Գործ
ԵԿԴ/0018/01/17

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

,,02,, մարտի 2017թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/

Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ՝Թ. Խաչատրյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Ա.Գևորգյանի
Տուժողների իրավահաջորդներ Ս.Այվազյանի
Լ.Շերբեչյանի
Տուժող Լ.Շերբեչյանի իրավահաջորդ Մ.Օսիպյանի
ՊաշտպանԱ.Քալաշյանի

դռնբաց դատական նիստերում, Երևան քաղաքում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Վարդան Եղիշի Քալաշյանի` ծնված 13.07.1960թ.-ին,ք. Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնացած, նախկինում չդատված,հանդիսանում է 3-րդ կարգի հաշմանդամ, հաշվառված և բնակվող՝ ք.Երևան, Արշակունյանց պողոտա 48-րդ շենքի 47-րդ բնակարանում,մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված կալանավորումը։

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ դատարան ուղարկվածմեղադրական եզրակացության և քրեական գործի նյութերի՝
«Վարդան Եղիշի Քալաշյանըմեղադրվում է այն բանում, որ նա 2016թ. օգոստոսի 13-ին ժամը 09։30-ի սահմաններում «Օպել Աստրա» մակնիշի 34 MR317 հ/հ ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից Խանջյան փողոցով դեպի Ագաթանգեղոս փողոցի ուղղությամբ՝ շուրջ 40 կմ/ժ արագությամբ՝ իր ուղեմասի 2-րդ շարքով։ Հասնելով Խանջյան փողոցի թիվ 7 հասցեի դիմաց՝ թույլ է տվել ՀՀ Կառավարության՝ 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ ճանապարային երթևեկության կանոնների 67-րդ կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ ուշադրությունը շեղել է երթևեկությունից, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և դեպի իր վարած ավտոմեքենայի ընթացագոտին ձախից դեպի աջ կողմը հանգիստ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող հետիոտներ Ռոբերտ Սեդրակի Այվագյանին և Ազատ Հարությունի Հարությունյանին վրաերթի չենթարկելու համար, տեխնիկական տեսակետից ժամանակին կատարված արգելակումով չի դանդաղեցրել իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքը կամ էլ ավտոմեքենան լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն չի տվել նրանց դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է, այլ շարունակել է ընթանալ և ավտոմեքենայի առջևի աջ մասով վրաերթի է ենթարկել նրանց ու անզգուշությամբ պատճառել մահ»։
Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության կողմից2016 թվականի օգոստոսի 23-ին հարուցվել է քրեական գործ։
2017 թվականի հունվարի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության կողմից կայացվել է որոշում` Վարդան Եղիշի Քալաշյանինորպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին,նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 3-րդ մասով։

2017 թվականի հունվարի 16-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանիկողմից կայացվել է որոշում՝ Վարդան Եղիշի Քալաշյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոցընտրելու մասին։

