Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0007/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
7.3
Պատասխանող
Արման Աբրահամյանին
Արման Աբրահամյան
Արման Աբրահամյան Ռադիկի
Արման Աբրահամյան
* *
Արման Աբրահամյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Մարաբյան
Սեվակ Համբարձումյան
Տիգրան Սահակյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արմեն Բեկթաշյան
Երևան քաղաքի դատարան
Մեսրոպ Մակյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Մարաբյան
Սեվակ Համբարձումյան
Տիգրան Սահակյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արմեն Բեկթաշյան
Երևան քաղաքի դատարան
Մեսրոպ Մակյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-06-27 | 15:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-10-09 | 12:00 | 2 | Կայացվել է | ||
| Վճռաբեկ | 2018-10-08 | 16:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-10-01 | 16:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-08-17 | 11:00 | 2 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-08-29 | 09:30 | 5 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2017-08-22 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-07-25 | 10:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-07-06 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-06-19 | 12:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-05-29 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-05-11 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-04-26 | 13:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-04-11 | 16:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-03-16 | 14:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-02-22 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-02-10 | 11:00 | 5 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0007/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱԽԱԶ՝ Ա.ԱՐԱՄՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Հ.ԱՎԵՏՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ՝ Ա.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ
«27» հունիսի 2019թ. ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով, քննության առնելով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.10.2018 թվականի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 դատավճիռի դեմ ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանի և ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58204415 քրեական գործը։
2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով։
Նույն օրը Արման Ռադիկի Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2017 թվականի հունվարի 16-ին թիվ 58204415 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2017 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռի համաձայն՝ Արման Ռադիկի Աբրահամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նա ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը վերադարձվել է վկա Ռադիկի Աբրահամյանին։
Նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են ներկայացրել ամբաստանյալ Ա.Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը և ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանը։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2018 թվականի մայիսի 8-ի որոշման համաձայն՝ պաշտպան Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, իսկ դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով բեկանվել է և այդ մասով գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան` նոր քննության։
2018 թվականի օգոստոսի 1-ին քրեական գործն ընդունվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Մ.Մակյանի վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 09.10.2018 թվականի դատավճռով վճռվել է.
«Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում գտնվող 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլար գումարը՝ վերադարձնել գործով վկա Ռադիկ Հակոբի Աբրահամյանին։
Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության բռնագանձել 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։
Գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա։ (…)»:
Նշված դատավճռի դեմ 2018 թվականի նոյեմբերի 8-ին փոստին հանձնելու միջոցով վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը, իսկ 16.11.2018 թվականին՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանը:
Թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2018 թվականի նոյեմբերի 22-ին, իսկ դատարանի կազմը նախագահող դատավորին է հանձնվել 2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին:
2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին որոշում է կայացվել վերաքննիչ բողոքները վարույթ ընդունելու և քրեական գործը վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում քննության նշանակելու մասին:
2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2.1. Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա, 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժույթի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ Կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի՝ Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Ռաֆայելի Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Լևոնի Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ, այսինքն հանցագործություն՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով»։
2.2. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի համաձայն՝
«(…) 2017թ. օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը /նախագահող դատավոր Ա.Բեկթաշյան/, գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, հաստատված է համարել այն հանգամանքը, որ Արման Ռադիկի Աբրահամյանը կատարել է հանցավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից բեկանված քրեական գործը՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով, արձանագրում է հետևյալը՝
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից սահմանված ծավալով գործի քննությամբ դատարանը պետք է պատասխանի այն հարցերին, թե
- արդյո՞ք գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, թե ոչ,
- Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ,
- բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով, պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ։
Հետևաբար, ստորև դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ այն իրավական նորմերին, որոնք կարգավորում են իրեղեն ապացույցների տնօրինման իրավահարաբերությունները, դրանք են` գլխավորապես քրեադատավարական, մասամբ նաև` քրեաիրավական նորմերը. (...)
Նշված համատեքստում անդրադառնալով սույն դատավճռով բարձրացված հարցերի իրավաչափությանը, այն է` արդյո՞ք գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, թե ոչ, և Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ, դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
Ինչպես արդեն նշվեց վերևում, հիշյալ հարցի իրավական կարգավորումն ամրագրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածում, որի բովանդակային վերլուծությունից կարելի է փաստել, որ քրեական օրենսգրքի իմաստով բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, ով՝
չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով,
այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով։
Վերոնշյալ իրավական նորմերը սույն գործի սկզբնական և նոր դատաքննությամբ հաստատված հանգամանքների վրա տարածելով՝ դատարանը փաստում է հետևյալը. (...)
Ավելին, ինչպես քրեական գործի նախաքննությամբ, այնպես էլ դատական քննությամբ ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ կամ ապացույց առ այն, որ Ռադիկ Աբրհամյանը լիազորել, խնդրել կամ հորդորել է որդուն, որպեսզի վերջինս գումարը փոխանակի զարտուղի՝ օրենքով չսահմանված կարգով։
Այլ կերպ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված իրավանորմերը տարածելով սույն գործի փաստական հանգամանքների վրա և նույն հոդվածով բարեխիղճ երրորդ անձի իմաստով ամրագրված դրույթները համադրելով Ռադիկ Աբրահամյանի գործողությունների հետ, դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես գործի սկզբնական, այնպես էլ` նոր քննության ընթացքում ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ՝ ապացույց, առ այն, որ Ռադիկ Աբրահամյանը գիտեր կամ կարող էր իմանալ, որ իր կողմից որդուն տրված 19.000.000 ՀՀ դրամը օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով։
Թեև Ռադիկ Աբրահամյանն ինչպես նախաքննության, այնպես էլ գործի սկզբնական քննության ընթացքում չի հերքել այն հանգամանքը, որ տեղյակ է որդու` տարադրամի փոխանակման կետի տնօրեն լինելու հանգամանքի վերաբերյալ, սակայն, տվյալ փաստն ինքնին բավարար չէ, որպեսզի կասկած հարուցի Ռ.Աբրահամյանի` որդու անօրինական արարքի կատարումից տեղյակ լինելու մասին։ Հակառակ պարագայում, եթե մի պահ ընդունենք, որ Ռադիկ Աբրահամյանն իմացել է որդու կողմից կատարվող կամ կատարվելիք անօրինական գործողությունների մասին և դրա հետ մեկտեղ գումար է տվել նրան` այն արտարժույթի վերածելու նպատակով, ապա, վերջինիս գործողությունները ենթակա կլինեին իրավական գնահատման` որդու հակաիրավական գործողություններին օժանդակելու կամ դրանց դրդելու առումով, որպիսի մեղադրանք նրան առաջադրված չէ, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն`«...1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել...»։
Վերոգրյալ իրավական կարգավորումներով, ինչպես նաև գործի փաստական հանգամանքներով պայմանավորված՝ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի իմաստով Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է բարեխիղճ երրորդ անձ, քանի որ չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործվել հանցավոր նպատակներով, որի պայմաններում քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանում գտնվող 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը ենթակա է վերադարձման վերջինիս։
Անդրադառնալով սույն դատավճռով բարձրացված այն հարցին, թե` բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով և պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ, դատարանը փաստում է, որ նման տվյալներ գործում առկա չեն, հետևաբար իրեղեն ապացույցը ենթակա է տնօրինման վերը նշված կարգով։ (...)
Նշված հանցատեսակը, փաստորեն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածով նախատեսված ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում է։
Ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում հանդիսանալով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը ձևական է և ի տարբերություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի, այստեղ որևէ վնասի պատճառման մասին խոսք չի գնում, մինչդեռ, օրենսգրքի 188-րդ հոդվածը նյութական է և հանցակազմի առկայության համար պարտադիր է, որպեսզի պետությանը, անձանց կամ կազմակերպություններին պատճառված լինի նյութական վնաս։
Ասվածը վկայում է այն մասին, որ դատարանը համակարծիք չէ պաշտպանական կողմի այն դիրքորոշման հետ, թե նշված հանցակազմը համահունչ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի ձևակերպման հետ և վարույթն իրականացնող մարմինը իրեղեն ապացույցը տնօրինելիս պետք է հօգուտ պետության բռնագանձի ոչ թե ամբողջ գումարը, այլ այդ գումարը փոխանակելու արդյունքում ստացված եկամուտը միայն։ Պատահական չէ, որ օրենսդիրը կարևորելով պետության դրամավարկային քաղաքականությունն ու դրա տիրույթում խախտված հանրային իրավահարաբերությունների անթույլատրելիությունը, տրոհելով հիշյալ հանցակազմը, քրեականացրել է արտարժույթի առուվաճառքի իրականացումն առանց լիցենզիայի, այն օրենսգրքում ամրագրելով որպես ձևական հանցակազմ։
Ինչպես նշվեց վերևում, սկզբնական դատավճռով, ինչպես նաև ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ ապացուցվել է, որ Ա.Աբրահամյանը՝ 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժյութի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի՝ Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Ռաֆայելի Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Լևոնի Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ։
«Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Նորմատիվ իրավական ակտի նորմը մեկնաբանվում է` հաշվի առնելով նորմատիվ իրավական ակտն ընդունելիս այն ընդունող մարմնի նպատակը՝ ելնելով դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությունից, ամբողջ հոդվածի, գլխի, բաժնի կարգավորման համատեքստից, այն նորմատիվ իրավական ակտի դրույթներից, ի կատարումն որի ընդունվել է այդ ակտը, տվյալ նորմատիվ իրավական ակտով սահմանված սկզբունքներից, իսկ այդպիսի սկզբունքներ սահմանված չլինելու դեպքում` տվյալ իրավահարաբերությունը կարգավորող իրավունքի ճյուղի սկզբունքներից»։
Կրկին անգամ վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի այն դրույթը, համաձայն որի՝ «…Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, (…) իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, (…) ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության…», և հաստատված համարելով, որ Ա.Աբրահամյանը կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված դրամը ենթակա է վերադարձման վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, դատարանը գտնում է, որ Արման Աբրահամյանից հօգուտ պետության պետք է բռնագանձել 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։
Այլ խոսքով, դատարանն արձանագրում է, որ օրենսդիրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համատեքստում սահմանել է գույքի բռնագանձման երկու իրավական ռեժիմ՝
- Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքի բռանագանձում, կամ՝
- դրա բացակայության դեպքում՝ դրան համարժեք գույքի բռնագանձում՝ հօգուտ պետության։
Նման պայմաններում, հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 233-րդ հոդվածի դրույթներն առ այն, որ՝ «... 1.1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինն անհապաղ կալանք է դնում Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 103.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված բռնագանձման ենթակա գույքի վրա ...», դատարանն արձանագրում է, որ գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով պետք է 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Արման Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա, որը ենթակա է անհապաղ կատարման ԴԱՀԿ ծառայության միջոցով՝ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգով։ (…)»:
2.3. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
1) ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի նախաքննական և Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում տված ցուցմունքները,
2) Ռադիկ Աբրահամյանի նախաքննական և Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում տված ցուցմունքները,
3. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և բողոքի պատասխանի փաստարկները.
Սույն գործը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
3.1. Ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը ներկայացված բողոքով հայտնել է, որ Դատարանը սխալ հետևության է եկել երբ Արման Աբրահամյանից հօգուտ պետության բռնագանձել է 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք և գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք է դրել Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև դրամական միջոցների վրա:
Բողոքաբերը հայտնել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածը զետեղված է «Քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները» վերնագիրը կրող 6-րդ բաժնում: Հետևաբար, գույքի բռնագանձումը քրեաիրավական ներգործության միջոց է: Եթե հանցագարծության կատարման արդյունքում ստացված գույքն առկա է և այն բարեխիղճ երրորդ անձին վերադրաձնելուց հետո դրան համարժեք գույքը հօգուտ պետության բռնագանձելու վճիռ է կայացվում, ապա ստացվում է, որ այն ոչ թե քրեաիրավական ներգործության այլ միջոց է, որի իմաստը և նպատակը հանցագործության կատարման արդյունքում ստացված գույքը հանցավորի կամ անբարեխիղճ երրորդ անձի մոտ չթողնելը և այն հօգուտ պետության վերցնելը, բռնագանձելն է, այլ պատժատեսակ՝ գույքի բռնագրավում: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ գույքի բռնագրավում կարող է նշանակվել շահադիտական դրդումներով կատարված ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցաքների համար քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում: ՀՀ քերական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածով գույքի բռնագրավում նախատեսված չէ:
Ըստ բողոքաբերի՝ Դատարանը ճիշտ չի մեկնաբանել նաև «Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույք» հասկացությունը: Թեև պաշտպանական կողմի կարծիքով տարադրամի առքն առանց դրա վաճառքի չի կարող դիտվել առանց լիցենզիայի տարադրամի առուվաճառք և համարվել հանցագործություն, այնուամենայնիվ, անգամ որպես այդպիսին ընդունելու դեպքում գույքը ստացվում է ոչ թե հանցագործության կատարման արդյունքում, այլ հանցագործության կատարման ընթացքում՝ տարադրամը համարժեք ՀՀ դրամով փոխանակելու արդյունքում:
Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է մասնակիորեն՝ Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք բռնագանձելու և գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելու մասերով բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 գործով 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի դատավճռը՝ վերացնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույքի բռնագանձումը և գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա դրված արգելանքը և բեկանված մասերով կայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ:
3.2. ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանը վերաքննիչ բողոքում հայտնել է, որ Դատարնի որոշումը՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարի տնօրինման վերաբերյալ օրինական և հիմնավորված չէ:
Բողոքաբերը համադրելով դատական ակտով ամրագրված քրեական գործի փաստական հանգամանքները, այն որ 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը գործով հանդիսանում է հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույք, արձանագրելով այն տնօրինելու դատավարական հիմքը, միաժամանակ փաստել է, որ առակ չեն այն որպես եկամուտ պետությանը չհանձնելու համար սահմանված բացառությունները, այսինքն՝ առկա չեն դատական ծախսերի հատուցման և հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասի հատուցման հարցեր, Դատարանն ուղղակիորեն կատարել է սխալ եզրահանգում և ըստ էության, թեպետ դատական ակտում մեջբերել է հիշյալ կարգավորումները պարունակող քրեադատավարական նորմը, սակայն այն առհասարակ չի կիրառել վիճարկվող հարցի կարգավորման ընթացքում: Այլ խոսքով, ամրագրելով նշված դատավարական կարգավորումը, փաստելով, որ իրեղեն ապացույց հանդիսացող հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքը պետք է որպես եկամուտ հանձնվի պետությանը, միաժամանակ արձանագրելով, որ առկա չեն նշված լուծումը բացառող հանգամանքները, չի պատճառաբանել, թե ինչու նման իմպերատիվ քրեադատավարական կարգավորման պայմաններում, նշված իրեղեն ապացույցը որպես եկամուտ չի հանձնում պետությանը, թեպետ դատավճռում արձանագրել է, որ այն կայացնելուց ի թիվս այլ իրավական նորմերի, ղեկավարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով:
Ըստ բողոքաբերի՝ Ռադիկ Աբրահամյանի կողմից նշված գումարը որդուն փոխանցելու հանգամանքների վերաբերյալ ցուցմունքից չի բխում, որ նա գույքն այլ անձի հանձնելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, քանի որ, ըստ քրեական գործի նյութերի, նա տեղյակ է եղել որդու կողմից արտարժույթի առուվաճառքով զբաղվելու մասին, իսկ նշված գումարը տվյալ տարադրամի փոխանակման կետում չէր կարող հանդիսանալ օրինական շրջանառու միջոց, առանց այն տրամադրելու վերաբերյալ որևէ փաստաթղթային հիմքի առկայության:
Բողոքաբերը նշել է, որ եթե անգամ մի պահ ընդունենք, որ Ռադիկ Աբրահամյանը չէր կարող իմանալ, որ նշված գույքը հնարավոր էր օգտագործվեր հանցավոր նպատակներով /ինչը չի բխում գործի տվյալներից/, ապա այս դեպքում պետք է փաստել, որ Ռադիկ Աբրահամյանի և Արման Աբրահամյանի միջև նշված գումարի վերաբերյալ փաստացի կնքվել է գրավոր ձևը չպահպանված փոխառության պայմանագիր, որպիսի պայմաններում հանձնված գույքի սեփականատերն արդեն իսկ հանդիսացել է հենց Արման Աբրահամյանը, իսկ այս դեպքում տվյալ գույքը իմպերատիվ կարգով կրկին ենթակա է բռնագանձման:
Բողոքաբերը գտել է, որ կոնկրետ դեպքում, վիճարկվող դատական ակտում քննարկվող իրավահարաբերության նկատմամբ պետք է կիրառվեր ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը, որի համաձայն՝ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները դատարանի դատավճռով ուղղվում են դատական ծախսերի հատուցմանը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ եթե հայտնի չէ վնաս կրած անձը, որպես եկամուտ՝ հանձնվում են պետությանը /սույն գործով ինչպես վերը փաստվել է առկա չեն նշված իրեղեն ապացույցը որպես եկամուտ պետությանը չհանձնելու իմպերատիվ պահանջը չկատարելու համար առկա բացառությունները/, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամրագրված օրենսդրական կանոնը:
Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.10.2018 թվականի դատավճիռը՝ իրեղեն ապացույցի տնօրինման վերաբերյալ և գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը հօգուտ պետության բռնագանձել և հանձնել Հայաստանի Հանրապետությանը:
3.3. Ի պատասխան ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքի՝ ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը նշել է, որ ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պնդմանը, թե Ռադիկ Աբրահամյանի կողմից որդուն տված գումարը տվյալ տարադրամի փոխանակման կետում չէր կարող հանդիսանալ օրինական շրջանառու միջոց, առանց այն տրամադրելու վերաբերյալ որևէ փաստաթղթային հիմքի առկայության, ապա պետք է փաստել, որ նշված հանգամանքը նույնպես չէր կարող վկայել այն մասին, որ Ռադիկ Աբրահամյանը գիտեր, կամ կարող էր իմանալ, որ իր կողմից տրված գումարը որդու կողմից օգտագործվելու է հանցավոր նպատակներով: Այսպես, տարադրամի փոխանակման կետում, որի տնօրենն էր հանդիսանում Արման Աբրահամյանը, տեսականորեն և գործնականում կարող էր լինել օրինական շրջանառու միջոց տարադրամի տեսքով և Արման Աբրահամյանը որպես գնորդ, համապատասխան ձևակերպումներ կատարելով կարող էր այդ տարադրամը ձեռք բերել հոր կողմից իրեն հանձնված դրամով, կամ վերջին հաշվով, հոր տված գումարով կարող էր տարադրամ ձեռք բերել այլ փոխանակման կետից և ինչպես առաջին, այնպես էլ երկրորդ դեպքերում Ռադիկ Աբրահամյանին պատկանող գումարը մինչև փոխանակում կատարելը չէր կարող և չպետք է հանդիսանար այդ փոխանակման կետերի օրինական շրջանառու միջոց և Արման Աբրահայմանը նման կերպ վարվելով որևէ օրենք խախտած չէր լինի:
Ըստ Հ.Ավետյանի՝ բողոք բերող անձի այն հետևությունները, թե Ռադիկ Աբրահամյանը գումարը որդուն հանձնելիս գիտեր կամ չէր կարող չիմանալ, որ որդին այդ գումարն օգտագործելու է կամ նախատեսում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, անհիմն ենթադրություններ են, չեն բխում ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությունների ընթացքում գործով ձեռք բերված և պատշաճ դատավարական կարգով հետազոտված ապացույցներց և չեն կարող հիմք հանդիսանալ գործով վկա Ռադիկ Աբրահամյանին քրեական օրենսգրքի իմաստով ոչ բարեխիղճ երրորդ անձ համարելու համար, ուստի վերոգրյալ իրավահարաբերության նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված՝ բարեխիղճ երրորդ անձի վերաբերյալ դրույթը՝ դրանից բխող հետևանքներով:
Հ.Ավետյանը նշել է, որ ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պնդմանը, թե դատարանն իրեղեն ապացույցի մասին որոշում կայացնելիս պետք է ղեկավարվեր և կիրառեր ՀՀ քրեական դատավարարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված դրույթը, որը վերաբերում է հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամին, այլ արժեքներին և մյուս առարկաներին, ապա այն անհիմն է, քանի որ Ռադիկ Աբրահամյանը սեփականատերն է այն դրամի, որը փաստորեն նրա օրինական տիրապետումից դուրս է եկել հանցագործության կամ օրենքով չթույլատրված այլ գործողությունների հետևանքով և հետևաբար տվյալ դեպքում կիրառելի է ՀՀ քրեական դատավարարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված դրույթը, որն էլ փաստորեն իրավացիորեն կիրառել է դատարանը:
4. Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
4.1. Դատախազ Ա.Արամյանը պնդեց իր կողմից ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել: Միևնույն ժամանակ խնդրեց մերժել պաշտպանի կողմից ներկայացված բոոքը:
4.2. Պաշտպան Հ.Ավետյանը պնդեց իր կողմից ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել: Միևնույն ժամանակ խնդրեց մերժել դատախազի կողմից ներկայացված բոոքը:
4.3. Ամբաստանյալ Ա.Աբրահամյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը:
5.Վերաքննիչ դատարանի իրավական վերլուծությունները և պատճառաբանությունները.
5.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ նաև՝ Օրենսգիրք) 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`«Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում»:
Օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»:
5.2. Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրողի բողոքը պետք է մերժել, իսկ պաշտպանի բողոքը պետք է բավարարել` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 դատավճիռը բեկանել և փոփոխել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
5.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք, ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, սույն օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները, իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի, ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության:
2. Սույն օրենսգրքի իմաստով բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, որը գույքն այլ անձի հանձնելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, ինչպես նաև այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով:
3. Այն դեպքում, երբ տուժողի և բարեխիղճ երրորդ անձի միջև առկա է վեճ բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ, այդ գույքի բռնագանձում կարող է կատարվել քաղաքացիական դատավարության կարգով:
4. Սույն հոդվածի, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի այլ հոդվածներով նախատեսված դեպքերում նաև այդ հոդվածների իմաստով գույք են համարվում ցանկացած տեսակի նյութական բարիքները, քաղաքացիական իրավունքի շարժական կամ անշարժ օբյեկտները, ներառյալ` ֆինանսական (դրամական) միջոցները, արժեթղթերը և գույքային իրավունքները, գույքային իրավունքները կամ շահերը հավաստող փաստաթղթերը կամ այլ միջոցները, գույքից ստացված կամ դրա նկատմամբ հաշվեգրվող տոկոսները, շահութաբաժինները կամ այլ եկամուտները, ինչպես նաև հարակից և արտոնագրային իրավունքները>> :
5.4. Քննարկվող հոդվածի վերլուծությունից հետևում է, որ դրանում հստակ թվարկված են բռնագանձման ենթակա գույքի տեսակները, դրանք են մասնավորապես՝
1) հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը,
2) 1-ին կետում նշված գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները,
3) այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք,
4) ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները,
5) քրեական օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները,
6) վերոնշյալ կետերում թվարկված գույքի բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի:
5.5. Վերոգրյալ նորմից նաև հետևում է, որ թվարկված գույքի բռնագանձման նպատակը հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքը հանցանք կատարած անձից հետ վերցնելն է, ինչի դեպքում նրա սեփականության իրավունքի սահմանափակում տեղի չի ունենում, քանի որ խոսքը բացառապես անօրինական (հանցավոր) ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին է: Միայն այն դեպքում է թույլատրվում հանցավորին պատկանող օրինական գույքը բռնագանձել, եթե հանցավոր ծագում ունեցող գույքը փաստացի առկա չէ (ոչնչացվել է, թաքցվել է և այլն): Սակայն այդ դեպքում պետք է հստակ ապացուցել, թե հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքը որն է և ինչ արժեքի է, որպեսզի դրա բացակայության դեպքում դրա համարժեքի բռնագանձումը հնարավոր լինի իրականացնել:
5.6. Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ եթե առկա է կոնկրետ դեպքում հանցավոր նպատակներով օգտագործած գույքը, որը սակայն հնարավոր չէ բռնագանձել, քանի որ առկա է այդ գույքի օրինական տիրապետող կամ սեփականատեր և այն ենթակա է վերադարձման նրան, ապա հնարավոր է հանցավորից որևէ գույք բռնագանձել, եթե կապացուցվի, որ այդ օրինական գույքի հանցավոր ճանապարհով կամ նպատակներով օգտագործումից նա ստացել է օգուտներ, որը պետք է նրանից վերցնել:
5.7 Քննարկվող ինստիտուտի կիրառման տեսանկյունից էական նշանակություն ունի նաև այն հանցագործությունը, որի կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ենթակա է կիրառման գույքի բռնագանձումը, քանի որ հաճախ հենց հանցակազմի նկարագրությունից է պարզ դառնում, թե ինչ գույքի բռնագանձման մասին կարող է խոսք լինել: Սակայն միայն հանցակազմով չի սահմանափակվում բռնագանձման ենթակա գույքի որոշման հարցը, այն կարող է լինել նաև այլ գույք, որն այս կամ այն կերպ կարող է կապված լինել հանցագործության հետ և ունենալ հենց անօրինական (հանցավոր) ծագում և դրա ուժով անհրաժեշտություն առաջանա այն բռնագանձել: Բոլոր դեպքում նպատակը մեկն է՝ հանցավորին չպետք է հնարավորություն տալ տիրապետել, օգտագործել հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքը կամ օգտվել դրա պտուղներից, միաժամանակ ապահովելով հանցավոր գույքի դուրս բերումը քաղաքացիական շրջանառությունից:
5.8. Անդրադառնալով սույն քրեական գործին և վերոգրյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով բողոքարկված դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, որն արտահայտվել է նրանում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի դրույթները սխալ է կիրառել կոնկրետ փաստերի նկատմամբ:
5.9. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի վերլուծությունից հետևում է, որ դատարանը փաստացի հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալը հանդես է եկել ընդամենը որպես միջնորդ, երբ ԱՄՆ դոլարը վերածել է ՀՀ դրամի, որպիսի պայմաններում ակնհայտ է, որ առկա է եղել օրինական գույք երկու կողմից էլ, որը ամբաստանյալը փոխանակել է և ըստ այդմ կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածով նախատեսված արարք: Ասվածը, սակայն չի նշանակում է, որ ամբաստանյալը այդ հանցավոր գործունեության արդյունքում ուղղակի ստացել է գույք, քանի որ այս դեպքում ապացուցված է, որ գույքը, որի հետ գործարք է կատարել ամբաստանյալը, օրինական է և այն ինքը ձեռք չի բերել: Մի կողմից այդ գույքը պատկանում է Ա.Գևորգյանին, իսկ մյուս կողմից՝ Ռադիկ Աբրահամյանին, հետևաբար անհասկանալի է, թե դատարանն ինչպես է հաստատված համարել վերոնշյալ անձանց օրինական գույքի հանցագործության արդյունքում ուղղակի ստանալու հանգամանքը, որից հետո դիտել, որ այն բացակայում է, ուստի անհրաժեշտ է դրա արժեքի չափով բռնագանձում տարածել ամբաստանյալի անձնական գույքից:
5.10. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքերից առերևույթ հետևում է, որ ամբաստանյալի կատարած հանցագործությամբ ուղղակի գույք չի առաջացել, ուստի դրա բացակայության դեպքում դրա արժեքի չափով գույքի վրա բռնագանձում տարածելու մասին դատարանի հետևությունը հիմնավոր չէ: Այլ կերպ ասած՝ ամբաստանյալը երկու անձանց օրինական գույքը պարզապես փոխանակել է, որպիսի պայմաններում անհիմն են այն պնդումները, թե դրա արդյունքում ամբաստանյալը ձեռք է բերել գույք. այդ հետևությունը կլիներ իրավաչափ, եթե ամբաստանյալն իրեն պատկանող գույքը մտցներ շրջանառության մեջ, դրա արդյունքում ձեռք բերեր գույք:
5.11. Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ անհիմն է նաև 40.000 ԱՄՆ դոլարի բացակայության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը, քանի որ այդ գույքն առկա է փաստացի և, որի վրա օրենքի ուժով չի կարող տարածվել բռնագանձում, ուստի դրա բացակայության մասին հետևությունը՝ գույք բռնագանձելու նպատակով, չի բխում 103.1-րդ հոդվածից: Դա հնարավոր է այն դեպքում, երբ հիմնավորվում է գույքի հանցավոր ճանապարհով ստացված լինելը և դրա փաստացի բացակայությունը, մինչդեռ այս դեպքում դատարանը հաստատված է համարել, որ գույքն ունի օրինական ծագում և սեփականատեր, իսկ ամբաստանյալը պարզապես ուրիշի օրինական գույքի հետ կատարել է անօրինական գործարք, սակայն դա չի նշանակում, որ այդ գույքը դարձավ հանցագործության արդյունքում ուղղակի ստացված գույք: Այն պարզապես դարձավ հանցավոր նպատակով օգտագործած գույք, որից ամբաստանյալը փաստացի օգուտ չի ստացել, թերևս գործով չի հաստատվել նման հանգամանք: Մինչդեռ, ինչպես նշվեց վերևում՝ 103.1-րդ հոդվածի իրավակարգավորման նպատակն այն է, որպեսզի հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքը վերցվի հանցավորից, որպեսզի վերջինը չկարողանա օգտվել հանցավոր գործունեության պտուղներից:
5.12. Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույքի բռնագանձում տարածելու և գույքի բռնագանձումը ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված չեն:
5.13. Ամփոփելով վերոնշյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի ոչ ճիշտ կիրառում, այսինքն՝ թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված նյութական իրավունքի խախտում, ինչը հիմք է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի հիման վրա առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու համար:
5.14. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պետք է վերացնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույքի բռնագանձումը և գույքի բռնագանձումը ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելը:
6. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 361.1-րդ, 394-395-րդ, 397-րդ, 402-րդ, 412-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 դատավճիռը բեկանել և փոփոխել:
Վերացնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույքի բռնագանձումը և գույքի բռնագանձումը ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելը:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
Ն Ա Խ Ա Գ Ա Հ Ո Ղ Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր՝ Ս.Մ Ա Ր Ա Բ Յ Ա Ն
Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Ն Ե Ր՝ Ս.Հ Ա Մ Բ Ա Ր Ձ ՈՒ Մ Յ Ա Ն
Տ.Ս Ա Հ Ա Կ Յ Ա Ն
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱԽԱԶ՝ Ա.ԱՐԱՄՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Հ.ԱՎԵՏՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ՝ Ա.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ
«27» հունիսի 2019թ. ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով, քննության առնելով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.10.2018 թվականի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 դատավճիռի դեմ ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանի և ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58204415 քրեական գործը։
2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով։
Նույն օրը Արման Ռադիկի Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2017 թվականի հունվարի 16-ին թիվ 58204415 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2017 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռի համաձայն՝ Արման Ռադիկի Աբրահամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նա ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը վերադարձվել է վկա Ռադիկի Աբրահամյանին։
Նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են ներկայացրել ամբաստանյալ Ա.Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը և ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանը։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2018 թվականի մայիսի 8-ի որոշման համաձայն՝ պաշտպան Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, իսկ դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով բեկանվել է և այդ մասով գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան` նոր քննության։
2018 թվականի օգոստոսի 1-ին քրեական գործն ընդունվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Մ.Մակյանի վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 09.10.2018 թվականի դատավճռով վճռվել է.
«Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում գտնվող 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլար գումարը՝ վերադարձնել գործով վկա Ռադիկ Հակոբի Աբրահամյանին։
Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության բռնագանձել 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։
Գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա։ (…)»:
Նշված դատավճռի դեմ 2018 թվականի նոյեմբերի 8-ին փոստին հանձնելու միջոցով վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը, իսկ 16.11.2018 թվականին՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանը:
Թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2018 թվականի նոյեմբերի 22-ին, իսկ դատարանի կազմը նախագահող դատավորին է հանձնվել 2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին:
2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին որոշում է կայացվել վերաքննիչ բողոքները վարույթ ընդունելու և քրեական գործը վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում քննության նշանակելու մասին:
2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2.1. Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա, 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժույթի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ Կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի՝ Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Ռաֆայելի Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Լևոնի Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ, այսինքն հանցագործություն՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով»։
2.2. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի համաձայն՝
«(…) 2017թ. օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը /նախագահող դատավոր Ա.Բեկթաշյան/, գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, հաստատված է համարել այն հանգամանքը, որ Արման Ռադիկի Աբրահամյանը կատարել է հանցավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից բեկանված քրեական գործը՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով, արձանագրում է հետևյալը՝
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից սահմանված ծավալով գործի քննությամբ դատարանը պետք է պատասխանի այն հարցերին, թե
- արդյո՞ք գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, թե ոչ,
- Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ,
- բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով, պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ։
Հետևաբար, ստորև դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ այն իրավական նորմերին, որոնք կարգավորում են իրեղեն ապացույցների տնօրինման իրավահարաբերությունները, դրանք են` գլխավորապես քրեադատավարական, մասամբ նաև` քրեաիրավական նորմերը. (...)
Նշված համատեքստում անդրադառնալով սույն դատավճռով բարձրացված հարցերի իրավաչափությանը, այն է` արդյո՞ք գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, թե ոչ, և Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ, դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
Ինչպես արդեն նշվեց վերևում, հիշյալ հարցի իրավական կարգավորումն ամրագրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածում, որի բովանդակային վերլուծությունից կարելի է փաստել, որ քրեական օրենսգրքի իմաստով բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, ով՝
չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով,
այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով։
Վերոնշյալ իրավական նորմերը սույն գործի սկզբնական և նոր դատաքննությամբ հաստատված հանգամանքների վրա տարածելով՝ դատարանը փաստում է հետևյալը. (...)
Ավելին, ինչպես քրեական գործի նախաքննությամբ, այնպես էլ դատական քննությամբ ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ կամ ապացույց առ այն, որ Ռադիկ Աբրհամյանը լիազորել, խնդրել կամ հորդորել է որդուն, որպեսզի վերջինս գումարը փոխանակի զարտուղի՝ օրենքով չսահմանված կարգով։
Այլ կերպ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված իրավանորմերը տարածելով սույն գործի փաստական հանգամանքների վրա և նույն հոդվածով բարեխիղճ երրորդ անձի իմաստով ամրագրված դրույթները համադրելով Ռադիկ Աբրահամյանի գործողությունների հետ, դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես գործի սկզբնական, այնպես էլ` նոր քննության ընթացքում ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ՝ ապացույց, առ այն, որ Ռադիկ Աբրահամյանը գիտեր կամ կարող էր իմանալ, որ իր կողմից որդուն տրված 19.000.000 ՀՀ դրամը օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով։
Թեև Ռադիկ Աբրահամյանն ինչպես նախաքննության, այնպես էլ գործի սկզբնական քննության ընթացքում չի հերքել այն հանգամանքը, որ տեղյակ է որդու` տարադրամի փոխանակման կետի տնօրեն լինելու հանգամանքի վերաբերյալ, սակայն, տվյալ փաստն ինքնին բավարար չէ, որպեսզի կասկած հարուցի Ռ.Աբրահամյանի` որդու անօրինական արարքի կատարումից տեղյակ լինելու մասին։ Հակառակ պարագայում, եթե մի պահ ընդունենք, որ Ռադիկ Աբրահամյանն իմացել է որդու կողմից կատարվող կամ կատարվելիք անօրինական գործողությունների մասին և դրա հետ մեկտեղ գումար է տվել նրան` այն արտարժույթի վերածելու նպատակով, ապա, վերջինիս գործողությունները ենթակա կլինեին իրավական գնահատման` որդու հակաիրավական գործողություններին օժանդակելու կամ դրանց դրդելու առումով, որպիսի մեղադրանք նրան առաջադրված չէ, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն`«...1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել...»։
Վերոգրյալ իրավական կարգավորումներով, ինչպես նաև գործի փաստական հանգամանքներով պայմանավորված՝ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի իմաստով Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է բարեխիղճ երրորդ անձ, քանի որ չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործվել հանցավոր նպատակներով, որի պայմաններում քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանում գտնվող 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը ենթակա է վերադարձման վերջինիս։
Անդրադառնալով սույն դատավճռով բարձրացված այն հարցին, թե` բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով և պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ, դատարանը փաստում է, որ նման տվյալներ գործում առկա չեն, հետևաբար իրեղեն ապացույցը ենթակա է տնօրինման վերը նշված կարգով։ (...)
Նշված հանցատեսակը, փաստորեն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածով նախատեսված ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում է։
Ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում հանդիսանալով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը ձևական է և ի տարբերություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի, այստեղ որևէ վնասի պատճառման մասին խոսք չի գնում, մինչդեռ, օրենսգրքի 188-րդ հոդվածը նյութական է և հանցակազմի առկայության համար պարտադիր է, որպեսզի պետությանը, անձանց կամ կազմակերպություններին պատճառված լինի նյութական վնաս։
Ասվածը վկայում է այն մասին, որ դատարանը համակարծիք չէ պաշտպանական կողմի այն դիրքորոշման հետ, թե նշված հանցակազմը համահունչ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի ձևակերպման հետ և վարույթն իրականացնող մարմինը իրեղեն ապացույցը տնօրինելիս պետք է հօգուտ պետության բռնագանձի ոչ թե ամբողջ գումարը, այլ այդ գումարը փոխանակելու արդյունքում ստացված եկամուտը միայն։ Պատահական չէ, որ օրենսդիրը կարևորելով պետության դրամավարկային քաղաքականությունն ու դրա տիրույթում խախտված հանրային իրավահարաբերությունների անթույլատրելիությունը, տրոհելով հիշյալ հանցակազմը, քրեականացրել է արտարժույթի առուվաճառքի իրականացումն առանց լիցենզիայի, այն օրենսգրքում ամրագրելով որպես ձևական հանցակազմ։
Ինչպես նշվեց վերևում, սկզբնական դատավճռով, ինչպես նաև ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ ապացուցվել է, որ Ա.Աբրահամյանը՝ 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժյութի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի՝ Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Ռաֆայելի Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Լևոնի Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ։
«Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Նորմատիվ իրավական ակտի նորմը մեկնաբանվում է` հաշվի առնելով նորմատիվ իրավական ակտն ընդունելիս այն ընդունող մարմնի նպատակը՝ ելնելով դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությունից, ամբողջ հոդվածի, գլխի, բաժնի կարգավորման համատեքստից, այն նորմատիվ իրավական ակտի դրույթներից, ի կատարումն որի ընդունվել է այդ ակտը, տվյալ նորմատիվ իրավական ակտով սահմանված սկզբունքներից, իսկ այդպիսի սկզբունքներ սահմանված չլինելու դեպքում` տվյալ իրավահարաբերությունը կարգավորող իրավունքի ճյուղի սկզբունքներից»։
Կրկին անգամ վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի այն դրույթը, համաձայն որի՝ «…Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, (…) իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, (…) ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության…», և հաստատված համարելով, որ Ա.Աբրահամյանը կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված դրամը ենթակա է վերադարձման վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, դատարանը գտնում է, որ Արման Աբրահամյանից հօգուտ պետության պետք է բռնագանձել 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։
Այլ խոսքով, դատարանն արձանագրում է, որ օրենսդիրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համատեքստում սահմանել է գույքի բռնագանձման երկու իրավական ռեժիմ՝
- Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքի բռանագանձում, կամ՝
- դրա բացակայության դեպքում՝ դրան համարժեք գույքի բռնագանձում՝ հօգուտ պետության։
Նման պայմաններում, հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 233-րդ հոդվածի դրույթներն առ այն, որ՝ «... 1.1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինն անհապաղ կալանք է դնում Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 103.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված բռնագանձման ենթակա գույքի վրա ...», դատարանն արձանագրում է, որ գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով պետք է 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Արման Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա, որը ենթակա է անհապաղ կատարման ԴԱՀԿ ծառայության միջոցով՝ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգով։ (…)»:
2.3. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
1) ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի նախաքննական և Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում տված ցուցմունքները,
2) Ռադիկ Աբրահամյանի նախաքննական և Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում տված ցուցմունքները,
3. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և բողոքի պատասխանի փաստարկները.
Սույն գործը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
3.1. Ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը ներկայացված բողոքով հայտնել է, որ Դատարանը սխալ հետևության է եկել երբ Արման Աբրահամյանից հօգուտ պետության բռնագանձել է 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք և գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք է դրել Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև դրամական միջոցների վրա:
Բողոքաբերը հայտնել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածը զետեղված է «Քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները» վերնագիրը կրող 6-րդ բաժնում: Հետևաբար, գույքի բռնագանձումը քրեաիրավական ներգործության միջոց է: Եթե հանցագարծության կատարման արդյունքում ստացված գույքն առկա է և այն բարեխիղճ երրորդ անձին վերադրաձնելուց հետո դրան համարժեք գույքը հօգուտ պետության բռնագանձելու վճիռ է կայացվում, ապա ստացվում է, որ այն ոչ թե քրեաիրավական ներգործության այլ միջոց է, որի իմաստը և նպատակը հանցագործության կատարման արդյունքում ստացված գույքը հանցավորի կամ անբարեխիղճ երրորդ անձի մոտ չթողնելը և այն հօգուտ պետության վերցնելը, բռնագանձելն է, այլ պատժատեսակ՝ գույքի բռնագրավում: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ գույքի բռնագրավում կարող է նշանակվել շահադիտական դրդումներով կատարված ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցաքների համար քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում: ՀՀ քերական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածով գույքի բռնագրավում նախատեսված չէ:
Ըստ բողոքաբերի՝ Դատարանը ճիշտ չի մեկնաբանել նաև «Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույք» հասկացությունը: Թեև պաշտպանական կողմի կարծիքով տարադրամի առքն առանց դրա վաճառքի չի կարող դիտվել առանց լիցենզիայի տարադրամի առուվաճառք և համարվել հանցագործություն, այնուամենայնիվ, անգամ որպես այդպիսին ընդունելու դեպքում գույքը ստացվում է ոչ թե հանցագործության կատարման արդյունքում, այլ հանցագործության կատարման ընթացքում՝ տարադրամը համարժեք ՀՀ դրամով փոխանակելու արդյունքում:
Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է մասնակիորեն՝ Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք բռնագանձելու և գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելու մասերով բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 գործով 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի դատավճռը՝ վերացնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույքի բռնագանձումը և գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա դրված արգելանքը և բեկանված մասերով կայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ:
3.2. ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանը վերաքննիչ բողոքում հայտնել է, որ Դատարնի որոշումը՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարի տնօրինման վերաբերյալ օրինական և հիմնավորված չէ:
Բողոքաբերը համադրելով դատական ակտով ամրագրված քրեական գործի փաստական հանգամանքները, այն որ 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը գործով հանդիսանում է հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույք, արձանագրելով այն տնօրինելու դատավարական հիմքը, միաժամանակ փաստել է, որ առակ չեն այն որպես եկամուտ պետությանը չհանձնելու համար սահմանված բացառությունները, այսինքն՝ առկա չեն դատական ծախսերի հատուցման և հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասի հատուցման հարցեր, Դատարանն ուղղակիորեն կատարել է սխալ եզրահանգում և ըստ էության, թեպետ դատական ակտում մեջբերել է հիշյալ կարգավորումները պարունակող քրեադատավարական նորմը, սակայն այն առհասարակ չի կիրառել վիճարկվող հարցի կարգավորման ընթացքում: Այլ խոսքով, ամրագրելով նշված դատավարական կարգավորումը, փաստելով, որ իրեղեն ապացույց հանդիսացող հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքը պետք է որպես եկամուտ հանձնվի պետությանը, միաժամանակ արձանագրելով, որ առկա չեն նշված լուծումը բացառող հանգամանքները, չի պատճառաբանել, թե ինչու նման իմպերատիվ քրեադատավարական կարգավորման պայմաններում, նշված իրեղեն ապացույցը որպես եկամուտ չի հանձնում պետությանը, թեպետ դատավճռում արձանագրել է, որ այն կայացնելուց ի թիվս այլ իրավական նորմերի, ղեկավարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով:
Ըստ բողոքաբերի՝ Ռադիկ Աբրահամյանի կողմից նշված գումարը որդուն փոխանցելու հանգամանքների վերաբերյալ ցուցմունքից չի բխում, որ նա գույքն այլ անձի հանձնելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, քանի որ, ըստ քրեական գործի նյութերի, նա տեղյակ է եղել որդու կողմից արտարժույթի առուվաճառքով զբաղվելու մասին, իսկ նշված գումարը տվյալ տարադրամի փոխանակման կետում չէր կարող հանդիսանալ օրինական շրջանառու միջոց, առանց այն տրամադրելու վերաբերյալ որևէ փաստաթղթային հիմքի առկայության:
Բողոքաբերը նշել է, որ եթե անգամ մի պահ ընդունենք, որ Ռադիկ Աբրահամյանը չէր կարող իմանալ, որ նշված գույքը հնարավոր էր օգտագործվեր հանցավոր նպատակներով /ինչը չի բխում գործի տվյալներից/, ապա այս դեպքում պետք է փաստել, որ Ռադիկ Աբրահամյանի և Արման Աբրահամյանի միջև նշված գումարի վերաբերյալ փաստացի կնքվել է գրավոր ձևը չպահպանված փոխառության պայմանագիր, որպիսի պայմաններում հանձնված գույքի սեփականատերն արդեն իսկ հանդիսացել է հենց Արման Աբրահամյանը, իսկ այս դեպքում տվյալ գույքը իմպերատիվ կարգով կրկին ենթակա է բռնագանձման:
Բողոքաբերը գտել է, որ կոնկրետ դեպքում, վիճարկվող դատական ակտում քննարկվող իրավահարաբերության նկատմամբ պետք է կիրառվեր ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը, որի համաձայն՝ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները դատարանի դատավճռով ուղղվում են դատական ծախսերի հատուցմանը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ եթե հայտնի չէ վնաս կրած անձը, որպես եկամուտ՝ հանձնվում են պետությանը /սույն գործով ինչպես վերը փաստվել է առկա չեն նշված իրեղեն ապացույցը որպես եկամուտ պետությանը չհանձնելու իմպերատիվ պահանջը չկատարելու համար առկա բացառությունները/, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամրագրված օրենսդրական կանոնը:
Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.10.2018 թվականի դատավճիռը՝ իրեղեն ապացույցի տնօրինման վերաբերյալ և գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը հօգուտ պետության բռնագանձել և հանձնել Հայաստանի Հանրապետությանը:
3.3. Ի պատասխան ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքի՝ ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը նշել է, որ ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պնդմանը, թե Ռադիկ Աբրահամյանի կողմից որդուն տված գումարը տվյալ տարադրամի փոխանակման կետում չէր կարող հանդիսանալ օրինական շրջանառու միջոց, առանց այն տրամադրելու վերաբերյալ որևէ փաստաթղթային հիմքի առկայության, ապա պետք է փաստել, որ նշված հանգամանքը նույնպես չէր կարող վկայել այն մասին, որ Ռադիկ Աբրահամյանը գիտեր, կամ կարող էր իմանալ, որ իր կողմից տրված գումարը որդու կողմից օգտագործվելու է հանցավոր նպատակներով: Այսպես, տարադրամի փոխանակման կետում, որի տնօրենն էր հանդիսանում Արման Աբրահամյանը, տեսականորեն և գործնականում կարող էր լինել օրինական շրջանառու միջոց տարադրամի տեսքով և Արման Աբրահամյանը որպես գնորդ, համապատասխան ձևակերպումներ կատարելով կարող էր այդ տարադրամը ձեռք բերել հոր կողմից իրեն հանձնված դրամով, կամ վերջին հաշվով, հոր տված գումարով կարող էր տարադրամ ձեռք բերել այլ փոխանակման կետից և ինչպես առաջին, այնպես էլ երկրորդ դեպքերում Ռադիկ Աբրահամյանին պատկանող գումարը մինչև փոխանակում կատարելը չէր կարող և չպետք է հանդիսանար այդ փոխանակման կետերի օրինական շրջանառու միջոց և Արման Աբրահայմանը նման կերպ վարվելով որևէ օրենք խախտած չէր լինի:
Ըստ Հ.Ավետյանի՝ բողոք բերող անձի այն հետևությունները, թե Ռադիկ Աբրահամյանը գումարը որդուն հանձնելիս գիտեր կամ չէր կարող չիմանալ, որ որդին այդ գումարն օգտագործելու է կամ նախատեսում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, անհիմն ենթադրություններ են, չեն բխում ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությունների ընթացքում գործով ձեռք բերված և պատշաճ դատավարական կարգով հետազոտված ապացույցներց և չեն կարող հիմք հանդիսանալ գործով վկա Ռադիկ Աբրահամյանին քրեական օրենսգրքի իմաստով ոչ բարեխիղճ երրորդ անձ համարելու համար, ուստի վերոգրյալ իրավահարաբերության նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված՝ բարեխիղճ երրորդ անձի վերաբերյալ դրույթը՝ դրանից բխող հետևանքներով:
Հ.Ավետյանը նշել է, որ ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պնդմանը, թե դատարանն իրեղեն ապացույցի մասին որոշում կայացնելիս պետք է ղեկավարվեր և կիրառեր ՀՀ քրեական դատավարարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված դրույթը, որը վերաբերում է հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամին, այլ արժեքներին և մյուս առարկաներին, ապա այն անհիմն է, քանի որ Ռադիկ Աբրահամյանը սեփականատերն է այն դրամի, որը փաստորեն նրա օրինական տիրապետումից դուրս է եկել հանցագործության կամ օրենքով չթույլատրված այլ գործողությունների հետևանքով և հետևաբար տվյալ դեպքում կիրառելի է ՀՀ քրեական դատավարարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված դրույթը, որն էլ փաստորեն իրավացիորեն կիրառել է դատարանը:
4. Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
4.1. Դատախազ Ա.Արամյանը պնդեց իր կողմից ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել: Միևնույն ժամանակ խնդրեց մերժել պաշտպանի կողմից ներկայացված բոոքը:
4.2. Պաշտպան Հ.Ավետյանը պնդեց իր կողմից ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել: Միևնույն ժամանակ խնդրեց մերժել դատախազի կողմից ներկայացված բոոքը:
4.3. Ամբաստանյալ Ա.Աբրահամյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը:
5.Վերաքննիչ դատարանի իրավական վերլուծությունները և պատճառաբանությունները.
5.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ նաև՝ Օրենսգիրք) 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`«Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում»:
Օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»:
5.2. Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրողի բողոքը պետք է մերժել, իսկ պաշտպանի բողոքը պետք է բավարարել` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 դատավճիռը բեկանել և փոփոխել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
5.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք, ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, սույն օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները, իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի, ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության:
2. Սույն օրենսգրքի իմաստով բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, որը գույքն այլ անձի հանձնելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, ինչպես նաև այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով:
3. Այն դեպքում, երբ տուժողի և բարեխիղճ երրորդ անձի միջև առկա է վեճ բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ, այդ գույքի բռնագանձում կարող է կատարվել քաղաքացիական դատավարության կարգով:
4. Սույն հոդվածի, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի այլ հոդվածներով նախատեսված դեպքերում նաև այդ հոդվածների իմաստով գույք են համարվում ցանկացած տեսակի նյութական բարիքները, քաղաքացիական իրավունքի շարժական կամ անշարժ օբյեկտները, ներառյալ` ֆինանսական (դրամական) միջոցները, արժեթղթերը և գույքային իրավունքները, գույքային իրավունքները կամ շահերը հավաստող փաստաթղթերը կամ այլ միջոցները, գույքից ստացված կամ դրա նկատմամբ հաշվեգրվող տոկոսները, շահութաբաժինները կամ այլ եկամուտները, ինչպես նաև հարակից և արտոնագրային իրավունքները>> :
5.4. Քննարկվող հոդվածի վերլուծությունից հետևում է, որ դրանում հստակ թվարկված են բռնագանձման ենթակա գույքի տեսակները, դրանք են մասնավորապես՝
1) հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը,
2) 1-ին կետում նշված գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները,
3) այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք,
4) ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները,
5) քրեական օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները,
6) վերոնշյալ կետերում թվարկված գույքի բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի:
5.5. Վերոգրյալ նորմից նաև հետևում է, որ թվարկված գույքի բռնագանձման նպատակը հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքը հանցանք կատարած անձից հետ վերցնելն է, ինչի դեպքում նրա սեփականության իրավունքի սահմանափակում տեղի չի ունենում, քանի որ խոսքը բացառապես անօրինական (հանցավոր) ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին է: Միայն այն դեպքում է թույլատրվում հանցավորին պատկանող օրինական գույքը բռնագանձել, եթե հանցավոր ծագում ունեցող գույքը փաստացի առկա չէ (ոչնչացվել է, թաքցվել է և այլն): Սակայն այդ դեպքում պետք է հստակ ապացուցել, թե հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքը որն է և ինչ արժեքի է, որպեսզի դրա բացակայության դեպքում դրա համարժեքի բռնագանձումը հնարավոր լինի իրականացնել:
5.6. Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ եթե առկա է կոնկրետ դեպքում հանցավոր նպատակներով օգտագործած գույքը, որը սակայն հնարավոր չէ բռնագանձել, քանի որ առկա է այդ գույքի օրինական տիրապետող կամ սեփականատեր և այն ենթակա է վերադարձման նրան, ապա հնարավոր է հանցավորից որևէ գույք բռնագանձել, եթե կապացուցվի, որ այդ օրինական գույքի հանցավոր ճանապարհով կամ նպատակներով օգտագործումից նա ստացել է օգուտներ, որը պետք է նրանից վերցնել:
5.7 Քննարկվող ինստիտուտի կիրառման տեսանկյունից էական նշանակություն ունի նաև այն հանցագործությունը, որի կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ենթակա է կիրառման գույքի բռնագանձումը, քանի որ հաճախ հենց հանցակազմի նկարագրությունից է պարզ դառնում, թե ինչ գույքի բռնագանձման մասին կարող է խոսք լինել: Սակայն միայն հանցակազմով չի սահմանափակվում բռնագանձման ենթակա գույքի որոշման հարցը, այն կարող է լինել նաև այլ գույք, որն այս կամ այն կերպ կարող է կապված լինել հանցագործության հետ և ունենալ հենց անօրինական (հանցավոր) ծագում և դրա ուժով անհրաժեշտություն առաջանա այն բռնագանձել: Բոլոր դեպքում նպատակը մեկն է՝ հանցավորին չպետք է հնարավորություն տալ տիրապետել, օգտագործել հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքը կամ օգտվել դրա պտուղներից, միաժամանակ ապահովելով հանցավոր գույքի դուրս բերումը քաղաքացիական շրջանառությունից:
5.8. Անդրադառնալով սույն քրեական գործին և վերոգրյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով բողոքարկված դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, որն արտահայտվել է նրանում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի դրույթները սխալ է կիրառել կոնկրետ փաստերի նկատմամբ:
5.9. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի վերլուծությունից հետևում է, որ դատարանը փաստացի հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալը հանդես է եկել ընդամենը որպես միջնորդ, երբ ԱՄՆ դոլարը վերածել է ՀՀ դրամի, որպիսի պայմաններում ակնհայտ է, որ առկա է եղել օրինական գույք երկու կողմից էլ, որը ամբաստանյալը փոխանակել է և ըստ այդմ կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածով նախատեսված արարք: Ասվածը, սակայն չի նշանակում է, որ ամբաստանյալը այդ հանցավոր գործունեության արդյունքում ուղղակի ստացել է գույք, քանի որ այս դեպքում ապացուցված է, որ գույքը, որի հետ գործարք է կատարել ամբաստանյալը, օրինական է և այն ինքը ձեռք չի բերել: Մի կողմից այդ գույքը պատկանում է Ա.Գևորգյանին, իսկ մյուս կողմից՝ Ռադիկ Աբրահամյանին, հետևաբար անհասկանալի է, թե դատարանն ինչպես է հաստատված համարել վերոնշյալ անձանց օրինական գույքի հանցագործության արդյունքում ուղղակի ստանալու հանգամանքը, որից հետո դիտել, որ այն բացակայում է, ուստի անհրաժեշտ է դրա արժեքի չափով բռնագանձում տարածել ամբաստանյալի անձնական գույքից:
5.10. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքերից առերևույթ հետևում է, որ ամբաստանյալի կատարած հանցագործությամբ ուղղակի գույք չի առաջացել, ուստի դրա բացակայության դեպքում դրա արժեքի չափով գույքի վրա բռնագանձում տարածելու մասին դատարանի հետևությունը հիմնավոր չէ: Այլ կերպ ասած՝ ամբաստանյալը երկու անձանց օրինական գույքը պարզապես փոխանակել է, որպիսի պայմաններում անհիմն են այն պնդումները, թե դրա արդյունքում ամբաստանյալը ձեռք է բերել գույք. այդ հետևությունը կլիներ իրավաչափ, եթե ամբաստանյալն իրեն պատկանող գույքը մտցներ շրջանառության մեջ, դրա արդյունքում ձեռք բերեր գույք:
5.11. Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ անհիմն է նաև 40.000 ԱՄՆ դոլարի բացակայության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը, քանի որ այդ գույքն առկա է փաստացի և, որի վրա օրենքի ուժով չի կարող տարածվել բռնագանձում, ուստի դրա բացակայության մասին հետևությունը՝ գույք բռնագանձելու նպատակով, չի բխում 103.1-րդ հոդվածից: Դա հնարավոր է այն դեպքում, երբ հիմնավորվում է գույքի հանցավոր ճանապարհով ստացված լինելը և դրա փաստացի բացակայությունը, մինչդեռ այս դեպքում դատարանը հաստատված է համարել, որ գույքն ունի օրինական ծագում և սեփականատեր, իսկ ամբաստանյալը պարզապես ուրիշի օրինական գույքի հետ կատարել է անօրինական գործարք, սակայն դա չի նշանակում, որ այդ գույքը դարձավ հանցագործության արդյունքում ուղղակի ստացված գույք: Այն պարզապես դարձավ հանցավոր նպատակով օգտագործած գույք, որից ամբաստանյալը փաստացի օգուտ չի ստացել, թերևս գործով չի հաստատվել նման հանգամանք: Մինչդեռ, ինչպես նշվեց վերևում՝ 103.1-րդ հոդվածի իրավակարգավորման նպատակն այն է, որպեսզի հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքը վերցվի հանցավորից, որպեսզի վերջինը չկարողանա օգտվել հանցավոր գործունեության պտուղներից:
5.12. Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույքի բռնագանձում տարածելու և գույքի բռնագանձումը ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված չեն:
5.13. Ամփոփելով վերոնշյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի ոչ ճիշտ կիրառում, այսինքն՝ թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված նյութական իրավունքի խախտում, ինչը հիմք է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի հիման վրա առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու համար:
5.14. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պետք է վերացնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույքի բռնագանձումը և գույքի բռնագանձումը ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելը:
6. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 361.1-րդ, 394-395-րդ, 397-րդ, 402-րդ, 412-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 դատավճիռը բեկանել և փոփոխել:
Վերացնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույքի բռնագանձումը և գույքի բռնագանձումը ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելը:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
Ն Ա Խ Ա Գ Ա Հ Ո Ղ Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր՝ Ս.Մ Ա Ր Ա Բ Յ Ա Ն
Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Ն Ե Ր՝ Ս.Հ Ա Մ Բ Ա Ր Ձ ՈՒ Մ Յ Ա Ն
Տ.Ս Ա Հ Ա Կ Յ Ա Ն
•ործ ԵԿԴ/0007/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը
Նախա•ահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի
քարտուղարությամբ` Գեոր•ի Սար•սյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Արամ Արամյանի
պաշտպան` Հրանտ Ավետյանի
2017 թվականի օ•ոստոսի 29-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի`
Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ծնված 13.11.1975 թվականին, Երևան քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին 5 անձ, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է ք.Երևան, Պուշկինի 40-րդ շենքի 77-րդ բնակարանում:
Արման Ռադիկի Աբրահամյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով թիվ 58204415 քրեական •ործը հարուցելու մասին:
2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 58204415 քրեական •ործով Արման Ռադիկի Աբրահամյանին որպես մեղադրյալ ներ•րավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա 2010 թվականից հանդիսանալով արտաժյութի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օ•տվելով •ործոինեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի •ործունեության վայրիª Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական •ումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամոբ ՙԵ•եր՚ որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Գևոր•յանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ:
2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 58204415 քրեական •ործով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորա•րություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ:
2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 58204415 քրեական •ործով 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին:
2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 58204415 քրեական •ործով որոշման 1-2 կետեչում նշվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ 23.03.2015 թվականի արձանա•րությունը և ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունները ապացույց ճանաչելու մասին:
2017 թվականի հունվարի 16-ին քրեական •ործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Ապացույցների հետազոտում և •նահատում.
Ամբաստանյալ` Արման Ռադիկի Աբրահամյանը ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ նշված •ումարը եղել է իր հոր •ումարը և տարադրամի փոփոխման տատանումից զերծ մնալովª ինքը այդ •ումարը տարադրամի փոխանակման կետում չի կարողացել •նել և այդ ժամանակ զան•ահարել է Արթուրի զան•ելուց հետո ինքը որոշել է այդ •ումարը Արթուրից վերցնել և ետ վերադարձնել իր հորը, սակայն այդ պահին իրենց այցելել է Ազ•ային անվտան•ության աշխատակիցները և չի ստացվել ոչինչ: Ինքը իր արարքում հանցա•ործություն չի տեսնում: Ինքը հանդիսանում է տարադրամի փոխանակման կետի տնօրեն և ունեցել է երկու աշխատողª Լևոնը և Անահիտը: Գումարը իրեն տվել է իր հայրը որպեսզի փոխանակի: Իր տարադրամի կետում ինքը 40.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք •ումար չի կարողացել •նել և Արթուրի զան•եը հարմար առիթ է եղել ձեռքբերելու: Նախաքննական ցուցմունքը հապարակվելուց հետո հայտնեց, որ անցել է երկու տարի և շատ բան չի հիշում, թե այդ պահին ինչ է տեղի ունեցել:
Ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած արարքը հիմնավորվել է նաև հետևյալ ապացույցներով.
