Գործ ԵԿԴ/0009/01/17

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` Դատարան)`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Դարինա Բեգլարյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Անդրանիկ Սիմոնյանի,

տուժող` Կարինե Ադամյանի,

տուժողների ներկայացուցիչներ` Ռոբերտ Մանվելյանի,
Սասուն Շահնազարյանի և
Արթուր Զուրաբյանի,

պաշտպան` Արմինե Ֆանյանի,

նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստերի կարգով քննեց և 2017թ. սեպտեմբերի 13-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Անահիտ Խաչիկի Հարությունյանի` (ծնված 1956թ. մայիսի 30-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայուհի, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնալուծված, 1-ին խմբի հաշմանդամ, ընդգրկված է «Փարոս» ծրագրում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և փաստացի բնակվում է Երևանի Դրոյի փողոցի 62/2 տանը, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն, արգելանքի տակ գտնվել է երեք օր)։

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015թ. դեկտեմբերի 3-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատ¬կանիշներով հարուցվել է թիվ 15801215 քրեական գործը` դեռևս 2015թ. նոյեմբերի 20-ին ՀՀ ոստիկա¬նութ¬յան Կենտ¬րոնականի բաժին դիմած քաղ. Կարինե Ադամյանի հաղորդման հիման վրա նախապատ¬րաստված նյութերի քննարկման արդ¬յունք¬ներով։
2016թ. փետրվարի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13112116 քրեական գործը` դեռևս 2016թ. հունվարի 25-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտ¬րոնականի բաժին դիմած քաղ. Կարինե Ադամյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերի քննարկման արդ¬յունք¬ներով։
2016թ. ապրիլի 6-ին որոշում է կայացվել թիվ 13112116 քրեական գործը թիվ 15801215 քրեական գործին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 15801215 համարով շարունակելու մասին։
2016թ. օգոստոսի 24-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬ների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15148416 քրեական գործը` դեռևս 2016թ. օգոստոսի 17-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտ¬րո¬նականի բաժին դիմած Կարինե Ադամյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերի քննարկման արդ¬յունք¬ներով։
2016թ. օգոստոսի 25-ին որոշում է կայացվել թիվ 15148416 քրեական գործը թիվ 15801215 քրեա¬կան գործին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 15801215 համարով շարունակելու մասին։
2016թ. հոկտեմբերի 20-ին վերոնշյալ հանցանքները կատարելու կասկածանքով ձերբակալվել է Անահիտ Հարությունյանը։
2016թ. հոկտեմբերի 21-ին Անահիտ Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
2016թ. հոկտեմբերի 23-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դատա¬րանը մերժել է Անահիտ Հարությունյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խա¬փանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ քննիչի միջնորդությունը։
2016թ. հոկտեմբերի 23-ին որոշում է կայացվել Անահիտ Հարությունյանին ար¬գելանքից ազատելու մասին, նույն օրը նախաքննական մարմնի մեկ այլ որոշմամբ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհե¬ռա¬նալու վերաբերյալ ստորագրություն։
2017թ. հունվարի 27-ին քրեական գործն Անահիտ Խաչիկի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հաստատված մեղադրական եզրա-կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դատա¬րան (նախագահողին մակագրվել է հունվարի 30-ին), 2017թ. հունվարի 30-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬-րանը հաս¬¬տատված հա¬մա¬րեց այն, որ Անահիտ Խաչիկի Հարությունյանը, գործելով մեկ միասնական դիտա¬վո¬¬րութ¬յամբ, խաբեությամբ հափշտակել է խոշոր չափերի գույքը, որպիսի գործողություններն արտա¬հայտ¬վել են հետևյալում.
2015թ. հոկտեմբերի 6-ին օգտագործելով Երևան քաղաքի Նոր Նորքի 9-րդ զանգվածի 4-րդ շենքի 12 բնակարանի բնակիչ Կարինե Սերյոժայի Ադամյանի կողմից դեռևս 2014 թվականին կորցրած 005571062 համարի նույնակա¬նացման քարտը և ներկայանալով այդ անձի անունից` Ա.Հա¬րությունյանը «Ինեկոբանկ» ՓԲ ընկերության ներկայացուցչի հետ Երևան քաղաքի Ամիրյան 27/5 հասցեում գործող «Վեգա Ուորլդ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող խանութ-սրահում կնքված պայմա¬նագրով ապառիկ կար¬գով գնել և խաբեությամբ հափշտակել է 429.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Լենովո B50-70» ապրանքանիշի համակարգիչ։
Այնուհետև, 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին Ա.Հարությունյանը, օգտագործելով Կ.Ադամյանի անվամբ նույնականացման քարտը և ներկայանալով այդ անձի անունից« «Յունիբանկ» ԲԲ ընկերության ներկա¬յացուցչի հետ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 33 հասցեում գործող «Վեգա Ուորլդ» ՍՊ ընկե¬րութ¬յանը պատ¬կանող խանութ-սրահում կնքված պայմա¬նագրով ապառիկ կարգով գնել և խաբեությամբ հափշտա¬¬կել է 459.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Սամսունգ» ապրանքանիշի համակարգիչ։
Ապա, 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին« օգտագործելով Կ.Ադամյանի անվամբ նույնականացման քարտը և ներկայանալով այդ անձի անունից« Ա.Հարությունյանը «Օրանժ-Արմենիա» ՓԲ ընկերության ներկա¬յա¬ցուցչի հետ Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտայում գործող մասնաճյուղում կնքված պայ¬մա¬նագրով ապառիկ կարգով գնել և խաբեությամբ հափշտակել է 160.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժո¬ղությամբ «Սամ¬սունգ Գալաքսի» ապրանքանիշի երկու բջջային հեռախոսներ։
Բացի այդ, 2015թ. հոկտեմբերի 10-ին« Ա.Հարությունյանը« օգտագործելով Կ.Ադամյանի անվամբ նույնականացման քարտը և ներկայանալով այդ անձի անունից« Երևանի Հյուսիսային պողոտայում գործող մասնաճյուղում «Ղ-Տելեկոմ» ՓԲ ընկերության ներկա¬յացուցչի հետ կնքված պայմա¬նագրով բա¬ժա¬¬¬նոր¬¬դագրվել, ստացել և խաբեությամբ հափշտակել է 140.498 ՀՀ դրամ արժողությամբ բջջային հեռա¬խոս։
Այնուհետև, 2015թ. հոկտեմբերի 12-ին Ա.Հարությունյանը« ապառիկ կարգով 350.000 ՀՀ դրամ ար¬ժողությամբ պլանշետ գնելու և խաբեությամբ հափշտակելու դիտավորությամբ «ՎՏԲ-Հայաստան բանկ» ՓԲ ընկերության ներկայացուցչին Երևան քաղաքի Թումանյան 4 հասցեում գործող «Վեգա Ուորլդ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող խանութ-սրահում ներկայացրել է Կ.Ադամյանի անվամբ նույ¬նականացման վերոնշյալ քարտը, ներկայացել այդ անձի անունից« սակայն նրա հետ պայմա¬նագիր չի կնքվել և պլանշետը Ա.Հարությունյանին չի հանձնվել` վերջինիս կամքից անկախ հանգամանքներով, այն է` «ՎՏԲ-Հայաստան բանկ» ՓԲ ընկերության աշխատակիցների կողմից նույնակա¬նացման քար¬տում պատ¬կերված Կ.Ադամյանի և Անահիտ Հարությունյանի տարբերությունը բացահայտելու և պայմա¬նա¬գիր կնքե¬լուց հրաժարվելու կապակցութ¬յամբ։
Այսպիսով, Անահիտ Հարությունյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Ամբաստանյալ Անահիտ Հարությունյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հար¬ցաքննվե¬¬լիս իրեն մեղավոր չճանաչեց, նշեց, որ Գենյա անունով իր ծանոթը եկել է իր տուն և հայտնելով, որ ինքը շատ նման է նրա մայրիկին, խնդրել, որ նրա հետ գնալ խանութներ և ստորագրի ինչ-որ փաս¬տաթղթերի տակ` պատճառաբանելով, թե իբր «դա արվելու է նրա հիվանդ մայրիկի համար»։ Խանութ¬ներում ինքն եղել է միայնակ, իսկ Գենյան կանգնել է իրենից հեռու և թաքնվել է` վախենալով նկատ¬վելուց։ Խանութում ստորագրել է իրեն ներկայացված փաստաթղթերի տակ, հետո վատացել և ընկել է։ Այդ ժամանակ կողքին են եղել իր աղջիկն ու թոռնիկը։ Ընդունեց, որ եղել է մի շարք խանութներում, որտեղ իրեն հարցեր են տվել, որից հետո ստորագրել է փաստաթղթերի տակ` վարկ ձևակերպելու համար։ Վարկերը ձևակերպվելուց հետո ապառիկ կարգով գնված ապրանքը բերել են իր տուն, որտեղից էլ Գենյան եկել և դրանք տարել է` իրեն առաջարկելով 5.000 ՀՀ դրամ։ Հրաժարվել է այդ գումարները վերցնել։ Գենյայի գնալուց հետո տան սեղանի վրա նկատել է 5.000 ՀՀ դրամ գումար և մտածել, որ վերջինս այդ գումարը մոռացել է։ Նշեց, որ Գենյայի խորհրդով խա¬նութներում իրեն ներկայացված փաս¬տաթղթերում ստորագրել է «Ա» տառադարձությամբ։ Հիշեց, որ խա¬նութներում ներկայացրած անձը հաստատող փաստաթղթի մեջ նշված էր Կարինե անունը։ Այն հար¬ցին, թե արդյոք ինքը հասկանում է, թե ինչ արարք է կատարել, պատասխանեց, որ իրեն խնդրել էին ինչ-որ փաստաթղթերի տակ ստորագրել, ինքն էլ ստորագրել է, որևէ խնդիր դրանում չի տեսնում։ Նշեց նաև, որ Գենյան իր հետևից գալիս էր ինչ-որ ընկերոջ հետ և տարբեր խանութներ իրեն ուղեկցել է ավտոմեքենա¬յով։
Ամբաստանյալի պատճառաբանությունները` հափշտակության դիտավորություն չունենալու, հո¬գե¬կան հիվանդության առկայության պատճառով հափշտակության փաստը և դրան իր մասնակցութ¬յունը չգիտակցելու, հափշտակության կատա¬րումը ոմն Գենյայի վրա բարդելու վերա¬բեր¬¬¬յալ, ան¬հիմն են և մտացածին, հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից և պատից խու¬սա¬փելու նպատակ։ Դատարանը վերոնշյալ պատճառաբանությունները հերքված, իսկ վերագրված արարքում ամբաս¬տան¬յալի մեղավորությունը հաստատված է համարում դատաքննությամբ հետազոտ¬ված հետևյալ ապա¬ցույց¬¬ների համադրման և գնահատման արդյունքներով.
Տուժող Կարինե Ադամյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ երկար տարիներ աշխատել է դպրոցում` որպես ուսուցչուհի և ամեն տարի հունիս ամսվա վերջին, օգտվելով սոցիալական փաթեթից, իր թոռնիկների հետ միասին մեկնել է հանգստյան տներ` ամառային արձակուրդներն անցկացնելու համար։ 2014 թվականի մայիսին ձեռք է բերել նույնականացման քարտ և հունիսին, տնից վերցնելով իր նույնականացման քարտը, այցելել է Երևանի Կոմիտասի 43 հասցեում գործող տուրիս¬տական կազմակերպություն, այնտեղ ձևակերպել հանգստյան ուղեգիրը, դրանով 2014 թվականի հունիսի 27-ին մեկնել հանգստանալու։ Մոտ 5 օր անց վերադարձել է, այցելել է նույն կազմակեր¬պութ¬յուն, որ այնտեղ հայտնի, թե արդյոք հանգիստն իրեն դուր եկել է, թե՝ ոչ (այդ պարտավորությունը տվյալ կազմակերպության հետ նախապես էր ձեռք բերել)։ Այդ օրը` երեկոյան, երբ իր ամուսինը հարց¬րել է, թե որտեղ է նույնականացման քարտը, պարզվել է, որ այն կորցրել է։ Մոտ 15-20 օր փնտրե¬լով և քարտը չգտնելով` դիմել է Երևանի Նոր Նորքի անձնագրային բաժին, որտեղ տվել է հայ¬տա¬րա¬րություն, ներկայացրել է դիմում և ստացել նույնականացման նոր քարտ։ Անձնագրային բաժնի աշխատակցուհին իրեն վստահեցրել է, որ կորցրած հին քարտն այլևս անվավեր է։ Այդ ժամանակա¬հատ¬վածում ինքը «Ինեկոբանկ» ՓԲ և «Յունիբանկ» ԲԲ ընկերություններում ուներ վարկեր։ Նույնականացման նոր քարտ ստանալուն պես գնացել է «Ինեկոբանկ» ՓԲ ընկերություն և հայտնել, որ իր նախկին քարտը կորել է, և փաստաթղթերը ձևափոխել է նոր քարտով։ Հոկտեմբեր ամսին իրեն զանգահարել է մի տղա (իր հիշելով «ԱԿԲԱ» բանկից) և հարցրել, թե արդյոք ինքը ցանկացել է վարկ վերցնել «ԱԿԲԱ» բանկից, ինչին պատասխանել է, որ նրանց բանկի հետ որևէ գործարք չի արել և հարց է ուղել այդ տղային, թե ինչ-որ խնդիր կա, ով պատասխանել է, որ անհանգստանալու կարիք չկա` ուղղակի փորձել են վարկ վերցնել, սակայն չի ստացվել։ Այդ դեպքից հետո մոտ մեկուկես տարի անց` 2015 թվականի նոյեմբեր ամսին, իրեն զանգահարել են «Ինեկոբանկ» ՓԲ ընկերությունից և հայտնել, որ մեկ ամիս առաջ ինքը վարկ է վերցրել այդ բանկից և վճարման օրն է։ Այցելել է «Ինեկոբանկ» ՓԲ ընկերություն և նրանց իրավաբանի հետ միասին տաքսիով գնացել են այն «Վեգա» խանութ, որտեղ ձևակերպվել էր իր անվամբ վարկը։ Այնտեղ տեսաձայնագրությամբ տեսել են մեծ ակնոցներով մի կնոջ և նիհարավուն կազմվածքով ու դեղնավուն մազերով մի աղջկա։ Համակարգով ստուգելուց հետո իրեն հայտնել են, որ իր անվամբ «Յունիբանկ» ԲԲ ընկերությունում ևս վարկ է ձևակերպվել։ Այցելել է նաև «Յու¬նիբանկ» ԲԲ ընկերություն և հետաքրքրվել, թե իր անվամբ նրանց մոտ վարկ ձևակերպվել է, թե`ոչ։ «Յունիբանկ» ԲԲ ընկերություն իրավաբանը կանչել է այն աղջկան, ով այդ վարկը ձևակերպել էր, ով, տեսնելով իրեն, հաստատել է, որ գործարքն իր հետ չի կնքել։ Երբ հարց է ուղղել այդ աղջկան, թե ինչի չեն պահանջել այդ կնոջից հանել ակնոցները, աղջիկը պատասխանել է, որ այդ կինը պատճառաբանել է, թե հիվանդ է և ակնոցները հանել չի կարող։ Հետագայում «ՎՏԲ-Հայաստան բանկ» ՓԲ ընկերութ¬յունից իրեն կանչել են և վերադարձրել հին նույնականացման քարտը, որով իրեն անծանոթ կինը տարբեր գործարքներ էր կնքվել։ Այդ քարտը ներկայացրել է քննիչին։ Հետո` մոտ 4 ամիս անց, իրեն զան¬գահարել են նաև «Ղ-Տելեկոմ» ՓԲ ընկերությունից և հայտնել, որ նրանց մոտ ևս վարկ ունի։ Ընդհանուր առմամբ իր հին, անվավեր նույնականացման քարտով գործարքներ են ձևակերպվել «Յունիբանկ» ԲԲ ընկերությունում, «Ինեկոբանկ» ՓԲ ընկերությունում, «Ղ-Տելեկոմ» ՓԲ և «Յուքոմ» ՍՊ ընկերություններում, որի հետևանքով դատարաններում իր դեմ բազմա¬թիվ քաղաքա¬ցիական հայցեր են ներ¬կայացվել։ Նշեց, որ տեսնելով, որ ամբաստանյալը հիվանդ կին է, չի ցանկանում, որ նա պատժվի, սա¬կայն խնդրում է միջոցներ ձեռնարկել իր անվամբ ապօրինա¬բար ձևակերպված այդ վարկերը «հանելու» ուղղությամբ։
Վկա Աննա Թունիբեկյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, իսկ նախաքննական հակասական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո պնդեց, որ գործով ամբաս-տանյալն եկել էր Երևանի Սայաթ-Նովա 37 հասցեում գտնվող «Վեգա» խանութ, որտեղ քննվող դեպքի ժամանակահատվածում ինքն աշխատում էր որպես «Յունիբանկ» ԲԲ ընկերության` քաղաքացիների հետ ապառիկ գործարքներ կնքող աշխատակից։ Այդ օրն ամբաստանյալը մոտեցել է վերը նշված հասցեում գտնվող խանութ, ընտրել 459.000 ՀՀ դրամի արժողությամբ հեռուստացույց, այնու¬հետև մոտեցել է իրեն` հայտնելով, որ ցանկանում է այն ձեռք բերել ապառիկ կերպով։ Ամբաստանյալը խա¬նութ էր եկել մի կնոջ և երեխայի հետ, ովքեր իր կարծիքով նրա աղջիկն ու թոռնիկն էին։ Գործարք կնքելիս ամբաստանյալը ներկայացրել է նույնականացման քարտ։ Գործարքի ժամանակ համակարգչին միացված տեսախցիկի միջոցով ամբաստանյալին նկարել է, քանի որ դա կազմում էր գործարքի մի մասը։ Ընթացքում ամբաստանյալն անընդհատ ասել է, թե իբր վատառողջ է, սիրտը ցավում է։ Նրա կողքին կանգնած կինը` վերջինիս աղջիկը, օգնել և պատասխանել է գործարքը ձևակերպելու ընթացքում իր կողմից ամբաստանյալին տրված որոշ հարցերի, քանի որ վերջինս կրկնում էր, որ իրեն վատ է զգում։ Նշեց, որ փաստաթղթային ձևակերպումից հետո գնված ապրանքը տրամադրելուն որևէ առնչություն չի ունե¬նում, սակայն իր հիշելով` գնված այդ ապրանքը գնորդի մատնանշած հասցե չի առաքվել, այսինքն` տվյալ դեպքում գնորդն էր ապրանքը տարել։ Ամբաստանյալի ներկայացրած տվյալների ստուգման արդյունքում պարզել էր, որ այն անձը, ում իրականում պատկանում էր նույնա¬կանացման քարտը, հանդիսա¬նում էր իրենց բանկի հաճախորդ, ուներ վարկային լավ պատմություն։ Այն, որ նույնա¬կանացման քարտն իրականում ամբաս¬տանյալին չի պատկանում, իմացել է մոտ մեկ ամիս անց, երբ իրեն զանգահարել են «Յունիբանկ» ԲԲ ընկերությունից և հայտնել այդ մասին։ Այդ ժամանակ ինքը գնացել է «Յունիբանկ» ԲԲ ընկերություն և այնտեղ հանդիպել է նույնականացման քար¬տի իրական սեփականատիրոջը, ով դիմագծերով շատ նման էր ամբաստանյալին։
Վկա Արաքսյա Պետրոսյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատում է «Վեգա» խանութի Ամիրյան մասնաճյուղում` որպես օպերատոր։ Նշեց, որ իր աշխատանքային պար¬տա¬¬կա¬նությունների մեջ է մտնում ապառիկ կարգով ապրանքների վաճառքի վերաբերյալ պայմա¬նագրեր ձևակերպելը, ապառիկ վաճառքի գործարքներ է կնքել 7-ից 8 բանկերի անուններից։ Հայտնեց, որ ամբաստանյալին չի հիշում, քանի որ օրվա մեջ շփվում են բազմաթիվ հաճախորդների հետ և ֆիզիկապես հնարավոր չէ բոլորին վերհիշել։ Նշեց, որ ապառիկի ձևակերպումը իրականացնում են անձնագրով կամ նույնականացման քարտով և սոցիալական քարտով։ Ապառիկի ձևակերպումից հետո ապրանքը հանձնվում է տվյալ գնորդին և նա, այդ ապրանքով հանդերձ, դուրս է գալիս։
Հրապարակվեցին վկա Ա.Պետրոսյանի նախաքննական հակասական ցուցմունքները, համա¬ձայն որոնց՝ քննվող դեպքի օրը Երևան քաղաքի Ամիրյան 27/5 հասցեում գործող «Վեգա» խանութում իրեն դիմել է իգական սեռի մի հաճախորդ« ով ներկայացրել է վաճառողի կողմից իրեն տրամադրված կտրո¬նը« ըստ որի՝ վերջինս ընտրել էր 429.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ համակարգիչ։ Այդ հաճախորդը ներկայացրել է Կարինե Ադամյան տվյալներով նույնականացման քարտը, որոնք համակարգչի միջո¬ցով ուղարկել է «Ինեկոբանկ» ՓԲ ընկերություն« որից հետո այդ ընկերության աշխատակիցը« ստու¬գելով նրա վարկային պատմությունը« թույլատրել է վարկը ձևակերպել« որից հետո ձևակերպվել է այն։ Տվյալ հա¬ճա¬խորդը ստորագրել է բոլոր փաստաթղթերը« խանութից ստացել ապրանքը և հեռացել։
Հրապարակված ցուցմունքի շուրջ հարցաքննվելիս՝ նշեց, որ քննվող դեպքի վերաբերյալ այդ ման¬¬¬րա¬մասները վերհիշել է այդ գործարքի վերաբերյալ տեսաձայնագրությունները դիտելուց հետո, դրանց հիման վրա։
Վկա Արա Ենգիբարյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2015 թվականից աշխատում է «Վեգա» խա¬նութի Ամիրյան 27 մասնաճյուղում` որպես վա¬ճառող։ Նշեց, որ սովորաբար գնորդին տրամադրվում է վերջինիս նախընտրած ապրանքի վերա¬բեր¬յալ կտրոն, որով նա մոտենում է կան¬¬խիկ կամ ապառիկ գնումը ձևակերպելու պատուհանին։ Հայտնեց, որ քննվող դեպքի ժամանակա¬հատ¬վածում «Ինեկոբանկ» ՓԲ ընկերության անունից ապառիկ ձևակերպումներն իրականացրել է Արաքսյա Պետրոսյանը։ 2015թ. հոկտեմբեր ամսին Երևանի «Սայաթ-Նովայի» մասնաճյուղում շուրջ 10 օր անցնում էր պրակ¬տիկա, այդ օրերին եղել է բացառապես դիտորդի և սովորողի դերում։ Նշեց, որ Կա¬րինե Ադամյանին չի ճանաչում և նրա հետ կապված որևէ մանրամասնություն դժվարանում է վերհիշել։
Հրապարակվեցին վկա Ա.Ենգիբարյանի նախաքննական հակասական ցուցմունքները, համա¬ձայն որոնց՝ քննվող դեպքի օրը «Վեգա» խանութում սպասարկել է Կարինե Ադամյանի նույնակա¬նաց¬ման քարտը ներկայացրած անձին« ով ընտրել էր համակարգիչը։ Նրան է տրվել համապա¬տասխան կտրոն« որը ներկայացվել է ապառիկը ձևակերպող աշխատակցին, ձևակերպվել է պայմանագիր« որից հետո այդ հաճախորդը ստացել է համակարգիչը և հեռացել խանութից։
Հրապարակված ցուցմունքի շուրջ հարցաքննվելիս՝ վկան նշեց, որ պնդում է հակասական նա¬խաքննա¬կան ցուցմունքը։

Վկա Կարեն Մխիթարյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2015թ. հոկ¬տեմբերից աշխատում է «ՎՏԲ-Հայաստան բանկ» ՓԲ ընկերության ռիսկերի դեպարտամենտի վարկա¬ռուների ստուգման ծառայությունում։ Նշեց, որ իրականացնում է մոնիտորինգներ, խանութների և ապա¬ռիկի կետերի ստուգումներ։ Հայտնեց, որ այն հայտերը, որոնք կասկածելի էին, համակարգչային ծրագ¬րով վարկ ձևակերպող աշխատակիցը փոխանցում էր իրեն, որի հիման վրա կատարում էր հետագա ստու¬գողական գործողությունները։ Այդպիսի հայտ իրեն փոխանցել է նաև «ՎՏԲ-Հայաստան բանկ» ՓԲ ընկե¬րություն աշխատակից Աննա Վարդանյանը։ Հայտում նշված էր, որ հաճախորդը նկարվելիս հրա¬ժարվել է հանել ակնոցները, որ նրա նկարը համեմատվի անձնագրի նկարի հետ։ Քանի որ վերոնշյալ գործարքի կնքման վայրը` «Վեգա» խանութը իր աշխատավայրին շատ մոտ էր, որոշել է անձամբ մոտենալ խանութ և հասկանալ, թե ինչ է կատարվում։ Երբ մոտեցել է խանութին, նկատել է, որ գնորդը նման չէ անձնագրի լուսանկարում պատկերված անձին, այդ կնոջն անձամբ է խնդրել հանել ակնոց¬ները, սակայն կինը (չի հիշում թե ինչ պատճառաբանությամբ) հրաժարվել է դա կատարել։ Հարցրել է նրա ծննդյան ամսաթիվը, հաշվառման վայրի հասցեն, և գնորդը սխալ է պատասխանել, ինչից հետո ամոթանք է տվել նրան, վերցրել անձնագիրը, թողել անվտանգության աշխատակիցների մոտ և հեռացել։ Հետո այդ կինը խանութից հեռացել է։ Հայտնեց, որ նկատել է, որ այդ կնոջը դրսում սպասում էր մոտ 30-35 տարեկան մի տղամարդ, ինչը նկատել են նաև խանութի աղջիկները։ Այդ տղամարդը խանութ չի մտել և սպասել է դրսում։ Երբ կինը խանութից դուրս է եկել, այդ տղամարդը ճանապարհել է նրան։ Հետո ինքը այդ կնոջ անձնագրային տվյալներով ճշտել է, որ անձնագրի իրական տերն իրենց բանկի հաճախորդն էր, և աշխատավարձը ստանում էր իրենց բանկով։ Այդ կնոջը, ով դասատու էր, զանգահարել են և վերա¬դարձ¬րել անձնագիրը։ Հայտնեց, որ գործարք կնքելիս հաճախորդից խնդրում են ներկայացնել անձնագիրը և սոցիալական քարտը։ Գործարքը հնարավոր էր կատարել նաև նույնականացման քարտով, սակայն դեպքի ժամանակահատվածում սակավաթիվ խանութներում էին նույնականացման քարտը «կարդալու» սարքեր տեղադրված։ «Վեգա» խանութներում այդ սարքն եղել է, բայց դժվարա¬ցավ վերհիշել, թե քննվող դեպքի ժամանակահատվածում եղել է, թե` ոչ։
Նախաքննական հակասական ցուցմունքները հրապա¬րակելուց հետո վկան պնդեց նա-խաքննա¬կանը` հաստատելով, որ տվյալ կինը խանութում ներկայացրել է ոչ թե անձնագիր, այլ նույնա¬կանացման քարտ, և վերջինս է առաջինը խանութից հեռացել։ Հակասության առկայությունը պատճառաբանեց քննվող դեպքից տևական ժամանակ անցնելու և մանրամասները լավ չհիշելու հանգամանքով։