Քրեական գործը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի աշխատակազմի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 06.02.17թ.-ին։
2.Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելը, ամբաստանյալ Վարդան Եղիշի Քալաշյանըմիջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում լիովին։
Մեղադրող Ա.Գևորգյանը գործով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս, չի առարկել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեմ։
Տուժողների իրավահաջորդներՍ.Այվազյանը, Լ.Շերբեչյանը և տուժողիիրավահաջորդ Լ.Շերբեչյանի ներկայացուցիչ Մ.Օսիպյանը դատարանումնույնպես չեն առարկել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեմ և հայտնելեն, որ ամբաստանյալի նկատմամբ որևէ բողոք կամ պահանջ չունեն, նրա կողմից կատարված արարքի հետևանքով իրենց պատճառված նյութական վնասը վերականգնվել է ամբողջությամբ։
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` մեղադրյալ Վ.Քալաշյանի, տուժողի իրավահաջորդներՍ.Այվազյանի, Լ.Շերբեչյանի ցուցմունքները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0960 եզրակացությունը, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1028 եզրակացությունը, դատահետքաբանական, դատաքիմիական և մանրաթելային համալիր փորձաքննության թիվ 36201602 եզրակացությունը, դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 36191608 եզրակացությունը, դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 55971608 եզրակացությունը, դեպքի վայրի զննության մասին կազմված արձանագրությունը, «Օպել» մակնիշի 34 MR 317 հ/հ ավտոմեքենայի զննության մասին արձանագրությունը, իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «Օպել» մակնիշի 34 MR 317 հ/հ ավտոմեքենայն և դեպքի պահին հետիոտներ Ա.Հարությունյանի և Ռ.Այվազյանի հագին եղած հագուստները ուկոշիկները, այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված՝ «Փարկինգ սիթիսերվիս» ՍՊԸ-ից ստացված ձայնագրությունըև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան հետազոտելով և գնահատելով վերը շարադրված ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում ամբաստանյալ Վարդան Եղիշի Քալաշյանինմեղսագրված հանցագործության կատարումը և գտնում, որ կատարած արարքի համար վերջինս ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Վարդան Եղիշի Քալաշյանըանձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատվածկամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել։
/տես` գ.թ. 65 և դատական նիստի արձանագրությունը/
Բացի այդ, որպես Վարդան Քալաշյանիանձը բնութագրող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ նա՝հարևաններ Կ.Խուդավերդյանի, Ա.Ղազարյանի, Գ.Մաթևոսյանի, Ս.Ասատրյանի և Ս.Հայրապետյանի կողմից բնութագրվում է դրականորեն։Միևնույն ժամանակ, վերջինսունի առողջական խնդիրներ, մասնավորապես, նրա մոտ ախտորոշվել է «շաքարային դիաբետ՝տիպ 2 օրգանական ծանր» հիվանդությունը, հանդիսանում է 3-րդ կարգի հաշմանդամ, տառապում է սրտիիշեմիկ հիվանդությամբ՝ ոչ ստաբիլ ստենոկարդիայով, զարկերակային հիպերտենզիա՝ տարած սրտամկանի ինֆարկտից հետո, իշեմիկինսուլտ։
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Վարդան Եղիշի Քալաշյանիպատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասը կամովին և ամբողջությամբ հատուցելը։
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Վարդան Եղիշի Քալաշյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում նաև կատարած հանցանքի համար անկեղծորեն զղջալը և նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը։
Որպես ամբաստանյալՎարդան Եղիշի Քալաշյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնողհանգամանքներ գործում առկա չեն։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Ելնելով գործի հանգամանքներից, ինչպես նաև հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի` «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և 61-րդ հոդվածը, ըստ որի` «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վարդան Եղիշի Քալաշյանիկողմից կատարված հանցավոր արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ՝ ազատազրկման ձևով՝ զուգորդված մեխանիկական կամ այլ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով, որոնք նա պետք է կրի։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատժաչափերի ընտրության հարցին, դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Ինչպես նշվեց վերևում, դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջներով` հաշվի առնելով ինչպես օրենսդրական, այնպես էլ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային մի շարք մոտեցումները։
Մասնավորապես, իր ՎԲ-142/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում քննարկվող հարցի առումով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է ներքոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրագրել է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը։ Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն՝ պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այլ կերպ` դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածիհամաձայն՝
«1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի առավելագույնը երկուհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով կամ առանց դրա։
2. Նույն արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով։
3. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է երկու կամ ավելի մարդու մահ՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից տասը տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով»։
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատժաչափի և այն նրա կողմից կրելու հարցը` դատարանը գտնում է, որ այն պետք է լուծվի այս հարցի առնչությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` Էդմոն Գերասիմի Ասատրյանի վերաբերյալ թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո։
Այսպես.
Հիշյալ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է.
(…)
«14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելու, ինչպես նաև նրանց կողմից պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու ընթացքում դատարանի կողմից հաշվի առնվող հանգամանքներին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Սահակյանի գործով կայացված որոշմամբ։ Համաձայն այդ որոշման՝ «(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսելի հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ հանցանք կատարող անձը հասկանում է, որ իր գործողությունների (անգործության) արդյունքում կարող է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ առաջանան, այսինքն, նա գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում հնարավոր է տեղի ունենա վթար և մարդու (մարդկանց) կյանքին կամ առողջությանը հասցվի վնաս, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը՝ հույս ունենալով խուսափել հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումից։

Օբյեկտիվ կողմից նշված արարքը դրսևորվում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտմամբ, որոնցից առավել կոպիտ խախտումներն ամրագրված են Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում։

(...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։

Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։

Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար» (տես Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 19-20-րդ կետերը)։

15. Վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Սահակյանի գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։

Վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նրանով, որ, թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով՝ արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար։
Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու (մարդկանց) կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը։

16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի համաձայն՝

«1. Անզգուշությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ։
2. Հանցանքը համարվում է ինքնավստահությամբ կատարված, եթե անձը նախատեսել է իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի՝ ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն։
3. Հանցանքը համարվում է անփութությամբ կատարված, եթե անձը չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք»։

Մեջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել։ Այսպես,հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և, չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա, թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում՝ առանց բավարար հիմքերի, հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն։

Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով։ Այլ խոսքով՝ անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար։

17. Սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես, հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը։Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն, նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։

18. Վերոգրյալով պայմանավորված՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար, դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել։ Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում, որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով՝ համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։

Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առանց նշված հանգամանքների գնահատման հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին (...) »»։