Վկա Ռադիկ Աբրահամյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ հանդիսանում է ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի հայրը: Հայտնեց, որ դոլարի կուրսի տատանումներ են տեղի ունեցել և կորուստ չունենալու համար իր կողմից խնայած անձնական •ումարը տվել է իր տղային որպեսզի դրամը վերածի դոլարի, սակայն իր տղան •ումարը հետ չի վերադարձնել իր ասելով, որը այդ փոխանականման ժամանակ բռնել և առ•րավել են: Հայտնեց, որ 10 տարուց ավել իր տղան զբաղվում է արտարժույթի վաճառքով և այն •տնվել է Պարոնյանի փողոցի վրա: Ինքը իր որդուն տվել է 19.000.000 ՀՀ դրամ •ումար: Իր որդին •ումարի փոխանակումից հետո պետք է այդ •ումարը վերադարձներ իրեն: Հայտնեց, որ իր տղան փոխանակումը պետք է իրականացնի ձևակերպումով:
Վկա Կարեն Խուդոյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է ՙԵ•եր՚ ՍՊ ընկերությունում որպես մենեջեր: Հայտնեց, որ •ումար են ունեցել փոխանակելու և իր տնօրենը իրեն ասել է, թե որտեղ և ում մոտ •նա և ինքը 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումար փոխանակել է: Ինքը զան•ահարել է ամբաստանյալի հեռախոսահամարին որպեսզի խանութից դուրս •ա և այդտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը: Ինքը օ•տա•ործել է 091-63-09-90, իսկ Արթուր Գևոր•յանը օ•տա•ործել է 091-43-58-18: Ինքը ամբաստանյալին տեսել է միայն այդ օրը: Գումարի փոխանակման •ումարի չափը ինքը չի հիշում, քանի որ երկար ժամանակ է անցել: Ինքը եղել է իր 75 075 համարանիշի ավտոմեքենայով, սակայն իր որ ավտոմեքենայով չի հիշում, քանի որ մի տարվա մեջ երեք ավտոմեքենա է փոխել: Իրենք չեն կարողացել հաշվել •ումարը, քանի որ ազ•ային անվտան•ության ծառայողները արդեն իրենց են մոտեցել:
Նախաքննական ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո վկա Կարեն Խուդոյանը հայտնեց, որ ցուցմունքը համապատասխանում է իրականությանը և փոխանակման ժամանակ որևէ փաստաթուղթ չի տրամադրվել և ինքը ան•ամ չի իմացել, որ դա •ործարք է:
Վկա Արթուր Գևոր•յանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ հանդիսանում է ՙԵ•եր՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն: Հայտնեց, որ ամբաստանյալին ճանաչում է շուտվանից և կատարել են •ումարի փոխանակում: Վերջին ան•ամ իրեն պետք է եղել •ումար փոխանակել և իր աշխատողըª Կարենը մի քանի բանկ է այցելել և •ումարի փոխանակման հետ կապված ամեն տեղ մի խնդիր առաջացրել են: Այդ ժամանակ ինքը հիշել է Արմանի մասին և զան•ահարել է նրան ու հարցրել է •ումար կարող է փոխանակել, թե ոչ և նա էլ պատասխանել է, որ կարող է: Կարենին բռնել են այդ փոխանակման ժամանակ: Իրեն հաշվապահական ձևակերպումների համար պետք է եղել դրամ: Ինքը երբ փոխանակում է կատարել մտել է նրա մոտ և նա փոխանակման ժամանակ իրեն տվել է անդորա•իր:
Նախաքննական ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո վկա Արթուր Գևոր•յանը հայտնեց, որ հրապարակված ցուցմունքը համապատասխանում է իրականությանը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչվածª 2015 թվաանի մարտի 23-ին առանց համապատասխան լիցենզիայի տեղի ունեցած արտարժույթի փոխանակման ձևով առուվաճառքի արդյունքում Արման Աբրահամյանի կողմից ձեռք բերված 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարով, որը նա 18.980.000 ՀՀ դրամով •նել է Կարեն Խուդոյանիցª 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով:
Ապացույց ճանաչվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ ՀՀ ԱԱԾ Երևանի քաղաքային վաչության աշխատակիցների կողմից 2015 թվականի մարտի 23-ին կազմված արձանա•րությունով, որով ամրա•րվել է, որ նյութերի նախապատրաստման ընթացքում Արման Աբրահամյանը ներկայացրել է ՙԵ•եր՚ խանութի տարբերանշանով սպիտակ •ույնի մեկ հատ պոլիէթիլենային տոպրակ, ոոում առկա է եղել 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 100 դոլար արժողությամբ թղթադրամներով, իսկ Կարեն Խուդոյանը ներկայացրել է 18.980.000 ՀՀ դրամ •ումարª 900 հատ 20.000 դրամ և 98 հատ 10.000 դրամ արժողությամբ թղթադրամներով: Ներկայացված •ումարի կապակցությամբ երկուսն էլ հայտարարել են, որ այն •ոյացել է Ա.Աբրահամյանի կողմից 18.980.000 ՀՀ դրամով Կ.Խուդոյանի մոտ եղած 40.000 ԱՄՆ դոլարը փոխանակելու արդյունքում:
Ապացույց ճանաչվածª ՀՀ կենտրոնական բանկից ստացված ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվություններով, որոնցում ներառված են ինչպես դրամակղային մուտքերն ու ելքերը, այնպես էլ տվյալ օրերին արտարժույթի առուվաճառքի •ործարքները: Հիշյալ ֆիսկալային հաշվետվության համաձայն, դրանում ներառված չէ 2015 թվականի մարտի 23-ին տեղի ունեցած •ործարքը, որի արդյունքում փոխանակման կետի տնօրեն Արման Աբրահամյանը 18.980.000 ՀՀ դրամով Կարեն խուդոյանից •նել է 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով: Բացի այդ, հաշվետվությամբ ամրա•րվել է, որ վերը նշված •ոծարքի օրը փոխանակման կետի դրամարկղում ելքա•րված և մուտքա•րված •ումարի չափը չի հասել 18.980.000 ՀՀ դրամի, այսինքն փոխանակման կետը հնարավորություն չի ունեցել այդ օրը •նելու 40.000 ԱՄՆ դոլար:
Դատարանը •տնում է, որ մտացածին են և սույն դատավճռի հիմքում որպես ապացույց չպետք է դնել ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյան դատական քննության և նախնական քննության ընթացքում տված ցուցմունքների մի մասը, քանի որ ամբաստանյալի այդ ցուցմունքները հերքվում են վկաներ Արթուր Գևոր•յանի, Ռադիկ Աբրահամյանի, Կարեն Խուդոյանի ցուցմունքներով, իրեղեն ապացույց ճանաչվածª 2015 թվականի մարտի 23-ին առանց համապատասխան լիցենզիայի տեղի ունեցած արտարժույթի փոխանակման ձևով առուվաճառքի արդյունքում Արման Աբրահամյանի կողմից ձեռք բերված 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարով, որը նա 18.980.000 ՀՀ դրամով •նել է Կարեն Խուդոյանիցª 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով, ապացույց ճանաչվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ ՀՀ ԱԱԾ Երևանի քաղաքային վաչության աշխատակիցների կողմից 2015 թվականի մարտի 23-ին կազմված արձանա•րությունով, որով ամրա•րվել է, որ նյութերի նախապատրաստման ընթացքում Արման Աբրահամյանը ներկայացրել է ՙԵ•եր՚ խանութի տարբերանշանով սպիտակ •ույնի մեկ հատ պոլիէթիլենային տոպրակ, որում առկա է եղել 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 100 դոլար արժողությամբ թղթադրամներով, իսկ Կարեն Խուդոյանը ներկայացրել է 18.980.000 ՀՀ դրամ •ումարª 900 հատ 20.000 դրամ և 98 հատ 10.000 դրամ արժողությամբ թղթադրամներով: Ներկայացված •ումարի կապակցությամբ երկուսն էլ հայտարարել են, որ այն •ոյացել է Ա.Աբրահամյանի կողմից 18.980.000 ՀՀ դրամով Կ.Խուդոյանի մոտ եղած 40.000 ԱՄՆ դոլարը փոխանակելու արդյունքում և ապացույց ճանաչվածª ՀՀ կենտրոնական բանկից ստացված ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվություններով, որոնցում ներառված են ինչպես դրամակղային մուտքերն ու ելքերը, այնպես էլ տվյալ օրերին արտարժույթի առուվաճառքի •ործարքները: Հիշյալ ֆիսկալային հաշվետվության համաձայն, դրանում ներառված չէ 2015 թվականի մարտի 23-ին տեղի ունեցած •ործարքը, որի արդյունքում փոխանակման կետի տնօրեն Արման Աբրահամյանը 18.980.000 ՀՀ դրամով Կարեն Խուդոյանից •նել է 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով: Բացի այդ, հաշվետվությամբ ամրա•րվել է, որ վերը նշված •ործարքի օրը փոխանակման կետի դրամարկղում ելքա•րված և մուտքա•րված •ումարի չափը չի հասել 18.980.000 ՀՀ դրամի, այսինքն փոխանակման կետը հնարավորություն չի ունեցել այդ օրը •նելու 40.000 ԱՄՆ դոլար: Ավելին` ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի նախնական քննության ընթացքում տված ցուցմունքը և դատարանում տված ցուցմունքները հակասական են, ինչը նույնպես վկայում է այն մասին, որ ամբաստանյալը յուրաքանչյուր դեպքում փորձել է խուսափել իրականությունը ներկայացնելուց` մոռանալով նախորդ ցուցմունքը: Հետևապես` Դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի ցուցմունքներն արժանահավատ չեն և հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակ:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերո•րյալ թույլատրելի և արժանահավատ ապացույցների համադրման և •նահատման արդյունքում Դատարանը •ալիս է այն եզրահան•ման, որ չնայած ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանը 2010 թվականից հանդիսացել է արտաժյութի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/, սակայն շահադիտական նպատակով օ•տվելով •ործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի •ործունեության վայրիª Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր հոր Ռադիկ Աբրահամյանի անձնական •ումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով առանց վերջինիս իմացությանª ՙԵ•եր՚ որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Գևոր•յանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցներիկողմից:
Ապացուցված է Արման Ռադիկի Աբրահամյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ:
Դատարանը հաստատված համարելով Արման Ռադիկի Աբրահամյանին ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը և անդրադառնալով դրանով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին, փաստում է հետևյալը`
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
ՙՈչ մեծ ծանրության հանցա•ործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենս•րքով նախատեսված առավելա•ույն պատիժը չի •երազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը (...)՚։
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
ՙԱնձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) 2 տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը։ Տևող հանցա•ործության դեպքում վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է արարքը դադարելու, իսկ շարունակվող հանցա•ործության դեպքում` վերջին արարքը կատարելու պահի:
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելը անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք: Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի դիսպոզիցիայի վերլուծությունից բխում է, որ այն նկարա•րում է դիտավորյալ հանցա•ործություն, իսկ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կալանք երկուսից երեք ամիս ժամկետով, որը չի •երազանցում երկու տարին, ուստի տվյալ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործությունների թվին, հետևաբար, այն կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, քանի որ հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից անցել է երկու տարի:
Ըստ •ործով հաստատված տվյալների՝ ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղսա•րված, քրեական օրենքով ար•ելված արարքը կատարվել և ավարտվել է 2015թ. մարտի 23-ին և մինչև սույն դատավճիռը կայացնելը ամբաստանյալին՝ օրենքով սահմանված կար•ով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետի ընթացքը չի ընդհատվել, չի կասեցվել:
Այլ խոսքով, նշված՝ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն Ա.Աբրահամյանին վերա•րվող՝ ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործության համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն ամբաստանյալի համար լրացել են` դրա կատարումից 2 տարի անցնելու հիմքով:
Հետևաբար, դատարանն արձանա•րում է, որ Ա.Աբրահամյանին պետք է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա•ործության կատարման մեջ և նրան պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից` վերը շարադրված հիմնավորումներով:
Լուծելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 119-րդ հոդվածով` դատարանը •տնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարըª պետք է վերադարձնել վկա Ռադիկի Աբրահամյանին:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին կայացված այլ ապացույց ճանաչված որոշման 1-2-րդ կետերում նշվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ 23.03.2015թ. արձանա•րությունը և ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունները պետք է թողնել քրեական •ործի նյութերին կցված դրա պահվելու ամբողջ ժամանակաշրջանում:
Դատարանը •տնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մաuի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսերը դատարանի նախաձեռնությամբ ամբաստանյալից ենթակա չէ բռնա•անձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական •ործով չկա, Բռնա•անձման ենթակա չեն նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-6-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը, քանի որ մասի 6-րդ կետով նախատեսված ծախս սույն քրեական •ործով առկա չէ, իսկ 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ և 5-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերի վերաբերյալ տվյալները բացակայում են: Ավելին` նման պահանջ դատարանին չի ներկայացվել:
Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 357-360, 365, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց`
Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա•ործության կատարման մեջ և նույն օրենս•րքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարըª վերադարձնել վկա Ռադիկի Աբրահամյանին:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին կայացված այլ ապացույց ճանաչված որոշման 1-2-րդ կետերում նշվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ 23.03.2015թ. արձանա•րությունը և ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունները թողնել քրեական •ործի նյութերին կցված դրա պահվելու ամբողջ ժամանակաշրջանում:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Սույն դատավճիռը վերաքննության կար•ով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկ ամսվա ընթացքում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը
Նախա•ահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի
քարտուղարությամբ` Գեոր•ի Սար•սյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Արամ Արամյանի
պաշտպան` Հրանտ Ավետյանի
2017 թվականի օ•ոստոսի 29-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի`
Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ծնված 13.11.1975 թվականին, Երևան քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին 5 անձ, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է ք.Երևան, Պուշկինի 40-րդ շենքի 77-րդ բնակարանում:
Արման Ռադիկի Աբրահամյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով թիվ 58204415 քրեական •ործը հարուցելու մասին:
2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 58204415 քրեական •ործով Արման Ռադիկի Աբրահամյանին որպես մեղադրյալ ներ•րավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա 2010 թվականից հանդիսանալով արտաժյութի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օ•տվելով •ործոինեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի •ործունեության վայրիª Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական •ումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամոբ ՙԵ•եր՚ որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Գևոր•յանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ:
2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 58204415 քրեական •ործով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորա•րություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ:
2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 58204415 քրեական •ործով 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին:
2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 58204415 քրեական •ործով որոշման 1-2 կետեչում նշվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ 23.03.2015 թվականի արձանա•րությունը և ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունները ապացույց ճանաչելու մասին:
2017 թվականի հունվարի 16-ին քրեական •ործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Ապացույցների հետազոտում և •նահատում.
Ամբաստանյալ` Արման Ռադիկի Աբրահամյանը ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ նշված •ումարը եղել է իր հոր •ումարը և տարադրամի փոփոխման տատանումից զերծ մնալովª ինքը այդ •ումարը տարադրամի փոխանակման կետում չի կարողացել •նել և այդ ժամանակ զան•ահարել է Արթուրի զան•ելուց հետո ինքը որոշել է այդ •ումարը Արթուրից վերցնել և ետ վերադարձնել իր հորը, սակայն այդ պահին իրենց այցելել է Ազ•ային անվտան•ության աշխատակիցները և չի ստացվել ոչինչ: Ինքը իր արարքում հանցա•ործություն չի տեսնում: Ինքը հանդիսանում է տարադրամի փոխանակման կետի տնօրեն և ունեցել է երկու աշխատողª Լևոնը և Անահիտը: Գումարը իրեն տվել է իր հայրը որպեսզի փոխանակի: Իր տարադրամի կետում ինքը 40.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք •ումար չի կարողացել •նել և Արթուրի զան•եը հարմար առիթ է եղել ձեռքբերելու: Նախաքննական ցուցմունքը հապարակվելուց հետո հայտնեց, որ անցել է երկու տարի և շատ բան չի հիշում, թե այդ պահին ինչ է տեղի ունեցել:
Ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած արարքը հիմնավորվել է նաև հետևյալ ապացույցներով.
Վկա Ռադիկ Աբրահամյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ հանդիսանում է ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի հայրը: Հայտնեց, որ դոլարի կուրսի տատանումներ են տեղի ունեցել և կորուստ չունենալու համար իր կողմից խնայած անձնական •ումարը տվել է իր տղային որպեսզի դրամը վերածի դոլարի, սակայն իր տղան •ումարը հետ չի վերադարձնել իր ասելով, որը այդ փոխանականման ժամանակ բռնել և առ•րավել են: Հայտնեց, որ 10 տարուց ավել իր տղան զբաղվում է արտարժույթի վաճառքով և այն •տնվել է Պարոնյանի փողոցի վրա: Ինքը իր որդուն տվել է 19.000.000 ՀՀ դրամ •ումար: Իր որդին •ումարի փոխանակումից հետո պետք է այդ •ումարը վերադարձներ իրեն: Հայտնեց, որ իր տղան փոխանակումը պետք է իրականացնի ձևակերպումով:
Վկա Կարեն Խուդոյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է ՙԵ•եր՚ ՍՊ ընկերությունում որպես մենեջեր: Հայտնեց, որ •ումար են ունեցել փոխանակելու և իր տնօրենը իրեն ասել է, թե որտեղ և ում մոտ •նա և ինքը 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումար փոխանակել է: Ինքը զան•ահարել է ամբաստանյալի հեռախոսահամարին որպեսզի խանութից դուրս •ա և այդտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը: Ինքը օ•տա•ործել է 091-63-09-90, իսկ Արթուր Գևոր•յանը օ•տա•ործել է 091-43-58-18: Ինքը ամբաստանյալին տեսել է միայն այդ օրը: Գումարի փոխանակման •ումարի չափը ինքը չի հիշում, քանի որ երկար ժամանակ է անցել: Ինքը եղել է իր 75 075 համարանիշի ավտոմեքենայով, սակայն իր որ ավտոմեքենայով չի հիշում, քանի որ մի տարվա մեջ երեք ավտոմեքենա է փոխել: Իրենք չեն կարողացել հաշվել •ումարը, քանի որ ազ•ային անվտան•ության ծառայողները արդեն իրենց են մոտեցել:
Նախաքննական ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո վկա Կարեն Խուդոյանը հայտնեց, որ ցուցմունքը համապատասխանում է իրականությանը և փոխանակման ժամանակ որևէ փաստաթուղթ չի տրամադրվել և ինքը ան•ամ չի իմացել, որ դա •ործարք է:
Վկա Արթուր Գևոր•յանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ հանդիսանում է ՙԵ•եր՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն: Հայտնեց, որ ամբաստանյալին ճանաչում է շուտվանից և կատարել են •ումարի փոխանակում: Վերջին ան•ամ իրեն պետք է եղել •ումար փոխանակել և իր աշխատողըª Կարենը մի քանի բանկ է այցելել և •ումարի փոխանակման հետ կապված ամեն տեղ մի խնդիր առաջացրել են: Այդ ժամանակ ինքը հիշել է Արմանի մասին և զան•ահարել է նրան ու հարցրել է •ումար կարող է փոխանակել, թե ոչ և նա էլ պատասխանել է, որ կարող է: Կարենին բռնել են այդ փոխանակման ժամանակ: Իրեն հաշվապահական ձևակերպումների համար պետք է եղել դրամ: Ինքը երբ փոխանակում է կատարել մտել է նրա մոտ և նա փոխանակման ժամանակ իրեն տվել է անդորա•իր:
Նախաքննական ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո վկա Արթուր Գևոր•յանը հայտնեց, որ հրապարակված ցուցմունքը համապատասխանում է իրականությանը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչվածª 2015 թվաանի մարտի 23-ին առանց համապատասխան լիցենզիայի տեղի ունեցած արտարժույթի փոխանակման ձևով առուվաճառքի արդյունքում Արման Աբրահամյանի կողմից ձեռք բերված 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարով, որը նա 18.980.000 ՀՀ դրամով •նել է Կարեն Խուդոյանիցª 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով:
Ապացույց ճանաչվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ ՀՀ ԱԱԾ Երևանի քաղաքային վաչության աշխատակիցների կողմից 2015 թվականի մարտի 23-ին կազմված արձանա•րությունով, որով ամրա•րվել է, որ նյութերի նախապատրաստման ընթացքում Արման Աբրահամյանը ներկայացրել է ՙԵ•եր՚ խանութի տարբերանշանով սպիտակ •ույնի մեկ հատ պոլիէթիլենային տոպրակ, ոոում առկա է եղել 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 100 դոլար արժողությամբ թղթադրամներով, իսկ Կարեն Խուդոյանը ներկայացրել է 18.980.000 ՀՀ դրամ •ումարª 900 հատ 20.000 դրամ և 98 հատ 10.000 դրամ արժողությամբ թղթադրամներով: Ներկայացված •ումարի կապակցությամբ երկուսն էլ հայտարարել են, որ այն •ոյացել է Ա.Աբրահամյանի կողմից 18.980.000 ՀՀ դրամով Կ.Խուդոյանի մոտ եղած 40.000 ԱՄՆ դոլարը փոխանակելու արդյունքում:
Ապացույց ճանաչվածª ՀՀ կենտրոնական բանկից ստացված ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվություններով, որոնցում ներառված են ինչպես դրամակղային մուտքերն ու ելքերը, այնպես էլ տվյալ օրերին արտարժույթի առուվաճառքի •ործարքները: Հիշյալ ֆիսկալային հաշվետվության համաձայն, դրանում ներառված չէ 2015 թվականի մարտի 23-ին տեղի ունեցած •ործարքը, որի արդյունքում փոխանակման կետի տնօրեն Արման Աբրահամյանը 18.980.000 ՀՀ դրամով Կարեն խուդոյանից •նել է 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով: Բացի այդ, հաշվետվությամբ ամրա•րվել է, որ վերը նշված •ոծարքի օրը փոխանակման կետի դրամարկղում ելքա•րված և մուտքա•րված •ումարի չափը չի հասել 18.980.000 ՀՀ դրամի, այսինքն փոխանակման կետը հնարավորություն չի ունեցել այդ օրը •նելու 40.000 ԱՄՆ դոլար:
Դատարանը •տնում է, որ մտացածին են և սույն դատավճռի հիմքում որպես ապացույց չպետք է դնել ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյան դատական քննության և նախնական քննության ընթացքում տված ցուցմունքների մի մասը, քանի որ ամբաստանյալի այդ ցուցմունքները հերքվում են վկաներ Արթուր Գևոր•յանի, Ռադիկ Աբրահամյանի, Կարեն Խուդոյանի ցուցմունքներով, իրեղեն ապացույց ճանաչվածª 2015 թվականի մարտի 23-ին առանց համապատասխան լիցենզիայի տեղի ունեցած արտարժույթի փոխանակման ձևով առուվաճառքի արդյունքում Արման Աբրահամյանի կողմից ձեռք բերված 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարով, որը նա 18.980.000 ՀՀ դրամով •նել է Կարեն Խուդոյանիցª 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով, ապացույց ճանաչվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ ՀՀ ԱԱԾ Երևանի քաղաքային վաչության աշխատակիցների կողմից 2015 թվականի մարտի 23-ին կազմված արձանա•րությունով, որով ամրա•րվել է, որ նյութերի նախապատրաստման ընթացքում Արման Աբրահամյանը ներկայացրել է ՙԵ•եր՚ խանութի տարբերանշանով սպիտակ •ույնի մեկ հատ պոլիէթիլենային տոպրակ, որում առկա է եղել 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 100 դոլար արժողությամբ թղթադրամներով, իսկ Կարեն Խուդոյանը ներկայացրել է 18.980.000 ՀՀ դրամ •ումարª 900 հատ 20.000 դրամ և 98 հատ 10.000 դրամ արժողությամբ թղթադրամներով: Ներկայացված •ումարի կապակցությամբ երկուսն էլ հայտարարել են, որ այն •ոյացել է Ա.Աբրահամյանի կողմից 18.980.000 ՀՀ դրամով Կ.Խուդոյանի մոտ եղած 40.000 ԱՄՆ դոլարը փոխանակելու արդյունքում և ապացույց ճանաչվածª ՀՀ կենտրոնական բանկից ստացված ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվություններով, որոնցում ներառված են ինչպես դրամակղային մուտքերն ու ելքերը, այնպես էլ տվյալ օրերին արտարժույթի առուվաճառքի •ործարքները: Հիշյալ ֆիսկալային հաշվետվության համաձայն, դրանում ներառված չէ 2015 թվականի մարտի 23-ին տեղի ունեցած •ործարքը, որի արդյունքում փոխանակման կետի տնօրեն Արման Աբրահամյանը 18.980.000 ՀՀ դրամով Կարեն Խուդոյանից •նել է 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով: Բացի այդ, հաշվետվությամբ ամրա•րվել է, որ վերը նշված •ործարքի օրը փոխանակման կետի դրամարկղում ելքա•րված և մուտքա•րված •ումարի չափը չի հասել 18.980.000 ՀՀ դրամի, այսինքն փոխանակման կետը հնարավորություն չի ունեցել այդ օրը •նելու 40.000 ԱՄՆ դոլար: Ավելին` ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի նախնական քննության ընթացքում տված ցուցմունքը և դատարանում տված ցուցմունքները հակասական են, ինչը նույնպես վկայում է այն մասին, որ ամբաստանյալը յուրաքանչյուր դեպքում փորձել է խուսափել իրականությունը ներկայացնելուց` մոռանալով նախորդ ցուցմունքը: Հետևապես` Դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի ցուցմունքներն արժանահավատ չեն և հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակ:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերո•րյալ թույլատրելի և արժանահավատ ապացույցների համադրման և •նահատման արդյունքում Դատարանը •ալիս է այն եզրահան•ման, որ չնայած ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանը 2010 թվականից հանդիսացել է արտաժյութի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/, սակայն շահադիտական նպատակով օ•տվելով •ործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի •ործունեության վայրիª Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր հոր Ռադիկ Աբրահամյանի անձնական •ումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով առանց վերջինիս իմացությանª ՙԵ•եր՚ որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Գևոր•յանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցներիկողմից:
Ապացուցված է Արման Ռադիկի Աբրահամյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ:
Դատարանը հաստատված համարելով Արման Ռադիկի Աբրահամյանին ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը և անդրադառնալով դրանով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին, փաստում է հետևյալը`
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
ՙՈչ մեծ ծանրության հանցա•ործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենս•րքով նախատեսված առավելա•ույն պատիժը չի •երազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը (...)՚։
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
ՙԱնձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) 2 տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը։ Տևող հանցա•ործության դեպքում վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է արարքը դադարելու, իսկ շարունակվող հանցա•ործության դեպքում` վերջին արարքը կատարելու պահի:
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելը անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք: Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի դիսպոզիցիայի վերլուծությունից բխում է, որ այն նկարա•րում է դիտավորյալ հանցա•ործություն, իսկ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կալանք երկուսից երեք ամիս ժամկետով, որը չի •երազանցում երկու տարին, ուստի տվյալ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործությունների թվին, հետևաբար, այն կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, քանի որ հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից անցել է երկու տարի:
Ըստ •ործով հաստատված տվյալների՝ ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղսա•րված, քրեական օրենքով ար•ելված արարքը կատարվել և ավարտվել է 2015թ. մարտի 23-ին և մինչև սույն դատավճիռը կայացնելը ամբաստանյալին՝ օրենքով սահմանված կար•ով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետի ընթացքը չի ընդհատվել, չի կասեցվել:
Այլ խոսքով, նշված՝ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն Ա.Աբրահամյանին վերա•րվող՝ ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործության համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն ամբաստանյալի համար լրացել են` դրա կատարումից 2 տարի անցնելու հիմքով:
Հետևաբար, դատարանն արձանա•րում է, որ Ա.Աբրահամյանին պետք է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա•ործության կատարման մեջ և նրան պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից` վերը շարադրված հիմնավորումներով:
Լուծելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 119-րդ հոդվածով` դատարանը •տնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարըª պետք է վերադարձնել վկա Ռադիկի Աբրահամյանին:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին կայացված այլ ապացույց ճանաչված որոշման 1-2-րդ կետերում նշվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ 23.03.2015թ. արձանա•րությունը և ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունները պետք է թողնել քրեական •ործի նյութերին կցված դրա պահվելու ամբողջ ժամանակաշրջանում:
Դատարանը •տնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մաuի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսերը դատարանի նախաձեռնությամբ ամբաստանյալից ենթակա չէ բռնա•անձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական •ործով չկա, Բռնա•անձման ենթակա չեն նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-6-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը, քանի որ մասի 6-րդ կետով նախատեսված ծախս սույն քրեական •ործով առկա չէ, իսկ 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ և 5-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերի վերաբերյալ տվյալները բացակայում են: Ավելին` նման պահանջ դատարանին չի ներկայացվել:
Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 357-360, 365, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց`
Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա•ործության կատարման մեջ և նույն օրենս•րքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարըª վերադարձնել վկա Ռադիկի Աբրահամյանին:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին կայացված այլ ապացույց ճանաչված որոշման 1-2-րդ կետերում նշվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ 23.03.2015թ. արձանա•րությունը և ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունները թողնել քրեական •ործի նյութերին կցված դրա պահվելու ամբողջ ժամանակաշրջանում:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Սույն դատավճիռը վերաքննության կար•ով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկ ամսվա ընթացքում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
Գործ
ԵԿԴ/0007/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅՈւՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԸՆԴՀԱՆՈւՐ ԻՐԱՎԱՍՈւԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
,,09,, հոկտեմբերի 2018թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/
Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Լ. Մակարյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Ա. Արամյանի
Պաշտպան Հ. Ավետյանի
դռնբաց դատական նիստերում, քննեց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից իրեղեն ապացույցի տնօրինման մասով բեկանված քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ծնված 19.11.1975թ-ին,
Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի,
ամուսնացած, խնամքին է գտնվում հինգ անձ,
նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվում է՝
Երևան քաղաքի Պուշկինի 40-րդ շենքի 77-րդ
բնակարանում։
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ դատարան ուղարկված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության.
«Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա՝ 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժույթի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ Կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի՝ Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Ռաֆայելի Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Լևոնի Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ»։
Դեպքի առթիվ 2015 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության կողմից հարուցվել է թիվ 58204415 քրեական գործը։
26.12.2016թ.-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության կողմից կայացվել է որոշում՝ Արման Ռադիկի Աբրահամյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Նույն օրը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2017թ. հունվարի 16-ին Արման Ռադիկի Աբրահամյանի վերաբերյալ քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մե¬ղադրա¬կան եզրակացութ-յամբ ու¬ղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬ների ընդհանուր իրավա¬սութ¬յան դատա¬րան և 2017թ. հունվարի 16-ին ընդունվել դա¬տարանի վարույթ/ նախագահող դատավոր Ա.Բեկթաշյան/։
2017թ. հունվարի 31-ին որոշում է կայացվել Արման Ռադիկի Աբրահամյանի վերաբերյալ քրեական գործը դատական քննության նշա¬նակելու մասին։
2017 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան-ների ընդհանուր իրավասության դատա¬րանի կողմից կայացվել է դատավճիռ, ըստ որի դատարանը վճռել է՝
« (...)
Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը՝ վերադարձնել վկա Ռադիկի Աբրահամյանին։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին կայացված այլ ապացույց ճանաչված որոշման 1-2-րդ կետերում նշված՝ գումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ 23.03.2015թ. արձանագրությունը և «Արավետ» ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացված՝ 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունները թողնել քրեական գործի նյութերին կցված դրա պահվելու ամբողջ ժամանակաշրջանում։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
(...) »։
Նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Ա.Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը և մեղադրող Ա.Արամյանը։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը, քննության առնելով բողոքը, 08.05.2018թ-ին որոշել է՝
« (...) Պաշտպան Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով, իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով բեկանել և այդ մասով գործն ուղարկել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան` նոր քննության։
Որոշումը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակումից մեկամսյա ժամկետում (...) »։
08.05.2018թ-ին կայացված որոշման պատճառաբանական մասում՝ ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, մատնանշելով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու պատճառներն ու իրավական հիմքերը, նախանշել է գործի նոր քննության այն ծավալը, որով պետք է ղեկավարվի առաջին ատյանի դատարանը գործը քննելիս։
Մասնավորապես, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը նշել է, որ՝
« (...)
- Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում նշված չէ, թե քրեական և քրեադատավարական օրենսդրության, ո՞ր նորմերի պահանջներով է վերջինս ղեկավարվել և արդյունքում հանգել նման հետևության,
- Դատարանը չի հիմնավորվել նաև, թե ինչ հիմքով գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին։
- Դատարանը չի քննարկել ու լուծել, թե կոնկրետ դեպքում կիրառելի են արդյո՞ք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի դրույթները, Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ, բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով, պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ։
Այլ կերպ, Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտ կայացնելիս ընդամենը վերացական և ընդհանրական բնույթի դատողություններ է կատարել գործով առկա ֆինանսական միջոցների տնօրինման կապակցությամբ, առանց որևէ կերպ փաստարկելու իր դիրքորոշումը, այդ թվում, դրա համար հիմք հանդիսացող և վերը նշված իրավական նորմերի ամբողջությունը։
Առաջին ատյանի դատարանը նման դատական ակտի կայացմամբ խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ և 16-րդ կետերով նախատեսված պահանջները, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածների չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործին իրեղեն ապացույց ճանաչված ֆինանսական միջոցների տնօրինման հարցը լուծելիս առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի իմաստով քրեադատավարական իրավունքի էական խախտման, որն էլ հիմք է դատական ակտը բեկանելու և այն ստորադաս դատարան այլ կազմով նոր քննության ուղարկելու համար, նկատի ունենալով նաև, որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից թույլ տրված վերոնշյալ խախտումները ինքնին վերաքննիչ դատարանին զրկում են այդ մասով դատարանի դատավճռի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ըստ էության ստուգելու հնարավորությունից (...)։
2018թ. օգոստոսի 01-ին քրեական գործն ընդունվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Մ.Մակյանի վարույթ և այն՝ նախագահող դատավորի կողմից նշանակվել դատաքննության՝ ՀՀ վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ սահմանված նոր քննության ծավալով։
2.Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
2017թ. օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը /նախագահող դատավոր Ա.Բեկթաշյան/, գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, հաս¬տատ¬ված է համարել այն հանգամանքը, որ Արման Ռադիկի Աբրահամյանը կատարել է հանցավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից բեկանված քրեական գործը՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով, արձանագրում է հետևյալը՝
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից սահմանված ծավալով գործի քննությամբ դատարանը պետք է պատասխանի այն հարցերին, թե
- արդյո՞ք գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, թե ոչ,
- Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ,
- բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով, պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ։
Հետևաբար, ստորև դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ այն իրավական նորմերին, որոնք կարգավորում են իրեղեն ապացույցների տնօրինման իրավահարաբերությունները, դրանք են` գլխա¬վորապես քրեա¬դա¬տա¬վարական, մասամբ նաև` քրեաիրավական նորմերը.
Այսպես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն`
«1.Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(...)
12) ինչ անել իրեղեն ապացույցները.(...)
16) ապացուցված է արդյոք, որ բռնագանձման ենթակա գույքը ստացվել է հանցագործության կատարման արդյունքում կամ այդ գույքի օգտագործումից կամ օգտագործվել է կամ նախատեսվել է օգտագործվել որպես հանցագործության գործիք կամ միջոց կամ ուղղվել է ահաբեկչության ֆինանսավորմանը կամ հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 215.1-ին հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված մաքսանենգության առարկա»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դատարանի դատավճռում, ինչպես նաև քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշման մեջ իրեղեն ապացույցների հարցի լուծումը կատարվում է հետևյալ կանոնների պահպանմամբ`
1) հանցագործության գործիքները, ինչպես նաև շրջանառությունից հանված առարկաները բռնագրավվում և հանձնվում են համապատասխան պետական հիմնարկներին, իսկ արժեք չներկայացնելու դեպքում` ոչնչացվում են.
2) արժեք չներկայացնող իրերը ոչնչացվում են օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, իսկ շահագրգռված անձանց միջնորդության դեպքում` կարող են հանձնվել նրանց.
3) դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները, որոնք օրինական տիրապետումից դուրս են եկել հանցագործության կամ օրենքով չթույլատրված այլ գործողությունների հետևանքով, հանձնվում են տիրապետողին, սեփականատիրոջը կամ նրանց իրավահաջորդներին.
4) հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները դատարանի դատավճռով ուղղվում են դատական ծախսերի հատուցմանը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ եթե հայտնի չէ վնաս կրած անձը, որպես եկամուտ` հանձնվում են պետությանը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի ուժով քրեադատա¬վարական օրենսդրությունը նախատեսում է հանցագործության գույքային հետևանք¬ները վերաց¬նե¬լու ուղղա¬կի մեխանիզմ այն դեպքում« երբ իրեղեն ապացույցները` դրամը« այլ արժեքները և մյուս առարկա¬ները« դուրս են եկել օրինական տիրապետումից հանցագործության կամ օրենքով չթույլատրված այլ գործողությունների հետևանքով։ Ընդ որում` նշված արժեքները տիրապետողին« սեփականա¬տիրոջը կամ նրանց իրավահաջորդներին վերադարձնելը կամ դրանց քրեադատավարական ռեստի¬տուցիան հանդիսանում է հանցագոր¬ծության ուղղակի հետևանք« ուստի դատարանի կողմից իրեղեն ապացույցի մասով որոշումը կայացվում է հանրայնության կար¬գով« ի պաշտոնե (ex օfficiօ)` առանց որևէ մեկի պահանջի կամ դիմումի։ Տվյալ մեխանիզմը վե¬րաբերում է «statսs qսօ» գույքային դրությունը վերականգնելուն՝ պայմանով« որ տվյալ գույքի պատ¬կանելության վերաբեր¬յալ վեճ չկա« հակառակ դեպքում դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 4-րդ մասով« համաձայն որի` «Եթե գործին որպես իրեղեն ապացույց կցված առարկայի նկատմամբ իրավունքի մասին վեճը ենթակա է քննության քաղաքացիական դատավարության կարգով« տվյալ առարկան պահվում է մինչև քաղաքացիական գործով վճիռն ուժի մեջ մտնելը» պահում է այն մինչև վեճի լուծումը։
Նման կարգավորման էությունն այն է« որ քրեական վարույթի ընթացքում չլուծվեն անձանց սեփականության իրավունքին վերաբերող այնպիսի հարցեր« որոնց լուծումը դուրս է քրեական գործի առարկայի շրջանակներից։ Մասնավորապես« բոլոր այն դեպքերում« երբ իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկայի վերաբերյալ առկա է գույքային վեճ« որը ենթակա է լուծման քաղաքացիա¬կան դատավարության կարգով« քրեական գործը քննող դատարանը պետք է այդ գույքային վեճը թողնի առանց քննության« իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկաները պահի քրեական գոր¬ծում` մինչև քաղաքացիական դատավարության կարգով այդ վեճի լուծումը (տես mutatis mutandis Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0282/01/09 գործով 2011 թվականի փետրվարի 24-ին կայացված որոշման 28-29-րդ կետերը)։
Ինչ վերաբերում է քննարկվող հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետում ամրագրված կարգավորումներին, ապա, ի տարբերություն նախորդ կետի կարգավորումների, սահմանված են իրեղեն ապացույցների հետագա ճակատագրի որոշման այլ կարգ, մասնավորապես« նշված հոդվածում ուղղակիորեն ամրագրված է իմպերատիվ պահանջ հան¬ցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամի և այլ արժեքների հետագա տնօրինման վերաբեր¬յալ։ Համաձայն նշված կարգի` հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը« այլ արժեքները և մյուս առարկաները դատավճիռ կայացնելիս ուղղվում են`
1) դատական ծախսերի հատուցմանը«
2) հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասի հատուցմանը«
3) դարձվում է պետության եկամուտ (պայմանով« եթե հայտնի չէ վնաս կրած անձը)։
Ընդ որում` հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը« այլ արժեքները և մյուս առարկա¬ները տնօրինվում են տվյալ նորմով սահմանված հաջորդականության խիստ պահպանմամբ, այ¬սինքն՝ միայն նախորդող կետի պա¬հանջ¬ները բավարարվելուց հետո։ Այսինքն` Դատարանն իրա¬վա¬սու չէ օրինակ՝ իրեղեն ապա¬ցույց ճանաչված նյութական միջոցները դարձնել պետական եկա¬մուտ այն դեպքում« երբ դատական ծախսերի հարցը լուծված չէ կամ առկա է հանցագործությունից անմիջա¬կա¬նորեն տուժած անձ« որին պատճառվել է նյութական վնաս և այն հատուցված չէ։
Օրենսդիրը հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքի (նյութական և այլ արժեքներ« առար¬կաներ) հետագա տնօրինման հարցը լուծելիս սահմանել է նաև դրա նյութական հիմքը« այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածում իրենց տեղն են գտել այդ հարաբերությունները կար¬գավորող նորմեր։
Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ գլուխը« որն ամրագրել է քրեաիրավական հար-կադրան¬քի միջոցները, լրացվել է 103.1 հոդվածով« որը կարգավորում է գույքի բռնագանձման հետ կապված իրավահարաբերությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«…Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք, ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, սույն օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները, իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի, ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության…»։
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«…Սույն հոդվածի, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի այլ հոդվածներով նախատեսված դեպքերում նաև այդ հոդվածների իմաստով գույք են համարվում ցանկացած տեսակի նյութական բարիքները, քաղաքացիական իրավունքի շարժական կամ անշարժ օբյեկտները, ներառյալ` ֆինանսական (դրամական) միջոցները, արժեթղթերը և գույքային իրավունքները, գույքային իրավունքները կամ շահերը հավաստող փաստաթղթերը կամ այլ միջոցները, գույքից ստացված կամ դրա նկատմամբ հաշվեգրվող տոկոսները, շահութաբաժինները կամ այլ եկամուտները, ինչպես նաև հարակից և արտոնագրային իրավունքները»։
Նշված հոդվածի բովանդակությունից ակնհայտ է« որ հօգուտ պետության գույքի բռնա-գանձումը թույլատրվում է միայն այն դեպքում« երբ`
1) այն չի պատկանում բարեխիղճ երրորդ անձի«
2) ուղղված չէ տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցմանը։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի 2-րդ մասի՝
«… 2. Սույն օրենսգրքի իմաստով բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, որը գույքն այլ անձի հանձնելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, ինչպես նաև այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով…»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի 3-րդ մասում ևս առկա են կար¬գավորումներ այն դեպքերի համար, երբ բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա է վեճ։ Նման դեպ-քում օրենսդիրը հնարավորություն է վերապահել այդ գույքի բռնագանձումը կատարել քաղաքացիա¬կան դատա¬վա¬րության կարգով« որի տրա¬մա¬բանությունը նույնպես հանգում է նրան, որ գույքային վեճը« որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով, ենթակա չէ լուծման քրեական վա¬րույթի ընթացքում« այլ այն պետք է լուծվի առանձին քաղաքացիական հայց ներկայացնելու շրջանակներում« քաղաքացիական դատավարության ընթացակարգով։
Նշված համատեքստում անդրադառնալով սույն դատավճռով բարձրացված հարցերի իրավաչափությանը, այն է` արդյո՞ք գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, թե ոչ, և Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ, դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
Ինչպես արդեն նշվեց վերևում, հիշյալ հարցի իրավական կարգավորումն ամրագրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածում, որի բովանդակային վերլուծությունից կարելի է փաստել, որ քրեական օրենսգրքի իմաստով բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, ով՝
չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով,
այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով։
Վերոնշյալ իրավական նորմերը սույն գործի սկզբնական և նոր դատաքննությամբ հաս-տատված հանգամանք¬ների վրա տարածելով՝ դատարանը փաստում է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«… հանդիսանում է արտարժույթի փոխանակման կետի տնօրեն։ Փոխանակման կետում, իրենից բացի, աշխատել են Լևոնը և Անահիտը։
Դրամի և արտարժույթի փոխարժեքի տատանումների հետ կապված, հայրը՝ Ռադիկ Աբրահամյանը, իրեն է տվել իր անձնական խնայողությունները՝ 19.000.000 ՀՀ դրամի չափով՝ այն դոլարով փոխանակելու նպատակով։ Քանի որ տարադրամի փոխանակման իր կետում չէր կարող այդչափ գումար փոխանակել, ուստի տարադրամի փոփոխման տատանումից զերծ մնալու և վնաս չկրելու համար որոշել է գումարը վերցրել Արթուրից և այն ետ վերադարձնել հորը։ Այլ կերպ, երբ Արթուրը զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ ցանկանում է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար վերածել դրամի, ինքն օգտվել է առիթից և համաձայնվել է տարադրամի փոխանակմանը։ Սակայն, գործարքի իրականացման ժամանակ իրեն են մոտեցել ազգային անվտանգության աշխատակիցները և ոչինչ չի ստացվել։ Գտնում է, որ որևէ անօրեն արարք չի կատարել…»։
Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները։
Մասնավորապես, 29.04.2015թ-ին ՀՀ ԱԱԾ քննական վարչությունում որպես վկա հարցաքննվելիս Ա.Աբրահամյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«… 2011-2012թթ-ից աշխատում է «Արավետ» ՍՊԸ-ում՝ որպես արտարժույթի փոխանակման կետի տնօրեն։ Փոխանակման կետը տեղակայված է Երևան քաղաքի Պարոնյան 8/2 հասցեում գործող «Էվրիկա» սուպերմարկետի առանձնացված տարածքում։ Արտարժույթի փոխանակման կետը հաշվետու չէ և որևէ կերպ չի առնչվում «Արավետ» ՍՊԸ գործունեության հետ։ Արտարժույթի առուվաճառքն իրականացվում է «Արավետ» ՍՊԸ-ին 2006թ-ին տրված համապատասխան լիցենզիայով։ Փոխանակման կետում, իրենից բացի, գրանցված են Լևոնը և Անահիտը, որոնց տվյալները չգիտի։ Այլ աշխատակիցներ չկան։ 2015թ-ի մարտի 23-ին ժամը 14։00-ի սահմաններում իր 091-57-00-10 հեռախոսահամարին է զանգահարել իր ծանոթ Արթուրը, ով հանդիսանում է «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրենը։ Արթուրին ճանաչում է շուրջ մեկ տարի։ Հեռախոսային խոսակցության ընթացքում Արթուրն իրեն հայտնել է, որ ցանկանում է ՀՀ դրամի փոխանակել 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար, ապա, հետաքրքրվել է դրամի փոխարժեքի մասին։ Արթուրին պատասխանել է, որ կարող է փոխանակել նրա արտարժույթը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով, այսինքն, 40.000 ԱՄՆ դոլարի դիմաց վճարել ընդամենը 18.980.000 ՀՀ դրամ գումար։ Արթուրը համաձայնվել է, ապա իրեն է տվել հեռախոսահամար, որպեսզի զանգահարի և պայմանավորվի։ Զանգահարել է այդ հեռախոսահամարով, խոսել անծանոթ տղամարդու հետ և պայմանավորվել է հանդիպել Երևան քաղաքի Պարոնյան 8/2 հասցեում գործող «Էվրիկա» սուպերմարկետի մոտ։ Ինքը պատրաստել է 18.980.000 ՀՀ դրամը՝ 900 հատ քսան հազար ՀՀ դրամ թղթադրամներով և 98 հատ տասը հազար ՀՀ թղթադրամներով, այնուհետև, գումարը տեղավորել է սև տոպրակի մեջ։ Մոտավորապես 30-40 րոպե անց իրեն է զանգահարել այդ անծանոթը և տեղեկացրել, որ հասել է։ Ինքն անմիջապես դուրս է եկել փոխանակման կետից, մոտեցել նրա ավտոմեքենային, որի մասին իրեն նախապես ասել էր, համոզվելով, որ այդ երիտասարդն Արթուրի ասած և իր հետ հեռախոսազրույց ունեցած անձն է, ինքը նրան է փոխանցել 18.980.000 ՀՀ դրամը և նրանից վերցրել 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար։ Երբ ցանկացել է հեռանալ, իրեն են մոտեցել ազգային անվտանգության աշխատակիցները և հրավիրել վարչություն՝ բացատրություն տալու համար։ Իր մոտ եղած 18.980.000 ՀՀ դրամը հանդիսացել է հոր՝ Ռադիկ Աբրահամյանի, անձնական խնայողությունը, որը հայրն ի պահ էր հանձնել իրեն, որպեսզի դրամի արժեզրկման պայմաններում այն ավելի խելամիտ ձևով տնօրինի և հետագայում վերադարձնի հորը։ Գործարքի վերաբերյալ տվյալները համակարգ մուտք չի արել, անդորրագիր չի տպել, քանի որ այդ գործարքը տարադրամի փոխանակման կետի գումարների հետ որևէ առնչություն չի ունեցել»։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո հայտնել է, որ տատանումներից զերծ մնալու համար հայրն իրեն տվել է գումար` այն արտարժույթի վերածելու նպատակով։
/Տես 22.08.2017թ-ին կայացած դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Ռադիկ Աբրահամյանն իր հերթին դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«… ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանը հանդիսանում է իր որդին։ Վերջինս զբաղվել է արտարժույթի առուվաճառքով, մասնավորապես, հանդիսացել է փոխանակման կետի տնօրեն։
Դրամի և արտարժույթի փոխարժեքի տատանումների հետ կապված, անձնական խնայողությունները՝ 19.000.000 ՀՀ դրամի չափով տվել է որդուն՝ այն դոլարի վերածելու նպատակով։ Գործարքը կատարելուց հետո Արմանը պետք է այդ գումարը վերադարձներ իրեն։ Հետագայում որդուց տեղեկացել է, որ գործարքի հետ կապված խնդիրներ են առաջացել, գումարն առգրավվել են, իսկ նրան հրավիրել ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչություն։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները ևս, ըստ որի՝
28.12.2016թ-ին ՀՀ ԱԱԾ քննական վարչությունում որպես վկա հարցաքննվելիս Ռադիկ Աբրահամյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«...6-7 տարի է, ինչ որդին՝ Արման Աբրահամյանը, հանդիսանում է փոխանակման կետի տնօրեն։ Տեսնելով դրամի և արտարժույթի փոխարժեքի տատանումները, 2015թ-ի սկզբին որոշել է իր անձնական խնայողությունները՝ 19.000.000 ՀՀ դրամի չափով, տալ որդուն, որպեսզի նա, որպես փոխանակման կետի աշխատակից, կարողանա ավելի ճիշտ տնօրինել և հնարավորինս ձեռնտու փոխարժեքով պահել այդ գումարը։ Հիշյալ գումարը որդուն տվել է 2015թ-ի մարտի 20-ից 22-ն ընկած ժամակահատավածում։ Գումարն Արմանին տալուց մի քանի օր անց նրանից տեղեկացել է, որ նա փոխանակել է այդ գումարից 18.980.000 ՀՀ դրամը 40.000 ԱՄՆ դոլարով, սակայն այդ գործարքի հետ կապված առաջացել են խնդիրներ, գումարն առգրավվել է, իսկ Արմանին հրավիրել են ՀՀ ԱԱԾ։ Այլ մանրամասներ չգիտի։ Նշել է, որ 19.000.000 ՀՀ դրամը եղել է բացառապես իր անձնական խնայողությունը...»։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան նշել է, որ գումարն Արմանին տվել է այն փոխանակելու նպատակով։ Վերջինիս հետ որևէ պայմանավորվածություն չի ունեցել, որ գումարը փոխանակելուց հետո անմիջապես նա պետք է բերեր։ Գումարն Արմանին տալուց հետո որևէ փաստաթուղթ որդու հետ չի կազմել։
Պնդել է, որ 19.000.000 ՀՀ դրամը եղել է բացառապես իր անձնական խնայողությունը, ուստի դատարանից խնդրել է ետ վերադարձնել իր գումարը։
/Տես 29.05.2017թ-ին կայացած դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանը, չանդրադառնալով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում գործի դատական քննության ընթացքում ձեռք բերված և հետազոտված բոլոր ապացույցներին գնահատական տալու հարցին, սակայն կարևորելով բեկանված քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված գումարն իրավաչափ եղանակով տնօրինելու նպատակով վերջնական դատական ակտ կայացնելիս հիշյալ անձանց և նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, ընդգծում է, որ ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի և նրա հոր, նույն ինքը վկա Ռադիկ Աբրահամյանի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքներով հաստատվում է, որ Ռադիկ Աբրահամյանը որդուն տվել է իր անձնական խնայողությունները՝ 19.000.000 ՀՀ դրամի չափով՝ այն տարադրամով փոխանակելու նպատակով։
Ավելին, ինչպես քրեական գործի նախաքննությամբ, այնպես էլ դատական քննությամբ ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ կամ ապացույց առ այն, որ Ռադիկ Աբրհամյանը լիազորել, խնդրել կամ հորդորել է որդուն, որպեսզի վերջինս գումարը փոխանակի զարտուղի՝ օրենքով չսահմանված կարգով։
Այլ կերպ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված իրավանորմերը տարածելով սույն գործի փաստական հանգամանքների վրա և նույն հոդվածով բարեխիղճ երրորդ անձի իմաստով ամրագրված դրույթները համադրելով Ռադիկ Աբրահամյանի գործողությունների հետ, դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես գործի սկզբնական, այնպես էլ` նոր քննության ընթացքում ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ՝ ապացույց, առ այն, որ Ռադիկ Աբրահամյանը գիտեր կամ կարող էր իմանալ, որ իր կողմից որդուն տրված 19.000.000 ՀՀ դրամը օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով։
Թեև Ռադիկ Աբրահամյանն ինչպես նախաքննության, այնպես էլ գործի սկզբնական քննության ընթացքում չի հերքել այն հանգամանքը, որ տեղյակ է որդու` տարադրամի փոխանակման կետի տնօրեն լինելու հանգամանքի վերաբերյալ, սակայն, տվյալ փաստն ինքնին բավարար չէ, որպեսզի կասկած հարուցի Ռ.Աբրահամյանի` որդու անօրինական արարքի կատարումից տեղյակ լինելու մասին։ Հակառակ պարագայում, եթե մի պահ ընդունենք, որ Ռադիկ Աբրահամյանն իմացել է որդու կողմից կատարվող կամ կատարվելիք անօրինական գործողությունների մասին և դա հետ մեկտեղ գումար է տվել նրան` այն արտարժույթի վերածելու նպատակով, ապա, վերջինիս գործողությունները ենթակա կլինեին իրավական գնահատման` որդու հակաիրավական գործողություններին օժանդակելու կամ դրանց դրդելու առումով, որպիսի մեղադրանք նրան առաջադրված չէ, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն`
«...1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել... »։
Վերոգրյալ իրավական կարգավորումներով, ինչպես նաև գործի փաստական հանգամանքներով պայմանավորված՝ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի իմաստով Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է բարեխիղճ երրորդ անձ, քանի որ չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործվել հանցավոր նպատակներով, որի պայմաններում քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանում գտնվող 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը ենթակա է վերադարձման վերջինիս։
Անդրադառնալով սույն դատավճռով բարձրացված այն հարցին, թե` բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով և պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ, դատարանը փաստում է, որ նման տվյալներ գործում առկա չեն, հետևաբար իրեղեն ապացույցը ենթակա է տնօրինման վերը նշված կարգով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«…Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք, ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, սույն օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները, իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի, ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության…»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում առանց լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառքի իրականացման համար, համաձայն որի՝
«Առանց համապատասխան լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառքի իրականացումը, որը կատարվել է արտարժույթի հարյուր հազար դրամի կամ ավելի գումարի փոխանակման ձևով՝
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկից ութհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` երկուսից երեք ամիս ժամկետով»։
Նշված հանցագործության անմիջական օբյեկտը ձեռնարկատիրական օրինական գործունեության հետ կապված հարաբերություններն են։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց համապատասխան լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառք իրականացնելով։
Նշված հանցատեսակը, փաստորեն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածով նախատեսված ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում է։
Ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում հանդիսանալով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը ձևական է և ի տարբերություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի, այստեղ որևէ վնասի պատճառման մասին խոսք չի գնում, մինչդեռ, օրենսգրքի 188-րդ հոդվածը նյութական է և հանցակազմի առկայության համար պարտադիր է, որպեսզի պետությանը, անձանց կամ կազմակերպություններին պատճառված լինի նյութական վնաս։
Ասվածը վկայում է այն մասին, որ դատարանը համակարծիք չէ պաշտպանական կողմի այն դիրքորոշման հետ, թե նշված հանցակազմը համահունչ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի ձևակերպման հետ և վարույթն իրականացնող մարմինը իրեղեն ապացույցը տնօրինելիս պետք է հօգուտ պետության բռնագանձի ոչ թե ամբողջ գումարը, այլ այդ գումարը փոխանակելու արդյունքում ստացված եկամուտը միայն։ Պատահական չէ, որ օրենսդիրը կարևորելով պետության դրամավարկային քաղաքականությունն ու դրա տիրույթում խախտված հանրային իրավահարաբերությունների անթույլատրելիությունը, տրոհելով հիշյալ հանցակազմը, քրեականացրել է արտարժույթի առուվաճառքի իրականացումն առանց լիցենզիայի, այն օրենսգրքում ամրագրելով որպես ձևական հանցակազմ։
Ինչպես նշվեց վերևում, սկզբնական դատավճռով, ինչպես նաև ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ ապացուցվել է, որ Ա.Աբրահամյանը՝ 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժյութի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի՝ Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Ռաֆայելի Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Լևոնի Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ։
«Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Նորմատիվ իրավական ակտի նորմը մեկնաբանվում է` հաշվի առնելով նորմատիվ իրավական ակտն ընդունելիս այն ընդունող մարմնի նպատակը՝ ելնելով դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությունից, ամբողջ հոդվածի, գլխի, բաժնի կարգավորման համատեքստից, այն նորմատիվ իրավական ակտի դրույթներից, ի կատարումն որի ընդունվել է այդ ակտը, տվյալ նորմատիվ իրավական ակտով սահմանված սկզբունքներից, իսկ այդպիսի սկզբունքներ սահմանված չլինելու դեպքում` տվյալ իրավահարաբերությունը կարգավորող իրավունքի ճյուղի սկզբունքներից»։
Կրկին անգամ վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի այն դրույթը, համաձայն որի՝
«…Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, (…) իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, (…) ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության…», և հաստատված համարելով, որ Ա.Աբրահամյանը կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված դրամը ենթակա է վերադարձման վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, դատարանը գտնում է, որ Արման Աբրահամյանից հօգուտ պետության պետք է բռնագանձել 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։
Այլ խոսքով, դատարանն արձանագրում է, որ օրենսդիրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համատեքստում սահմանել է գույքի բռնագանձման երկու իրավական ռեժիմ՝
- Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքի բռանագանձում, կամ՝
- դրա բացակայության դեպքում՝ դրան համարժեք գույքի բռնագանձում՝ հօգուտ պետության ։
Նման պայմաններում, հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 233-րդ հոդվածի դրույթներն առ այն, որ՝
«... 1.1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինն անհապաղ կալանք է դնում Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 103.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված բռնագանձման ենթակա գույքի վրա ...», դատարանն արձանագրում է, որ գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով պետք է 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Արման Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա, որը ենթակա է անհապաղ կատարման ԴԱՀԿ ծառայության միջոցով՝ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգով։
3. Եզրափակիչ մաս
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 233-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդ¬ված¬¬ներով, դատարանը՝
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում գտնվող 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլար գումարը՝ վերադարձնել գործով վկա Ռադիկ Հակոբի Աբրահամյանին։
Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության բռնագանձել 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։
Գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակման օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն
ԵԿԴ/0007/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅՈւՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԸՆԴՀԱՆՈւՐ ԻՐԱՎԱՍՈւԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
,,09,, հոկտեմբերի 2018թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/
Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Լ. Մակարյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Ա. Արամյանի
Պաշտպան Հ. Ավետյանի
դռնբաց դատական նիստերում, քննեց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից իրեղեն ապացույցի տնօրինման մասով բեկանված քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ծնված 19.11.1975թ-ին,
Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի,
ամուսնացած, խնամքին է գտնվում հինգ անձ,
նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվում է՝
Երևան քաղաքի Պուշկինի 40-րդ շենքի 77-րդ
բնակարանում։
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ դատարան ուղարկված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության.
«Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա՝ 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժույթի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ Կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի՝ Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Ռաֆայելի Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Լևոնի Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ»։
Դեպքի առթիվ 2015 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության կողմից հարուցվել է թիվ 58204415 քրեական գործը։
26.12.2016թ.-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության կողմից կայացվել է որոշում՝ Արման Ռադիկի Աբրահամյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Նույն օրը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2017թ. հունվարի 16-ին Արման Ռադիկի Աբրահամյանի վերաբերյալ քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մե¬ղադրա¬կան եզրակացութ-յամբ ու¬ղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬ների ընդհանուր իրավա¬սութ¬յան դատա¬րան և 2017թ. հունվարի 16-ին ընդունվել դա¬տարանի վարույթ/ նախագահող դատավոր Ա.Բեկթաշյան/։
2017թ. հունվարի 31-ին որոշում է կայացվել Արման Ռադիկի Աբրահամյանի վերաբերյալ քրեական գործը դատական քննության նշա¬նակելու մասին։
2017 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան-ների ընդհանուր իրավասության դատա¬րանի կողմից կայացվել է դատավճիռ, ըստ որի դատարանը վճռել է՝
« (...)
Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը՝ վերադարձնել վկա Ռադիկի Աբրահամյանին։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին կայացված այլ ապացույց ճանաչված որոշման 1-2-րդ կետերում նշված՝ գումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ 23.03.2015թ. արձանագրությունը և «Արավետ» ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացված՝ 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունները թողնել քրեական գործի նյութերին կցված դրա պահվելու ամբողջ ժամանակաշրջանում։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
(...) »։
Նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Ա.Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը և մեղադրող Ա.Արամյանը։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը, քննության առնելով բողոքը, 08.05.2018թ-ին որոշել է՝
« (...) Պաշտպան Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով, իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով բեկանել և այդ մասով գործն ուղարկել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան` նոր քննության։
Որոշումը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակումից մեկամսյա ժամկետում (...) »։
08.05.2018թ-ին կայացված որոշման պատճառաբանական մասում՝ ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, մատնանշելով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու պատճառներն ու իրավական հիմքերը, նախանշել է գործի նոր քննության այն ծավալը, որով պետք է ղեկավարվի առաջին ատյանի դատարանը գործը քննելիս։
Մասնավորապես, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը նշել է, որ՝
« (...)
- Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում նշված չէ, թե քրեական և քրեադատավարական օրենսդրության, ո՞ր նորմերի պահանջներով է վերջինս ղեկավարվել և արդյունքում հանգել նման հետևության,
- Դատարանը չի հիմնավորվել նաև, թե ինչ հիմքով գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին։
- Դատարանը չի քննարկել ու լուծել, թե կոնկրետ դեպքում կիրառելի են արդյո՞ք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի դրույթները, Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ, բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով, պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ։
Այլ կերպ, Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտ կայացնելիս ընդամենը վերացական և ընդհանրական բնույթի դատողություններ է կատարել գործով առկա ֆինանսական միջոցների տնօրինման կապակցությամբ, առանց որևէ կերպ փաստարկելու իր դիրքորոշումը, այդ թվում, դրա համար հիմք հանդիսացող և վերը նշված իրավական նորմերի ամբողջությունը։
Առաջին ատյանի դատարանը նման դատական ակտի կայացմամբ խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ և 16-րդ կետերով նախատեսված պահանջները, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածների չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործին իրեղեն ապացույց ճանաչված ֆինանսական միջոցների տնօրինման հարցը լուծելիս առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի իմաստով քրեադատավարական իրավունքի էական խախտման, որն էլ հիմք է դատական ակտը բեկանելու և այն ստորադաս դատարան այլ կազմով նոր քննության ուղարկելու համար, նկատի ունենալով նաև, որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից թույլ տրված վերոնշյալ խախտումները ինքնին վերաքննիչ դատարանին զրկում են այդ մասով դատարանի դատավճռի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ըստ էության ստուգելու հնարավորությունից (...)։
2018թ. օգոստոսի 01-ին քրեական գործն ընդունվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Մ.Մակյանի վարույթ և այն՝ նախագահող դատավորի կողմից նշանակվել դատաքննության՝ ՀՀ վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ սահմանված նոր քննության ծավալով։
2.Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
2017թ. օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը /նախագահող դատավոր Ա.Բեկթաշյան/, գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, հաս¬տատ¬ված է համարել այն հանգամանքը, որ Արման Ռադիկի Աբրահամյանը կատարել է հանցավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից բեկանված քրեական գործը՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով, արձանագրում է հետևյալը՝
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից սահմանված ծավալով գործի քննությամբ դատարանը պետք է պատասխանի այն հարցերին, թե
- արդյո՞ք գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, թե ոչ,
- Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ,
- բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով, պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ։
Հետևաբար, ստորև դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ այն իրավական նորմերին, որոնք կարգավորում են իրեղեն ապացույցների տնօրինման իրավահարաբերությունները, դրանք են` գլխա¬վորապես քրեա¬դա¬տա¬վարական, մասամբ նաև` քրեաիրավական նորմերը.
Այսպես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն`
«1.Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(...)
12) ինչ անել իրեղեն ապացույցները.(...)
16) ապացուցված է արդյոք, որ բռնագանձման ենթակա գույքը ստացվել է հանցագործության կատարման արդյունքում կամ այդ գույքի օգտագործումից կամ օգտագործվել է կամ նախատեսվել է օգտագործվել որպես հանցագործության գործիք կամ միջոց կամ ուղղվել է ահաբեկչության ֆինանսավորմանը կամ հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 215.1-ին հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված մաքսանենգության առարկա»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դատարանի դատավճռում, ինչպես նաև քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշման մեջ իրեղեն ապացույցների հարցի լուծումը կատարվում է հետևյալ կանոնների պահպանմամբ`
1) հանցագործության գործիքները, ինչպես նաև շրջանառությունից հանված առարկաները բռնագրավվում և հանձնվում են համապատասխան պետական հիմնարկներին, իսկ արժեք չներկայացնելու դեպքում` ոչնչացվում են.
2) արժեք չներկայացնող իրերը ոչնչացվում են օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, իսկ շահագրգռված անձանց միջնորդության դեպքում` կարող են հանձնվել նրանց.
3) դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները, որոնք օրինական տիրապետումից դուրս են եկել հանցագործության կամ օրենքով չթույլատրված այլ գործողությունների հետևանքով, հանձնվում են տիրապետողին, սեփականատիրոջը կամ նրանց իրավահաջորդներին.
4) հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները դատարանի դատավճռով ուղղվում են դատական ծախսերի հատուցմանը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ եթե հայտնի չէ վնաս կրած անձը, որպես եկամուտ` հանձնվում են պետությանը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի ուժով քրեադատա¬վարական օրենսդրությունը նախատեսում է հանցագործության գույքային հետևանք¬ները վերաց¬նե¬լու ուղղա¬կի մեխանիզմ այն դեպքում« երբ իրեղեն ապացույցները` դրամը« այլ արժեքները և մյուս առարկա¬ները« դուրս են եկել օրինական տիրապետումից հանցագործության կամ օրենքով չթույլատրված այլ գործողությունների հետևանքով։ Ընդ որում` նշված արժեքները տիրապետողին« սեփականա¬տիրոջը կամ նրանց իրավահաջորդներին վերադարձնելը կամ դրանց քրեադատավարական ռեստի¬տուցիան հանդիսանում է հանցագոր¬ծության ուղղակի հետևանք« ուստի դատարանի կողմից իրեղեն ապացույցի մասով որոշումը կայացվում է հանրայնության կար¬գով« ի պաշտոնե (ex օfficiօ)` առանց որևէ մեկի պահանջի կամ դիմումի։ Տվյալ մեխանիզմը վե¬րաբերում է «statսs qսօ» գույքային դրությունը վերականգնելուն՝ պայմանով« որ տվյալ գույքի պատ¬կանելության վերաբեր¬յալ վեճ չկա« հակառակ դեպքում դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 4-րդ մասով« համաձայն որի` «Եթե գործին որպես իրեղեն ապացույց կցված առարկայի նկատմամբ իրավունքի մասին վեճը ենթակա է քննության քաղաքացիական դատավարության կարգով« տվյալ առարկան պահվում է մինչև քաղաքացիական գործով վճիռն ուժի մեջ մտնելը» պահում է այն մինչև վեճի լուծումը։
Նման կարգավորման էությունն այն է« որ քրեական վարույթի ընթացքում չլուծվեն անձանց սեփականության իրավունքին վերաբերող այնպիսի հարցեր« որոնց լուծումը դուրս է քրեական գործի առարկայի շրջանակներից։ Մասնավորապես« բոլոր այն դեպքերում« երբ իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկայի վերաբերյալ առկա է գույքային վեճ« որը ենթակա է լուծման քաղաքացիա¬կան դատավարության կարգով« քրեական գործը քննող դատարանը պետք է այդ գույքային վեճը թողնի առանց քննության« իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկաները պահի քրեական գոր¬ծում` մինչև քաղաքացիական դատավարության կարգով այդ վեճի լուծումը (տես mutatis mutandis Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0282/01/09 գործով 2011 թվականի փետրվարի 24-ին կայացված որոշման 28-29-րդ կետերը)։
Ինչ վերաբերում է քննարկվող հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետում ամրագրված կարգավորումներին, ապա, ի տարբերություն նախորդ կետի կարգավորումների, սահմանված են իրեղեն ապացույցների հետագա ճակատագրի որոշման այլ կարգ, մասնավորապես« նշված հոդվածում ուղղակիորեն ամրագրված է իմպերատիվ պահանջ հան¬ցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամի և այլ արժեքների հետագա տնօրինման վերաբեր¬յալ։ Համաձայն նշված կարգի` հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը« այլ արժեքները և մյուս առարկաները դատավճիռ կայացնելիս ուղղվում են`
1) դատական ծախսերի հատուցմանը«
2) հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասի հատուցմանը«
3) դարձվում է պետության եկամուտ (պայմանով« եթե հայտնի չէ վնաս կրած անձը)։
Ընդ որում` հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը« այլ արժեքները և մյուս առարկա¬ները տնօրինվում են տվյալ նորմով սահմանված հաջորդականության խիստ պահպանմամբ, այ¬սինքն՝ միայն նախորդող կետի պա¬հանջ¬ները բավարարվելուց հետո։ Այսինքն` Դատարանն իրա¬վա¬սու չէ օրինակ՝ իրեղեն ապա¬ցույց ճանաչված նյութական միջոցները դարձնել պետական եկա¬մուտ այն դեպքում« երբ դատական ծախսերի հարցը լուծված չէ կամ առկա է հանցագործությունից անմիջա¬կա¬նորեն տուժած անձ« որին պատճառվել է նյութական վնաս և այն հատուցված չէ։
Օրենսդիրը հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքի (նյութական և այլ արժեքներ« առար¬կաներ) հետագա տնօրինման հարցը լուծելիս սահմանել է նաև դրա նյութական հիմքը« այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածում իրենց տեղն են գտել այդ հարաբերությունները կար¬գավորող նորմեր։
Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ գլուխը« որն ամրագրել է քրեաիրավական հար-կադրան¬քի միջոցները, լրացվել է 103.1 հոդվածով« որը կարգավորում է գույքի բռնագանձման հետ կապված իրավահարաբերությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«…Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք, ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, սույն օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները, իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի, ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության…»։
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«…Սույն հոդվածի, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի այլ հոդվածներով նախատեսված դեպքերում նաև այդ հոդվածների իմաստով գույք են համարվում ցանկացած տեսակի նյութական բարիքները, քաղաքացիական իրավունքի շարժական կամ անշարժ օբյեկտները, ներառյալ` ֆինանսական (դրամական) միջոցները, արժեթղթերը և գույքային իրավունքները, գույքային իրավունքները կամ շահերը հավաստող փաստաթղթերը կամ այլ միջոցները, գույքից ստացված կամ դրա նկատմամբ հաշվեգրվող տոկոսները, շահութաբաժինները կամ այլ եկամուտները, ինչպես նաև հարակից և արտոնագրային իրավունքները»։
Նշված հոդվածի բովանդակությունից ակնհայտ է« որ հօգուտ պետության գույքի բռնա-գանձումը թույլատրվում է միայն այն դեպքում« երբ`
1) այն չի պատկանում բարեխիղճ երրորդ անձի«
2) ուղղված չէ տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցմանը։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի 2-րդ մասի՝
«… 2. Սույն օրենսգրքի իմաստով բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, որը գույքն այլ անձի հանձնելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, ինչպես նաև այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով…»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի 3-րդ մասում ևս առկա են կար¬գավորումներ այն դեպքերի համար, երբ բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա է վեճ։ Նման դեպ-քում օրենսդիրը հնարավորություն է վերապահել այդ գույքի բռնագանձումը կատարել քաղաքացիա¬կան դատա¬վա¬րության կարգով« որի տրա¬մա¬բանությունը նույնպես հանգում է նրան, որ գույքային վեճը« որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով, ենթակա չէ լուծման քրեական վա¬րույթի ընթացքում« այլ այն պետք է լուծվի առանձին քաղաքացիական հայց ներկայացնելու շրջանակներում« քաղաքացիական դատավարության ընթացակարգով։
Նշված համատեքստում անդրադառնալով սույն դատավճռով բարձրացված հարցերի իրավաչափությանը, այն է` արդյո՞ք գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, թե ոչ, և Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ, դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
Ինչպես արդեն նշվեց վերևում, հիշյալ հարցի իրավական կարգավորումն ամրագրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածում, որի բովանդակային վերլուծությունից կարելի է փաստել, որ քրեական օրենսգրքի իմաստով բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, ով՝
չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով,
այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով։
Վերոնշյալ իրավական նորմերը սույն գործի սկզբնական և նոր դատաքննությամբ հաս-տատված հանգամանք¬ների վրա տարածելով՝ դատարանը փաստում է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«… հանդիսանում է արտարժույթի փոխանակման կետի տնօրեն։ Փոխանակման կետում, իրենից բացի, աշխատել են Լևոնը և Անահիտը։
Դրամի և արտարժույթի փոխարժեքի տատանումների հետ կապված, հայրը՝ Ռադիկ Աբրահամյանը, իրեն է տվել իր անձնական խնայողությունները՝ 19.000.000 ՀՀ դրամի չափով՝ այն դոլարով փոխանակելու նպատակով։ Քանի որ տարադրամի փոխանակման իր կետում չէր կարող այդչափ գումար փոխանակել, ուստի տարադրամի փոփոխման տատանումից զերծ մնալու և վնաս չկրելու համար որոշել է գումարը վերցրել Արթուրից և այն ետ վերադարձնել հորը։ Այլ կերպ, երբ Արթուրը զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ ցանկանում է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար վերածել դրամի, ինքն օգտվել է առիթից և համաձայնվել է տարադրամի փոխանակմանը։ Սակայն, գործարքի իրականացման ժամանակ իրեն են մոտեցել ազգային անվտանգության աշխատակիցները և ոչինչ չի ստացվել։ Գտնում է, որ որևէ անօրեն արարք չի կատարել…»։
Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները։
Մասնավորապես, 29.04.2015թ-ին ՀՀ ԱԱԾ քննական վարչությունում որպես վկա հարցաքննվելիս Ա.Աբրահամյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«… 2011-2012թթ-ից աշխատում է «Արավետ» ՍՊԸ-ում՝ որպես արտարժույթի փոխանակման կետի տնօրեն։ Փոխանակման կետը տեղակայված է Երևան քաղաքի Պարոնյան 8/2 հասցեում գործող «Էվրիկա» սուպերմարկետի առանձնացված տարածքում։ Արտարժույթի փոխանակման կետը հաշվետու չէ և որևէ կերպ չի առնչվում «Արավետ» ՍՊԸ գործունեության հետ։ Արտարժույթի առուվաճառքն իրականացվում է «Արավետ» ՍՊԸ-ին 2006թ-ին տրված համապատասխան լիցենզիայով։ Փոխանակման կետում, իրենից բացի, գրանցված են Լևոնը և Անահիտը, որոնց տվյալները չգիտի։ Այլ աշխատակիցներ չկան։ 2015թ-ի մարտի 23-ին ժամը 14։00-ի սահմաններում իր 091-57-00-10 հեռախոսահամարին է զանգահարել իր ծանոթ Արթուրը, ով հանդիսանում է «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրենը։ Արթուրին ճանաչում է շուրջ մեկ տարի։ Հեռախոսային խոսակցության ընթացքում Արթուրն իրեն հայտնել է, որ ցանկանում է ՀՀ դրամի փոխանակել 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար, ապա, հետաքրքրվել է դրամի փոխարժեքի մասին։ Արթուրին պատասխանել է, որ կարող է փոխանակել նրա արտարժույթը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով, այսինքն, 40.000 ԱՄՆ դոլարի դիմաց վճարել ընդամենը 18.980.000 ՀՀ դրամ գումար։ Արթուրը համաձայնվել է, ապա իրեն է տվել հեռախոսահամար, որպեսզի զանգահարի և պայմանավորվի։ Զանգահարել է այդ հեռախոսահամարով, խոսել անծանոթ տղամարդու հետ և պայմանավորվել է հանդիպել Երևան քաղաքի Պարոնյան 8/2 հասցեում գործող «Էվրիկա» սուպերմարկետի մոտ։ Ինքը պատրաստել է 18.980.000 ՀՀ դրամը՝ 900 հատ քսան հազար ՀՀ դրամ թղթադրամներով և 98 հատ տասը հազար ՀՀ թղթադրամներով, այնուհետև, գումարը տեղավորել է սև տոպրակի մեջ։ Մոտավորապես 30-40 րոպե անց իրեն է զանգահարել այդ անծանոթը և տեղեկացրել, որ հասել է։ Ինքն անմիջապես դուրս է եկել փոխանակման կետից, մոտեցել նրա ավտոմեքենային, որի մասին իրեն նախապես ասել էր, համոզվելով, որ այդ երիտասարդն Արթուրի ասած և իր հետ հեռախոսազրույց ունեցած անձն է, ինքը նրան է փոխանցել 18.980.000 ՀՀ դրամը և նրանից վերցրել 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար։ Երբ ցանկացել է հեռանալ, իրեն են մոտեցել ազգային անվտանգության աշխատակիցները և հրավիրել վարչություն՝ բացատրություն տալու համար։ Իր մոտ եղած 18.980.000 ՀՀ դրամը հանդիսացել է հոր՝ Ռադիկ Աբրահամյանի, անձնական խնայողությունը, որը հայրն ի պահ էր հանձնել իրեն, որպեսզի դրամի արժեզրկման պայմաններում այն ավելի խելամիտ ձևով տնօրինի և հետագայում վերադարձնի հորը։ Գործարքի վերաբերյալ տվյալները համակարգ մուտք չի արել, անդորրագիր չի տպել, քանի որ այդ գործարքը տարադրամի փոխանակման կետի գումարների հետ որևէ առնչություն չի ունեցել»։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո հայտնել է, որ տատանումներից զերծ մնալու համար հայրն իրեն տվել է գումար` այն արտարժույթի վերածելու նպատակով։
/Տես 22.08.2017թ-ին կայացած դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Ռադիկ Աբրահամյանն իր հերթին դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«… ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանը հանդիսանում է իր որդին։ Վերջինս զբաղվել է արտարժույթի առուվաճառքով, մասնավորապես, հանդիսացել է փոխանակման կետի տնօրեն։
Դրամի և արտարժույթի փոխարժեքի տատանումների հետ կապված, անձնական խնայողությունները՝ 19.000.000 ՀՀ դրամի չափով տվել է որդուն՝ այն դոլարի վերածելու նպատակով։ Գործարքը կատարելուց հետո Արմանը պետք է այդ գումարը վերադարձներ իրեն։ Հետագայում որդուց տեղեկացել է, որ գործարքի հետ կապված խնդիրներ են առաջացել, գումարն առգրավվել են, իսկ նրան հրավիրել ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչություն։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները ևս, ըստ որի՝
28.12.2016թ-ին ՀՀ ԱԱԾ քննական վարչությունում որպես վկա հարցաքննվելիս Ռադիկ Աբրահամյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«...6-7 տարի է, ինչ որդին՝ Արման Աբրահամյանը, հանդիսանում է փոխանակման կետի տնօրեն։ Տեսնելով դրամի և արտարժույթի փոխարժեքի տատանումները, 2015թ-ի սկզբին որոշել է իր անձնական խնայողությունները՝ 19.000.000 ՀՀ դրամի չափով, տալ որդուն, որպեսզի նա, որպես փոխանակման կետի աշխատակից, կարողանա ավելի ճիշտ տնօրինել և հնարավորինս ձեռնտու փոխարժեքով պահել այդ գումարը։ Հիշյալ գումարը որդուն տվել է 2015թ-ի մարտի 20-ից 22-ն ընկած ժամակահատավածում։ Գումարն Արմանին տալուց մի քանի օր անց նրանից տեղեկացել է, որ նա փոխանակել է այդ գումարից 18.980.000 ՀՀ դրամը 40.000 ԱՄՆ դոլարով, սակայն այդ գործարքի հետ կապված առաջացել են խնդիրներ, գումարն առգրավվել է, իսկ Արմանին հրավիրել են ՀՀ ԱԱԾ։ Այլ մանրամասներ չգիտի։ Նշել է, որ 19.000.000 ՀՀ դրամը եղել է բացառապես իր անձնական խնայողությունը...»։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան նշել է, որ գումարն Արմանին տվել է այն փոխանակելու նպատակով։ Վերջինիս հետ որևէ պայմանավորվածություն չի ունեցել, որ գումարը փոխանակելուց հետո անմիջապես նա պետք է բերեր։ Գումարն Արմանին տալուց հետո որևէ փաստաթուղթ որդու հետ չի կազմել։
Պնդել է, որ 19.000.000 ՀՀ դրամը եղել է բացառապես իր անձնական խնայողությունը, ուստի դատարանից խնդրել է ետ վերադարձնել իր գումարը։
/Տես 29.05.2017թ-ին կայացած դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանը, չանդրադառնալով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում գործի դատական քննության ընթացքում ձեռք բերված և հետազոտված բոլոր ապացույցներին գնահատական տալու հարցին, սակայն կարևորելով բեկանված քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված գումարն իրավաչափ եղանակով տնօրինելու նպատակով վերջնական դատական ակտ կայացնելիս հիշյալ անձանց և նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, ընդգծում է, որ ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի և նրա հոր, նույն ինքը վկա Ռադիկ Աբրահամյանի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքներով հաստատվում է, որ Ռադիկ Աբրահամյանը որդուն տվել է իր անձնական խնայողությունները՝ 19.000.000 ՀՀ դրամի չափով՝ այն տարադրամով փոխանակելու նպատակով։
Ավելին, ինչպես քրեական գործի նախաքննությամբ, այնպես էլ դատական քննությամբ ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ կամ ապացույց առ այն, որ Ռադիկ Աբրհամյանը լիազորել, խնդրել կամ հորդորել է որդուն, որպեսզի վերջինս գումարը փոխանակի զարտուղի՝ օրենքով չսահմանված կարգով։
Այլ կերպ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված իրավանորմերը տարածելով սույն գործի փաստական հանգամանքների վրա և նույն հոդվածով բարեխիղճ երրորդ անձի իմաստով ամրագրված դրույթները համադրելով Ռադիկ Աբրահամյանի գործողությունների հետ, դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես գործի սկզբնական, այնպես էլ` նոր քննության ընթացքում ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ՝ ապացույց, առ այն, որ Ռադիկ Աբրահամյանը գիտեր կամ կարող էր իմանալ, որ իր կողմից որդուն տրված 19.000.000 ՀՀ դրամը օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով։
Թեև Ռադիկ Աբրահամյանն ինչպես նախաքննության, այնպես էլ գործի սկզբնական քննության ընթացքում չի հերքել այն հանգամանքը, որ տեղյակ է որդու` տարադրամի փոխանակման կետի տնօրեն լինելու հանգամանքի վերաբերյալ, սակայն, տվյալ փաստն ինքնին բավարար չէ, որպեսզի կասկած հարուցի Ռ.Աբրահամյանի` որդու անօրինական արարքի կատարումից տեղյակ լինելու մասին։ Հակառակ պարագայում, եթե մի պահ ընդունենք, որ Ռադիկ Աբրահամյանն իմացել է որդու կողմից կատարվող կամ կատարվելիք անօրինական գործողությունների մասին և դա հետ մեկտեղ գումար է տվել նրան` այն արտարժույթի վերածելու նպատակով, ապա, վերջինիս գործողությունները ենթակա կլինեին իրավական գնահատման` որդու հակաիրավական գործողություններին օժանդակելու կամ դրանց դրդելու առումով, որպիսի մեղադրանք նրան առաջադրված չէ, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն`
«...1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել... »։
Վերոգրյալ իրավական կարգավորումներով, ինչպես նաև գործի փաստական հանգամանքներով պայմանավորված՝ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի իմաստով Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է բարեխիղճ երրորդ անձ, քանի որ չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործվել հանցավոր նպատակներով, որի պայմաններում քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանում գտնվող 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը ենթակա է վերադարձման վերջինիս։
Անդրադառնալով սույն դատավճռով բարձրացված այն հարցին, թե` բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով և պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ, դատարանը փաստում է, որ նման տվյալներ գործում առկա չեն, հետևաբար իրեղեն ապացույցը ենթակա է տնօրինման վերը նշված կարգով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«…Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք, ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, սույն օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները, իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի, ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության…»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում առանց լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառքի իրականացման համար, համաձայն որի՝
«Առանց համապատասխան լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառքի իրականացումը, որը կատարվել է արտարժույթի հարյուր հազար դրամի կամ ավելի գումարի փոխանակման ձևով՝
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկից ութհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` երկուսից երեք ամիս ժամկետով»։
Նշված հանցագործության անմիջական օբյեկտը ձեռնարկատիրական օրինական գործունեության հետ կապված հարաբերություններն են։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց համապատասխան լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառք իրականացնելով։
Նշված հանցատեսակը, փաստորեն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածով նախատեսված ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում է։
Ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում հանդիսանալով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը ձևական է և ի տարբերություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի, այստեղ որևէ վնասի պատճառման մասին խոսք չի գնում, մինչդեռ, օրենսգրքի 188-րդ հոդվածը նյութական է և հանցակազմի առկայության համար պարտադիր է, որպեսզի պետությանը, անձանց կամ կազմակերպություններին պատճառված լինի նյութական վնաս։
Ասվածը վկայում է այն մասին, որ դատարանը համակարծիք չէ պաշտպանական կողմի այն դիրքորոշման հետ, թե նշված հանցակազմը համահունչ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի ձևակերպման հետ և վարույթն իրականացնող մարմինը իրեղեն ապացույցը տնօրինելիս պետք է հօգուտ պետության բռնագանձի ոչ թե ամբողջ գումարը, այլ այդ գումարը փոխանակելու արդյունքում ստացված եկամուտը միայն։ Պատահական չէ, որ օրենսդիրը կարևորելով պետության դրամավարկային քաղաքականությունն ու դրա տիրույթում խախտված հանրային իրավահարաբերությունների անթույլատրելիությունը, տրոհելով հիշյալ հանցակազմը, քրեականացրել է արտարժույթի առուվաճառքի իրականացումն առանց լիցենզիայի, այն օրենսգրքում ամրագրելով որպես ձևական հանցակազմ։
Ինչպես նշվեց վերևում, սկզբնական դատավճռով, ինչպես նաև ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ ապացուցվել է, որ Ա.Աբրահամյանը՝ 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժյութի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի՝ Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Ռաֆայելի Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Լևոնի Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ։
«Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Նորմատիվ իրավական ակտի նորմը մեկնաբանվում է` հաշվի առնելով նորմատիվ իրավական ակտն ընդունելիս այն ընդունող մարմնի նպատակը՝ ելնելով դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությունից, ամբողջ հոդվածի, գլխի, բաժնի կարգավորման համատեքստից, այն նորմատիվ իրավական ակտի դրույթներից, ի կատարումն որի ընդունվել է այդ ակտը, տվյալ նորմատիվ իրավական ակտով սահմանված սկզբունքներից, իսկ այդպիսի սկզբունքներ սահմանված չլինելու դեպքում` տվյալ իրավահարաբերությունը կարգավորող իրավունքի ճյուղի սկզբունքներից»։
Կրկին անգամ վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի այն դրույթը, համաձայն որի՝
«…Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, (…) իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, (…) ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության…», և հաստատված համարելով, որ Ա.Աբրահամյանը կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված դրամը ենթակա է վերադարձման վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, դատարանը գտնում է, որ Արման Աբրահամյանից հօգուտ պետության պետք է բռնագանձել 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։
Այլ խոսքով, դատարանն արձանագրում է, որ օրենսդիրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համատեքստում սահմանել է գույքի բռնագանձման երկու իրավական ռեժիմ՝
- Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքի բռանագանձում, կամ՝
- դրա բացակայության դեպքում՝ դրան համարժեք գույքի բռնագանձում՝ հօգուտ պետության ։
Նման պայմաններում, հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 233-րդ հոդվածի դրույթներն առ այն, որ՝
«... 1.1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինն անհապաղ կալանք է դնում Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 103.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված բռնագանձման ենթակա գույքի վրա ...», դատարանն արձանագրում է, որ գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով պետք է 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Արման Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա, որը ենթակա է անհապաղ կատարման ԴԱՀԿ ծառայության միջոցով՝ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգով։
3. Եզրափակիչ մաս
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 233-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդ¬ված¬¬ներով, դատարանը՝
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում գտնվող 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլար գումարը՝ վերադարձնել գործով վկա Ռադիկ Հակոբի Աբրահամյանին։
Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության բռնագանձել 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։
Գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակման օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0007/01/17
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 16-01-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 58204415 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2010թվականից հանդիսանալով արտարժույթի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող <Արավետ> ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված <Արավետ> ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006թ. թիվ 750Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի` Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով <Եգեր> որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Ռաֆայելի Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Լևոնի Խուդոյանի միջոցով 2015թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար` 1դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Աբրահամյան |
| Հայրանուն | Ռադիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 7.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 16-01-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 16-01-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 10-02-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Աբրահամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Արամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-02-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Մեկ այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-03-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Մեկ այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-04-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-04-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Մեկ այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-05-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-05-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-06-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Մեկ այլ նիստով ծանրաբեռնված լինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-07-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-07-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի մեկ այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-07-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-08-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-08-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 29-08-2017 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Աբրահամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 29-08-2017 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | •ործ ԵԿԴ/0007/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը Նախա•ահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի քարտուղարությամբ` Գեոր•ի Սար•սյանի մասնակցությամբ` մեղադրող` Արամ Արամյանի պաշտպան` Հրանտ Ավետյանի 2017 թվականի օ•ոստոսի 29-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի` Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ծնված 13.11.1975 թվականին, Երևան քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին 5 անձ, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է ք.Երևան, Պուշկինի 40-րդ շենքի 77-րդ բնակարանում: Արման Ռադիկի Աբրահամյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը: Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2015 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով թիվ 58204415 քրեական •ործը հարուցելու մասին: 2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 58204415 քրեական •ործով Արման Ռադիկի Աբրահամյանին որպես մեղադրյալ ներ•րավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա 2010 թվականից հանդիսանալով արտաժյութի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օ•տվելով •ործոինեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի •ործունեության վայրիª Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական •ումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամոբ ՙԵ•եր՚ որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Գևոր•յանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ: 2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 58204415 քրեական •ործով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորա•րություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ: 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 58204415 քրեական •ործով 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին: 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Կ.Եսայանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 58204415 քրեական •ործով որոշման 1-2 կետեչում նշվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ 23.03.2015 թվականի արձանա•րությունը և ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունները ապացույց ճանաչելու մասին: 2017 թվականի հունվարի 16-ին քրեական •ործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան: Ապացույցների հետազոտում և •նահատում. Ամբաստանյալ` Արման Ռադիկի Աբրահամյանը ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ նշված •ումարը եղել է իր հոր •ումարը և տարադրամի փոփոխման տատանումից զերծ մնալովª ինքը այդ •ումարը տարադրամի փոխանակման կետում չի կարողացել •նել և այդ ժամանակ զան•ահարել է Արթուրի զան•ելուց հետո ինքը որոշել է այդ •ումարը Արթուրից վերցնել և ետ վերադարձնել իր հորը, սակայն այդ պահին իրենց այցելել է Ազ•ային անվտան•ության աշխատակիցները և չի ստացվել ոչինչ: Ինքը իր արարքում հանցա•ործություն չի տեսնում: Ինքը հանդիսանում է տարադրամի փոխանակման կետի տնօրեն և ունեցել է երկու աշխատողª Լևոնը և Անահիտը: Գումարը իրեն տվել է իր հայրը որպեսզի փոխանակի: Իր տարադրամի կետում ինքը 40.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք •ումար չի կարողացել •նել և Արթուրի զան•եը հարմար առիթ է եղել ձեռքբերելու: Նախաքննական ցուցմունքը հապարակվելուց հետո հայտնեց, որ անցել է երկու տարի և շատ բան չի հիշում, թե այդ պահին ինչ է տեղի ունեցել: Ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած արարքը հիմնավորվել է նաև հետևյալ ապացույցներով. Վկա Ռադիկ Աբրահամյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ հանդիսանում է ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի հայրը: Հայտնեց, որ դոլարի կուրսի տատանումներ են տեղի ունեցել և կորուստ չունենալու համար իր կողմից խնայած անձնական •ումարը տվել է իր տղային որպեսզի դրամը վերածի դոլարի, սակայն իր տղան •ումարը հետ չի վերադարձնել իր ասելով, որը այդ փոխանականման ժամանակ բռնել և առ•րավել են: Հայտնեց, որ 10 տարուց ավել իր տղան զբաղվում է արտարժույթի վաճառքով և այն •տնվել է Պարոնյանի փողոցի վրա: Ինքը իր որդուն տվել է 19.000.000 ՀՀ դրամ •ումար: Իր որդին •ումարի փոխանակումից հետո պետք է այդ •ումարը վերադարձներ իրեն: Հայտնեց, որ իր տղան փոխանակումը պետք է իրականացնի ձևակերպումով: Վկա Կարեն Խուդոյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է ՙԵ•եր՚ ՍՊ ընկերությունում որպես մենեջեր: Հայտնեց, որ •ումար են ունեցել փոխանակելու և իր տնօրենը իրեն ասել է, թե որտեղ և ում մոտ •նա և ինքը 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումար փոխանակել է: Ինքը զան•ահարել է ամբաստանյալի հեռախոսահամարին որպեսզի խանութից դուրս •ա և այդտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը: Ինքը օ•տա•ործել է 091-63-09-90, իսկ Արթուր Գևոր•յանը օ•տա•ործել է 091-43-58-18: Ինքը ամբաստանյալին տեսել է միայն այդ օրը: Գումարի փոխանակման •ումարի չափը ինքը չի հիշում, քանի որ երկար ժամանակ է անցել: Ինքը եղել է իր 75 075 համարանիշի ավտոմեքենայով, սակայն իր որ ավտոմեքենայով չի հիշում, քանի որ մի տարվա մեջ երեք ավտոմեքենա է փոխել: Իրենք չեն կարողացել հաշվել •ումարը, քանի որ ազ•ային անվտան•ության ծառայողները արդեն իրենց են մոտեցել: Նախաքննական ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո վկա Կարեն Խուդոյանը հայտնեց, որ ցուցմունքը համապատասխանում է իրականությանը և փոխանակման ժամանակ որևէ փաստաթուղթ չի տրամադրվել և ինքը ան•ամ չի իմացել, որ դա •ործարք է: Վկա Արթուր Գևոր•յանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ հանդիսանում է ՙԵ•եր՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն: Հայտնեց, որ ամբաստանյալին ճանաչում է շուտվանից և կատարել են •ումարի փոխանակում: Վերջին ան•ամ իրեն պետք է եղել •ումար փոխանակել և իր աշխատողըª Կարենը մի քանի բանկ է այցելել և •ումարի փոխանակման հետ կապված ամեն տեղ մի խնդիր առաջացրել են: Այդ ժամանակ ինքը հիշել է Արմանի մասին և զան•ահարել է նրան ու հարցրել է •ումար կարող է փոխանակել, թե ոչ և նա էլ պատասխանել է, որ կարող է: Կարենին բռնել են այդ փոխանակման ժամանակ: Իրեն հաշվապահական ձևակերպումների համար պետք է եղել դրամ: Ինքը երբ փոխանակում է կատարել մտել է նրա մոտ և նա փոխանակման ժամանակ իրեն տվել է անդորա•իր: Նախաքննական ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո վկա Արթուր Գևոր•յանը հայտնեց, որ հրապարակված ցուցմունքը համապատասխանում է իրականությանը: Իրեղեն ապացույց ճանաչվածª 2015 թվաանի մարտի 23-ին առանց համապատասխան լիցենզիայի տեղի ունեցած արտարժույթի փոխանակման ձևով առուվաճառքի արդյունքում Արման Աբրահամյանի կողմից ձեռք բերված 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարով, որը նա 18.980.000 ՀՀ դրամով •նել է Կարեն Խուդոյանիցª 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով: Ապացույց ճանաչվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ ՀՀ ԱԱԾ Երևանի քաղաքային վաչության աշխատակիցների կողմից 2015 թվականի մարտի 23-ին կազմված արձանա•րությունով, որով ամրա•րվել է, որ նյութերի նախապատրաստման ընթացքում Արման Աբրահամյանը ներկայացրել է ՙԵ•եր՚ խանութի տարբերանշանով սպիտակ •ույնի մեկ հատ պոլիէթիլենային տոպրակ, ոոում առկա է եղել 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 100 դոլար արժողությամբ թղթադրամներով, իսկ Կարեն Խուդոյանը ներկայացրել է 18.980.000 ՀՀ դրամ •ումարª 900 հատ 20.000 դրամ և 98 հատ 10.000 դրամ արժողությամբ թղթադրամներով: Ներկայացված •ումարի կապակցությամբ երկուսն էլ հայտարարել են, որ այն •ոյացել է Ա.Աբրահամյանի կողմից 18.980.000 ՀՀ դրամով Կ.Խուդոյանի մոտ եղած 40.000 ԱՄՆ դոլարը փոխանակելու արդյունքում: Ապացույց ճանաչվածª ՀՀ կենտրոնական բանկից ստացված ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվություններով, որոնցում ներառված են ինչպես դրամակղային մուտքերն ու ելքերը, այնպես էլ տվյալ օրերին արտարժույթի առուվաճառքի •ործարքները: Հիշյալ ֆիսկալային հաշվետվության համաձայն, դրանում ներառված չէ 2015 թվականի մարտի 23-ին տեղի ունեցած •ործարքը, որի արդյունքում փոխանակման կետի տնօրեն Արման Աբրահամյանը 18.980.000 ՀՀ դրամով Կարեն խուդոյանից •նել է 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով: Բացի այդ, հաշվետվությամբ ամրա•րվել է, որ վերը նշված •ոծարքի օրը փոխանակման կետի դրամարկղում ելքա•րված և մուտքա•րված •ումարի չափը չի հասել 18.980.000 ՀՀ դրամի, այսինքն փոխանակման կետը հնարավորություն չի ունեցել այդ օրը •նելու 40.000 ԱՄՆ դոլար: Դատարանը •տնում է, որ մտացածին են և սույն դատավճռի հիմքում որպես ապացույց չպետք է դնել ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյան դատական քննության և նախնական քննության ընթացքում տված ցուցմունքների մի մասը, քանի որ ամբաստանյալի այդ ցուցմունքները հերքվում են վկաներ Արթուր Գևոր•յանի, Ռադիկ Աբրահամյանի, Կարեն Խուդոյանի ցուցմունքներով, իրեղեն ապացույց ճանաչվածª 2015 թվականի մարտի 23-ին առանց համապատասխան լիցենզիայի տեղի ունեցած արտարժույթի փոխանակման ձևով առուվաճառքի արդյունքում Արման Աբրահամյանի կողմից ձեռք բերված 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարով, որը նա 18.980.000 ՀՀ դրամով •նել է Կարեն Խուդոյանիցª 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով, ապացույց ճանաչվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ ՀՀ ԱԱԾ Երևանի քաղաքային վաչության աշխատակիցների կողմից 2015 թվականի մարտի 23-ին կազմված արձանա•րությունով, որով ամրա•րվել է, որ նյութերի նախապատրաստման ընթացքում Արման Աբրահամյանը ներկայացրել է ՙԵ•եր՚ խանութի տարբերանշանով սպիտակ •ույնի մեկ հատ պոլիէթիլենային տոպրակ, որում առկա է եղել 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 100 դոլար արժողությամբ թղթադրամներով, իսկ Կարեն Խուդոյանը ներկայացրել է 18.980.000 ՀՀ դրամ •ումարª 900 հատ 20.000 դրամ և 98 հատ 10.000 դրամ արժողությամբ թղթադրամներով: Ներկայացված •ումարի կապակցությամբ երկուսն էլ հայտարարել են, որ այն •ոյացել է Ա.Աբրահամյանի կողմից 18.980.000 ՀՀ դրամով Կ.Խուդոյանի մոտ եղած 40.000 ԱՄՆ դոլարը փոխանակելու արդյունքում և ապացույց ճանաչվածª ՀՀ կենտրոնական բանկից ստացված ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվություններով, որոնցում ներառված են ինչպես դրամակղային մուտքերն ու ելքերը, այնպես էլ տվյալ օրերին արտարժույթի առուվաճառքի •ործարքները: Հիշյալ ֆիսկալային հաշվետվության համաձայն, դրանում ներառված չէ 2015 թվականի մարտի 23-ին տեղի ունեցած •ործարքը, որի արդյունքում փոխանակման կետի տնօրեն Արման Աբրահամյանը 18.980.000 ՀՀ դրամով Կարեն Խուդոյանից •նել է 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով: Բացի այդ, հաշվետվությամբ ամրա•րվել է, որ վերը նշված •ործարքի օրը փոխանակման կետի դրամարկղում ելքա•րված և մուտքա•րված •ումարի չափը չի հասել 18.980.000 ՀՀ դրամի, այսինքն փոխանակման կետը հնարավորություն չի ունեցել այդ օրը •նելու 40.000 ԱՄՆ դոլար: Ավելին` ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի նախնական քննության ընթացքում տված ցուցմունքը և դատարանում տված ցուցմունքները հակասական են, ինչը նույնպես վկայում է այն մասին, որ ամբաստանյալը յուրաքանչյուր դեպքում փորձել է խուսափել իրականությունը ներկայացնելուց` մոռանալով նախորդ ցուցմունքը: Հետևապես` Դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի ցուցմունքներն արժանահավատ չեն և հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակ: Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Վերո•րյալ թույլատրելի և արժանահավատ ապացույցների համադրման և •նահատման արդյունքում Դատարանը •ալիս է այն եզրահան•ման, որ չնայած ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանը 2010 թվականից հանդիսացել է արտաժյութի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/, սակայն շահադիտական նպատակով օ•տվելով •ործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի •ործունեության վայրիª Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր հոր Ռադիկ Աբրահամյանի անձնական •ումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով առանց վերջինիս իմացությանª ՙԵ•եր՚ որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Գևոր•յանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարª 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցներիկողմից: Ապացուցված է Արման Ռադիկի Աբրահամյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ: Դատարանը հաստատված համարելով Արման Ռադիկի Աբրահամյանին ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը և անդրադառնալով դրանով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին, փաստում է հետևյալը` ՀՀ քրեական օրենս•րքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ ՙՈչ մեծ ծանրության հանցա•ործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենս•րքով նախատեսված առավելա•ույն պատիժը չի •երազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը (...)՚։ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝ ՙԱնձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները. 1) 2 տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. 2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը։ Տևող հանցա•ործության դեպքում վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է արարքը դադարելու, իսկ շարունակվող հանցա•ործության դեպքում` վերջին արարքը կատարելու պահի: 3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելը անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք: Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից՚: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի դիսպոզիցիայի վերլուծությունից բխում է, որ այն նկարա•րում է դիտավորյալ հանցա•ործություն, իսկ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կալանք երկուսից երեք ամիս ժամկետով, որը չի •երազանցում երկու տարին, ուստի տվյալ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործությունների թվին, հետևաբար, այն կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, քանի որ հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից անցել է երկու տարի: Ըստ •ործով հաստատված տվյալների՝ ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղսա•րված, քրեական օրենքով ար•ելված արարքը կատարվել և ավարտվել է 2015թ. մարտի 23-ին և մինչև սույն դատավճիռը կայացնելը ամբաստանյալին՝ օրենքով սահմանված կար•ով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետի ընթացքը չի ընդհատվել, չի կասեցվել: Այլ խոսքով, նշված՝ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն Ա.Աբրահամյանին վերա•րվող՝ ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործության համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն ամբաստանյալի համար լրացել են` դրա կատարումից 2 տարի անցնելու հիմքով: Հետևաբար, դատարանն արձանա•րում է, որ Ա.Աբրահամյանին պետք է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա•ործության կատարման մեջ և նրան պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից` վերը շարադրված հիմնավորումներով: Լուծելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 119-րդ հոդվածով` դատարանը •տնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարըª պետք է վերադարձնել վկա Ռադիկի Աբրահամյանին: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին կայացված այլ ապացույց ճանաչված որոշման 1-2-րդ կետերում նշվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ 23.03.2015թ. արձանա•րությունը և ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունները պետք է թողնել քրեական •ործի նյութերին կցված դրա պահվելու ամբողջ ժամանակաշրջանում: Դատարանը •տնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մաuի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսերը դատարանի նախաձեռնությամբ ամբաստանյալից ենթակա չէ բռնա•անձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական •ործով չկա, Բռնա•անձման ենթակա չեն նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-6-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը, քանի որ մասի 6-րդ կետով նախատեսված ծախս սույն քրեական •ործով առկա չէ, իսկ 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ և 5-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերի վերաբերյալ տվյալները բացակայում են: Ավելին` նման պահանջ դատարանին չի ներկայացվել: Եզրափակիչ մաս. Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 357-360, 365, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց` Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա•ործության կատարման մեջ և նույն օրենս•րքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար •ումարըª վերադարձնել վկա Ռադիկի Աբրահամյանին: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին կայացված այլ ապացույց ճանաչված որոշման 1-2-րդ կետերում նշվածª •ումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ 23.03.2015թ. արձանա•րությունը և ՙԱրավետ՚ ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացվածª 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունները թողնել քրեական •ործի նյութերին կցված դրա պահվելու ամբողջ ժամանակաշրջանում: Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված: Սույն դատավճիռը վերաքննության կար•ով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկ ամսվա ընթացքում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 29-08-2017 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 21-11-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 248, 150 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 21-11-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 248, 150 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-62974 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0007/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 06-10-2017 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 06-10-2017 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Արամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արման Աբարհամյան Վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը համարել հարգելի և այն վերականգնել : Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Մասնակիորեն` գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված գումարի տնօրինման մասով բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Արման Ռադիկի Աբարհամյանի /ՀՀ քր. օր. 188.1 հոդ. 1-ին մասո ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից / վերաբերյալ 29.08.2017թ. կայացված դատավճիռը և ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարը բռնագանձել հօգուտ պետության : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 12-10-2017 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 12-10-2017 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հրանտ |
| Ազգանուն | Ավետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արման Աբրահամյան Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Արման Ռադիկի Աբրահամյանի /ՀՀ քր. օր. 188.1 հոդ. 1-ին մասով ՀՀ քր.օր. 75 հոդ. համաձայն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից`քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով / վերաբերյալ 29.08.2017թ. դատավճիռը և կայացնել արդարացման դատավճիռ` հռչակելով հանցանքի կատարման մեջ Արման Աբրահամյանի անմեղությունը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 22-11-2017 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 22-11-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Արղամանյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Չիչոյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Մխիթարյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 28-11-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 15-12-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 06-04-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-05-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 08-05-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-05-2018 |
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը եվ գործն ուղարկվել է ստորադաս դատարան բեկանված մասով նոր քննության |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Աբրահամյանին |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն 08.05.2018թ. քաղաք Երևան ԳՈՐԾ. Հ.-ԵԿԴ/0007/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈւԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱԽԱԶ` Ա.ԱՐԱՄՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Հ.ԱՎԵՏՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում դատախազ Ա.Արամյանի և պաշտպան Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի փաստական հանգամանքներն ու դատավարական ընթացքը Նախաքննական մարմնի կողմից Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժույթի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի` Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար` 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ: 2017 թվականի հունվարի 16-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան` ըստ էության քննության համար: Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը դատաքննությամբ և գործով ձեռք բերված ապացույցներով հաստատված համարելով Արման Աբրահամյանի կողմից վերոգրյալ հանցագործության կատարումը, 2017 թվականի օգոստոսի 29-ի դատավճռով Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով և նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով: Դատարանը որոշել է նաև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը` վերադարձնել վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, ինչպես նաև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին կայացված այլ ապացույց ճանաչված որոշման 1-2-րդ կետերում նշված` գումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ 23.03.2015թ-ի արձանագրությունը և «Արավետ» ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացված` 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունները թողնել քրեական գործի նյութերին կցված դրա պահվելու ամբողջ ժամանակաշրջանում: Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջները Դատախազ Ա.Արամյանը վերաքննիչ բողոք է բերել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի օգոստոսի 29-ի դատավճռի դեմ` միջնորդելով մասնակիորեն` գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված գումարի տնօրինման մասով բեկանել և փոփոխել այն և իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը բռնագանձել հօգուտ պետության: Իր վերաքննիչ բողոքը դատախազ Ա.Արամյանը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով: «(…)Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի օգոստոսի 29-ի դատավճիռը՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարի տնօրինման մասով, օրինական և հիմնավոր չէ հետևյալ պատճառաբանությամբ(…)։ (…)Քրեական գործով վարույթն ավարտելիս իրեղեն ապացույցների մասին ընդունվող որոշումների վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածը սահմանում է, որ դատարանի դատավճռում, ինչպես նաև քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշման մեջ իրեղեն ապացույցների հարցի լուծումը կատարվում է հետևյալ կանոնների պահպանմամբ՝ 1) հանցագործության գործիքները, ինչպես նաև շրջանառությունից հանված առարկաները բռնագրավվում և հանձնվում են համապատասխան պետական հիմնարկներին, իսկ արժեք ներկայացնելու դեպքում՝ ոչնչացվում են. 2) արժեք չներկայացնող իրերը ոչնչացվում են օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, իսկ շահագրգռված անձանց միջնորդության դեպքում՝ կարող են հանձնվել նրանց. 3) դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները, որոնք օրինական տիրապետումից դուրս են եկել հանցագործության կամ օրենքով չթույլատրված այլ գործողությունների հետևանքով, հանձնվում են տիրապետողին, սեփականատիրոջը կամ նրանց իրավահաջորդներին. 4) հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները դատարանի դատավճռով ուղղվում են դատական ծախսերի հատուցմանը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ եթե հայտնի չէ վնաս կրած անձը, որպես եկամուտ՝ հանձնվում են պետությանը. 5) իրեղեն ապացույց հանդիսացող փաստաթղթերը պահվում են գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում, կամ հանձնվում են շահագրգիռ կազմակերպություններին և քաղաքացիներին։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի համաձայն՝ "Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք, ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, սույն օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները, իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի, ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության։ 2. Սույն օրենսգրքի իմաստով բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, որը գույքն այլ անձի հանձնելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, ինչպես նաև այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով։ 3. Այն դեպքում, երբ տուժողի և բարեխիղճ երրորդ անձի միջև առկա է վեճ բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ, այդ գույքի բռնագանձում կարող է կատարվել քաղաքացիական դատավարության կարգով։ 4. Սույն հոդվածի, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի այլ հոդվածներով նախատեսված դեպքերում նաև այդ հոդվածների իմաստով գույք են համարվում ցանկացած տեսակի նյութական բարիքները, քաղաքացիական իրավունքի շարժական կամ անշարժ օբյեկտները, ներառյալ՝ ֆինանսական (դրամական) միջոցները, արժեթղթերը և գույքային իրավունքները, գույքային իրավունքները կամ շահերը հավաստող փաստաթղթերը կամ այլ միջոցները, գույքից ստացված կամ դրա նկատմամբ հաշվեգրվող տոկոսները, շահութաբաժինները կամ այլ եկամուտները, ինչպես նաև հարակից և արտոնագրային իրավունքները(…)։ (…)Դատաքննության ընթացքում Արման և Ռադիկ Աբրահամյանները, ըստ էության, պնդել են նախաքննության ընթացքում իրենց տված ցուցմունքները։ Վերջինս, իրեն ուղղված հարցերին պատասխանել է, որ նշված գումարը որդուն՝ Արման Աբրահամյանին տվել է տարադրամով փոխանակելու համար, սակայն որևէ եղանակով տվյալ գումարի փոխանցումը չի ձևակերպվել։ Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարի տնօրինման վերաբերյալ դատարանն իր դատական ակտում արձանագրել է միայն հետևյալը. “Լուծելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով՝ դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը՝ պետք է վերադարձնել Ռադիկ Աբրահամյանին”։ Այլ նշում, վերլուծություն կամ պատճառաբանություն, որը հիմք է տվել դատարանին գալու նշված եզրահանգմանը, դատական ակտում բացակայում է։ Վերոշարադրյալը հաշվի առնելով, գտնում եմ, որ առաջին ատյանի դատարանը մակերեսային քննության առարկա դարձնելով գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված գումարի տնօրինման հարցը՝ տվյալ մասով կայացրել է անհիմն և չպատճառաբանված դատական ակտ։ Սույն գործով պետք է փաստել, որ դատարանն անհիմն որոշում է կայացրել գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը Ռադիկ Աբրահամյանին վերադարձնելու վերաբերյալ։ Նշված որոշումը կայացնելու վերաբերյալ դատարանը արձանագրել է, որ ղեկավարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով, առանց նշելու, թե հատկապես տվյալ հոդվածի որ կետով նախատեսված դրույթի կիրառմամբ է եկել նշված հետևությանը։ Դրան հակառակ՝ պետք է փաստել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածը որևէ դրույթ չի նախատեսում՝ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույք հանդիսացող գումարը տվյալ գումարի հետ որևէ առնչություն չունեցող անձի վերադարձնելու հնարավորության վերաբերյալ։ Եթե անգամ ընդունենք, որ Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսացել է որդուն փոխանցած 19.000.000 ՀՀ դրամի սեփականատերը, ինչը գործի քննության ընթացքում որևէ արժանահավատ ապացույցով չի հաստատվել, ապա դա չի նշանակում, որ Արման Աբրահամյանի կողմից հանցավոր ճանապարհով նշված գումարը փոխարկելու արդյունքում ձեռք բերված արտարժույթի սեփականատերը կամ օրինական տիրապետողը կրկին հանդիսացել է ինքն անձամբ։ Չնայած դատարանն իր դատական ակտում անգամ չի էլ անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի կարգավորումներին, այնուամենայնիվ պետք է փաստել նաև, որ Ռադիկ Աբրահամյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի համաձայն չէր կարող դիտարկվել որպես բարեխիղճ երրորդ անձ, քանի որ իր կողմից նշված գումարը որդուն փոխանցելու հանգամանքների վերաբերյալ ցուցմունքից չի բխում, որ նա գույքն այլ անձի հանձնելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, քանի որ, ըստ քրեական գործի նյութերի, նա տեղյակ է եղել որդու կողմից արտարժույթի առուվաճառքով զբաղվելու մասին, իսկ նշված գումարը տվյալ տարադրամի փոխանակման կետում չէր կարող հանդիսանալ օրինական շրջանառու միջոց, առանց այն տրամադրելու վերաբերյալ որևէ փաստաթղթային հիմքի առկայության։ Ակնհայտ է, որ սույն գործով 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը Արման Աբրահամյանի մոտ հայտնվել է հանցագործության՝ արտարժույթի ապօրինի առուվաճառքի գործարք իրականացնելու արդյունքում, որի համար քրեական պատասխանատվություն է նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Գտնում է, որ կոնկրետ դեպքում, վիճելի իրավահարաբերությունների նկատմամբ դատարանը պետք է կիրառեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամրագրված օրենսդրական կանոնը, համաձայն որի՝ հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության (կոնկրետ դեպքում գումարը), ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության, հետևաբար հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը, որը քրեական գործով ճանաչվել է իրեղեն ապացույց, պետք է բռնագանձել հօգուտ պետության։ Այսպիսով, պետք է փաստել, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված, հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 4-րդ կետի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն ենթակա է բռնագանձման։ Ամփոփելով վերը նշված փաստարկները, գտնում եմ, բողոքարկվող որոշումը՝ գործով իրեղեն ապացույցի տնօրինման մասով անհիմն է, չի բխում գործի տվյալներից, ուստի առկա են վիճարկվող որոշումը այդ մասով բեկանելու և փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր(…)»: Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի օգոստոսի 29-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել նաև պաշտպան Հ.Ավետյանը` միջնորդելով բեկանել այն և կայացնել արդարացման դատավճիռ` հռչակելով հանցանքի կատարման մեջ Արման Աբրահամյանի անմեղությունը այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ: Իր վերաքննիչ բողոքը պաշտպան Հ.Ավետյանը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով: «(…)Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 քրեական գործը 2017 թվականի օգոստոսի 29-ին դատավճիռ է կայացրել, որով վճռել է Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից՝ քերական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։ Գտնում եմ, որ Դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ է տվել դատական սխալ՝ ճիշտ չի գնահատել ապացույցները, որի արդյունքում խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի պահանջները, կիրառել է քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասը, որը ենթակա չէր կիրառման, արարքի մեջ հանցակազմի բացակայության հիմքերի առկայության դեպքում Դատարանը չի կարճել վարութը, չի դադարեցրել քրեական հետապնդումը, չի կայացրել արդարացման դատավճիռ(…): (…)ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի դիսպոզիցիան ձևակերպված է հետևյալ կերպ՝ «Առանց համապատասխան լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառքի իրականացումը, որը կատարվել է արտարժույթի հարյուր հազար դրամի կամ ավելի գումարի փոխանակման ձևով»։ Նշված հանցագործության անմիջական օբյեկտը ձեռնարկատիրական օրինական գործունեության հետ կապված հարաբերություններն են։ Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց համապատասխան լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառք իրականացնելով, որը կատարվել է արտարժույթի հարյուր հազար դրամի կամ ավելի գումարի փոխանակման ձևով։ Նշված հանցատեսակը փաստորեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածով նախատեսված ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում է։ Ի դեպ, մինչև ՀՀ քրեական օրենսգիրքը 188.1-րդ հոդվածով լրացնելը, որն ուժի մեջ է մտել 2007 թվականի հունվարի 24-ից, արարքը որակվել է 188-րդ հոդվածով։ Ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում հանդիսանալով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը ձևական է և որևէ վնասի մասին խոսք չի գնում։ 9. «Լիցենզավորման մասին» ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի աղյուսակի չորրորդ՝ «4. Արժութային կարգավորման բնագավառ»-ի 2-րդ կետում որպես լիցենզավորման ենթակա գործունեության տեսակ սահմանված է «Արտարժույթի առուվաճառքը»։ 10. Համաձայն ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի՝ «Ձեռնարկատիրական է համարվում անձի ինքնուրույն, իր ռիսկով իրականացվող գործունեությունը, որի հիմնական նպատակը գույք օգտագործելուց, ապրանքներ վաճառելուց, աշխատանքներ կատարելուց կամ ծառայություններ մատուցելուց շահույթ ստանալն է»։ 11. ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային որոշման մեջ նշել է, որ ձեռնարկատիրական գործունեությունը բնորոշող վերը թվարկված հատկանիշների սահմանափակ մեկնաբանությունը հնարավորություն չի ստեղծում ամբողջությամբ բացահայտելու ձեռնարկատիրական գործունեության էությունը և գտել է, որ քաղաքացու կողմից իրականացվող գործունեության բնույթը (այդ թվում նաև ձեռնարկատիրական լինելը) որոշելիս անհրաժեշտ է օրենքով սահմանված պարտադիր հատկանիշների առկայությունը որոշել, մասնավորապես, հաշվի առնելով այն հանգամանքները, թե արդյոք գործունեությունը կրել է պարբերական բնույթ, արդյոք գործունեությունն իրականացվել է հատկապես շահույթ ստանալու նպատակով, արդյոք գործունեությունն իրականացվել է որպես մասնագիտություն (արհեստ) և այլ առանձնահատուկ հատկանիշներ (տես թիվ Տ-861/2007թ. քաղաքացիական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական պալատի 2007 թվականի օգոստոսի 1-ի որոշումը (ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների ընտրանի, 2-րդ հատոր, էջ 418-426)։ 12. Համաձայն «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 86-րդ հոդվածի 1-ին մասի, իրավական ակտը մեկնաբանվում է դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությամբ՝ հաշվի առնելով օրենքի պահանջը։ Նույն օրենքի «Օրենսդրական տեխնիկայի այլ կանոններ» վերնագիրը կրող 45-րդ հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն՝ այն պայմանների թվարկման ժամանակ, երբ բոլոր թվարկված պայմանների առկայությունը պարտադիր է, չի կարող կիրառվել «կամ» շաղկապը։ Այս դեպքում պետք է կրառվեն «և» կամ «ու» շաղկապը։ 13. «Առուվաճառքը» բարդ ածանցավոր բառ է, կազմված՝ «առ» և «վաճառ» արմատներից և «ք» հոգնակիակերտ վերջածանցից։ Վերոգրյալ արմատները միմյանց կապված են «ու» շաղկապով։ 14.8-ից 13-րդ կետերում նշված նորմերի բովանդակությունից, իրավական վերլուծությունից, «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի 10-րդ մասի և 86-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոնների պահպանմամբ կատարված այդ նորմերի մեկնաբանությունից, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումից բխում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասում ամրագրված՝ «արտարժույթի առուվաճառքի իրականացում» դրույթը ենթադրում է ոչ թե արտարժույթի առքի կամ վաճառքի եզակի, մասնավոր դեպք, որի համար լիցենզիա չի պահանջվում (օրինակ, երկու ընկերներ, ծանոթներ, հարևաններ, կամ պատահական հանդիպած անձինք խոսքի մեջ իմանալով, որ մեկը դրամ ունի և ցանկանում է արտարժույթ ձեռք բերել, իսկ մյուսը հակառակը՝ կատարում են փոխանակում), այլ շահույթ ստանալու նպատակով պարբերական բնույթ կրող ձեռնարկատիրական գործունեություն, մասնավորապես արտարժույթի առուվաճառքի իրականացում, գործունեության տեսակ, որը «Լիցենզավորման մասին» ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն ենթակա է լիցենզավորման։ 15. «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի 10-րդ մասի և 86-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոնների պահպանմամբ կատարված վերոգրյալ մեկնաբանությամբ հաշվի է առնվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի պահանջը, այն է՝ առանց համապատասխան լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառքի իրականացումը։ 16. Հիմք ընդունելով 8-ից 15-րդ կետերում առկա իրավական հիմնավորումները և դրանք համադրելով 3-ից 4-րդ կետերում մեջբերված և վերլուծված փաստական հանգամանքների հետ, կարծում եմ, որ որպես ֆիզիկական անձ Արման Աբրահամյանի կողմից իր հորը պատկանող 18.980.000 ՀՀ դրամով 40.000 ԱՄՆ դոլար ձեռք բերելու արարքի մեջ բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն քրեական գործի վարույթը կամ քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք է, որն իր հերթին ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածով նախատեսված դատարանի կողմից արդարացման դատավճիռ կայացնելու հիմք է(…)»: Դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ պատասխան է ներկայացրել ամբաստանյալ Ա.Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը` միջնորդելով դատախազի կողմից ներկայացված բողոքը մերժել, մասնավորապես հետևյալ պատճառաբանությամբ. «(…)Ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում կասկածի տակ չեն դրվել Ռադիկ Աբրահամյանի ցուցմունքով հայտնած հանգամանքները, այն է՝ 19.000.000 ՀՀ դրամը վերջինիս անձնական խնայողությունը հանդիսանալը, այն կայուն տարադրամով փոխանակելու և այդ տեսքով պահելու համար որդուն հանձնելը, որդու կողմից նշված գումարն առանց ձևակերպելու փոխանակելու հանգամանքի մասին նախապես անտեղյակ լինելը, ավելին՝ դրանք դրվել են մեղադրական եզրակացության և դատավճռի հիքում։ Հակառակ պարագայում, դեռևս նախաքննության ընթացքում դատավարական հսկողություն իրականացնող անձը, որը տվյալ դեպքում հենց ինքը՝ բողոք բերող դատախազն է, պարտավոր էր հետամուտ լինել Ռադիկ Աբրահամյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188.1-րդ հոդվածով որակելու և նրան որպես հանցակից՝ կազմակերպիչ կամ դրդիչ կամ օժանդակող պատասխանատվության ենթարկլու հարցում։ Ինչ վերաբերում է բողոք բերող անձի կողմից վկայակոչած այն հանգամանքին, թե հայրը տեղյակ է եղել, որ որդին զբաղվում է արտարժույթի առուվաճառքով, իսկ նշված գումարը տվյալ տարադրամի փոխանակման կետում չէր կարող հանդիսանալ օրինական շրջանառու միջոց՝ առանց այն տրամադրելու վերաբերյալ որևէ փաստաթղթային հիմքի առկայության, ապա այդ հանգամանքներից ոչ մեկից ողջամտորեն չի բխում, որ հայրը գիտեր կամ պետք է իմանար որդու կողմից գումարն առանց ձևակերպումների փոխանակման նպատակի մասին։ Ի դեպ, որևէ իրավանորմ չի արգելում տարադրամի փոխանակման կետի տնօրենին իր անձական, տվյալ դեպքում հորը պատկանող իրեն վստահված դրամով իր տնօրինության տակ գտնվող տարադրամի փոխանակման կետից որպես գնորդ իր կամ հոր անունից դրամ վճարելով և համապատասխան ձևակերպումներ կատարելով ձեռք բերել տարադրամ և տվյալ դեպքում ողջամիտ չէ այն պնդումը, թե հայրը գիտեր կամ կարող էր իմանալ, որ որդին առանց համապատասխան ձևակերպման է փոխանակելու դրամը արտարժույթով։ Այսպիսով, բողոք բերող անձի այն հետևությունները, թե Ռադիկ Աբրահամյանը գումարը որդուն հանձնելիս գիտեր կամ չէր կարող չիմանալ, որ որդին այդ գումարն օգտագործվելու է կամ նախատեսում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, անհիմն ենթադրություններ են, չեն բխում գործով ձեռք բերված ապացույցներց և չեն կարող հիմք հանդիսանալ գործով վկա Ռադիկ Աբրահամյանին քրեական օրենսգրքի իմաստով ոչ բարեխիղճ երրորդ անձ համարելու համար, ուստի վերոգրյալ իրավահարաբերության նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված՝ բարեխիղճ երրորդ անձի վերաբերյալ դրույթը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի կարգով յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, Դատարանը ճիշտ եզրահանգման է հանգել գործով վկա Ռադիկ Աբրահամյանի՝ որպես բարեխիղճ երրոդ անձի վերաբերյալ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, նկատի ունենելով, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված դրամը և այլ արժեքները, կոնկրետ դեպքում 40.000 ԱՄՆ դոլարը, որը ձեռք է բերվել վերջինս անձանական խնայողություններ հանդիսացող 18.980.000 դրամով, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ռադիկ Աբրահամյանին պատկանող 18.980.000 դրամը դեռևս նախաքննության ընթացքում գործով վկա Արթուր Գևորգյանի 08.08.2016թ. դիմում-խնդրանքի համաձայն նույն օրը վերադարձվել է վերջինիս, որոշել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 18.980.000 դրամին համարժեք 40.000 ԱՄՆ դոլարն էլ վերադարձնել Ռադիկ Աբրահամյանին։ Այլ խնդիր է, որ ըստ պաշտպանական կողմի դիրքորոշման, բողոք բերող անձը որպես նախաքննության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող անձ նախաքննության ընթացքում ցուցում պետք է տար նախաքննության մարմնին Արթուր Գևորգյանին վերադրձված 18.980.000 դրամը վերջինի հետ պահանջելու և նրան պատկանող 40.000 ԱՄՆ դոլարը վերադարձնելու մասին, եթե, իհարկե, դրամի վերադարձը չի կատարվել իր իսկ՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ, որն ի դեպ, ավելի հավանական է։ Եթե տեղի է ունեցել հանցագործություն՝ առանց լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառքի իրականացում, որը կանխվել է ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից, ապա ստացվում է, որ նախաքննության մարմինն իր հերթին, չունենալով համապատասխան լիցենզիա, փաստորեն ինքն է իրականացրել փոխանակումը՝ վերադարձնելով Արթուր Գևորգյանին ոչ թե վերջինիս պատկանող 40.000 ԱՄՆ դոլարը, այլ Ռադիկ Աբրահամյանին պատկանող 18.980.000 ՀՀ դրամը, որպիսի իրավասություն նախաքննության մարմինը չուներ։ Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պնդմանը, թե դատարանն իրեղեն ապացույցի մասին ընդունվող որոշում կայացնելիս պետք է ղեկավարվեր և կիրառեր ՀՀ քրեական դատավարարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված դրույթը, որը վերաբերում է հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամին, այլ արժեքներին և մյուս առարկաներին, ապա այն անհիմն է նախ այն հիմնավորմամբ, որ Ռադիկ Աբրահամյանը բարեխիղճ երրորդ անձ է և տվյալ դեպքում կիրառելի է ՀՀ քրեական դատավարարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված դրույթը, և երկրորդ՝ 40.000 ԱՄՆ դոլարը ձեռք է բերվել ոչ թե հանցավոր ճանապարհով, այլ դրան համարժեք ՀՀ դրամով փոխանակման արդյունքում և չի կարող համարվել հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված հետևյալ հիմնավորումնրով և պատճառաբանությամբ(…): (…)Վերոգրյալ իրավադրույթների բովանդակությունից և քրեական իրավունքի գիտության կողմից դրանց տրված մեկնաբանություններից բխում է, որ առանց լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառքի իրականացման պարագայում համարժեք դրամով փոխանակված տարադրամը ոչ մի դեպքում չի կարող դիտարկվել որպես հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամ կամ այլ արժեք, քանի որ նշված արարքով հանցավոր ճանապարհով ձեռք է բերվում ոչ թե փոխանակված արտարժույթը, որը ձեռք է բերվում համարժեք հատուցմամբ, այլ այդ գործունեության արդյունքում ստացված եկամուտը, այլ կերպ՝ անձին օրինական հիմքով պատկանող դրամով ձեռք բերված արտարժույթը չի կարող համարվել հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված, այլ, որպես այդպիսին կարող է համարվել միայն այդ գործունեության արդյունքում ստացած եկամուտը և ոչ երբեք փոխանակված արտարժույթը։ Ի դեպ, դեռևս դատաքննության ընթացքում, ապացույցների հետազոտման փուլում անդրադառնալով 40.000 ԱՄՆ դոլարը որպես հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված իրեղեն ապացույց ճանաչելու նախաքննական մարմնի որոշմանը, պաշտպանական կողմը վիճարկել է նշված հատկանիշով, այդ թվում նաև որպես հանցագործության գործիքի իրեղեն ապացույց ճանաչելու իրավաչափությունը, միաժամանակ նշել, որ անշուշտ, հանցագործության առկայության դեպքում նշված 40.000 ԱՄՆ դոլարը կարող էր հանցագործությունը բացահայտելու, գործի փաստական հանգամանքները պարզելու, մեղավորին ի հայտ բերելու միջոց ծառայել և միայն այդ չափորոշիչներով ճանաչվել իրեղեն ապացույց, բայց ոչ որպես հանցագործության գործիք կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույք։ Ամփոփելով վերոգրյալը, պետք է փաստել, որ չնայած այն հանգամանքին, որ Դատարանի կողմից բավարար չափով վելուծություններ չեն կատարվել 40.000 ԱՄՆ դոլարը Ռադիկ Աբրահամյանին վերադարձնելու որոշում կայացնելու հարցում, այնուամենայնիվ, բողոքի պատասխանում շարադրված հիմնավորումներով և պատճառաբանությամբ դրանք չեն ազդել և չէին կարող ազդել այդ մասով դատավճռով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ուստի դատավճիռը բողոքարկված մասով ենթակա չէ բեկանման, իսկ բերված բողոքը ենթակա է մերժման(…)»: Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում դատախազ Ա.Արամյանը, ամբաստանյալ Ա.Աբրահամյանը և պաշտպան Հ.Ավետյանը նույն հիմքերով ու հիմնավորումներով ներկայացված վերաքննիչ բողոքները պնդեցին, առարկելով դատավարության մյուս կողմի վերաքննիչ բողոքի դեմ: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումները Ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, վերաքննիչ բողոքներում նշված հիմքերի սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դատաքննության ընթացքում լսելով բողոքներում ներկայացված իրենց հետևությունները հիմնավորելու մասին դատախազի, ամբաստանյալի և պաշտպանի պատճառաբանությունները, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը` իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով բեկանել և այդ մասով գործն ուղարկել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան` նոր քննության, իսկ պաշտպան Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, հետևյալ պատճառաբանությամբ: Արման Ռադիկի Աբրահամյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում նախաքննության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, իսկ առաջին ատյանի դատարանում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 19.000.000 ՀՀ դրամ գումարը եղել է իր հորինը և տարադրամի փոփոխման տատանումից զերծ մնալով` ինքը այդ գումարը տարադրամի փոխանակման կետում չի մուտքագրել, այն եղել է իր մոտ և երբ 2015 թվականի մարտի 23-ին իրեն է զանգահարել Արթուրը և իրենք համաձայնության են եկել 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ, ընդհանուրը 18.980.000 ՀՀ դրամ, փոխանակել 40.000 ԱՄՆ դոլարի հետ, որն ինքը պետք է հետ վերադարձներ հորը, սակայն այդ պահին եկել են Ազգային անվտանգության աշխատակիցները և գումարն առգրավվել: Առաջին ատյանի դատարանում Արման Աբրահամյանը հայտնել է, որ իր արարքում հանցագործություն չի տեսնում, քանի որ 19.000.000 ՀՀ դրամը իրեն տվել էր հայրը, որպեսզի փոխանակի: Տարադրամի կետում ինքը 40.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք գումար չի կարողացել գնել և Արթուրի զանգը հարմար առիթ է եղել փոխանակելու: Նախաքննական ցուցմունքը հապարակվելուց հետո հայտնել է, որ անցել է երկու տարի և շատ բան չի հիշում, թե այդ պահին ինչ է տեղի ունեցել: Գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ վերլուծելով ու գնահատելով Արման Աբրահամյանի ցուցմունքները, վերաքննիչ քրեական դատարանը հանգում է այն հետևության, որ դրանք ըստ էության չեն հակադրվում նրան առաջադրված մեղադրանքին, իսկ նրան մեղսագրվող արարքը հիմնավորվում է նաև առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված ու վերլուծված գործի փաստական տվյալների ու ապացույցների ներքոշարադրյալ ամբողջությամբ: Վկա Ռադիկ Աբրահամյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է Արման Աբրահամյանի հայրը: Դոլարի կուրսի տատանումներ են տեղի ունեցել և կորուստ չունենալու համար իր կողմից խնայած անձնական գումարը տվել է տղային որպեսզի դրամը վերածի դոլարի, սակայն իր տղան գումարը հետ չի վերադարձնել, քանի որ փոխանականման ժամանակ բռնել և առգրավել են: 10 տարուց ավել իր տղան զբաղվում է արտարժույթի վաճառքով և այն գտնվել է Պարոնյանի փողոցի վրա: Ինքը որդուն տվել է 19.000.000 ՀՀ դրամ գումար: Իր որդին գումարի փոխանակումից հետո պետք է այդ գումարը վերադարձներ իրեն: Իր իմանալով Արմանը փոխանակումը պետք է իրականացներ օրինական ձևակերպումով: Վկա Կարեն Խուդոյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է «Եգեր» ՍՊ ընկերությունում որպես մենեջեր: Գումար են ունեցել փոխանակելու և իր տնօրենը իրեն ասել է, թե որտեղ և ում մոտ գնա և ինքը 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար փոխանակել է: Ինքը զանգահարել է Արման Աբրահամյանի հեռախոսահամարին որպեսզի խանութից դուրս գա և այդտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը: Ինքը օգտագործել է 091-63-09-90, իսկ Արթուր Գևորգյանը օգտագործել է 091-43-58-18: Ինքը Արման Աբրահամյանին տեսել է միայն այդ օրը: Գումարի փոխանակման գումարի չափը ինքը չի հիշում, քանի որ երկար ժամանակ է անցել: Ինքը եղել է իր 75 075 համարանիշի ավտոմեքենայով, սակայն իր որ ավտոմեքենայով չի հիշում, քանի որ մի տարվա մեջ երեք ավտոմեքենա է փոխել: Իրենք չեն կարողացել հաշվել գումարը, քանի որ ազգային անվտանգության ծառայողները արդեն իրենց են մոտեցել: Նախաքննական ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո վկա Կարեն Խուդոյանը հայտնել է, որ ցուցմունքը համապատասխանում է իրականությանը և փոխանակման ժամանակ որևէ փաստաթուղթ չի տրամադրվել և ինքը անգամ չի իմացել, որ դա գործարք է: Վկա Արթուր Գևորգյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է «Եգեր» ՍՊ ընկերության տնօրեն: Արման Աբրահամյանին ճանաչում է վաղուց և կատարել են գումարի փոխանակում: Վերջին անգամ իրեն պետք է եղել գումար փոխանակել և իր աշխատողը` Կարենը մի քանի բանկ է այցելել և գումարի փոխանակման հետ կապված ամեն տեղ մի խնդիր առաջացրել են: Այդ ժամանակ ինքը հիշել է Արմանի մասին և զանգահարել է նրան ու հարցրել է գումար կարող է փոխանակել, թե ոչ և նա էլ պատասխանել է, որ կարող է: Կարենին բռնել են այդ փոխանակման ժամանակ: Իրեն հաշվապահական ձևակերպումների համար պետք է եղել դրամ: Ինքը երբ փոխանակում է կատարել մտել է նրա մոտ և նա փոխանակման ժամանակ իրեն տվել է անդորագիր: Նախաքննական ցուցմունքը հրապարակվելուց հետո վկա Արթուր Գևորգյանը հայտնել է, որ հրապարակված ցուցմունքը համապատասխանում է իրականությանը: Համաձայն ապացույց ճանաչված` գումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ ՀՀ ԱԱԾ Երևանի քաղաքային վաչության աշխատակիցների կողմից 2015 թվականի մարտի 23-ին կազմված արձանագրության՝ նյութերի նախապատրաստման ընթացքում Արման Աբրահամյանը ներկայացրել է «Եգեր» խանութի տարբերանշանով սպիտակ գույնի մեկ հատ պոլիէթիլենային տոպրակ, ոոում առկա է եղել 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար` 100 դոլար արժողությամբ թղթադրամներով, իսկ Կարեն Խուդոյանը ներկայացրել է 18.980.000 ՀՀ դրամ գումար` 900 հատ 20.000 դրամ և 98 հատ 10.000 դրամ արժողությամբ թղթադրամներով: Ներկայացված գումարի կապակցությամբ երկուսն էլ հայտարարել են, որ այն գոյացել է Ա.Աբրահամյանի կողմից 18.980.000 ՀՀ դրամով Կ.Խուդոյանի մոտ եղած 40.000 ԱՄՆ դոլարը փոխանակելու արդյունքում: Համաձայն ապացույց ճանաչված` ՀՀ կենտրոնական բանկից ստացված «Արավետ» ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացված` 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունների, դրանցում ներառված են ինչպես դրամարկղային մուտքերն ու ելքերը, այնպես էլ տվյալ օրերին արտարժույթի առուվաճառքի գործարքները, որում բացակայում է 2015 թվականի մարտի 23-ին տեղի ունեցած գործարքը, որի արդյունքում փոխանակման կետի տնօրեն Արման Աբրահամյանը 18.980.000 ՀՀ դրամով Կարեն Խուդոյանից գնել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար` 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով: Բացի այդ, հաշվետվությամբ ամրագրվել է, որ վերը նշված գործարքի օրը փոխանակման կետի դրամարկղում ելքագրված և մուտքագրված գումարի չափը չի հասել 18.980.000 ՀՀ դրամի, այսինքն փոխանակման կետը հնարավորություն չի ունեցել այդ օրը գնելու 40.000 ԱՄՆ դոլար: 2015 թվաանի մարտի 23-ին առանց համապատասխան լիցենզիայի տեղի ունեցած արտարժույթի փոխանակման ձևով առուվաճառքի արդյունքում Արման Աբրահամյանի կողմից ձեռք բերված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը, որը նա 18.980.000 ՀՀ դրամով գնել է Կարեն Խուդոյանից` 1 դոլարը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով, առգարավվել է և որպես հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույք՝ ճանաչվել իրեղեն ապացույց : Այսպիսով, դատաքննությամբ և գործով ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա վերլուծելով գործի փաստական տվյալները, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Արման Աբրահամյանի կողմից կատարված հանցանքը հիմնավորված և նրա մեղավորությունը հաստատված է գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի արարքի քրեաիրավական որակման հարցում հանգել է ճիշտ հետևության և հաստատված է համարել Արման Աբրահամյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, իսկ պաշտպան Հ.Ավետյանի կողմից վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններն հերքվում են նաև հետևյալով: Մասնավորապես, անմեղության կանխավարկածի հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: Այս առումով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…)33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…): Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը): Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած(…)»: Անդրադառնալով սույն գործին ու նաև վերոգրյալ չափանիշներով գնահատելով գործի փաստական հանգամանքները, վերաքննիչ դատարանը «հիմնավոր կասկածից» վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված է համարում, որ Արման Աբրահամյանը 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժույթի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի` Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար` 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ, այսինքն կատարել է հանցանք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով հանցակազմին: -Կապված պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանության հետ, որ «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի դրույթների մեկնաբանության համատեքստում «առուվաճառք» բառը ենթադրում է ոչ թե արտարժույթի առքի կամ վաճառքի եզակի, մասնավոր դեպք, այլ շահույթ ստանալու նպատակով պարբերական բնույթ կրող ձեռնարկատիրական գործունեություն, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նախ՝ ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 21.03.2018թ-ին ընդունված «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքով ուժը կորցրած է ճանաչվել «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքը և բացի այդ, այն վերաբերում էր իրավական մեկնաբանության հարցերին և կոնկրետ դեպքում դրա դրույթները համադրելի չեն «առուվաճառք» բառի լեզվային բաղադրիչների վերլուծության հետ: Քննության առնելով դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` (...) 12) ինչ անել իրեղեն ապացույցները. (...) 16) ապացուցված է արդյոք, որ բռնագանձման ենթակա գույքը ստացվել է հանցագործության կատարման արդյունքում կամ այդ գույքի օգտագործումից կամ օգտագործվել է կամ նախատեսվել է օգտագործվել որպես հանցագործության գործիք կամ միջոց կամ ուղղվել է ահաբեկչության ֆինանսավորմանը կամ հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 215.1-ին հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված մաքսանենգության առարկա»: Ինչպես երևում է վերոնշյալ հոդվածի բովանդակությունից քրեադատավարական օրենքը պարունակում է իմպերատիվ պահանջ` ուղղված Դատարանին, յուրաքանչյուր դեպքում դատավճիռ կայացնելիս հաջորդաբար պարզել և լուծում տալ նաև հետևյալ հարցերին` - վարույթի ավարտից հետո իրեղեն ապացույցներն ինչպե՞ս պետք է տնօրինվեն, այսինքն` կախված իրեղեն ապացույցի տեսակից դրանք ում պետք է հանձնվեն` օրինական տիրապետողին, պետությանը կամ կազմակերպություններին որոշակի ժամկետով ի պահ, թե պետք է ոչնչացվեն և այլն: - վարույթի ընթացքում առգրաված գույքն արդյո՞ք ստացվել է հանցագործության կատարման արդյունքում կամ այդ գույքի օգտագործումից կամ օգտագործվել է կամ նախատեսվել է օգտագործվել որպես հանցագործության գործիք կամ միջոց կամ ուղղվել է ահաբեկչության ֆինանսավորմանը կամ հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 215.1-ին հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված մաքսանենգության առարկա, եթե այո, ապա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի ուժով այն ենթակա բռնագանձման: Վերը ներկայացված հարցերին անդրադառնալիս Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն պարագայում անհրաժեշտ է քննարկել քրեական գործով վարույթի ավարտին իրեղեն ապացույցների տնօրինման կարգին վերաբերող դատավարական առանձնահատկություններն այն մասով, որով դրանք վերաբերելի են խնդրո առարկային: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Դատարանի դատավճռում, ինչպես նաև քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշման մեջ իրեղեն ապացույցների հարցի լուծումը կատարվում է հետևյալ կանոնների պահպանմամբ` (...) 3) դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները, որոնք օրինական տիրապետումից դուրս են եկել հանցագործության կամ օրենքով չթույլատրված այլ գործողությունների հետևանքով, հանձնվում են տիրապետողին, սեփականատիրոջը կամ նրանց իրավահաջորդներին. 4) հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները դատարանի դատավճռով ուղղվում են դատական ծախսերի հատուցմանը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ եթե հայտնի չէ վնաս կրած անձը, որպես եկամուտ` հանձնվում են պետությանը.(...)»: Ինչպես երևում է նշված հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի բովանդակությունից, քրեադատավարական օրենսդրությունը նախատեսում է հանցագործության գույքային հետևանքները վերացնելու ուղղակի մեխանիզմ այն դեպքում, երբ իրեղեն ապացույցները` դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները, դուրս են եկել օրինական տիրապետումից հանցագործության կամ օրենքով չթույլատրված այլ գործողությունների հետևանքով: Ընդ որում` նշված արժեքները տիրապետողին, սեփականատիրոջը կամ նրանց իրավահաջորդներին վերադարձնելը կամ դրանց քրեադատավարական ռեստիտուցիան հանդիսանում է հանցագործության ուղղակի հետևանք, ուստի դատարանի կողմից իրեղեն ապացույցի մասով որոշումը կայացվում է հանրայնության կարգով, ի պաշտոնե (ex օfficiօ)` առանց որևէ մեկի պահանջի կամ դիմումի: Տվյալ մեխանիզմը վերաբերում է statսs qսօ գույքային դրությունը վերականգնելուն՝ պայմանով, որ տվյալ գույքի պատկանելության վերաբերյալ վեճ չկա, հակառակ դեպքում դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, համաձայն որի` «Եթե գործին որպես իրեղեն ապացույց կցված առարկայի նկատմամբ իրավունքի մասին վեճը ենթակա է քննության քաղաքացիական դատավարության կարգով, տվյալ առարկան պահվում է մինչև քաղաքացիական գործով վճիռն ուժի մեջ մտնելը» պահում է այն մինչև վեճի լուծումը: Նման կարգավորման էությունն այն է, որ քրեական վարույթի ընթացքում չլուծվեն անձանց սեփականության իրավունքին վերաբերող այնպիսի հարցեր, որոնց լուծումը դուրս է քրեական գործի առարկայի շրջանակներից: Մասնավորապես, բոլոր այն դեպքերում, երբ իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկայի վերաբերյալ առկա է գույքային վեճ, որը ենթակա է լուծման քաղաքացիական դատավարության կարգով, քրեական գործը քննող դատարանը պետք է այդ գույքային վեճը թողնի առանց քննության, իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկաները պահի քրեական գործում` մինչև քաղաքացիական դատավարության կարգով այդ վեճի լուծումը (տե´ս mutatis mutandis Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0282/01/09 գործով 2011 թվականի փետրվարի 24-ին կայացված որոշման 28-29-րդ կետերը): Ինչ վերաբերում է քննարկվող հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի կարգավորումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ այստեղ ի տարբերություն նախորդ կետի կարգավորումների սահմանված են իրեղեն ապացույցների հետագա ճակատագրի որոշման այլ կարգ: Մասնավորապես, նշված հոդվածում ուղղակիորեն ամրագրված է իմպերատիվ պահանջ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամի և այլ արժեքների հետագա տնօրինման վերաբերյալ: Օրենսդիրը հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքի (նյութական և այլ արժեքներ, առարկաներ) հետագա տնօրինման հարցը լուծելիս սահմանել է նաև դրա նյութական հիմքը, այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածում իրենց տեղն են գտել այդ հարաբերությունները կարգավորող նորմերը: Նախ` մինչև առակա կարգավորումներին անդրադառնալը պետք է բացահայտել թե ինչ ի նկատի ունի ՀՀ քրեական օրենսգիրքը «գույք» հասկացության ներքո: Խնդիրը լուծվել է նշված հոդվածի 4-րդ մասում, համաձայն որի` «Սույն հոդվածի, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի այլ հոդվածներով նախատեսված դեպքերում նաև այդ հոդվածների իմաստով գույք են համարվում ցանկացած տեսակի նյութական բարիքները, քաղաքացիական իրավունքի շարժական կամ անշարժ օբյեկտները, ներառյալ` ֆինանսական (դրամական) միջոցները, արժեթղթերը և գույքային իրավունքները, գույքային իրավունքները կամ շահերը հավաստող փաստաթղթերը կամ այլ միջոցները, գույքից ստացված կամ դրա նկատմամբ հաշվեգրվող տոկոսները, շահութաբաժինները կամ այլ եկամուտները, ինչպես նաև հարակից և արտոնագրային իրավունքները»: Նույն օրենսգրքի 1-ին մասը սահմանում է` «Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք, ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, սույն օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները, իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի, ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության»: Նշված հոդվածի բովանդակությունից պարզ է դառնում, որ գույքի բռնագանձում հօգուտ պետության թույլատրվում է միայն այն դեպքում, երբ` 1) այն չի պատկանում բարեխիղճ երրորդ անձի, 2) ուղղված չէ տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցմանը: Բացի այդ, անհրաժեշտ է պարզել թե Օրենսգրքի իմաստով ովքեր են համարում բարեխիղճ երրորդ անձինք, մասնավորապես քննարկվող հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` «(...)Բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, որը գույքն այլ անձի հանձնելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, ինչպես նաև այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով»: Հարկ է նշել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի 3-րդ մասում նույնպես համանման կարգավորումներ են տեղ գտել այն դեպքերի վերաբերյալ, երբ բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա է վեճ, ապա նման դեպքում Օրենսդիրը հնարավորություն է վերապահել այդ գույքի բռնագանձումը քաղաքացիական դատավարության կարգով կատարելու համար, որի տրամաբանությունը նույնպես հանգում է նրան գույքային վեճը, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով ենթակա չէ հանգուցալուծման քրեական գործով վարույթի ընթացքում, այլ այն պետք է լուծվի ավելի ուշ` ներկայացված քաղաքացիական հայցի շրջանակներում, քաղաքացիական դատավարության կարգով: Վերոնշյալ իրավական նորմերի վերլուծության ներքո Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքի (արտարժույթի) հօգուտ պետության բռնագանձումը կանոնակարգող քրեադատավարական և քրեաիրավական նորմերի ամբողջությունը կոչված են համալիր կերպով կանոնակարգելու նշված ոլորտի հարաբերությունները և դրանք ոչ թե հակասում այլ լրացնում են միմյանց, քանի որ առանց նյութական հիմքի (համապատասխան հարկադրանքի միջոցի ինչպիսինն է գույքի բռնագանձումը) հնարավոր չէ ի կատար ածել դատավարական նորմերի պահանջները և հակառակը: Ներկայացված իրավական դիրքորոշումների ներքո Վերաքննիչ դատարանը անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ սույն գործի հանգամանքներին: Առաջին ատյանի դատարանը` անդրադառնալով սույն գործով առգրաված և իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 (քառասուն հազար) ԱՄՆ դոլարի տնօրինման հարցի քննարկմանը, առանց որևէ հիմնավոր վերլուծության միայն արձանագրել է հետևյալը` «(...)Լուծելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով` դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը` պետք է վերադարձնել վկա Ռադիկի Աբրահամյանին(...)»։ Մինչդեռ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։ Մեջբերված քրեադատավարական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Ֆ.Գալստյանի, Գ.Խնուսյանի գործերով կայացված որոշումներում։ Մասնավորապես Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։ (…)Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման (…)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։ Զարգացնելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները`Գ.Խնուսյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) հաշվի առնելով արդարադատության իրականացման ընթացքում կայացված դատական ակտերի իրավական նշանակությունը` (…) քրեական դատավարության ցանկացած փուլում դատարանի կողմից չհիմնավորված, չպատճառաբանված (կամ ոչ պատշաճ պատճառաբանված) որոշումների կայացումն անընդունելի է (…)» (տե՛ս Գևորգ Խնուսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԷԴ/0030/01/12 որոշման 14-րդ կետը)։ (...) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում` ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել է «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ ՈՒկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆ.Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։ Վերահաստատելով և զարգացնելով Ֆ.Գալստյանի և Գ.Խնուսյանի գործերով արտահայտված և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ յուրաքանչյուր դեպքում դատարանները պարտավոր են կայացնել ոչ միայն օրինական և հիմնավոր, այլև բավարար չափով և պատշաճ կերպով պատճառաբանված դատական ակտեր։ Այլ կերպ՝ դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ։ Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող բացառապես հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների հիման վրա։ Հակառակ պարագայում քրեական դատավարության խնդիրները չեն իրագործվի, իսկ տրամաբանությունը՝ կխարխլվի։ Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին (տե´ս Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0016/11/15 գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշման 14-րդ կետը)։ Ներկայացված իրավական դիրքորոշումների ներքո անդրադառնալով սույն գործ հանգամանքներին Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ քննարկվող մասով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն բավարար չափ պատճառաբանված և հիմնավորված չէ: Վերաքննիչ դատարանի նման հետևության հիմքում ընկած են հետևյալ պատճառաբանությունները` - Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում նշված չէ, թե քրեական և քրեադատավարական օրենսդրության, ո՞ր նորմերի պահանջներով է վերջինս ղեկավարվել և արդյունքում հանգել նման հետևության, - Դատարանը չի հիմնավորվել նաև, թե ինչ հիմքով գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին: - Դատարանը չի քննարկել ու լուծել, թե կոնկրետ դեպքում կիրառելի են արդյո՞ք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի դրույթները, Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ, բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով, պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ: Այլ կերպ, Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտ կայացնելիս ընդամենը վերացական և ընդհանրական բնույթի դատողություններ է կատարել գործով առկա ֆինանսական միջոցների տնօրինման կապակցությամբ, առանց որևէ կերպ փաստարկելու իր դիրքորոշումը, այդ թվում, դրա համար հիմք հանդիսացող և վերը նշված իրավական նորմերի ամբողջությունը: Առաջին ատյանի դատարանը նման դատական ակտի կայացմամբ խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ և 16-րդ կետերով նախատեսված պահանջները, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածների չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը: Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործին իրեղեն ապացույց ճանաչված ֆինանսական միջոցների տնօրինման հարցը լուծելիս առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի իմաստով քրեադատավարական իրավունքի էական խախտման, որն էլ հիմք է դատական ակտը բեկանելու և այն ստորադաս դատարան այլ կազմով նոր քննության ուղարկելու համար, նկատի ունենալով նաև, որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից թույլ տրված վերոնշյալ խախտումները ինքնին վերաքննիչ դատարանին զրկում են այդ մասով դատարանի դատավճռի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ըստ էության ստուգելու հնարավորությունից: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ «Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը` համապատասխանաբար ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով դատական ակտը։ Բեկանված մասով կայացվում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, կամ գործն ուղարկվում է համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը (...)»։ Մեջբերված նորմը վերլուծության ենթարկելիս Հ.Մակարյանի գործով որոշման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.«(...) Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է բեկանել բողոքարկված դատական ակտը և գործն ուղարկել նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը՝ նպատակ ունենալով՝ ա) լրացնել վերաքննության փուլում գործն ամբողջ ծավալով քննելու իրավազորության բացակայությունը, բ) կանխել վերաքննիչ դատարանի կողմից որպես առաջին ատյանի դատարան հանդես գալու հնարավորությունը, գ) ապահովել դատական ատյանների միջև գործառութային կապերի տրամաբանական բնույթը, դ) երաշխավորել ամբաստանյալի արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունքը՝ նոր քննության արդյունքում առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատական ակտի հետ անհամաձայնության դեպքում վերաքննության կարգով բողոք ներկայացնելու տեսանկյունից(...)» (տե՛ս Հրաչ Մակարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ3/0019/01/11 որոշման 19-րդ կետը)։ Գ.Խնուսյանի գործով որոշման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.«(...) Ընդհանուր կանոնի համաձայն ստորադաս դատարանն իրավասու չէ դուրս գալ վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ սահմանված գործի նոր քննության ծավալներից և, միևնույն ժամանակ, պարտավոր է կատարել գործի նոր քննության ծավալով սահմանված անհրաժեշտ դատավարական գործողությունները։ Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները և դրանով սահմանված նոր քննության ծավալը պարտադիր են ստորադաս դատարանի համար, ուղղորդում են գործի նոր քննությունը, սակայն չեն կանխորոշում դրա արդյունքը (տե՛ս Գևորգ Խնուսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԷԴ/0030/01/12 որոշման 18-րդ կետը)։ Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի նոր քննության արդյունքում առաջին ատյանի դատարանը, հիմք ընդունելով վերը ներկայացված իրավական նորմերը և դրանց վերաբերյալ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, պետք է քննության առարկա դարձնի գործի նախորդ քննության արդյունքում անտեսված և սույն որոշման մեջ նշված հանգամանքները` հանգելով ողջամիտ հետևության: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 398-րդ հոդվածներով վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Պաշտպան Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով, իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով բեկանել և այդ մասով գործն ուղարկել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան` նոր քննության: Որոշումը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակումից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 08-05-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 26-07-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր `1-248, 2-150, 3-103 թերթից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 26-07-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր `1-248, 2-150, 3-103 թերթից |