Վկա Աննա Վարդանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, իսկ նախաքննական հակասական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո պնդեց, որ 2015 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Երևան քաղաքի Թումանյան 4 հասցեում գործող «Վեգա» խանութ է այցելել մի կին` ապառիկ կարգով մոտ 350.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ պլանշետ ձեռք բերելու նպատակով, նա է ընտրել այդ ապրանքը, կտրոնի հետ միասին մոտեցել է իրեն։ Հայտ լրացնելու համար անհրաժեշտ էր նույնականացման քարտ կամ անձնագիր և սոցիալական քարտ։ Այդ կինը, ով նման է նիստերի դահլիճում ներկա գտնվող ամբաս¬տանյալին, ներկայացրել է Կարինե Ադամյանի անվամբ նույնականացման քարտը։ Որպես «Վեգա» խանութում ապառիկի ձևակերպման բաժնի աշխատակցուհի` նկարել է այդ հաճախորդին և նկարը հայտի հետ միասին կցել է բանկի համապատասխան ծրագրին` հայտի դիտարկման և հաստատման կամ մերժման համար, կատարել է այն բոլոր գործողությունները, որոնք անհրաժեշտ էին ապառիկով ապ¬րանք գնելու համար։ Մի քանի րոպե անց զանգահարել է բանկի աշխատակիցներից Կարեն Մխի¬թարյանը, ով ի պաշտոնե զբաղվում էր ռիսկերի վերահսկմամբ և հայտնել« որ կասկածներ ունի« որ նույ-նականացման քարտը տվյալ հաճախորդինը չէ։ Կ.Մխիթարյանն եկել է խանութ, նշված հաճա-խորդից վերցրել է նույնականացման քարտը և պահանջել« որ նա իր տվյալները հայտնի։ Հաճախորդը չի կա¬րողացել հայտնել կենսագրական տվյալները« ապա« նույնականացման քարտը թողնելով իրենց մոտ՝ հեռացել է։ Այսպիսով, տվյալ գործարքը չի կատարվել, և հայտն ի վերջո հետ է ուղարկվել։
Վկա Էլեն Սուրենի Ջանիբեկյանի՝ հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուց¬մունքով՝ այն մասին, որ 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտայում գործող «Յուքոմ» ՍՊ ընկերության մասնաճյուղում իրեն է մոտեցել մի կին հաճախորդ։ Այդ հաճախորդը ներ¬կա¬յացրել է նույնականացման քարտը« որից հետո ձևակերպել է բաժանորդային պայմանագիրը« համա¬ձայն որոնց` տվյալ հաճախորդին տրամադրել է «Samsung Galaxy Core Prime» ապրանքանիշի մեկա¬կան սև և սպիտակ բջջային հեռախոսներ։
Ամբաստանյալի մեղավորությունը Դատարանը հաստատված համարեց վերոնշյալ ցուց-մունք¬նե¬րը դատաքննությամբ հե¬տազոտված հետևյալ ապացույցների հետ համադրելու և գնահատելու արդ¬յունք¬ներով.
Դիմանկարային փորձաքննության 2016թ. սեպտեմբերի 15-ի թիվ 35551606 եզրակացությամբ« համաձայն որի` Անահիտ Խաչիկի Հարությունյանի «AM» սերիայի 0747542 համարի ՀՀ քաղաքացու անձնագրի թվային պատճենում առկա լուսանկարում« Ա.Հարությունյանի հարցաքննության ընթացքում կատարված «IMG_4197» անվանումով լուսանկարում և «ՎՏԲ-Հայաստան բանկ» ՓԲ ընկերությունից ստաց¬ված «Վեգա» խանութ դիմած անձի «A4» ֆորմատի թղթի վրա արտատպված լուսանկարում պատ¬¬կերված է միևնույն անձը` գործով ամբաստանյալ Անահիտ Խաչիկի Հարությունյանը։
Փորձաքննությանը ներկայացված «Յունիբանկ» ԲԲ ընկերությունից ստացված անձի «A4» ֆոր¬մատի թղթի վրա արտատպված լուսանկարում և Անահիտ Խաչիկի Հարությունյանի «AM» սերիայի 0747542 համարի ՀՀ քաղաքացու անձնագրի թվային պատճենում առկա լուսանկարում ամենայն հավա¬նա¬կանությամբ պատկերված է միևնույն անձը` գործով ամբաստանյալ Անահիտ Խաչիկի Հարութ¬յուն¬յանը։
Դատաձեռագրաբանական փորձաքննության 2016թ. սեպտեմբերի 28-ի թիվ 33661601 եզրակացությամբ« համաձայն որի` ֆիզիկական անձանց գնումների վարկավորման համար 2015թ. հոկտեմբերի 8-ի դիմումի պատճենի ստորին հատվածում «Կարինե Ադամյան» ձեռագիր գրառման դիմաց« «Յունիբանկ» ԲԲ ընկերության և Կարինե Ադամյանի միջև կնքված պայմանագրի պատճենի վերջին էջի ստորին աջ` «ՎԱՐԿԱՌՈՒ» հատվածում« վարկի մարման ժամանակացույցի պատճենի միջ¬նամասում` «Ադամյան Կարինե» ձեռագիր գրառման դիմաց« «Վեգա Ուորլդ» ՍՊ ընկերության 2015թ. հոկտեմբերի 8-ի թիվ VAV2/71728 դրամարկղային մուտքի օրդերի պատճենի ստորին ձախ հատ¬վածում` «Վճարող» տպագիր գրառման դիմաց տեղավորված ստորագրությունները կատարել է գործով ամբաս¬տան¬յալ Անահիտ Հարությունյանը։
Ֆիզիկական անձանց գնումների վարկավորման համար 2015թ. հոկտեմբերի 8-ի դիմումի պատ¬ճենի ստորին հատվածում տեղավորված «Կարինե Ադամյան» ձեռագիր գրառումը« «Յունիբանկ» ԲԲ ընկերության և Կարինե Ադամյանի միջև կնքված պայմանագրի պատճենի վերջին էջի ստորին աջ` «ՎԱՐԿԱՌՈՒ» հատվածում տեղավորված «Կարինե Ադամյան» ձեռագիր գրառումը« վարկի մարման ժամանակացույցի պատ¬ճենի միջնամասում` «անուն« ազգանուն« ստորագրություն» տողագծի վրա տե¬ղա¬վորված «Ադամ¬յան Կարինե» ձեռագիր գրառումը կատարել է գործով ամբաստանյալ Անահիտ Հա¬րությունյանի կողմից։
«Օրանժ Արմենիա» ՓԲ ընկերության և Կարինե Սերյոժայի Ադամյանի միջև 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին կնքված թիվ 3186056 և թիվ 3186067 բաժանորդային պայմանագրերի փաթեթներում առկա դիմում¬ների ստորին աջ` «Բաժանորդի/լիազորված անձի ստորագրությունը/» հատվածներում« թիվ 1 հա¬վել¬ված¬ների ստորին աջ` «Բաժանորդի/լիազորված անձի ստորագրությունը/» հատվածներում« բջջային հե¬ռա¬խոս հատուկ պայմաններով հավելվածների 1-ին և 2-րդ էջերի ստորին աջ` «Բաժանորդի /լիազորված անձի ստորագրությունը/» հատվածներում« «Համաձայնություն» վերնագրով փաստաթղթե¬րի ստորին հատվածներում` «Ստորագրություն» տպագիր գրառումների դիմաց տեղավորված ստո¬րագրութ-յունները կա¬տարել է գործով ամբաստանյալ Անահիտ Հարությունյանը։
Դատաձեռագրաբանական փորձաքննության 2016թ. նոյեմբերի 2-ի թիվ 46081601 եզրակա¬ցությամբ« համաձայն որի` 2015թ. հոկտեմբերի 10-ին «Վիվասել-ՄՏՍ» ՓԲ ընկերության կողմից Կարինե Սերյոժայի Ադամյանի անվամբ կազմված շարժական կապի ծառայություններին բաժանորդագրվելու հայտի փաթեթի 2-րդ էջի` «Բաժանորդի տվյալները» վերնագրով փաստաթղթի ստորին հատվածում` «Ստորագրությունը/Signature» տպագիր գրառումների դիմաց տեղավորված «Ադամյան Կարինե» ձեռա¬գիր գրառումը կատարել է գործով ամբաստանյալ Անահիտ Հարությունյանը։ Վերոնշյալ «Ադամ¬յան Կա¬րինե» ձեռագիր գրառման դիմաց տեղավորված ստորագրությունը կատարել է գործով ամբաս¬տանյալ Անահիտ Հարությունյանը։
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովային փորձաքննության 2016թ. դեկտեմբերի 13-ի թիվ 645/16 եզրակացությամբ, համաձայն որի` գործով ամբաստանյալ Անահիտ Հարությունյանի մոտ հայտնաբերվել է «Էպիլեպտիկ հիվանդություն անձի բնորոշ փոփոխութ¬յուններով, ինտելեկտի իջեցումով` թուլամտության չհասնող» ախտորոշումը։ Այդ մասին են վկայում առկա բժշկական փաստաթղթերը, փորձաքննվողի մոտ ներկայիս զննման արդյունքում հայտնաբերվող հոգեշարժական արգելակվածությունը, դանդաղկոտությունը, դիտողությունների հանգամայնությունը, մածուցիկությունը, մտածողության ռիգիդությունը, կպչունությունը, կարճատև և երկարատև հիշողության փոքր-ինչ թուլացումը, ինտելեկտուալ հնարավորությունների սահմանափա¬կումը, տրամադրության դիս¬ֆորիկ երանգը, որը զուգորդվում է դյուրաբորբոքությամբ։ Միևնույն ժամանակ փորձաքննվողի ինք¬նասպա¬սարկումը լիարժեք ծավալով առկա է, կենցաղային աշխատունակությունը պահպանված է, վատ չի կողմնորոշվում սոցիալական հարցերում։ Ըստ տրամադրված նյութերի` էպիլեպսիայով փոր¬ձաքննվո¬ղը տառապում է 1980-ականներից։ Տրամադրված նյութերի հետազոտման արդյունքում հնա¬րա¬վորություն չի ընձեռնվում կոնկրետ նշել, թե անձի բնորոշ փոփոխությունները երբ են Ա.Հարութ¬յունյանի մոտ սկսվել ի հայտ գալ։ Անձի բնորոշ վերոհիշյալ փոփոխությունները թեև ամբողջությամբ չեն զրկել Ա.Հարությունյանին իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելու պահին իր գործողությունների հան¬րորեն վտանգավորությունն ամբողջովին գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու ունակությունից, սակայն էապես սահմանափակել են նրա հիշյալ հնարավորությունները, ուստի Անահիտ Հարությունյանին հարկ է իրեն մեղսագրվող արարքների նկատմամբ ճանաչել սահմանափակ մեղսունակ։ Բժշկական բնույթի հար¬կադրանքի միջոցների կարիք Ա.Հարությունյանը չունի։

Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովային փորձաքննության 2016թ. դեկտեմբերի 13-ի թիվ 645/16 եզրակացության շուրջ փորձագետ Լուսինե Արզումանյանի ցուց¬մունքով, ով Դատարանում պնդել և վերահաստատել է վերոնշյալ եզրակացության հետևությունների ճշմար¬¬տացիությունը։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատ¬ված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Անահիտ Հարությունյանը խաբեության եղանակով հափշտակել է խոշոր չափերի գույք, այսինքն` կատարել է հան¬ցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախա-տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին։ Վերոնշյալ հանցանքն ամբաստանյալ Ա.Հովհաննիսյանը կատարել է մեղավորությամբ. «Էպիլեպտիկ հիվանդություն՝ անձի բնորոշ փոփոխութ¬յուններով, ինտելեկտի իջե¬ցումով` թու¬լամտութ¬յան չհասնող» հիվանդությունը թեև էապես սահմանափակել, սակայն Ա.Հարություն¬յանին ամբողջությամբ չեն զրկել նրան մեղսագրվող արարքը կատարելու պահին իր գործողությունների հան¬րորեն վտանգավորությունն ամբողջովին գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու ունակությունից, հետևա¬բար` նա ենթակա է քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա վերոնշյալ հոդ¬վածի համապատասխան մա¬սով և կետով։ Վերոնշյալ հետևության հանգելիս Դատարանը հիմնվում է ոչ միայն մասնագիտական հատուկ գիտելիքներ պահանջող փորձագիտական եզրակացության հետևութ-յունների վրա, այլև հաշվի է առնում ամբաստանյալին վերագրված հափշտակության դրվագ¬ների բազ¬մաթվությունը /միասնական հանցավոր դիտավորության կազմում ընդգրկված 5 դրվագներ/, հափշտա¬կության ժամանակահատվածը /կատարվել է 7 օրում, 1 օրվա մեջ՝ նույնիսկ երկու տարբեր խանութ-սրահներում/, հափշտակությունը կատարելիս երբեմն խանութ-սրահ¬ներում ամբաստանյալի դստեր և թոռան ներկայությունը, ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը /դեմքն արևային մեծ ակնոց¬նե¬¬րով քողարկելը և նույնականացման քարտի հետ դեմքի նույնացման հնարա¬վորությունները սահ¬մա¬նա¬փակելը, նույնականացման քարտի իրական սեփականատիրոջ ստո¬րագրության տառադար¬ձութ¬յունը նմանակելու և այլն/։
Անդրադառնալով ամբաստանյալին վերագրված խարդախությանը ենթադրյալ այլ անձի՝ ոմն Գենյայի մասնակցության, նրա ուղղորդմամբ գործելու վերաբերյալ պաշտպանական կողմի վարկածի ստուգմանն ու գնահատմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նախ՝ կաշկանդված է սույն գործի դատական քննության սահմաններով, բացի այդ՝ ամբաստանյալին վերագրված և սույն գործի դատաքննությամբ հաստատված գործողությունները, նույնիսկ այդ վարկածի համատեքստում, բովան¬դակում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներ։ Քննվող խարդախության դեպքին ենթադրյալ այլ անձի մաս¬նակցության պար¬զումը, նույնիսկ այդ անձի մեղավորության փաստումը գործով ամբաստանյալ Ա.Հարութ¬յուն¬յանի վերաբերյալ կայացվող սույն դատական ակտը նոր երևան եկած հանգամանքների ուժով վերանայելու քրեադա¬տավարական հիմք է և ոչ թե վերագրված արարքում վերջինիս մեղա¬վորութ¬յունը հերքող փաստարկ։

Նշանակվող պատժի և դատավճռով լուծման ենթակա այլ հարցեր.