Վճռաբեկ դատարանի կողմից հիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, դատարանը ցանկանում է ընդգծել, որ ամբաստանյալ Վ.Քալաշյանի կողմից թույլ տրված իրավախախտումը չի կարող դասվել հանցավոր ինքնավստահությամբ կատարված անզգույշ հանցագործությունների շարքին, քանի որ գործով ձեռք բերված փաստերով դատարանը հիմնավորված է համարում, որ վերջինս մեքենան վարել է սթափ վիճակում, ունեցել է այն վարելու թույլտվություն, բացի այդ Քալաշյանը ավտոմեքենան վարել է բնակավայրերի համար թույլատրելի՝ 40 կմ/ժամ արագությամբ, մինչև վրաերթը կատարելը, թույլ չի տվել երթևեկության կանոնների կոպիտ խախտում։ Գործով հաստատված է համարվել նաև այն, որ տուժողներ Ռոբերտ Այվազյանն ու Ազատ Հարությունյանը փողոցը հատել են հետիոտների համար չնախատեսված վայրով, վերջիններս փողոցն անցել են երթևեկելի ուղեմասի բանուկ հատվածով։

Ասվածից հետևում է, որ ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցավոր արարքը կարող է դասվել միայն հանցավոր անփութությամբ կատարված անզգույշ հանցագործությունների շարքին, քանի որ նա երթևեկության ընթացքում, մինչև ճանապարհատրանսպորտային պատահարը, չի դրսևորել բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն, չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք։

Տվյալ պայմաններում, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Վ.Քալաշյանի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հիմք ընդունելով խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, միևնույն ժամանակ, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող մի շարք հանգամանքների առկայության և դրանք ծանրացնող հանգամանքների բացակայության հետ, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժատեսակի նվազագույն չափի նշանակումը տվյալ դեպքում հիմնավոր է և բավարար` պատժի նշանակման և դրա արդարացիության օրենսդրական սկզբունքները, նպատակներն ու պահանջներն իրագործելու և ապահովելու համար։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը գտնում է, որ հիշյալ հիմնական պատիժը պետք է զուգորդվի լրացուցիչ պատժի նշանակմամբ` այն է՝ տրանսպորտային կամ մեխանիկական այլ միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը համապատասխան ժամկետով։
Հետևաբար, անդրադառնալով Վ.Քալաշյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ պաշտպանի դիրքորոշմանը, դատարանըփաստում է, որ թեև քրեական գործում առկա են Վ.Քալաշյանիանձը դրականորեն բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող մի շարք հանգամանքներ, սակայն գործիտվյալներիվերը նկարագրված հիմքերի առկայությունը/ՃԷԿ խախտման բնույթնու արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության հետևանքները/ դատարանին բերում են այն համոզման, որոչ արդարացված և հիմնազուրկ է Վ.Քալաշյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևովնշանակվելիք պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգովչկիրառելը։
Նման պայմաններում, անդրադառնալով Վարդան Քալաշյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանավորման, հարցին, դատարանը գտնում է, որ այնպետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։

Լուծելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «Օպել» մակնիշի 34MR 317 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որն ի պահ է հանձնված ՀՀ ոստիկանության ՃՈ ծառայությանը պետք է վերադարձնել սեփականատիրոջը կամ նրա կողմից լիազորված անձին, իսկ դեպքի պահին տուժողներ Ազատ Հարությունի Հարությունյանի և Ռոբերտ Սեդրակի Այվազյանի հագին եղած հագուստներն ու կոշիկները, որոնք նախաքննական մարմնի կողմից պահվել են իրեղեն ապացույցների համար նախատեսված սենյակում, պետք է վերադարձնել վերջիններիս իրավահաջորդներին։

4. Եզրափակիչ մաս

Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-373 375.1-375.4-րդ հոդվածներով, դատարանը




Վ Ճ Ռ ԵՑ

Վարդան Եղիշի Քալաշյանինմեղավորճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել` ազատազրկում՝4 /չորս/ տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային կամ մեխանիկական այլ միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 /երկու/ տարի ժամկետով։
Վարդան Եղիշի Քալաշյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել 2017թ-ի հունվարի 16-ից։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուցհետո քրեական գործովիրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «Օպել» մակնիշի 34 MR 317 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որն ի պահ է հանձնված ՀՀ ոստիկանության ՃՈ ծառայությանը՝ վերադարձնել սեփականատիրոջը կամ նրա կողմից լիազորված անձին, իսկ դեպքի պահին տուժողներ Ազատ Հարությունի Հարությունյանի և Ռոբերտ Սեդրակի Այվազյանի հագին եղած հագուստներն ուկոշիկները՝ որոնք նախաքննական մարմնի կողմից պահվել են իրեղեն ապացույցների համար նախատեսված սենյակում՝ վերադարձնել վերջիններիս իրավահաջորդներին։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակման օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում՝ բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի։



Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն