬սակի ընտրության, պատժաչափի, տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատիժ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի կիրառում), ազա¬տազրկման ձևով պատիժ նշա¬նակելու դեպքում՝ այն կրելու կամ չկրելու հարցերը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում)։ Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի անձը, կատարած հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վո¬րութ¬յան աստի¬ճանը (միջին ծան¬րության դիտավորյալ հան¬ցանք է), չզղջալու և տուժողին պատճառ¬ված վնասն առհասարակ չհատուցելու և այդ ուղղությամբ որևէ միջոց չձեռնարկելու հանգամանքները` Դատարանը հանգում է այն համոզվածության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոնի կիրառմամբ առավել մեղմ պատժատեսակի նշանակումը չի ապահովի պատժի նպա¬տակները։ Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշա¬նակել տվյալ հոդվածի սանկցիա¬յով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակը` ազա¬տազրկու¬մը, որը նա պետք է կրի։ Ամ¬բաստանյալ Է.Գրիգորյանի անձը դրակա¬նորեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը Դա¬տարանը հաշվի է առնում նրա նկատմամբ նշա¬նակվող ազա¬տազրկման չափը որոշելիս։ Այդ պա¬տիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրա¬ժեշտ ամբաս¬տան¬յալ Էդգար Գրիգորյանին ուղղելու, հնարա¬վոր նոր հանցա¬գոր¬ծությունները կան¬խելու և սոցիալական արդարությունը վերա¬կանգ¬նելու հա¬մար։ Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճիռը կայացնելու պահին ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬¬փան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստո-րագրությունը փո¬փո¬խելու կամ վերաց¬նելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են, այն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ վերջինիս պատժի կրման սկիզբը` հաշվարկել նրան փաս¬տացի արգելանքի վերցնելու օր¬վա¬նից։ ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Դատարանը փաստում է, որ որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և դեռևս մինչդատական վարույթից ՀՀ կենտրոնական բանկի համապատասխան ստորա¬բաժանմանն ի պահ հանձնված` թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրված ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք մետաղների համա¬ձուլված¬քից պատրաստված առար¬կաներն անհրաժեշտ է հանձնել տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ» ՓԲ ընկե¬րությանը` ի տնօրինությունը` սույն դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Անդրադառնալով տուժողին պատճառված վնասի հատուցման խնդրին, հաշվի առնելով նաև իրեղեն ապացույցի տնօրինման վերոնշյալ եղանակը` Դատարանը փաստում է, որ տուժող (քաղա¬քացիական հայցվոր) «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ» ՓԲ ընկերության ներ¬կայացուցչի ներկայացրած 5.885.000 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը հիմնավոր է մաս¬նակիո¬րեն` 1.141.995 (մեկ միլիոն հարյուր քառասունմեկ հազար ինը հարյուր իննսունհինգ) ՀՀ դրամի չափով, այդ գումարը, որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում, անհրաժեշտ է բռնագանձել քաղաքացիական պատասխանող Էդգար Հարությունի Գրիգոր¬յանից հօգուտ տուժողի (քաղաքացիական հայցվորի)։ Դատարանը փաստում է, որ որպես դատական ծախս` գործով ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախարարության (ՀՀ պետական բյուջեի) անհրաժեշտ է բռնագանձել 370.980 ՀՀ դրամ գումար (ի հաշիվ դատանյութագիտական և ապրանքագիտական համալիր փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416, ինչպես նաև դատանյութագիտական և ապրանքագիտական համալիր փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացություն¬ների կազմման համար ՀՀ պետական բյուջեի հաշիվ կատարված համապատասխանաբար` 329.760 և 41.220 ՀՀ դրամ ծախսերի)։ Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։ Էդգար Գրիգորյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից, որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ կենտրոնական բանկի համապատասխան ստորաբաժանմանը դեռևս մինչդատական վարույթից ի պահ հանձնված` թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրված ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքից պատրաստված առարկաները հանձնել տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ» ՓԲ ընկերությանը` ի տնօրինությունը` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ» ՓԲ ընկերության ներ¬կայացուցչի ներկայացրած 5.885.000 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն` 1.141.995 (մեկ միլիոն հարյուր քառասունմեկ հազար ինը հարյուր իննսունհինգ) ՀՀ դրամի չափով, այդ գումարը, որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում, բռնագանձել քաղաքացիական պատասխանող Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ տուժողի (քաղաքացիական հայցվորի)։ Որպես դատական ծախս` Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախա¬րա¬րության (ՀՀ պետական բյուջեի) բռնագանձել 370.980 (երեք հարյուր յոթանասուն հազար ինը հարյուր ութսուն) ՀՀ դրամ գումար։ Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-07-2017 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 04-08-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-251, 2-251, 3-82 |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 28-07-2017 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 04-08-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-251, 2-251, 3-82 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | 42024 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 19-02-2019 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 22-02-2019 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 20-03-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 6 հատոր |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 21-03-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 251, 251, 82, 151, 55, 143 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0026/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 28-07-2017 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 28-07-2017 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Լիանա |
| Ազգանուն | Բալյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Էդգար Գրիգորյան Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի /ՀՀ քր օր 178 հոդ. 2-րդ մասի 2-րդ կետով - ազատազրկում 2 տարի 6 ամիս ժամկետով / վերաբերյալ 04.07.2017թ. կայացրած դատավճիռը , ճանաչել Էդգար Գրիգորյանի անմեղությունը և արդարացնել` ՀՀ քր օր 178 հոդ. 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 07-08-2017 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 07-08-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Մարդանյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Մնացականյան |
Բողոքն առանց քննության թողնելու որոշում
| Ամսաթիվ | 09-08-2017 |
|---|---|
| Որոշման բովանդակությունը | Գործ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔՆ ԱՌԱՆՑ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԹՈՂՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ §09¦ օգոստոսի 2017թ. ք. Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ն. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ ուսումնասիրելով թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռի դեմ փաստաբան Լիանա Բալյանի վերաքննիչ բողոքը և դրա հիման վրա ստացված թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2017 թվականի հուլիսի 04-ի թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռով Էդգար Հարությունի Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ՝ ազատազրկում` 2 (տարի) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Որպես խափանման միջոց ընտրված՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: 2017 թվականի հուլիսի 28-ին՝ Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Լիանա Բալյանը: Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2017 թվականի օգոստոսի 07-ին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Փաստաբանները քրեական գործով վարույթին որպես պաշտպան մասնակցում են` 1) կասկածյալի, մեղադրյալի, նրա օրինական ներկայացուցչի, ազգականի, ինչպես նաև կասկածյալի կամ մեղադրյալի խնդրանքով կամ համաձայնությամբ` այլ անձանց հրավերով. (...)¦: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն` «Իր իրավավիճակը հաստատելու համար պաշտպանը քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայացնում է անձը հաստատող փաստաթուղթ և փաստաբանների պալատի կողմից տրված` իր փաստաբան լինելու հանգամանքը հաստատող փաստաթուղթ, ինչպես նաև որպես պաշտպան հանդես գալու՝ կասկածյալի կամ մեղադրյալի ստորագրությամբ վավերացված փաստաթղթային հաստատումը (...)¦: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Առաջին ատյանի դատարանների դատական ակտերի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու իրավունք ունեն ամբաստանյալը և նրա պաշտպանը (...),¦: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ բողոքը (...) բերել է այն անձը, ով չուներ այդ իրավունքը (...), վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ այն թողնվում է առանց քննության¦: Սույն գործի նյութերից երևում է, որ քրեական գործով վարույթի ընթացքում ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի շահերի պաշտպանությունն իրականացվել է փաստաբան Մակբեթ Կարապետյանի կողմից: 2017 թվականի հուլիսի 28-ին թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Լիանա Բալյանը: Միևնույն ժամանակ, քրեական գործի նյութերում բացակայում է, իսկ վերաքննիչ բողոքին կից չի ներկայացվել փաստաբան Լիանա Բալյանի՝ որպես ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի պաշտպանի իրավավիճակը հաստատող՝ ամբաստանյալի ստորագրությամբ վավերացված փաստաթղթային հաստատումը, կամ ամբաստանյալի որևէ ազգականի կողմից նրա շահերի պաշտպանությունն իրականացնելու համար փաստաբան Լիանա Բալյանին արված հրավերի վերաբերյալ համապատասխան փաստաթուղթը: Հետևաբար` նման պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ բողոքը բերել է այն անձը, ով չուներ այդ իրավունքը: Վերոգրյալի հիման վրա՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ փաստաբան Լիանա Բալյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է թողնել առանց քննության՝ վերաքննիչ բողոքը բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ և 381-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝ Թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռի դեմ փաստաբան Լիանա Բալյանի վերաքննիչ բողոքը՝ թողնել առանց քննության: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 18-08-2017 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 18-08-2017 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Ամբաստանյալ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Էդգար Գրիգորյան Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի /ՀՀ քր օր 178 հոդ. 2-րդ մասի 2-րդ կետով - ազատազրկում 2 տարի 6 ամիս ժամկետով / վերաբերյալ 04.07.2017թ. կայացրած դատավճիռը , ճանաչել իր անմեղությունը և արդարացնել` ՀՀ քր օր 178 հոդ. 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ իր մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում : Բաց թողնված ժամկետը համարել հարգելի , վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Բողոքն առանց քննության թողնելու որոշում
| Ամսաթիվ | 23-08-2017 |
|---|---|
| Որոշման բովանդակությունը | Գործ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔՆ ԱՌԱՆՑ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԹՈՂՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ §23¦ օգոստոսի 2017թ. ք. Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ն. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ ուսումնասիրելով թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը և թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց՝ 1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2017 թվականի հուլիսի 04-ի թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռով Էդգար Հարությունի Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ՝ ազատազրկում` 2 (տարի) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Որպես խափանման միջոց ընտրված՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: 2017 թվականի հուլիսի 28-ին՝ Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Լիանա Բալյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի 2017 թվականի օգոստոսի 09-ի որոշմամբ թողնվել է առանց քննության՝ վերաքննիչ բողոքը բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ: 2. 2017 թվականի օգոստոսի 18-ին Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը, ով, միջնորդել է նաև հարգելի համարել վերաքննիչ բողոք ներկայացնելու համար բաց թողնված ժամկետը՝ մասնավորապես նշելով հետևյալը. «(....) Հայտնում եմ, որ իմ և [փաստաբան Լիանա Բալյանի] փաստաթղթերը եղել են պատշաճ ձևակերպված, ես օրինական կարգով եմ դիմել փաստաբանին ստանձնելու իմ պաշտպանությունը, որը վկայում են 2017թ. հուլիսի 18-ի դիմումները, պայմանագիրը և 27.07.2017թ. փաստաբանին վճարված գումարի անդորրագիրը: Ես ինքս հաստատում եմ և ստորագրել եմ փաստաբանի արտոնագրի պատճենի վրա: Վերը նշված փաստաթղթերը վերաքննիչ բողոքի հետ չէինք ներկայացրել, որպեսզի ես և փաստաբանս փաստաթղթերը ներկայացնեինք առաջին դատական նիստի ընթացքում, ներկայանալու և իմ ու փաստաբանի անձը, տվյալները ճշտելու ժամանակ¦: 3. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննիչ բողոք բերվում են` 1) առաջին ատյանի դատարանների` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերը` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում. (....): 2. Ժամկետանց բողոքները թողնվում են առանց քննության, որի վերաբերյալ դատարանը կայացնում է որոշում¦: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ բողոքը (....) ժամկետանց է (....), վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ այն թողնվում է առանց քննության¦: ՀՀ սահմանադրական դատարանը` 2015 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ՍԴՈ-1249 որոշմամբ, արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. §(....) երբ (....) բողոքը (....) դատարան բերելու համար օրենքով սահմանված ժամկետը բաց թողնելու պատճառ է հանդիսանում համապատասխան բողոքարկվող դատական ակտը բողոքաբերից անկախ պատճառներով վերջինիս ուշ հասու լինելու հանգամանքը, ապա բողոքաբերը պետք է ներկայացնի բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդությունª կցելով համապատասխան հանգամանքը հավաստող, վկայող ապացույցներ, իսկ (....) դատարանըª տվյալ հանգամանքի հաշվառմամբ բավարարի ներկայացված միջնորդությունը: Այդ դեպքում բաց թողնված ժամկետը (...) դատարանի կողմից վերականգնվում է իրավունքի ուժով (ex jure)` համապատասխան դատական ակտում այդ մասին փաստելով¦: ՀՀ սահմանադրական դատարանն իր մեկ այլ՝ 2016 թվականի ապրիլի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1268 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. §[Ա]յն դեպքում, երբ բողոքաբերը բողոքարկվող դատական ակտը ստացել կամ դրա ամբողջական տեքստն իր տրամադրության տակ է ունեցել (հասանելի է դարձել) օրենքով նախատեսված (....) ժամկետից հետո, ապա պետք է ներկայացնի բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդություն` կցելով համապատասխան հանգամանքը հավաստող, վկայող ապացույցները¦: 4. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հրապարակվել է 2017 թվականի հուլիսի 04-ին: Այն՝ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը ստացել է նույն թվականի հուլիսի 10-ին, իսկ վերաքննիչ բողոքը ներկայացվել է 2017 թվականի օգոստոսի 18-ին: 5. Նախորդ կետում արձանագրված փաստական տվյալները դիտարկելով սույն որոշման 2-րդ և 3-րդ կետերի լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պարունակում է բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդություն, այնուամենայնիվ դրանում բերված պատճառաբանությունը (տե՛ս սույն որոշման 2-րդ կետը) և կից ներկայացված փաստաթղթերը՝ չեն վկայում ամբաստանյալի կողմից դատական ակտը ստանալուց հետո բողոքարկման մեկամսյա ժամկետը հարգելի պատճառներով բաց թողնելու մասին: Ուստի Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ ներկայացված միջնորդությունը հիմնավորված չէ, հետևաբար` այն ենթակա է մերժման: Նման պայմաններում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերի կողմից չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ հոդվածով նախատեսված վերաքննիչ բողոք բերելու ժամկետը, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է թողնել առանց քննության՝ այն ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ և 381-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝ Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի միջնորդությունը վերաքննիչ բողոք ներկայացնելու համար բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու մասին՝ մերժել: Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը՝ թողնել առանց քննության: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ Գործ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔՆ ԱՌԱՆՑ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԹՈՂՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ §23¦ օգոստոսի 2017թ. ք. Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ն. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ ուսումնասիրելով թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը և թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց՝ 1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2017 թվականի հուլիսի 04-ի թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռով Էդգար Հարությունի Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ՝ ազատազրկում` 2 (տարի) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Որպես խափանման միջոց ընտրված՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: 2017 թվականի հուլիսի 28-ին՝ Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Լիանա Բալյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի 2017 թվականի օգոստոսի 09-ի որոշմամբ թողնվել է առանց քննության՝ վերաքննիչ բողոքը բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ: 2. 2017 թվականի օգոստոսի 18-ին Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը, ով, միջնորդել է նաև հարգելի համարել վերաքննիչ բողոք ներկայացնելու համար բաց թողնված ժամկետը՝ մասնավորապես նշելով հետևյալը. «(....) Հայտնում եմ, որ իմ և [փաստաբան Լիանա Բալյանի] փաստաթղթերը եղել են պատշաճ ձևակերպված, ես օրինական կարգով եմ դիմել փաստաբանին ստանձնելու իմ պաշտպանությունը, որը վկայում են 2017թ. հուլիսի 18-ի դիմումները, պայմանագիրը և 27.07.2017թ. փաստաբանին վճարված գումարի անդորրագիրը: Ես ինքս հաստատում եմ և ստորագրել եմ փաստաբանի արտոնագրի պատճենի վրա: Վերը նշված փաստաթղթերը վերաքննիչ բողոքի հետ չէինք ներկայացրել, որպեսզի ես և փաստաբանս փաստաթղթերը ներկայացնեինք առաջին դատական նիստի ընթացքում, ներկայանալու և իմ ու փաստաբանի անձը, տվյալները ճշտելու ժամանակ¦: 3. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննիչ բողոք բերվում են` 1) առաջին ատյանի դատարանների` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերը` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում. (....): 2. Ժամկետանց բողոքները թողնվում են առանց քննության, որի վերաբերյալ դատարանը կայացնում է որոշում¦: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ բողոքը (....) ժամկետանց է (....), վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ այն թողնվում է առանց քննության¦: ՀՀ սահմանադրական դատարանը` 2015 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ՍԴՈ-1249 որոշմամբ, արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. §(....) երբ (....) բողոքը (....) դատարան բերելու համար օրենքով սահմանված ժամկետը բաց թողնելու պատճառ է հանդիսանում համապատասխան բողոքարկվող դատական ակտը բողոքաբերից անկախ պատճառներով վերջինիս ուշ հասու լինելու հանգամանքը, ապա բողոքաբերը պետք է ներկայացնի բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդությունª կցելով համապատասխան հանգամանքը հավաստող, վկայող ապացույցներ, իսկ (....) դատարանըª տվյալ հանգամանքի հաշվառմամբ բավարարի ներկայացված միջնորդությունը: Այդ դեպքում բաց թողնված ժամկետը (...) դատարանի կողմից վերականգնվում է իրավունքի ուժով (ex jure)` համապատասխան դատական ակտում այդ մասին փաստելով¦: ՀՀ սահմանադրական դատարանն իր մեկ այլ՝ 2016 թվականի ապրիլի 26-ի թիվ ՍԴՈ-1268 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. §[Ա]յն դեպքում, երբ բողոքաբերը բողոքարկվող դատական ակտը ստացել կամ դրա ամբողջական տեքստն իր տրամադրության տակ է ունեցել (հասանելի է դարձել) օրենքով նախատեսված (....) ժամկետից հետո, ապա պետք է ներկայացնի բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդություն` կցելով համապատասխան հանգամանքը հավաստող, վկայող ապացույցները¦: 4. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հրապարակվել է 2017 թվականի հուլիսի 04-ին: Այն՝ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը ստացել է նույն թվականի հուլիսի 10-ին, իսկ վերաքննիչ բողոքը ներկայացվել է 2017 թվականի օգոստոսի 18-ին: 5. Նախորդ կետում արձանագրված փաստական տվյալները դիտարկելով սույն որոշման 2-րդ և 3-րդ կետերի լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պարունակում է բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդություն, այնուամենայնիվ դրանում բերված պատճառաբանությունը (տե՛ս սույն որոշման 2-րդ կետը) և կից ներկայացված փաստաթղթերը՝ չեն վկայում ամբաստանյալի կողմից դատական ակտը ստանալուց հետո բողոքարկման մեկամսյա ժամկետը հարգելի պատճառներով բաց թողնելու մասին: Ուստի Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ ներկայացված միջնորդությունը հիմնավորված չէ, հետևաբար` այն ենթակա է մերժման: Նման պայմաններում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերի կողմից չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ հոդվածով նախատեսված վերաքննիչ բողոք բերելու ժամկետը, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է թողնել առանց քննության՝ այն ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ և 381-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝ Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի միջնորդությունը վերաքննիչ բողոք ներկայացնելու համար բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու մասին՝ մերժել: Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը՝ թողնել առանց քննության: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 13-09-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատորից. 1-251, 2-251, 3-82, 4-92 թերթերից: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 13-09-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատորից. 1-251, 2-251, 3-82, 4-92 թերթերից: |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-26953/17 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 06-11-2017 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 06-11-2017 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Ամբաստանյալ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Էդգար Գրիգորյան Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքով : Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի /ՀՀ քր օր 178 հոդ. 2-րդ մասի 2-րդ կետով - ազատազրկում 2 տարի 6 ամիս ժամկետով / վերաբերյալ 04.07.2017թ. կայացրած դատավճիռը և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան` նոր քննության : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 20-07-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Վճռաբեկ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 20-07-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Ազարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
Վերաբաշխում
| Ամսաթիվ | 17-09-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Վերաբաշխման հիմքը | Լիազորությունները դադարել են |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 17-09-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Ազարյան |
Դատավորի փոխարինում
| Փոխարինման ամսաթիվ | 20-09-2018 |
|---|---|
| Բացակայող դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Փոխարինող դատավոր | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 01-10-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 15-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 07-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 30-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 30-11-2018 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0026/01/17 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ `Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` նախագահող դատավոր` Ն.Հովակիմյան դատավորներ` Ա.Ազարյան Ռ.Բարսեղյան քարտուղարությամբ` Ա.Ավետիսյանի մասնակցությամբ` պաշտպանª Լ.Բալյանի ամբաստանյալª Է.Գրիգորյանի տուժողի ներկայացուցիչներª Ֆ.Սարգսյանի Մ.Հայրապետյանի 30.11.2018թ. ք.Երևան դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի վերաբերյալª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաևª Դատարան) 04.07.2017թ. դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. 23.06.2015թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 15119215 քրեական գործը։ 18.04.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։ 25.04.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ 15.08.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ 15.08.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշումներով մեղադրյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում, իսկ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև վերջինիս հայտնաբերելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։ 04.10.2016թ. հետախուզվող Էդգար Գրիգորյանը ինքնակամ ներկայացել է նախաքննական մարմին, որի կապակցությամբ որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին։ 24.11.2016թ. նախաքննության մարմնի որոշումներով Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ կրկին հայտարարվել է հետախուզում, իսկ քրեական գործի վարույթը վերստին կասեցվել է` մինչև վերջինիս հայտնաբերելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։ 13.12.2016թ. Էդգար Գրիգորյանը բերման է ենթարկվել և ներկայացվել նախաքննության մարմին, որի կապակցությամբ որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին։ 07.02.2017թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ 10.02.2017թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան: Դատարանիª 04.07.2017թ. դատավճռով վճռվել է. ՙԷդգար Հարությունի Գրիգորյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։ Էդգար Գրիգորյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից, որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ կենտրոնական բանկի համապատասխան ստորաբաժանմանը դեռևս մինչդատական վարույթից ի պահ հանձնված` թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրված ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքից պատրաստված առարկաները հանձնել տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈՒՎԿ ՓԲ ընկերությանը` ի տնօրինությունը` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ ՈՒՎԿ՚ ՓԲ ընկերության ներկայացուցչի ներկայացրած 5.885.000 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն` 1.141.995 (մեկ միլիոն հարյուր քառասունմեկ հազար իննը հարյուր իննսունհինգ) ՀՀ դրամի չափով, այդ գումարը, որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում, բռնագանձել քաղաքացիական պատասխանող Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ տուժողի (քաղաքացիական հայցվորի)։ Որպես դատական ծախս` Էդգար Հարությունի Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախարարության (ՀՀ պետական բյուջեի) բռնագանձել 370.980 (երեք հարյուր յոթանասուն հազար ինը հարյուր ութսուն) ՀՀ դրամ գումար՚: Վերոնշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Լ.Բալյանը: Վերաքննիչ դատարանիª 09.08.2017թ. որոշմամբ Լ.Բալյանի վերաքննիչ բողոքը թողնվել է առանց քննության` վերաքննիչ բողոք բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ: Վերոգրյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել նաև ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը՝ միաժամանակ միջնորդելով հարգելի ճանաչել վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը: Վերաքննիչ դատարանի՝ 23.08.2017թ. որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանի միջնորդությունը մերժվել է, իսկ վերաքննիչ բողոքը թողնվել է առանց քննության՝ ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ: 28.08.2017թ. ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը միջնորդություն է ներկայացրել Դատարան՝ խնդրելով հարգելի համարել և վերականգնել Դատարանի 04.07.2017թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը: Դատարան 07.09.2017թ. որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանի միջնորդությունը մերժվել է: Վերոնշյալ որոշման դեմ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը ներկայացրել է վերաքննիչ բողոք Վերաքննիչ դատարանի` 03.10.2017թ. որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է: Վերաքննիչ դատարանի՝ 23.08.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 և 03.10.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 որոշումների դեմ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը բերել է վճռաբեկ բողոքներ, որոնք Վճռաբեկ դատարանի որոշումներով վարույթ են ընդունվել: Միաժամանակ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 և թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 գործերը միացվել են մեկ վարույթում՝ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 համարի տակ: Վճռաբեկ դատարանիª12.01.2018թ. որոշմամբ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքները բավարարվել են և գործն ուղարկվել է նույն դատարան այլ կազմով նոր քննության: Վերաքննիչ դատարանիª 01.10.2018թ. որոշմամբ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության: Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ստացվել: 2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. Նախաքննության մարմնի որոշմամբ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով այն բանի համար, որ նա. ՙ2014թ. նոյեմբերի 04-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում միասնական հանցավոր դիտավորությամբ միավորված խաբեությամբ հափշտակել է ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ունիվերսալ վարկային կազմակերպությանը պատկանող խոշոր չափրիª 1.441.995 ՀՀ դրամ գումարները: Այսպես. Էդգար Հարութունի Գրիգորյանը հանդիսանալով ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության մշտական հաճախորդ 2014թ. նոյեմբերի 04-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում թվով 20 վարկային պայմանագրերով ՙՖաստ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ունիվերսալ վարկային կազմակերպության Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի 29/33 հասցեում գործող ՙՏիգրան Մեծ՚ և Երևան քաղաքի Խորենացի 24-րդ հասցեում գործող ՙԽորենացի՚ մասնաճյուղերում չարաշահելով ընկերության ոսկերիչ գնահատողներ Արտակ Ստեփանյանի, Արա Մելքոնյանի, Արտյոմ Նավոյանի և Ալբերտ Թումանյանի վստահությունը՝ գրավադրել է ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքից պատրաստված 3.995.005 ՀՀ դրամ արժողության կախազարդեր և ձուլամետաղներ, դրանք խաբեությամբ ներկայացրել է որպես 585 հարգի ոսկյա, ստացել է վարկեր ընդհանուր 5.437.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով, ապա չկատարելով վարկային պայմանագրերով ստանձնած պարտավորու-թյունները, խարդախությամբ հափշտակել է ընկերությանը պատկանող խոշոր չափերի 1.441.995 ՀՀ դրամ գումարները՚։ Դատարանը դատական ակտի ՙապացույցների հետազոտում և գնահատում՚ բաժնում նշել է հետևյալը. ՙ(…) Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատա-րանը հաստատված համարեց այն, որ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանը 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում խաբեությամբ և տուժողի աշխատակիցների վստահությունը չարաշահելու եղանակներով միասնական հանցավոր դիտավորությամբ հափշտակել է խոշոր չափերի` 1.441.995 ՀՀ դրամ գումար, որպիսի գոր-ծողություններն արտահայտվել են հետևյալում. Այսպես, Էդգար Գրիգորյանը, զբաղվելով ոսկերչությամբ և հանդիսանալով ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության մշտական և բարեխիղճ հաճախորդ, 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում այդ վարկային կազմակերպության Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի 29/33 հասցեում գործող ՙՏիգրան Մեծ՚ և Երևան քաղաքի Խորենացի 24-րդ հասցեում գործող ՙԽորենացի՚ մասնաճյուղեր ներկայանալով` չարաշահել է ընկերության ոսկերիչ-գնահատողներ Արտակ Ստեփանյանի, Արա Մելքոնյանի, Արտյոմ Նավոյանի և Ալբերտ Թումանյանի վստահությունը, ամբողջությամբ 585 հարգի ոսկուց լինելու անվան տակ ստուգման և կշռման համար նրանց է ներկայացրել, ապա գրավադրել արտաքնապես ամբողջությամբ ոսկուց, իրականում ոսկու, արծաթի, ինչպես նաև ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքից պատրաստված, այսինքն` էականորեն ցածրարժեք` 3.995.005 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ կախազարդեր և ձուլամետաղներ։ Բարեխիղճ մոլորության մեջ հայտնված և վերոնշյալ իրերը միայն մակերեսորեն ստուգած և գնահատած վերոնշյալ ոսկերիչ-գնահատողների գործողությունների հետևանքով Է.Գրիգորյանը թվով 20 վարկային պայմանագրերով ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության վերոնշյալ մասնաճյուղերից 2014թ. նոյեմբերի 4-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում որպես վարկ ստացել է ընդհանուր 5.437.000 ՀՀ դրամ գումար, որից արծաթի, ինչպես նաև ոչ թանկարժեք մետաղների համաձուլվածքի գրավադրմամբ` 1.441.995 ՀՀ դրամ գումար, որը և խարդախությամբ հափշտակել է` ընկերությանը պատճառելով խոշոր չափերի նյութական վնաս։ Այսպիսով, Էդգար Գրիգորյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հարցաքննվելիս իրեն մեղավոր չճանաչեց, նշեց, որ զբաղվում է ադամանդների մշակմամբ, իր կողմից վերոնշյալ վարկային կազմակերպությունում գրավադրված զարդերը կամ դրանց կիսաֆաբրիկատները գնել էր անծանոթից, տեղյակ չէր, որ դրանք ամբողջությամբ ոսկուց չեն, դրանց համաձուլվածքի կազմում կան նաև ոչ թանկարժեք մետաղներ, այդ կերպ նաև հրաժարվեց մինչդատական վարույթի ընթացքում այդ հանգամանքի վերաբերյալ տված խոստովանական ցուցմունքից։ Նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ ցուցմունքների հավաստիությունն իր ստորագրությամբ հաստատել է` առանց դրանց բովանդակությանը ծանոթանալու, վստահելով քննիչին։ Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վերոնշյալ պատճառաբանություններն անհիմն են, հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ։ Այդ պատճառաբանությունը հերքվել, իսկ նրան առաջադրված մեղավորությունը հաստատվել է պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով. Հրապարակված և հետազոտված` իր իսկ նախաքննական ցուցմունքով, համաձայն որի` ձեռք է բերել ոչ ամբողջությամբ ոսկուց պատրաստված ձուլամետաղներ, որոնք հետագայում խաբել և ներկայացրել է որպես ամբողջությամբ ոսկյա զարդեր` գրավադրելով ՙՖասթ Կրեդիտ՚ գրավատան ՙՏիգրան Մեծ՚ և ՙԽորենացի՚ մասնաճյուղերում, ապա` ստացել է զարդերի իրական արժեքը 1.441.995 ՀՀ դրամով գերազանցող 5.437.000 ՀՀ դրամի չափով վարկեր։ Հետագայում այդ վարկերը չի կարողացել մարել, ինչի հետևանքով ընկերությունը վերստին ստուգել և պարզել է, որ իր գրավադրած զարդերն ամբողջությամբ ոսկուց չեն։ Գնահատելով գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի դատաքննական և նախաքննական իրարամերժ ցուցմունքները` Դատարանը, ի հաշիվ դատաքննականի, առավել արժևորում է նախաքննականը` հաշվի առնելով, որ այն հաստատվում է պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված, ստորև ներկայացվող ապացույցների հետ համադրելու և գնահատելու արդյունքներով. Վկա Արա Մելքոնյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերության ՙՏիգրան Մեծ՚ մասնաճյուղում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Ամբաստանյալը գրավադրել է ոսկի, հետագայում պարզվել է, որ դրա մեջ այլ մետաղ կա։ Նշեց, որ այն ժամանակին որպես գրավ իրեն առաջարկված առարկաները ստուգել էր` առանց ծակելու, մակերեսորեն։ Դժվարացավ վերհիշել, թե երբ է վերոնշյալ հանգամանքը բացահայտվել։ Նշեց, որ հետագայում ևս հնարավոր է պարզել, թե ստուգված, գնահատված և գրավադրված առարկան վարկային կազմակերպության որ աշխատակցի կողմից է ստուգվել, ինչը հնարավոր է պարզել որպես գրավ ընդունված առարկաների փաթեթավորման վրա առկա գրառումների հիման վրա, ինչպես նաև վարկային պայմանագրով։ Բացառեց վարկային կազմակերպության աշխատողների կողմից որպես գրավ ընդունված առարկաները թեկուզ հետագայում փոխելու հնարավորությունը, նշեց, որ այդ առարկաներն անմիջապես հանձնվում և մշտապես պահվում են ընկերության պահոցում։ Նախաքննական հակասական ցուցմունքի հրապարակումից հետո` նշեց, որ չի հիշում, թե իրականում Է.Գրիգորյանն արդյոք առարկել է որպես գրավ առաջարկած զարդը ծակելու դեմ, թե` ոչ, մանրամասնեց, որ զարդը ծակելու և այդ կերպ վնասելու եղանակով ստուգելու անհրաժեշտություն առաջանում է բաղադրության շուրջ կասկած ծագելու դեպքում, հիմնականում` որպես գրավ առաջարկվող մեծ զարդերի պարագայում։ Նշեց, որ երբ հաճախորդը հրաժարվում է զարդը ծակելուց, կարող է այն չընդունել և նրա հետ վարկային պայմանագիր չկնքել։ Ի վերջո` նշեց, որ եթե նախաքննության ընթացքում նման ցուցմունք տվել է, ուրեմն Է.Գրիգորյանին առաջարկել է ծակել նրա կողմից որպես գրավ իրեն ներկայացված զարդերը։ Վկա Արտակ Ստեփանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությունում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Իր աշխատանքի ընթացքում ամբաստանյալի կողմից գրավադրվել են ոսկյա իրեր, սակայն հետագայում պարզվել է, որ դրանք ոչ լիովին են ոսկյա։ Զարդերը կեղծված են եղել մասնագիտորեն, դրա վրա առկա շերտը եղել է հաստ, ստուգել է քարով` առանց զարդերը ծակելու և վնասելու։ Վճարումները չկատարելուց հետո այդ զարդերի աճուրդի ժամանակ է կեղծիքը բացահայտվել։ Նշեց, որ զարդը ստուգելուց հետո այն տեղադրում է տոպրակի մեջ, տոպրակի վրա ստորագրում։ Տոպրակը մեկանգամյա օգտագործման է, բացելուց հետո հնարավոր չէ նորից փակել։ Նշեց, որ վարկային պայմանագրի հիման վրա հնարավոր է պարզել, թե ով է եղել գնահատողը, պարզել գրավի նկարագրությունը և այլն։ Տոպրակի վրա նշվում է պայմանագրի համարը, գումարի չափը, տոպրակը ստորագրվում է ոսկերչի և վարկառուի կողմից։ Եղել են դեպքեր, որ ինքը չի ստորագրել, բայց վարկառուի ստորագրությունը պարտադիր է։ Իմանալով, որ ամբաստանյալը իրենց մշտական հաճախորդն է` չի ցանկացել նրա ներկայացրած զարդը ծակել և վնասել։ Հայտնեց, որ եթե ինքը որոշում է, որ պետք է ծակվի, ծակվում է, սակայն հայտնեց, որ քիչ հավանական է, որ հաճախորդը ծակելու դեմ առարկի և այդ պայմաններում ինքն այդ գրավն ընդունի և նրա հետ վարկային պայմանագիր կնքի։ Նախաքննական հակասական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո հայտնեց, որ հնարավոր է զարդը չծակելու հարցով մեկ անգամ ամբաստանյալի հետ ընդհանուր հայտարարի եկած լինեն, քանի որ ամբաստանյալը նախկինում նույնանման զարդեր է գրավադրել։ Նշեց, որ եթե նախաքննության ընթացքում հայտնել է, որ ինքը առաջարկել է ծակել, իսկ Էդգարը հրաժարվել է, ուրեմն այդպես էլ եղել է, քանի որ այն ժամանակ հիշողությունն ավելի թարմ էր։ Վկա Արտյոմ Նավոյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է ՙԽորենացի՚ մասնաճյուղում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Աշխատանքից ազատվելուց մի քանի ամիս անց ոստիկանությունից կանչել են, պարզվել է, որ իր կողմից որպես գրավ ընդունված որոշ զարդեր ոսկուց չեն։ Հայտնեց, որ այդ զարդերը ստուգել էր, սակայն խորությամբ չէր ծակել, ուստի չէր հաջողվել պարզել, որ դրանք ամբողջությամբ ոսկյա չեն։ Նշեց, որ ամբաստանյալին ճանաչում է որպես այդտեղ աշխատող ոսկերիչ, նա իրենց մոտ վարկեր է ունեցել, եթե վճարումներն ուշացրել է, զանգահարել և տեղեկացրել են, որից հետո նա եկել և վճարումները կատարել է։ Գրավադրվող զարդերը, որպես կանոն, ստուգել է` դրանք քարին քսելով, իսկ կասկածների դեպքում, հաճախորդի թույլտվության դեպքում` նաև ծակելով։ Նշեց, որ ամբաստանյալը երբևէ չի արգելել, որ նրա ներկայացրած զարդերը չծակի։ Ամբաստանյալի ներկայացրած զարդը մի քիչ ծակել է, տեսել է, որ ոսկի է։ Հայտնեց, որ եղել է դեպք, որ Էդգարին ասած լինեն, որ պիտի ծակեն, վերջինս համաձայնել է, որ մեկ հատը ծակեն։ Իր ընտրությամբ է մեկը ծակել, համոզվել, որ ոսկի է։ Նշեց, որ որպես գրավ ընդունվող զարդի տաշելը և այդ կերպ ստուգելը պարտադիր է, իսկ ծակելուց նախապես ստանում են անձից համաձայնությունը, եթե նա դրա դեմ առարկի, իրավունք ուներ հրաժարվել այն որպես գրավ ընդունելուց։ Հայտնեց նաև, որ եղել է դեպք, որ Էդգարի խնդրանքով զարդը չծակի և այն որպես գրավ ընդունի։ Վկա Ալբերտ Թումանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությունում` որպես ոսկերիչ-գնահատող։ Վերջում է իրեն հայտնի դարձել, որ Էդգարի կողմից ներկայացրած զարդերը կեղծ են։ Դրանք զարդերի դետալներ էին, որոնցով, ըստ Էդգարի խոսքերի, նա պետք է զարդեր պատրաստեր։ Ինքը առաջարկել է ծակել, սակայն Էդգարը չի ցանկացել` ասելով, որ այն կփչանա, պիտի նորից տաշի և քանի որ Էդգարին ճանաչում էր որպես բարեխիղճ վարկառուի` դրանք առանց ծակելու է ընդունել։ Նշեց, որ գրավադրված զարդերը դրվում են տոպրակի մեջ, արդուկվում, իսկ բացելը հնարավոր է տոպրակը կտրելու միջոցով։ Հետո տվյալները պարունակող թուղթն է փակցվում, սակայն այն պոկելուց դեպքում դրա կեսը մնում է տոպրակի մեջ։ Հաճախորդը տոպրակի վրա ստորագրում է, իսկ իրենք այդ ժամանակ դեռևս չէին ստորագրում։ Վկա Վահե Լազարյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ ամբաստանյալն իր ընկերն է։ Նշեց, որ մասնագիտությամբ ոսկերիչ է։ Արտերկրից պատվեր է ունեցել, որ զարդ պատրաստի և ուղարկի, պատրաստել է, սակայն պատվերից հրաժարվել են։ Քանի որ Էդգարին գումար էր պարտք, նրան տեղյակ է պահել այդ զարդերի մասին, նա համաձայնել է դրանք վերցնել։ Հայտնեց, որ արտաքինից այդ զարդը ոսկուց էր, ներսից արծաթ էր։ Էդգարին տեղյակ չի պահել, թե դա ինչ է։ Էդգարի մայրը հիվանդ էր, նրան գումար էր անհրաժեշտ, ուստի Էդգարը իրենից խնդրել է գրավադնելու համար նրան ինչ-որ զարդեր տալ։ Էդգարին տեղյակ չի պահել, թե ինչ զարդ է, սակայն ասել է, որ անպայման այն գրավադրումից հանի։ Միայն վերջում է Էդգարին տեղեկացրել, թե դա ինչ զարդ է։ Էդգարին ասել է, որ այդ ժամանակավորապես է տալիս` վերադարձնելու պայմանով։ Գիտի, որ Էդգարն ինչ-որ տեղ քար տաշել է սովորել։ Էդգարին տեղյակ է պահել շատ ուշ։ Նախապես իմացել է, որ Էդգարը ինչ-որ մեկի մոտ պետք է այն գրավ դնի։ Հայտնեց, որ Էդգարին առաջարկել է, որ զարդը տանի ու ինչ-որ մարդու մոտ թողնի։ Պատվերը պետք է ուղարկեր Ղազախստան, սակայն չի ստացվել։ Էդգարին տվել է մոտ 6-7 նման զարդեր, որքան գիտի, դրանք բոլորն էլ Էդգարը գրավադրել է։ Հրապարակվեց և հետազոտվեց վկա Վ.Լազարյանի նախաքննական հակասական ցուց-մունքը, համաձայն որի` 2015թ. մարտին Էդգար Գրիգորյանին թվով 13 կեղծ կախազարդերը փո-խանցելիս նրան նախապես տեղեկացրել էր դրանց կեղծ լինելու վերաբերյալ։ Այդ և դատաքննական հակասական ցուցմունքների պատճառի վերաբերյալ որևէ մեկնաբանություն վկան դժվարացավ ներկայացնել։ Ամբաստանյալի մեղավորությունը Դատարանը հաստատված համարեց նաև դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների գնահատման արդյունքներով. Դատանյութագիտական և դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416 և 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացություններով, համաձայն որոնց` գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի կողմից թվով 20 վարկային պայմանագրերով գրավադրած կախազարդերը ընդհանուր 3.995.005 ՀՀ դրամ արժողության են, պատրաստված են ոսկու, արծաթի և ոչ թանկարժեք (պղինձ-ցինկ) մետաղների համաձուլվածքից։ Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնավորապես` - գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի և ՙՖասթ կրեդիտ կապիտալ՚ ունիվերսալ վարկային կազմակերպության ներկայացուցչի միջև 2014թ. նոյեմբերի 4-ին կնքված թիվ 15564934, 2014թ. նոյեմբերի 8-ի թիվ 15565295, 2014թ. նոյեմբերի 8-ին թիվ 12006103, 2014թ.նոյեմբերի 11-ին թիվ 15565550, 2014թ. նոյեմբերի 15-ի թիվ 15565985, 2014թ. նոյեմբերի 15-ի թիվ 12006309, 2014թ. նոյեմբերի 17-ի թիվ 15566165, 2014թ. նոյեմբերի 18-ի թիվ 15566345, 2014թ. նոյեմբերի 19-ի թիվ 12006448, 2014թ. նոյեմբերի 19-ի թիվ 15566494, 2014թ. նոյեմբերի 22-ի թիվ 12006579, 2014թ. նոյեմբերի 23-ի թիվ 15566838, 2014թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 15566846, 2014թ. նոյեմբերի 25-ի թիվ 15567022, 2014թ. նոյեմբերի 26-ի թիվ 12006705, 2014թ. նոյեմբերի 27-ի թիվ 15567126, 2014թ. դեկտեմբերի 5-ի թիվ 15567896, 2015թ. մարտի 4-ի թիվ 15574536, 2015թ. մարտի 14-ի թիվ 15575221 և 2015թ. մարտի 16-ի թիվ 15575333 վարկային պայմանագրերով, որոնց համաձայն` վարկառու և միաժամանակ գրավատու Էդգար Գրիգորյանը իբրև թե ամբողջությամբ ոսկուց զարդերի կամ դրանց կիսաֆաբրիկատների գրավադրմամբ խաբեությամբ և վերոնշյալ վարկային կազմակերպության ոսկերիչ-գնահատողների վստահությունը չարաշահելու եղանակներով 1 տարի ժամկետում մաս-մաս մարելու պայմանով որպես վարկ ստացել է գումարներ, որոնք այնուհետև խարդախությամբ հափշտակել է։ -ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲ ընկերությունից 2017թ. հունվարի 9-ին ստացված թիվ Ե-16/12/21-02 գրությամբ, համաձայն որի` վերոնշյալ 20 վարկային պայմանագրերից յուրաքանչյուրով ստանձնած պարտավորությունները գործով ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը կատարել է ընդամենը մեկական անգամ, այն էլ` միայն 15-ի վարկային պայմանագրերի շրջանակներում։ Դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ թույլատրելի և վերաբերել ապացույցների ամբող-ջությունն ինքնին բավարար է վերագրված արարքում գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի մեղավորությունը փաստելու և հաստատված համարելու համար։ Ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի մեղադրանքի և մեղադրական եզրակացության հիմքում մեղադրող կողմը դրել էր իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ կենտրոնական բանկին ի պահ հանձնված թվով 20 վարկային պայմանագրերի շրջանակներում գործով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի գրավադրած առարկաները, որոնք, կողմերի, այդ թվում` պաշտպանական կողմի դիրքորոշումները հաշվի առնելով, Դատարանը չէր պահանջել և դատարանում չէր հետազոտել։ Դատարանը, այնուամենայնիվ, պատշաճ կարգով ձեռք բերված և գործին կցված իրեղեն ապացույցների առկայության փաստն արձանագրելով, հաշվի առնելով պաշտպանական կողմի դիրքորոշման էական փոփոխությունը (ինչը դրսևորվեց պաշտպանական ճառերում, ամբաստանյալի կողմից` նաև վերջին խոսքում), դրանք Դատարանը չհետազոտելու հանգամանքը, այդ ապացույցը սույն դատական ակտի հիմքում չի դնում` բավարարվելով թույլատրելի և վերաբերելի այդ ապացույցի փորձագիտական հետազոտման վերաբերյալ դատանյութագիտական և դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2016թ. հուլիսի 14-ի թիվ 15-2416 և 2016թ. հուլիսի 21-ի թիվ 15-3120 եզրակացությունների հետևություններով։ (…)՚: Դատարանը կատարել է հետևյալ իրավական վերլուծությունը. ՙԳնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակներով կատարել է ուրիշի գույքի խոշոր չափերի հափշտակություն` խարդախություն, այսինքն` հանցավոր արարք« որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` նա քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթակա է այդ հոդվածի վերոնշյալ մասով և կետով։ (…)՚: 3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Բողոք բերած անձըª ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանը նշել է, որ քրեական գործով չի ապացուցվել իր մասնակցությունը մեղսագրվող արարքի կատարմանը և չի պարզվել կեղծ ոսկյա ձուլակտորների ձեռքբերման աղբյուրը, ինչպես նաև իրեն այդ ձուլակտորները իրացնող անձի ինքնությունը։ Ինչպես մեղադրողը, այնպես էլ քննիչը քրեական գործում առկա փաստական տվյալները օբեկտիվորեն չեն գնահատել, տուժող կողմի ցուցմունքներին մյուս ապացուցների նկատմամբ տրվել է առավել նշանակություն ինչի արդյունքում բազմաթիվ չփարատված կասկածներ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չեն հետազոտվել։ Անդրադառնալով Դատարանի պատճառաբանությանն այն մասին, որ իր ներկայացրած պատճառաբանություններն անարժանահավատ են, չեն համապատասխանում քրեական գործի քննությամբ ձեռք բերված փաստական տվյալներին և նպատակ են հետապնդում խուսափել կատարած արարքի համարժեք քրեական պատասխանատվությունից, և հերքվել են քրեական գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցներով, անհիմն է, որովհետև այն ոչնչով փաստարկված չէ։ Նշված ցուցմունքների արժանահավատության հարցը քննարկելիս անհրաժեշտ է դրանք համադրել և գնահատության ենթարկվել գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցների հետ համատեղ։ Հաշվի առնելով, որ իր արարքում բացակայում է հանցակազմը և հայցապահանջը հիմնավորող ապացույցներ քրեական գործում առկա չեն, ամբաստանյալը նշել է, որ հօգուտ ՙՖասթ Կրեդիտ Կապիտալ՚ ՈւՎԿ ՓԲ ընկերությանը որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում, 1.141.995 ՀՀ դրամի չափով գումար բռնագանձելու վերաբերյալ քաղաքացիական հայցը պետք է թողնել առանց քննության։ Վերոգրյալ հիմնավորումներով ամբաստանյալը խնդրել է. ՙԲեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործով 04.07.2017թ. կայացրած դատավճիռը, ճանաչել իմ անմեղությունը և ինձ արդարացնելª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջª իմ մասնակցությունը ապացուցված չլինելու արդյունքում՚: 4.Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. Վերաքննիչ դատարանում պաշտպանը նշեց, որ չեն պնդում վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց չանդրադառնալ վերաքննիչ բողոքի հիմքերին և հիմնավորումներին և միջնորդեց Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ կիրառել ՙԷրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին՚ 2018թ. նոյեմբերի 1-ին ընդունված ՀՀ օրենքը և նրան ազատել նշանակված պատժից: Ամբաստանյալը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը: Տուժողի ներկայացուցիչը չառարկեց: 5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. Քանի որ պաշտպանական կողմը, ըստ էության, բողոքը չպնդեց, խնդրեց բողոքի հիմքերին և հիմնավորումներին չանդրադառնալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` առանց անդրադառնալու դրա հիմքերին և հիմնավորումներին և վիճարկվող դատավճիռը թողնել անփոփոխ: Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ 01.11.2018թ. ՀՀ ԱԺ կողմից ընդունված համաներման մասին ՀՀ օրենքի կիրառմանը, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է հետևյալ. Ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ կիրառելի է ՙԷրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին՚ ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2018թ. նոյեմբերի 1-ի թիվ ՀՕ-414-Ն օրենքը (այսուհետ նաև` Համաներման մասին օրենք)` հետևյալ պատճառաբանությամբ. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 04.07.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղսագրված արարքը Էդգար Գրիգորյանը կատարել է 2014թ. նոյեմբերի 04-ից մինչև 2015թ. մարտի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում: Համաձայն ՀՀ ոստիկանության ԻԿ կենտրոնի կողմից 15.11.2018թ. տրված տեղեկանքի / ձև 8/ ` Էդգար Գրիգորյանը նախկինում դատված չի եղել: Վերը նշված դատավճռով մեղսագրված արարքը կատարելուց հետո մինչև օրս որևէ նոր հանցավոր արարք չի կատարել: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82 հոդվածի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը՚: Համաներման մասին օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` Համաներման մասին օրենքը կարգավորում է 2018թ. հոկտեմբերի 21-ը ներառյալ հանցագործություն կատարելու մեջ կասկածվող, մեղադրվող կամ հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ համաներում հայտարարելու հետ կապված հարաբերությունները։ Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` համաներում հայտարարելով՝ պատժից պետք է ազատել առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի դատապարտված անձանց: Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասում սահմանված են այն դեպքերը, որոնց առկայության պայմաններում օրենսդիրը բացառել է համաներման ակտի կիրառումը: Մասնավորապես` Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 5-րդ կետում թվարկված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի այն գլուխները, հոդվածները և հոդվածների մասերը, որոնցով նախատեսված արարքները կատարած անձանց նկատմամբ համաներումը կիրառելի չէ: Սակայն հարկ է նկատել, որ թվարկված գլուխների, հոդվածների և հոդվածների մասերի շարքից բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը, այսինքն` նշված հոդվածով նախատեսված արարք կատարած անձանց նկատմամբ համաներման կիրառումը սահմանափակված չէ: Սույն քրեական գործի նյութերում բացակայում են նաև Համաներման մասին օրենքի մեջ նշված այն սահմանափակումները, որոնք կարող են արգելք հանդիսանալ Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի կիրառման համար: Համաներման մասին օրենքի 4-րդ հոդվածի 9-րդ մասի 1-ին կետի ՙա՚ ենթակետի համաձայն` Էդգար Գրիգորյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի կիրառումը վերապահված է Վերաքննիչ դատարանին, քանի որ նրա վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը մինչև Համաներման մասին օրենքի ուժի մեջ մտնելը, օրինական ուժ չի ստացել: Ամփոփելով` Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ Էդգար Գրիգորյանին պետք է ազատել թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Դատարանի 04.07.2017թ. դատավճռով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժից: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 361.1, 393-394 հոդվածներով և Համաներման մասին օրենքի 4-րդ հոդվածով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 04.07.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Էդգար Հարությունի Գրիգորյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով թողնել անփոփոխ: ՙԷրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին՚ 2018թ. նոյեմբերի 1-ին ընդունված ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանին ազատել վերը նշված դատավճռովª 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժից: Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց ստորագրությունըª չհեռանալու մասին վերացնել: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 30-11-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 15-02-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 6 հատորից. 1-ին հատոր` 251 թերթ, 2-րդ հատոր` 251 թերթ, 3-րդ հատոր` 82 թերթ, 4-րդ հատոր` 151 թերթ, 5-րդ հատորը` 55 թերթ, 6-րդ հատորը` 99 թերթ |
| Գործին կից նյութեր | Կից` Էդգար Գրիգորյանի կողմից վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին ԵԿԴ/0073/15/17 նյութերը` 83 թերթից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 15-02-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 6 հատորից. 1-ին հատոր` 251 թերթ, 2-րդ հատոր` 251 թերթ, 3-րդ հատոր` 82 թերթ, 4-րդ հատոր` 151 թերթ, 5-րդ հատորը` 55 թերթ, 6-րդ հատորը` 99 թերթ |
| Գործին կից նյութերը | Կից` Էդգար Գրիգորյանի կողմից վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին ԵԿԴ/0073/15/17 նյութերը` 83 թերթից: |
| Ուր | Երևան քաղաքի դատարան |
| Գրության համարը | Ե-5450/19 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0026/01/17
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 08-09-2017 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 20-09-2017 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Մակագրվել է | 26-09-2017 |
| Դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
| Այլ նշումներ | թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 և ԵԿԴ/0026/01/17 գործերը միացվել են մեկ վարույթում` գործին շնորհելով թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 համարը |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 15-12-2017 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 15-12-2017 |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 15-12-2017 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 12-01-2018 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 27-12-2017 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 12-01-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 12-01-2018 |
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է և գործն ուղարկվել է ստորադաս դատարան նոր քննության |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0026/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 Նախագահող դատավոր՝ Կ.Մարդանյան Դատավորներ` Ն.Հովակիմյան Ա.Մնացականյան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ` մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ մասնակցությամբ ամբաստանյալ` Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ 2018 թվականի հունվարի 12-ին ք.Եր¨անում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի ¨ նույն թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումների դեմ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վճռաբեկ բողոքները, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2015 թվականի հունիսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Եր¨ան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 15119215 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով: Նախաքննության մարմնի՝ 2016 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ Էդգար Գրիգորյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ¨ նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով: 2017 թվականի փետրվարի 10-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նա¨ Առաջին ատյանի դատարան): 2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռով Է.Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ¨ դատապարտվել ազատազրկման՝ 2 տարի 6 ամիս ժամկետով: Նույն դատավճռով ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանից հօգուտ տուժողի բռնագանձվել է 1.141.995 ՀՀ դրամ գումար՝ որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում: 3. Վերոնշյալ դատավճռի դեմ փաստաբան Լ.Բալյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նա¨ Վերաքննիչ դատարան)` 2017 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշմամբ թողնվել է առանց քննության` վերաքննիչ բողոք բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ: 3.1. Նույն դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել նա¨ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը՝ միաժամանակ միջնորդելով հարգելի ճանաչել վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ Է.Գրիգորյանի միջնորդությունը մերժվել է, իսկ վերաքննիչ բողոքը՝ թողնվել առանց քննության՝ ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ: 4. 2017 թվականի օգոստոսի 28-ին ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը միջնորդություն է ներակայացրել Առաջին ատյանի դատարան՝ խնդրելով հարգելի համարել ¨ վերականգնել նույն դատարանի` 2017 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ (դատական գործ թիվ ԵԿԴ/0073/15/17) Է.Գրիգորյանի միջնորդությունը մերժվել է: 5. Վերոնշյալ որոշման դեմ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որը Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ մերժվել է: 6. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 ¨ նույն դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 որոշումների դեմ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը բերել է վճռաբեկ բողոքներ, որոնք Վճռաբեկ դատարանի՝ համապատասխանաբար 2017 թվականի դեկտեմբերի 15-ի ¨ նույն թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշումներով վարույթ են ընդունվել: Մի¨նույն ժամանակ նկատի ունենալով, որ այդ երկու գործերը վերաբերում են նույն անձին ¨ նույն հանգամանքներին, թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 ¨ թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 գործերը միացվել են մեկ վարույթում՝ թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 համարի տակ: Վճռաբեկ բողոքների վերաբերյալ դատավարության մասնակիցների կողմից պատասխան չի ներկայացվել: Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 7. Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշման համաձայն` «(...) [Ք]րեական գործով վարույթի ընթացքում ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի շահերի պաշտպանությունն իրականացվել է փաստաբան Մակբեթ Կարապետյանի կողմից: 2017 թվականի հուլիսի 28-ին թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Լիանա Բալյանը: Մի¨նույն ժամանակ, քրեական գործի նյութերում բացակայում է, իսկ վերաքննիչ բողոքին կից չի ներկայացվել փաստաբան Լիանա Բալյանի` որպես ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի պաշտպանի իրավավիճակը հաստատող` ամբաստանյալի ստորագրությամբ վավերացված փաստաթղթային հաստատումը, կամ ամբաստանյալի որ¨է ազգականի կողմից նրա շահերի պաշտպանությունն իրականացնելու համար փաստաբան Լիանա Բալյանին արված հրավերի վերաբերյալ համապատասխան փաստաթուղթը: Հետ¨աբար` նման պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ բողոքը բերել է այն անձը, ով չուներ այդ իրավունքը: Վերոգրյալի հիման վրա` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ փաստաբան Լիանա Բալյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է թողնել առանց քննության` վերաքննիչ բողոքը բերելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ներկայացված լինելու պատճառաբանությամբ» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 25-26): 8. Ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքի մաս կազմող` բաց թողնված ժամկետը հարգելի ճանաչելու մասին միջնորդության համաձայն` «18.07.2017 թվականին ես ¨ հայրս` Հարություն Գրիգորյանը, դիմել ենք ՀՀ փաստաբանների պալատի անդամ, փաստաբան Լիանա Վլադիկի Բալյանին (...), որ ստանձնի թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործով իմ պաշտպանությունը, բողոքարկի [Առաջին ատյանի դատարանի] (...) դատավճիռը [Վերաքննիչ դատարան] ¨ ստանձնի իմ պաշտպանությունը դատարանում: 18.07.2017 թվականին փաստաբան Լիանա Բալյանի հետ կնքել ենք թիվ 0-7 պայմանագիրը, համաձայն որի Լ.Բալյանը ստանձնել է իմ պաշտպանությունը (...): 28.07.2017 թվականին թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործով դատավճռի դեմ բողոք է ներկայացրել փաստաբան Լ.Բալյանը: 09.08.2017 թվականին [Վերաքննիչ դատարանը] բողոքը թողել է առանց քննության: Հայտնում եմ, որ իմ ¨ փաստաբանի փաստաթղթերը եղել են պատշաճ ձ¨ակերպված, ես օրինական կարգով եմ դիմել փաստաբանին` ստանձնելու իմ պաշտպանությունը, որը վկայում են 2017թ. հուլիսի 18-ի դիմումները, պայմանագիրը ¨ 27.07.2017թ. փաստաբանին վճարված գումարի անդորրագիրը: Ես ինքս հաստատում եմ ¨ ստորագրել եմ փաստաբանի արտոնագրի պատճենի վրա: Վերը նշված փաստաթղթերը վերաքննիչ բողոքի հետ չէինք ներկայացրել, որպեսզի ես ¨ փաստաբանս ներկայացնենք առաջին դատական նիստի ընթացքում ներկայանալու ¨ իմ ու փաստաբանի անձը, տվյալները ճշտելու ժամանակ (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 47-60): 8.1. Ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը վերաքննիչ բողոքին, ի թիվս այլ փաստաթղթերի, կցել է 2017 թվականի հուլիսի 27-ով թվագրված` Հ.Գրիգորյանի կողմից անհատ ձեռնարկատեր Լ.Բալյանին փաստաբանական ծառայության դիմաց վճարելու բանկային անդորրագիրը, Է.Գրիգորյանի ¨ Հ.Գրիգորյանի անունից փաստաբան Լ.Բալյանին ուղղված դիմումները, Հ.Գրիգորյանի ¨ Լ.Բալյանի միջ¨ 2017 թվականի հուլիսի 18-ին կնքված պայմանագիրը, Լ.Բալյանի փաստաբանական արտոնագրի պատճենը` վերջինիս ¨ Է.Գրիգորյանի ստորագրություններով (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 61-65): 9. Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշման համաձայն` «(...) [Թ]ե¨ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պարունակում է բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդություն, այնուամենայնիվ դրանում բերված պատճառաբանությունը ¨ կից ներկայացված փաստաթղթերը չեն վկայում ամբաստանյալի կողմից դատական ակտը ստանալուց հետո բողոքարկման մեկամսյա ժամկետը հարգելի պատճառներով բաց թողնելու մասին: Ուստի Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ ներկայացված միջնորդությունը հիմնավորված չէ, հետ¨աբար այն ենթակա է մերժման: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերի կողմից չի պահպանվել (...) վերաքննիչ բողոք բերելու ժամկետը, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է թողնել առանց քննության` այն ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 72-74): 10. Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշման համաձայն` «(...) Դատական նիստի ընթացքում ամբաստանյալ Էդգար Գրիգորյանի պաշտպանը միջնորդությունը պնդեց, խնդրեց այն բավարարել` պատճառաբանելով, որ Է.Գրիգորյանի պաշտպանությունը ստանձնել է վերջինիս հոր խնդրանքով, նրա հետ կնքած պայմանագրի հիման վրա, նախքան Վերաքննիչ դատարան մուտքագրելը վերաքննիչ բողոքը կազմել ¨ ստորագրել է իր անունից` ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վատառողջության ¨ բողոքարկման ժամկետը լրանալու պատճառով դրան չկցելով Գրիգորյանի պաշտպանությունը ստանձնելու փաստը հաստատող փաստաթղթեր, որոնք նպատակ ուներ ներկայացնել դատարանին առաջին դատական նիստի ընթացքում: Նշեց, որ դատավճիռը բողոքարկելու համար սահմանված ժամկետը բաց են թողել վերոնշյալ հարգելի հանգամանքներով, սակայն օբյեկտիվորեն զրկվել են սահմանված ժամկետում այն բողոքարկելու հնարավորությունից: (...) [Պ]աշտպան Լ.Բալյանի ներկայացրած պատճառաբանությունը բավարար ¨ հիմնավոր չէ 2017թ. հուլիսի 4-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու ¨ վերականգնելու վերաբերյալ։ Ավելին, տվյալ ինստիտուտը կարգավորող ¨ սույն դատական ակտում մեջբերված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 174-րդ հոդվածի 4-րդ մասի ¨ 380-րդ հոդված 1-ին մասի համադրված վերլուծության արդյունքներով [Առաջին ատյանի դատարանը] նա¨ փաստում է, որ շահագրգիռ անձը վերոնշյալ միջնորդություն կարող էր ներկայացնել կամ վարույթն իրականացնող մարմին` ՀՀ վերաքննիչ դատարան կամ դատական ակտը կայացրած դատարան` Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: Տվյալ պարագայում ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը նախընտրել է տվյալ միջնորդությամբ վարույթն իրականացնող մարմին` ՀՀ վերաքննիչ դատարան դիմելու տարբերակը, որը սակայն նրա միջնորդությունը մերժել է, ¨ այդ որոշման առկայության պայմաններում դատավճիռ կայացրած դատարանը նույնիսկ տեսականորեն զրկված է վերոնշյալ միջնորդությունը բավարարելու հնարավորությունից» (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 նյութեր, թերթեր 24-26): 11. Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշման համաձայն` «(...) Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ (...) օրենսդիրն այս դեպքում Էդգար Գրիգորյանին հնարավորություն է տալիս վերականգնել բողոքարկման բաց թողնված ժամկետը, այն դեպքում, երբ նա կներկայացնի հարգելի պատճառներ, որոնք կախված չեն եղել իրենից, այսինքն` բաց թողնված ժամկետը ամեն դեպքում վերականգման ենթակա է, երբ առկա է հարգելի պատճառ: Հաշվի առնելով վերոգրյալը ¨ բազմակողմանի ուսումնասիրության ենթարկելով գործում առկա նյութերը` Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ Էդգար Գրիգորյանը դատարան չի ներկայացրել օբյեկտիվ այնպիսի փաստարկներ, որոնք թույլ կտային հետ¨ություն անել այն մասին, որ վերջինս [Առաջին ատյանի դատարանի]` 04.07.2017թ. դատավճիռը Վերաքննիչ դատարան բողոքարկելու ժամկետը բաց է թողել հարգելի պատճառով ¨ որ այն ենթակա է վերականգման (...)» (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 նյութեր, թերթեր 46-51): Վճռաբեկ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները ¨ պահանջը. Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետ¨յալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 12. Վճռաբեկ բողոքների հեղինակի պնդմամբ Վերաքննիչ դատարանի որոշումները հակասում են «Մարդու իրավունքների ¨ հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ, ՀՀ Սահմանադրության (2005 թվականի խմբագրությամբ) 4-րդ, 38-րդ ¨ 39-րդ հոդվածների պահանջներին: Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ պնդումների՝ բողոքաբերը վկայակոչել է ՀՀ սահմանադրական դատարանի՝ թիվ ՍԴՈ-690 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները ¨ եզրահանգել, որ Վերաքննիչ դատարանը, կայացնելով բողոքն առանց քննության թողնելու մասին որոշում, փաստացի հրաժարվել է արդարադատության իրականացումից՝ խախտելով դատարանի մատչելիության իր իրավունքը: 12.1. Բողոք բերած անձը փաստել է նա¨, որ ինքն օրինական կարգով է դիմել փաստաբանին՝ իր պաշտպանությունը ստանձնելու խնդրանքով, ինչի մասին են վկայում Լ.Բալյանին ուղղված դիմումները: Բացի այդ, բողոքի հեղինակը մատնանշել է իր ¨ փաստաբանի միջ¨ կնքված պայմանագիրն ու վճարված անդորրագիրը՝ հայտնելով, որ նշված փաստաթղթերը պաշտպանության կողմը պատրաստվում էր ներկայացնել Վերաքննիչ դատարան առաջին դատական նիստի ընթացքում, սակայն վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու արդյունքում զրկվել է նման հնարավորությունից: 13. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է. ա) բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշումը ¨ գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության, բ) բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումը ¨ գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության: Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ¨ եզրահանգումը. 14. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջ¨ բարձրացված իրավական հարցը հետ¨յալն է. օրինական ¨ հիմնավորվա՞ծ են արդյոք ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի ¨ նույն անձի վերաքննիչ բողոքը մերժելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումները: 15. ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների ¨ ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք»: ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ ¨ անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային ¨ ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք»: ՀՀ Սահմանադրության 69-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարելու համար դատապարտված յուրաքանչյուր ոք ունի իր նկատմամբ կայացված դատավճռի` օրենքով սահմանված հիմքերով ¨ կարգով վերադաս դատական ատյանի կողմից վերանայման իրավունք»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ ¨ անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք»: «Մարդու իրավունքների ¨ հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նա¨ Կոնվենցիա) 13-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք, ում՝ սույն Կոնվենցիայով ամրագրված իրավունքներն ու ազատությունները խախտվում են, ունի պետական մարմինների առջ¨ իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցի իրավունք, նույնիսկ եթե խախտումը կատարել են ի պաշտոնե գործող անձինք»: Կոնվենցիայի թիվ 7 արձանագրության 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Քրեական հանցագործություն կատարելու համար դատարանի կողմից դատապարտված յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի, որ իր դատապարտումը կամ դատավճիռը վերանայվի վերադաս դատական ատյանի կողմից (...)»: Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 8-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի սահմանադրությամբ կամ օրենքով իրեն տրված հիմնական իրավունքները ոտնահարելու դեպքում իրավասու ազգային դատարանների միջոցով արդյունավետ վերականգնելու այդ իրավունքները»: Դատական պաշտպանության արդյունավետ միջոցների ¨ դատարանի մատչելիության սահմանադրական իրավունքի վերաբերյալ ՀՀ սահմանադրական դատարանը ձ¨ավորել է հետ¨յալ իրավական դիրքորոշումները՝ - դատարան դիմելիս անձը չպետք է ծանրաբեռնվի ավելորդ ձ¨ական պահանջներով, - անձի հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները՝ որպես բարձրագույն արժեք, դատարանների կողմից ենթակա են անվերապահ պաշտպանության կոնկրետ գործի ինչպես ըստ էության քննության, այնպես էլ հնարավոր հետագա վերաքննության շրջանակներում, - դատական բողոքարկումը` որպես դատական պաշտպանության եղանակ, պետք է արդյունավետ միջոց ծառայի` վերականգնելու անձի խախտված իրավունքներն ու ազատությունները՝ պահպանելով արդարադատության իրականացման սահմանադրական սկզբունքները, - դատական բողոքարկման ինստիտուտը, առանց բացառության, պետք է միջոց հանդիսանա հավասարության պայմաններում, օբյեկտիվ, բազմակողմանի, արդար ¨ հրապարակային դատաքննության արդյունքում, ողջամիտ ժամկետներում բացահայտելու ¨ շտկելու դատական բոլոր այն սխալները, որոնք թույլ են տրվել ինչպես նյութական, այնպես էլ դատավարական իրավունքի նորմերի խախտման արդյունքում, հետ¨աբար հանգեցրել են դատական գործի սխալ լուծմանը, - դատավարական որ¨է առանձնահատկություն կամ ընթացակարգ չի կարող խոչընդոտել կամ կանխել դատարան դիմելու իրավունքի արդյունավետ իրացման հնարավորությունը, իմաստազրկել ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված դատական պաշտպանության իրավունքը կամ դրա իրացման արգելք հանդիսանալ, - ընթացակարգային որ¨է առանձնահատկություն չի կարող մեկնաբանվել որպես ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված` դատարանի մատչելիության իրավունքի սահմանափակման հիմնավորում, - դատարանի (արդարադատության) մատչելիությունը կարող է ունենալ որոշակի սահմանափակումներ, որոնք չպետք է խաթարեն այդ իրավունքի բուն էությունը, - նախապայմանների խստացումը չպետք է տեղի ունենա անհամաչափ` անձանց համար ստեղծելով իրավունքների պաշտպանության խոչընդոտներ: Բացի դրանից, վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոքները վարույթ ընդունելու հարցում դատարանները պետք է ունենան ոչ թե հայեցողական անսահմանափակ ազատություն, այլ` օրենսդրորեն նախատեսված, հստակ, ¨ անձանց համար միակերպ ընկալելի հիմքերով, բողոքը վարույթ ընդունելու կամ մերժելու իրավունք ¨ պարտականություն (տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի՝ 2007 