Ամբաստանյալ Անահիտ Հարությունյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬¬գոր¬¬ծութ¬յունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց-ները պետք է լինեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձ¬նա¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ-վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան-րության համար վտան¬¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան-ցագործության համար նախա¬տեսված պատիժ¬ներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապա¬հովել պատժի նպատակ¬ները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա-վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬¬¬¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկ-տեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նա¬խատեսված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ-վությունը մեղ¬մաց¬նող հան¬գամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առա¬ջին մասում նշված չեն։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Անահիտ Հարությունյանի անձը բնութագրող տվյալներ է գնա¬հատում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2016թ. օգոստոսի 16-ին կատարված հարցման արդյունքների), 1-ին խմբի հաշմանդամ լինելը (ըստ բժշկա¬¬սոցիա¬լական փորձաքննական N1148439 որոշման պատճենի` տառապում է խրոնիկական հոգե¬կան հիվանդությամբ), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` բնա¬կության վայրում դրակա¬նորեն բնութագրվելը (ըստ թիվ 4 տեղամասի լիազոր ներկայացուցիչ Ա.Եղուն¬յանի կողմից հաստատված բնութագրի պատճենի), ամբաստանյալի և վերջինիս ընտանիքի սոցիա¬լական անապահով վի¬ճակը և «Փա¬րոս» ծրագրում ընդգրկված լինելը (համաձայն թիվ 544753 ընտա¬նի¬քի սոցիալական անձնագրի պատճենի)։
Դատարանը, հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նախատեսված դրույթները, որպես ամբաս¬տանյալ Ա.Հարությունյանի պատաս¬խա¬¬նատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան¬գամանք է գնահատում վերագրված արարքի առնչութ¬յամբ սահմանափակ մեղսունակ ճանաչվելը։
Ամբաստանյալի անձը բնու¬թագրող վե¬րոնշյալ տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հան¬գամանքները հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դա¬տաքննութ-յամբ հետա¬զոտ¬ված, թույլատ¬րելիութ¬յան ու վերաբերելիության չափա¬նիշ¬ներին համա¬պա¬տաս-խանող ապա¬ցույց¬¬ներով, ող¬ջամտո¬րեն նվազեցնում են նրա անձի հանրային վտան¬գավո¬րությունը։
Դատարանը ամբաստանյալ Անահիտ Հարությունյանի պատասխանատվությունը և պա-տիժը ծան¬րացնող հանգամանքներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Անահիտ Հարությունյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտրությանը` Դատա¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով սահման¬ված հանցակազմը նախա¬տեսում է այլընտ¬րանքային պատժատե¬սակներ` տուգանք կամ որոշակի ժամկետով ազատազրկում, հետևա¬բար` գործով ամբաստանյալ Անահիտ Հարությունյանի նկատմամբ պա¬տիժ նշանակելիս քննարկ¬ման ենթակա են` պատ¬ժատե¬սակի ընտրության, պատժաչափի, տվյալ հոդվածով նախա¬տես¬ված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատիժ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի կիրառում), ազա¬տազրկման ձևով պատիժ նշա¬նակելու դեպքում՝ այն կրելու կամ չկրելու հարցերը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում)։
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալի` աշխատանք և ինքնուրույն վաստակ չունենալու հանգա¬մանքը, սոցիալապես անապահով ընտանիքների «Փա¬րոս» ծրագրում ընդգրկված լինելու փաս¬տը, նվազ խիստ պատժատեսակ տուգանք նշանակելու պարագայում այն վճարելու անկա¬րողությունը, փաստում է, որ նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված կանոնի կիրառմամբ պատիժ նշա¬նակելը չի ապահովվի պատժի նպատակները, հետևաբար` ամբաս¬տանյալ Ա.Հարությունյանի նկատ¬մամբ պատիժ է նշանակում ազատազրկման ձևով` այն պայմա¬նականորեն չկիրառելու պայմանով։
Վերոնշյալ հետևության հանգելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կա¬լանքի, ազա¬տազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշա¬նակելիս հան-գում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելն հնարավոր է առանց պա¬տիժը կրելու, ապա կա¬րող է որո¬շում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի հա¬մա¬ձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատա¬րանը հաշվի է առնում հանցա¬վո¬րի անձը բնու¬թագ¬րող տվյալները, պատաս¬խա¬նատվութ¬յունը և պատիժը մեղմացնող և ծան¬րացնող հանգա¬մանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթների մեկնաբանությունից ակնհայտ է, որ պա-տիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ինչպես հանցագործությունների տեսակ¬նե¬րի, քա¬նակի, հան¬ցա¬վոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջա¬նա¬կի հետ կապ¬ված որևէ հատուկ սահմանափակում օրենսդիրը չի նախատեսել, այսինքն` պատի¬ժը պայ¬մանա¬կա¬նո¬րեն չկիրա¬ռելու հիմք է համարվում դատարանի համոզ¬վածությունն առ այն, որ ամբաս¬տանյալի ուղղվելն հնարավոր է առանց որոշակի պատժա¬տե¬սակները ռեալ կրե-լու (Հ.Պետ¬¬րոսյանի վերա¬բերյալ թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 քրեական գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատա¬րանի 2009թ. հունիսի 29-ի որոշում)։
Դատարանի այդ համոզվածությունը կարող է կայանալ պատասխանատվությունը և պա-տի¬ժը մեղմացնող, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված (ինչպես նաև չնա¬խա-տես¬¬¬ված, բայց Դատարանի համոզմամբ այդ¬պիսին դիտարկվող) և 63-րդ հոդվածում սպառիչ թվարկ¬¬ված, պա¬տաս¬¬խանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների գնա¬հատման արդ¬¬¬¬¬¬¬յունք¬¬¬¬ներով։ Սա¬կայն, դա¬տարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատես¬ված պա¬տիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, տվյալ հարցը քննարկելիս և լու-ծե¬լիս պարտավոր է հաշվի առնել նաև հանցա¬գոր¬ծության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչը նշա¬նակվող պատժի արդարացիության գրավականն է։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հան¬ցա¬գոր-ծութ¬յան կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հան-ցավորի կող¬մից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստի¬¬ճանը» (տե՛ս, Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմ¬բերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը)։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի մասին դիրքորոշում Վճռաբեկ դա¬տարանն ար¬տա¬հայտել է Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվա¬կանի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, որի համաձայն` «Արարքի հան¬րային վտան¬գավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղ¬քի ձևի և տեսակի, հանցա¬գործության նպա¬տակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեա¬կան օրենսդրութ¬յամբ պահպանվող հասարա¬կական հարաբե¬րության` հանցանքի կատարման պա¬հին ունեցած սո¬ցիա-լական նշանակության վերա¬բերյալ փաստա¬կան տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հան¬ցա¬գործության կա¬տարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հան¬ցակցության դեպ¬քում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակ¬ցության աստիճանը»։
Զարգացնելով վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Վ.Բեգյա¬նի գոր¬ծով որոշման մեջ արձանագրել է, որ «(…) պատիժը պայմանականորեն չկիրա¬ռելու հարցի լուծ¬ման ժա¬մանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի՝
ա) կատարված հանցագործության նպատակն ու շարժառիթը,
բ) քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կա¬տարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
գ) կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը,
դ) հանցագործության կատարման եղանակը,
ե) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
զ) հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը (…)» (Վանյա Ռաֆիկի Բեգյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվա¬կանի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13 որոշման 14-րդ կետը)։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Անահիտ Հարությունյանի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտան¬գավորության աստիճանը / դիտավորությամբ կատարված գույքային բնույթի միջին ծանրութ¬յան հանցանք է, որը պատասխանատվություն է նախատեսում նաև տուգանքի ձևով/, անձը դրա¬կանորեն բնու¬թագրող տվյալ¬ների, նրա պատաս¬խա¬նատ¬վութ¬յունը և պա¬տիժը մեղմաց¬նող հան¬գամանք¬ների ամբող¬ջութ¬յունը, մաս¬նավո¬րապես` նախկի¬նում դա¬տա¬պարտ¬ված կամ այլ կերպ արա¬տա¬վորված չլինե¬լը, 1-ին խմբի հաշմանդամ լինելը, վերագրված արարքի առնչությամբ սահմանափակ մեղսունակ ճանաչվելը, բնա¬կության վայրում դրականորեն բնու-թագրվելը, «Փարոս» ծրագրում ընդգրկված լինելը, նրան նկատմամբ հնարավորինս մեղմ պատիժ նշա¬նակելու վերաբերյալ տուժողի և տուժողների ներկա¬յա¬ցուցիչների դիրքորոշումները` Դատարանը հանգում է այն հա¬մոզ¬¬վա¬ծության, որ ամբաստանյալ Անահիտ Հարությունյանի ուղղվե¬լը և նոր հանցա¬գործություն¬ների կանխումը հնա¬րավոր է նրա նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշանակվող պա¬տիժը պայմա¬նա¬կա¬նորեն չկիրա¬ռելու և միա¬ժամանակ ողջա¬¬միտ, տվյալ դեպքում՝ 2 տարի ժամ¬կետով փոր¬ձաշրջան սահմանելու պայման¬ներում։ Փորձաշրջա¬նի տևո-ղությունը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում ամբաս¬տանյալի կատարած արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, պատճառած վնասի փոխհատուցված չլինելու փաստը, ամբաս-տան¬յալի կողմից նրան վերագրված գործողություն¬ների մի մասը ընդունելը, սակայն ըստ էության չզղջալը։
Վերոնշյալ պատիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժամանակ անհրաժեշտ նաև սոցիալական արդարությունը վերա¬կանգ¬նելու հա¬մար։
Դատարանը, ղեկա¬վարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի պա¬հանջ¬ներով, արձա¬նագրում է նաև, որ ամբաստանյալ Ա.Հարությունյանի նկատմամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ հետևութ¬յան հան¬գելու պայմաններում նախա¬պես անհրաժեշտ է նրա պատժի ժամկետին հաշվակցել նախաքննության ընթաց¬քում 2016թ. հոկտեմբերի 20-ից մինչև 2016թ. հոկտեմբերի 23-ը ներառյալ նրան անազատության մեջ պահելու (ձեր¬բակալման մեջ գտնվելու) ժամանակահատվածը` 3 օրը։
Դատարանը փաստում է, որ սույն դատավճիռը կայացնելու պահին ամբաստանյալ Անահիտ Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստո¬րագրությունը փոփոխելու կամ վե¬րաց¬¬նելու հիմքերը բացակա¬յում են, այն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հար¬ցե¬րին« սա¬կայն Դատարանը, փաստելով« որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Անահիտ Հարությունյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, նրա դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, բավա¬րար¬վում է դրանց արձանագրմամբ։
Դատարանը փաստում է, որ թեև սույն գործով նշանակված փորձաքննությունների կատարման վրա ՀՀ պետական բյուջեից ծախսվել է ընդհանուր 151.200 ՀՀ դրամ գումար, սակայն այդ գումարը գոր¬ծով ամբաս¬տանյալ Ա.Հարությունյանից հօգուտ ՀՀ ֆինանսների նախարարության բռնագանձելն աննպատակահարմար է` վերջինիս 1-ին խմբի հաշման¬դամ հանդիսա¬նալու, սոցիալապես անապահով ընտանիքի անդամ հանդիսանալու և այդ հիմքով լիազորված պետական մարմնից ամենամսյա ֆինանսական աջակցություն ստանալու պատճա-ռա¬¬բա¬նությամբ։ Դատական ծախսերը չբռնագանձելու վերաբերյալ Դատարանի որոշումը տվյալ պարագայում նաև կնպաստի ամբաստանյալ Ա.Հարությունյանի նկատ¬մամբ նշանակված պատժի պրևենտիվ / քրեական օրենքով արգելված հնարավոր նոր արարք կատարելու կանխարգելիչ/ նպատակի երաշ¬խավորմանը։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավար-վելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդված-ներով, Դատա¬րանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝

Անահիտ Խաչիկի Հարությունյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ և 70-րդ հոդվածների համաձայն` պատժի նշված ժամկետին հաշվակցելով նրան արգելանքի տակ պահելու 3 (երեք) օրը` Անահիտ Հարությունյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը` 1 (մեկ) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Անահիտ Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.Ժ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