թվականի ապրիլի 9-ի թիվ ՍԴՈ-690, 2011 թվականի փետրվարի 8-ի թիվ ՍԴՈ-936, 2015 թվականի մարտի 3-ի թիվ ՍԴՈ-1192 ¨ 2016 թվականի մարտի 10-ի թիվ ՍԴՈ-1257 որոշումները): 15.1. Դատարանի մատչելիության իրավունքի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետ¨յալ իրավական դիրքորոշումը. «Դատարանի մատչելիության իրավունքը պետք է լինի իրական ¨ ոչ թե պատրանքային, ինչը ենթադրում է, որ անձն իր իրավունքների ու ազատությունների խախտման յուրաքանչյուր դեպքում` ողջամիտ սահմանափակումների պայմաններում, պետք է դատարան դիմելու, իր խախտված իրավունքները ¨ ազատությունները վերականգնելու իրական հնարավորություն ունենա: Դատական պաշտպանության իրավունքի իրացման հնարավոր սահմանափակումները չպետք է ձ¨ական բնույթ կրեն, որպեսզի շահագրգիռ անձը հավասար պայմաններում, արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ ¨ անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր գործի հրապարակային քննության իրավունքի իրացման հնարավորություն ունենա: Հակառակ դեպքում կխախտվեն անձի` դատարանի մատչելիության ¨ արդար դատաքննության իրավունքները» (տե՛ս Արթուր Այվազյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ՇԴ2/0007/15/12 որոշման 16-րդ կետը): Հիրշհորն ընդդեմ Ռումինիայի գործով վճռում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը նշել է, որ դատարան դիմելու իրավունքը բացարձակ չէ ¨ կարող է որոշակի սահմանափակումների ենթարկվել. դրանք թույլատրված են այն կանխադրույթի հիման վրա, որ դատարան դիմելու իրավունքն իր բնույթով պահանջում է պետության կողմից սահմանված կարգավորման առկայություն: Այս առումով պետություններն ունեն հայեցողության որոշակի սահման, թե¨ Կոնվենցիայի պահանջների պահպանման կապակցությամբ վերջնական որոշումը կայացնում է Եվրոպական դատարանը: Անհրաժեշտ է հիմնավորել, որ կիրառված սահմանափակումները դատարան դիմելու՝ անձի իրավունքն այն աստիճան չեն սահմանափակում կամ նվազեցնում, որ դրա արդյունքում խաթարվի իրավունքի բուն էությունը: Բացի դրանից, սահմանափակումը չի համապատասխանի Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասին, եթե այն օրինական նպատակ չհետապնդի, ¨ առկա չլինի համաչափության ողջամիտ հարաբերակցություն գործադրված միջոցի ¨ հետապնդված նպատակի միջ¨ (տե՛ս Hirschhorn v. Romania գործով 2007 թվականի հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 29294/02, կետ 50): 16. ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածի համաձայն` «Հիմնական իրավունքների ¨ ազատությունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի ¨ անհրաժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմնական իրավունքի ¨ ազատության նշանակությանը»: Մեջբերված սահմանադրական նորմը նախատեսում է իրավունքների պաշտպանության համար հիմնարար նշանակություն ունեցող համաչափության սկզբունքը, որի իմաստով` Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի միջոցներ, որոնք պիտանի ¨ անհրաժեշտ են այդ նպատակին հասնելու համար: Մասնավորապես` հետապնդվող նպատակին հասնելու համար օգտագործվող միջոցը պիտանի է, եթե այն առնվազն կարող է նպաստել այդ նպատակին հասնելուն, իսկ հիմնական իրավունքին միջամտել անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ հետապնդվող նպատակին անհնար է հասնել մեկ այլ, սակայն նույնչափ արդյունավետ ճանապարհով, որն ավելի քիչ կսահմանափակի հիմնական իրավունքով պաշտպանված իրավական բարիքը: Բացի այդ, միջամտությունը պետք է համարժեք կամ չափավոր լինի, այսինքն` միջամտության սաստկությունը չպետք է անհամարժեք լինի սահմանափակվող հիմնական իրավունքի նշանակությանը ¨ կշռին: Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձի` դատարանի մատչելիության ¨ դատական պաշտպանության կար¨որագույն իրավունքների սահմանափակման համար ընտրված միջոցը պետք է իրավաչափ նպատակ հետապնդի ¨ չպետք է անհամարժեք լինի նշված իրավունքի բուն էությանն ու նշանակությանը: Այլ կերպ` դատարանի մատչելիության իրավունքի սահմանափակման յուրաքանչյուր դեպքում պետք է պահպանել կիրառվող միջոցի ¨ հետապնդվող նպատակի միջ¨ արդարացի հավասարակշռություն` բացառելով անհամաչափ խիստ միջոցներով հետապնդվող նպատակին հասնելու հնարավորությունը: 17. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից եր¨ում է, որ - Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռով Է.Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ¨ դատապարտվել ազատազրկման՝ 2 տարի 6 ամիս ժամկետով (տե՛ս սույն որոշման 2-րդ կետը), - նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել փաստաբան Լ.Բալյանը (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը), - Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշմամբ Լ.Բալյանի վերաքննիչ բողոքը թողել է առանց քննության` նշելով, որ բողոք է բերել այն անձը, ով չուներ այդ իրավունքը, քանի որ Լ.Բալյանը վերաքննիչ բողոքին կից չի ներկայացրել իր` որպես Է.Գրիգորյանի պաշտպանի իրավավիճակը հաստատող` ամբաստանյալի ստորագրությամբ վավերացված փաստաթղթային հաստատումը կամ վերջինիս որ¨է ազգականի կողմից նրա շահերի պաշտպանությունն իրականացնելու համար իրեն արված հրավերի վերաբերյալ համապատասխան փաստաթուղթը (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը), - Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել նա¨ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը՝ միաժամանակ միջնորդելով հարգելի ճանաչել վերաքննիչ բողոք բերելու՝ բաց թողնված ժամկետը: Վերաքննիչ բողոքին կից ամբաստանյալը ներկայացրել է 2017 թվականի հուլիսի 27-ով թվագրված` Հ.Գրիգորյանի կողմից անհատ ձեռնարկատեր Լ.Բալյանին փաստաբանական ծառայության դիմաց վճարման բանկային անդորրագիրը, Է.Գրիգորյանի ¨ Հ.Գրիգորյանի անունից փաստաբան Լ.Բալյանին ուղղված դիմումները, Հ.Գրիգորյանի ¨ Լ.Բալյանի միջ¨ 2017 թվականի հուլիսի 18-ին կնքված պայմանագիրը, Լ.Բալյանի փաստաբանական արտոնագրի պատճենը` վերջինիս ¨ Է.Գրիգորյանի ստորագրություններով (տե՛ս սույն որոշման 8-8.1-րդ կետերը), - Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը թողել է առանց քննության` ժամկետանց լինելու պատճառաբանությամբ (տե՛ս սույն որոշման 3.1-րդ ¨ 9-րդ կետերը), - 2017 թվականի օգոստոսի 28-ին ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը միջնորդություն է ներակայացրել Առաջին ատյանի դատարան՝ խնդրելով հարգելի համարել ¨ վերականգնել նույն դատարանի` 2017 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը, որն Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մերժվել է (տե՛ս սույն որոշման 4-րդ ¨ 10-րդ կետերը), - Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանը: Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ Է.Գրիգորյանի բողոքը մերժվել է (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ ¨ 11-րդ կետերը): 18. Վերոշարադրյալ փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 15-16-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկման բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու վերաբերյալ ներկայացված միջնորդությունը Վերաքննիչ դատարանի կողմից մերժելու ¨ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու, ինչպես նա¨ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը մերժելու պայմաններում վերջինս զրկվել է իր իրավունքների ¨ ազատությունների ենթադրյալ խախտումները վիճարկելու հնարավորությունից, դատական պաշտպանության իրավունքի իրացման սահմանափակումները ձ¨ական բնույթ են կրել, ինչի արդյունքում անձի իրավունքների սահամանափակման ¨ հետապնդվող նպատակի միջ¨ արդարացի հավասարակշռությունը չի ապահովվել: Այսպես` Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի` բողոքարկման համար բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու միջնորդությունը մերժելով ¨ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ առանց քննության թողնելով, ինչպես նա¨ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշման դեմ բերված բողոքը 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ մերժելով, որ¨է գնահատականի չի արժանացրել Է.Գրիգորյանի` վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը հարգելի ճանաչելու մասին միջնորդությամբ ներկայացված պատճառաբանությունները` կապված անհրաժեշտ փաստաթղթերն ավելի ուշ ներկայացնելու մտադրության հետ, ինչպես նա¨ չի գնահատել ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի կողմից վերաքննիչ բողոքին կցված համապատասխան փաստաթղթերը (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ ¨ 8.1-րդ կետերը): Մինչդեռ Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ վերոնշյալ փաստաթղթերի վերլուծությունը հիմք է տալիս եզրահանգելու, որ Է.Գրիգորյանի միջնորդությունը հիմնավոր է, իսկ հակառակի մասին Վերաքննիչ դատարանի պնդումները` ոչ իրավաչափ: 19. Հաշվի առնելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Է.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի ¨ նույն անձի վերաքննիչ բողոքը մերժելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումները օրինական ¨ հիմնավորված չեն: Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ են տրվել ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ, 63-րդ, 69-րդ հոդվածների ¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, հետ¨աբար, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ, 406-րդ ¨ 419-րդ հոդվածների համաձայն, հիմք են Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտերը բեկանելու ¨ գործը նույն դատարան` նոր քննության ուղարկելու համար: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գործի նոր քննության ընթացքում Վերաքննիչ դատարանը պետք է պատշաճ քննարկման առարկա դարձնի վերաքննիչ բողոքների հիմքերն ու հիմնավորումները ¨ դրա արդյունքում կայացնի համապատասխան որոշում: Ելնելով վերոգրյալից ¨ ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով ¨ Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վճռաբեկ բողոքները բավարարել: Ամբաստանյալ Էդգար Հարությունի Գրիգորյանի բողոքների վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ի ¨ հոկտեմբերի 3-ի որոշումները բեկանել ու գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության: 2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է ¨ ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 12-01-2018 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 29-06-2018 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 13-07-2018 |
|---|---|
| Դատարան | Քրեական վերաքննիչ |
| Այլ նշումներ | թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործը` 4 հատորից` 251, 251, 82, 151 թերթ, կից` թիվ ԵԿԴ/0026/01/17 քրեական գործին միացված` Էդգար Գրիգորյանի կողմից վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին թիվ ԵԿԴ/0073/15/17 նյութերը` 83 թերթից |