| Ուր | Երևան քաղաքի դատարան |
| Գրության համարը | Ե-25441/18 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 09-11-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-11-2018 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հրանտ |
| Ազգանուն | Ավետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արման Աբրահամյան Բավարարել բողոքը : Մասնակիորեն բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի/Կենտրոն /` Արման Ռադիկի Աբրահամյանի վերաբերյալ 09.10.2018թ. դատավճիռը` Արման Ռադիկի Աբրահամյանիբ հօգուտ պետության 40.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք բռնագանձելու և գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շաչժական և անշարժ գույքի , ինչպես նաև դրամական միջոցնելրի վրա արգելանք դնելու մասերով , վերացնել այդ մասերը և բեկանված մասով կայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 16-11-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 16-11-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Արամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արման Աբրահամյան Վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը համարել հարգելի և այն վերականգնել : Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել , փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Կենտրոն /` Արման Ռադիկի Աբրահամյանի քրեական գործով իրեղեն ապացույցի տնօրինման վերաբերյալ 09.10.2018թ. դատավճիռը ու գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը հօգուտ պետության բռնագանձել և որպես եկամուտ հանձնել Հայաստանի Հանրապետությանը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 22-11-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|---|
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Արղամանյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Մխիթարյան |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 22-11-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մարաբյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 23-11-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-12-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-02-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-03-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 27-03-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Ներկայացվել է դիմում նշանակված դատական նիստը հետաձգելու վերաբերյալ: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 29-04-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-05-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 27-05-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 10-06-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 27-06-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 27-06-2019 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Աբրահամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0007/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝ ԴԱՏԱԽԱԶ՝ Ա.ԱՐԱՄՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Հ.ԱՎԵՏՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ՝ Ա.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ «27» հունիսի 2019թ. ք.Երևանում դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով, քննության առնելով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.10.2018 թվականի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 դատավճիռի դեմ ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանի և ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2015 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58204415 քրեական գործը։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով։ Նույն օրը Արման Ռադիկի Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։ 2017 թվականի հունվարի 16-ին թիվ 58204415 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: 2017 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռի համաձայն՝ Արման Ռադիկի Աբրահամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նա ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը վերադարձվել է վկա Ռադիկի Աբրահամյանին։ Նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են ներկայացրել ամբաստանյալ Ա.Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը և ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանը։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2018 թվականի մայիսի 8-ի որոշման համաձայն՝ պաշտպան Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, իսկ դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով բեկանվել է և այդ մասով գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան` նոր քննության։ 2018 թվականի օգոստոսի 1-ին քրեական գործն ընդունվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Մ.Մակյանի վարույթ: Առաջին ատյանի դատարանի 09.10.2018 թվականի դատավճռով վճռվել է. «Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում գտնվող 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլար գումարը՝ վերադարձնել գործով վկա Ռադիկ Հակոբի Աբրահամյանին։ Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության բռնագանձել 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։ Գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա։ (…)»: Նշված դատավճռի դեմ 2018 թվականի նոյեմբերի 8-ին փոստին հանձնելու միջոցով վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը, իսկ 16.11.2018 թվականին՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանը: Թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2018 թվականի նոյեմբերի 22-ին, իսկ դատարանի կազմը նախագահող դատավորին է հանձնվել 2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին: 2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին որոշում է կայացվել վերաքննիչ բողոքները վարույթ ընդունելու և քրեական գործը վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում քննության նշանակելու մասին: 2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2.1. Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա, 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժույթի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ Կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի՝ Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Ռաֆայելի Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Լևոնի Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ, այսինքն հանցագործություն՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով»։ 2.2. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի համաձայն՝ «(…) 2017թ. օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը /նախագահող դատավոր Ա.Բեկթաշյան/, գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, հաստատված է համարել այն հանգամանքը, որ Արման Ռադիկի Աբրահամյանը կատարել է հանցավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից բեկանված քրեական գործը՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով, արձանագրում է հետևյալը՝ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից սահմանված ծավալով գործի քննությամբ դատարանը պետք է պատասխանի այն հարցերին, թե - արդյո՞ք գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, թե ոչ, - Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ, - բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով, պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ։ Հետևաբար, ստորև դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ այն իրավական նորմերին, որոնք կարգավորում են իրեղեն ապացույցների տնօրինման իրավահարաբերությունները, դրանք են` գլխավորապես քրեադատավարական, մասամբ նաև` քրեաիրավական նորմերը. (...) Նշված համատեքստում անդրադառնալով սույն դատավճռով բարձրացված հարցերի իրավաչափությանը, այն է` արդյո՞ք գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, թե ոչ, և Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ, դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝ Ինչպես արդեն նշվեց վերևում, հիշյալ հարցի իրավական կարգավորումն ամրագրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածում, որի բովանդակային վերլուծությունից կարելի է փաստել, որ քրեական օրենսգրքի իմաստով բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, ով՝ չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով։ Վերոնշյալ իրավական նորմերը սույն գործի սկզբնական և նոր դատաքննությամբ հաստատված հանգամանքների վրա տարածելով՝ դատարանը փաստում է հետևյալը. (...) Ավելին, ինչպես քրեական գործի նախաքննությամբ, այնպես էլ դատական քննությամբ ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ կամ ապացույց առ այն, որ Ռադիկ Աբրհամյանը լիազորել, խնդրել կամ հորդորել է որդուն, որպեսզի վերջինս գումարը փոխանակի զարտուղի՝ օրենքով չսահմանված կարգով։ Այլ կերպ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված իրավանորմերը տարածելով սույն գործի փաստական հանգամանքների վրա և նույն հոդվածով բարեխիղճ երրորդ անձի իմաստով ամրագրված դրույթները համադրելով Ռադիկ Աբրահամյանի գործողությունների հետ, դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես գործի սկզբնական, այնպես էլ` նոր քննության ընթացքում ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ՝ ապացույց, առ այն, որ Ռադիկ Աբրահամյանը գիտեր կամ կարող էր իմանալ, որ իր կողմից որդուն տրված 19.000.000 ՀՀ դրամը օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով։ Թեև Ռադիկ Աբրահամյանն ինչպես նախաքննության, այնպես էլ գործի սկզբնական քննության ընթացքում չի հերքել այն հանգամանքը, որ տեղյակ է որդու` տարադրամի փոխանակման կետի տնօրեն լինելու հանգամանքի վերաբերյալ, սակայն, տվյալ փաստն ինքնին բավարար չէ, որպեսզի կասկած հարուցի Ռ.Աբրահամյանի` որդու անօրինական արարքի կատարումից տեղյակ լինելու մասին։ Հակառակ պարագայում, եթե մի պահ ընդունենք, որ Ռադիկ Աբրահամյանն իմացել է որդու կողմից կատարվող կամ կատարվելիք անօրինական գործողությունների մասին և դրա հետ մեկտեղ գումար է տվել նրան` այն արտարժույթի վերածելու նպատակով, ապա, վերջինիս գործողությունները ենթակա կլինեին իրավական գնահատման` որդու հակաիրավական գործողություններին օժանդակելու կամ դրանց դրդելու առումով, որպիսի մեղադրանք նրան առաջադրված չէ, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն`«...1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել...»։ Վերոգրյալ իրավական կարգավորումներով, ինչպես նաև գործի փաստական հանգամանքներով պայմանավորված՝ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի իմաստով Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է բարեխիղճ երրորդ անձ, քանի որ չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործվել հանցավոր նպատակներով, որի պայմաններում քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանում գտնվող 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը ենթակա է վերադարձման վերջինիս։ Անդրադառնալով սույն դատավճռով բարձրացված այն հարցին, թե` բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով և պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ, դատարանը փաստում է, որ նման տվյալներ գործում առկա չեն, հետևաբար իրեղեն ապացույցը ենթակա է տնօրինման վերը նշված կարգով։ (...) Նշված հանցատեսակը, փաստորեն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածով նախատեսված ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում է։ Ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում հանդիսանալով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը ձևական է և ի տարբերություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի, այստեղ որևէ վնասի պատճառման մասին խոսք չի գնում, մինչդեռ, օրենսգրքի 188-րդ հոդվածը նյութական է և հանցակազմի առկայության համար պարտադիր է, որպեսզի պետությանը, անձանց կամ կազմակերպություններին պատճառված լինի նյութական վնաս։ Ասվածը վկայում է այն մասին, որ դատարանը համակարծիք չէ պաշտպանական կողմի այն դիրքորոշման հետ, թե նշված հանցակազմը համահունչ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի ձևակերպման հետ և վարույթն իրականացնող մարմինը իրեղեն ապացույցը տնօրինելիս պետք է հօգուտ պետության բռնագանձի ոչ թե ամբողջ գումարը, այլ այդ գումարը փոխանակելու արդյունքում ստացված եկամուտը միայն։ Պատահական չէ, որ օրենսդիրը կարևորելով պետության դրամավարկային քաղաքականությունն ու դրա տիրույթում խախտված հանրային իրավահարաբերությունների անթույլատրելիությունը, տրոհելով հիշյալ հանցակազմը, քրեականացրել է արտարժույթի առուվաճառքի իրականացումն առանց լիցենզիայի, այն օրենսգրքում ամրագրելով որպես ձևական հանցակազմ։ Ինչպես նշվեց վերևում, սկզբնական դատավճռով, ինչպես նաև ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ ապացուցվել է, որ Ա.Աբրահամյանը՝ 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժյութի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի՝ Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Ռաֆայելի Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Լևոնի Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ։ «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Նորմատիվ իրավական ակտի նորմը մեկնաբանվում է` հաշվի առնելով նորմատիվ իրավական ակտն ընդունելիս այն ընդունող մարմնի նպատակը՝ ելնելով դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությունից, ամբողջ հոդվածի, գլխի, բաժնի կարգավորման համատեքստից, այն նորմատիվ իրավական ակտի դրույթներից, ի կատարումն որի ընդունվել է այդ ակտը, տվյալ նորմատիվ իրավական ակտով սահմանված սկզբունքներից, իսկ այդպիսի սկզբունքներ սահմանված չլինելու դեպքում` տվյալ իրավահարաբերությունը կարգավորող իրավունքի ճյուղի սկզբունքներից»։ Կրկին անգամ վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի այն դրույթը, համաձայն որի՝ «…Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, (…) իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, (…) ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության…», և հաստատված համարելով, որ Ա.Աբրահամյանը կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված դրամը ենթակա է վերադարձման վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, դատարանը գտնում է, որ Արման Աբրահամյանից հօգուտ պետության պետք է բռնագանձել 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։ Այլ խոսքով, դատարանն արձանագրում է, որ օրենսդիրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համատեքստում սահմանել է գույքի բռնագանձման երկու իրավական ռեժիմ՝ - Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքի բռանագանձում, կամ՝ - դրա բացակայության դեպքում՝ դրան համարժեք գույքի բռնագանձում՝ հօգուտ պետության։ Նման պայմաններում, հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 233-րդ հոդվածի դրույթներն առ այն, որ՝ «... 1.1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինն անհապաղ կալանք է դնում Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 103.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված բռնագանձման ենթակա գույքի վրա ...», դատարանն արձանագրում է, որ գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով պետք է 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Արման Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա, որը ենթակա է անհապաղ կատարման ԴԱՀԿ ծառայության միջոցով՝ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգով։ (…)»: 2.3. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝ 1) ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի նախաքննական և Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում տված ցուցմունքները, 2) Ռադիկ Աբրահամյանի նախաքննական և Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում տված ցուցմունքները, 3. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և բողոքի պատասխանի փաստարկները. Սույն գործը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 3.1. Ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը ներկայացված բողոքով հայտնել է, որ Դատարանը սխալ հետևության է եկել երբ Արման Աբրահամյանից հօգուտ պետության բռնագանձել է 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք և գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք է դրել Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև դրամական միջոցների վրա: Բողոքաբերը հայտնել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածը զետեղված է «Քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները» վերնագիրը կրող 6-րդ բաժնում: Հետևաբար, գույքի բռնագանձումը քրեաիրավական ներգործության միջոց է: Եթե հանցագարծության կատարման արդյունքում ստացված գույքն առկա է և այն բարեխիղճ երրորդ անձին վերադրաձնելուց հետո դրան համարժեք գույքը հօգուտ պետության բռնագանձելու վճիռ է կայացվում, ապա ստացվում է, որ այն ոչ թե քրեաիրավական ներգործության այլ միջոց է, որի իմաստը և նպատակը հանցագործության կատարման արդյունքում ստացված գույքը հանցավորի կամ անբարեխիղճ երրորդ անձի մոտ չթողնելը և այն հօգուտ պետության վերցնելը, բռնագանձելն է, այլ պատժատեսակ՝ գույքի բռնագրավում: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ գույքի բռնագրավում կարող է նշանակվել շահադիտական դրդումներով կատարված ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցաքների համար քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում: ՀՀ քերական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածով գույքի բռնագրավում նախատեսված չէ: Ըստ բողոքաբերի՝ Դատարանը ճիշտ չի մեկնաբանել նաև «Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույք» հասկացությունը: Թեև պաշտպանական կողմի կարծիքով տարադրամի առքն առանց դրա վաճառքի չի կարող դիտվել առանց լիցենզիայի տարադրամի առուվաճառք և համարվել հանցագործություն, այնուամենայնիվ, անգամ որպես այդպիսին ընդունելու դեպքում գույքը ստացվում է ոչ թե հանցագործության կատարման արդյունքում, այլ հանցագործության կատարման ընթացքում՝ տարադրամը համարժեք ՀՀ դրամով փոխանակելու արդյունքում: Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է մասնակիորեն՝ Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք բռնագանձելու և գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելու մասերով բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 գործով 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի դատավճռը՝ վերացնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույքի բռնագանձումը և գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա դրված արգելանքը և բեկանված մասերով կայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ: 3.2. ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանը վերաքննիչ բողոքում հայտնել է, որ Դատարնի որոշումը՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարի տնօրինման վերաբերյալ օրինական և հիմնավորված չէ: Բողոքաբերը համադրելով դատական ակտով ամրագրված քրեական գործի փաստական հանգամանքները, այն որ 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը գործով հանդիսանում է հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույք, արձանագրելով այն տնօրինելու դատավարական հիմքը, միաժամանակ փաստել է, որ առակ չեն այն որպես եկամուտ պետությանը չհանձնելու համար սահմանված բացառությունները, այսինքն՝ առկա չեն դատական ծախսերի հատուցման և հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասի հատուցման հարցեր, Դատարանն ուղղակիորեն կատարել է սխալ եզրահանգում և ըստ էության, թեպետ դատական ակտում մեջբերել է հիշյալ կարգավորումները պարունակող քրեադատավարական նորմը, սակայն այն առհասարակ չի կիրառել վիճարկվող հարցի կարգավորման ընթացքում: Այլ խոսքով, ամրագրելով նշված դատավարական կարգավորումը, փաստելով, որ իրեղեն ապացույց հանդիսացող հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքը պետք է որպես եկամուտ հանձնվի պետությանը, միաժամանակ արձանագրելով, որ առկա չեն նշված լուծումը բացառող հանգամանքները, չի պատճառաբանել, թե ինչու նման իմպերատիվ քրեադատավարական կարգավորման պայմաններում, նշված իրեղեն ապացույցը որպես եկամուտ չի հանձնում պետությանը, թեպետ դատավճռում արձանագրել է, որ այն կայացնելուց ի թիվս այլ իրավական նորմերի, ղեկավարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով: Ըստ բողոքաբերի՝ Ռադիկ Աբրահամյանի կողմից նշված գումարը որդուն փոխանցելու հանգամանքների վերաբերյալ ցուցմունքից չի բխում, որ նա գույքն այլ անձի հանձնելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, քանի որ, ըստ քրեական գործի նյութերի, նա տեղյակ է եղել որդու կողմից արտարժույթի առուվաճառքով զբաղվելու մասին, իսկ նշված գումարը տվյալ տարադրամի փոխանակման կետում չէր կարող հանդիսանալ օրինական շրջանառու միջոց, առանց այն տրամադրելու վերաբերյալ որևէ փաստաթղթային հիմքի առկայության: Բողոքաբերը նշել է, որ եթե անգամ մի պահ ընդունենք, որ Ռադիկ Աբրահամյանը չէր կարող իմանալ, որ նշված գույքը հնարավոր էր օգտագործվեր հանցավոր նպատակներով /ինչը չի բխում գործի տվյալներից/, ապա այս դեպքում պետք է փաստել, որ Ռադիկ Աբրահամյանի և Արման Աբրահամյանի միջև նշված գումարի վերաբերյալ փաստացի կնքվել է գրավոր ձևը չպահպանված փոխառության պայմանագիր, որպիսի պայմաններում հանձնված գույքի սեփականատերն արդեն իսկ հանդիսացել է հենց Արման Աբրահամյանը, իսկ այս դեպքում տվյալ գույքը իմպերատիվ կարգով կրկին ենթակա է բռնագանձման: Բողոքաբերը գտել է, որ կոնկրետ դեպքում, վիճարկվող դատական ակտում քննարկվող իրավահարաբերության նկատմամբ պետք է կիրառվեր ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը, որի համաձայն՝ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները դատարանի դատավճռով ուղղվում են դատական ծախսերի հատուցմանը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ եթե հայտնի չէ վնաս կրած անձը, որպես եկամուտ՝ հանձնվում են պետությանը /սույն գործով ինչպես վերը փաստվել է առկա չեն նշված իրեղեն ապացույցը որպես եկամուտ պետությանը չհանձնելու իմպերատիվ պահանջը չկատարելու համար առկա բացառությունները/, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամրագրված օրենսդրական կանոնը: Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.10.2018 թվականի դատավճիռը՝ իրեղեն ապացույցի տնօրինման վերաբերյալ և գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը հօգուտ պետության բռնագանձել և հանձնել Հայաստանի Հանրապետությանը: 3.3. Ի պատասխան ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքի՝ ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը նշել է, որ ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պնդմանը, թե Ռադիկ Աբրահամյանի կողմից որդուն տված գումարը տվյալ տարադրամի փոխանակման կետում չէր կարող հանդիսանալ օրինական շրջանառու միջոց, առանց այն տրամադրելու վերաբերյալ որևէ փաստաթղթային հիմքի առկայության, ապա պետք է փաստել, որ նշված հանգամանքը նույնպես չէր կարող վկայել այն մասին, որ Ռադիկ Աբրահամյանը գիտեր, կամ կարող էր իմանալ, որ իր կողմից տրված գումարը որդու կողմից օգտագործվելու է հանցավոր նպատակներով: Այսպես, տարադրամի փոխանակման կետում, որի տնօրենն էր հանդիսանում Արման Աբրահամյանը, տեսականորեն և գործնականում կարող էր լինել օրինական շրջանառու միջոց տարադրամի տեսքով և Արման Աբրահամյանը որպես գնորդ, համապատասխան ձևակերպումներ կատարելով կարող էր այդ տարադրամը ձեռք բերել հոր կողմից իրեն հանձնված դրամով, կամ վերջին հաշվով, հոր տված գումարով կարող էր տարադրամ ձեռք բերել այլ փոխանակման կետից և ինչպես առաջին, այնպես էլ երկրորդ դեպքերում Ռադիկ Աբրահամյանին պատկանող գումարը մինչև փոխանակում կատարելը չէր կարող և չպետք է հանդիսանար այդ փոխանակման կետերի օրինական շրջանառու միջոց և Արման Աբրահայմանը նման կերպ վարվելով որևէ օրենք խախտած չէր լինի: Ըստ Հ.Ավետյանի՝ բողոք բերող անձի այն հետևությունները, թե Ռադիկ Աբրահամյանը գումարը որդուն հանձնելիս գիտեր կամ չէր կարող չիմանալ, որ որդին այդ գումարն օգտագործելու է կամ նախատեսում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, անհիմն ենթադրություններ են, չեն բխում ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությունների ընթացքում գործով ձեռք բերված և պատշաճ դատավարական կարգով հետազոտված ապացույցներց և չեն կարող հիմք հանդիսանալ գործով վկա Ռադիկ Աբրահամյանին քրեական օրենսգրքի իմաստով ոչ բարեխիղճ երրորդ անձ համարելու համար, ուստի վերոգրյալ իրավահարաբերության նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված՝ բարեխիղճ երրորդ անձի վերաբերյալ դրույթը՝ դրանից բխող հետևանքներով: Հ.Ավետյանը նշել է, որ ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պնդմանը, թե դատարանն իրեղեն ապացույցի մասին որոշում կայացնելիս պետք է ղեկավարվեր և կիրառեր ՀՀ քրեական դատավարարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված դրույթը, որը վերաբերում է հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամին, այլ արժեքներին և մյուս առարկաներին, ապա այն անհիմն է, քանի որ Ռադիկ Աբրահամյանը սեփականատերն է այն դրամի, որը փաստորեն նրա օրինական տիրապետումից դուրս է եկել հանցագործության կամ օրենքով չթույլատրված այլ գործողությունների հետևանքով և հետևաբար տվյալ դեպքում կիրառելի է ՀՀ քրեական դատավարարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված դրույթը, որն էլ փաստորեն իրավացիորեն կիրառել է դատարանը: 4. Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. 4.1. Դատախազ Ա.Արամյանը պնդեց իր կողմից ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել: Միևնույն ժամանակ խնդրեց մերժել պաշտպանի կողմից ներկայացված բոոքը: 4.2. Պաշտպան Հ.Ավետյանը պնդեց իր կողմից ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել: Միևնույն ժամանակ խնդրեց մերժել դատախազի կողմից ներկայացված բոոքը: 4.3. Ամբաստանյալ Ա.Աբրահամյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը: 5.Վերաքննիչ դատարանի իրավական վերլուծությունները և պատճառաբանությունները. 5.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ նաև՝ Օրենսգիրք) 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`«Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում»: Օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»: 5.2. Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրողի բողոքը պետք է մերժել, իսկ պաշտպանի բողոքը պետք է բավարարել` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 դատավճիռը բեկանել և փոփոխել հետևյալ պատճառաբանությամբ. 5.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք, ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, սույն օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները, իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի, ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության: 2. Սույն օրենսգրքի իմաստով բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, որը գույքն այլ անձի հանձնելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, ինչպես նաև այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով: 3. Այն դեպքում, երբ տուժողի և բարեխիղճ երրորդ անձի միջև առկա է վեճ բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ, այդ գույքի բռնագանձում կարող է կատարվել քաղաքացիական դատավարության կարգով: 4. Սույն հոդվածի, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի այլ հոդվածներով նախատեսված դեպքերում նաև այդ հոդվածների իմաստով գույք են համարվում ցանկացած տեսակի նյութական բարիքները, քաղաքացիական իրավունքի շարժական կամ անշարժ օբյեկտները, ներառյալ` ֆինանսական (դրամական) միջոցները, արժեթղթերը և գույքային իրավունքները, գույքային իրավունքները կամ շահերը հավաստող փաստաթղթերը կամ այլ միջոցները, գույքից ստացված կամ դրա նկատմամբ հաշվեգրվող տոկոսները, շահութաբաժինները կամ այլ եկամուտները, ինչպես նաև հարակից և արտոնագրային իրավունքները>> : 5.4. Քննարկվող հոդվածի վերլուծությունից հետևում է, որ դրանում հստակ թվարկված են բռնագանձման ենթակա գույքի տեսակները, դրանք են մասնավորապես՝ 1) հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, 2) 1-ին կետում նշված գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, 3) այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք, 4) ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, 5) քրեական օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները, 6) վերոնշյալ կետերում թվարկված գույքի բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի: 5.5. Վերոգրյալ նորմից նաև հետևում է, որ թվարկված գույքի բռնագանձման նպատակը հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքը հանցանք կատարած անձից հետ վերցնելն է, ինչի դեպքում նրա սեփականության իրավունքի սահմանափակում տեղի չի ունենում, քանի որ խոսքը բացառապես անօրինական (հանցավոր) ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին է: Միայն այն դեպքում է թույլատրվում հանցավորին պատկանող օրինական գույքը բռնագանձել, եթե հանցավոր ծագում ունեցող գույքը փաստացի առկա չէ (ոչնչացվել է, թաքցվել է և այլն): Սակայն այդ դեպքում պետք է հստակ ապացուցել, թե հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքը որն է և ինչ արժեքի է, որպեսզի դրա բացակայության դեպքում դրա համարժեքի բռնագանձումը հնարավոր լինի իրականացնել: 5.6. Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ եթե առկա է կոնկրետ դեպքում հանցավոր նպատակներով օգտագործած գույքը, որը սակայն հնարավոր չէ բռնագանձել, քանի որ առկա է այդ գույքի օրինական տիրապետող կամ սեփականատեր և այն ենթակա է վերադարձման նրան, ապա հնարավոր է հանցավորից որևէ գույք բռնագանձել, եթե կապացուցվի, որ այդ օրինական գույքի հանցավոր ճանապարհով կամ նպատակներով օգտագործումից նա ստացել է օգուտներ, որը պետք է նրանից վերցնել: 5.7 Քննարկվող ինստիտուտի կիրառման տեսանկյունից էական նշանակություն ունի նաև այն հանցագործությունը, որի կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ենթակա է կիրառման գույքի բռնագանձումը, քանի որ հաճախ հենց հանցակազմի նկարագրությունից է պարզ դառնում, թե ինչ գույքի բռնագանձման մասին կարող է խոսք լինել: Սակայն միայն հանցակազմով չի սահմանափակվում բռնագանձման ենթակա գույքի որոշման հարցը, այն կարող է լինել նաև այլ գույք, որն այս կամ այն կերպ կարող է կապված լինել հանցագործության հետ և ունենալ հենց անօրինական (հանցավոր) ծագում և դրա ուժով անհրաժեշտություն առաջանա այն բռնագանձել: Բոլոր դեպքում նպատակը մեկն է՝ հանցավորին չպետք է հնարավորություն տալ տիրապետել, օգտագործել հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքը կամ օգտվել դրա պտուղներից, միաժամանակ ապահովելով հանցավոր գույքի դուրս բերումը քաղաքացիական շրջանառությունից: 5.8. Անդրադառնալով սույն քրեական գործին և վերոգրյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով բողոքարկված դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, որն արտահայտվել է նրանում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի դրույթները սխալ է կիրառել կոնկրետ փաստերի նկատմամբ: 5.9. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի վերլուծությունից հետևում է, որ դատարանը փաստացի հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալը հանդես է եկել ընդամենը որպես միջնորդ, երբ ԱՄՆ դոլարը վերածել է ՀՀ դրամի, որպիսի պայմաններում ակնհայտ է, որ առկա է եղել օրինական գույք երկու կողմից էլ, որը ամբաստանյալը փոխանակել է և ըստ այդմ կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածով նախատեսված արարք: Ասվածը, սակայն չի նշանակում է, որ ամբաստանյալը այդ հանցավոր գործունեության արդյունքում ուղղակի ստացել է գույք, քանի որ այս դեպքում ապացուցված է, որ գույքը, որի հետ գործարք է կատարել ամբաստանյալը, օրինական է և այն ինքը ձեռք չի բերել: Մի կողմից այդ գույքը պատկանում է Ա.Գևորգյանին, իսկ մյուս կողմից՝ Ռադիկ Աբրահամյանին, հետևաբար անհասկանալի է, թե դատարանն ինչպես է հաստատված համարել վերոնշյալ անձանց օրինական գույքի հանցագործության արդյունքում ուղղակի ստանալու հանգամանքը, որից հետո դիտել, որ այն բացակայում է, ուստի անհրաժեշտ է դրա արժեքի չափով բռնագանձում տարածել ամբաստանյալի անձնական գույքից: 5.10. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքերից առերևույթ հետևում է, որ ամբաստանյալի կատարած հանցագործությամբ ուղղակի գույք չի առաջացել, ուստի դրա բացակայության դեպքում դրա արժեքի չափով գույքի վրա բռնագանձում տարածելու մասին դատարանի հետևությունը հիմնավոր չէ: Այլ կերպ ասած՝ ամբաստանյալը երկու անձանց օրինական գույքը պարզապես փոխանակել է, որպիսի պայմաններում անհիմն են այն պնդումները, թե դրա արդյունքում ամբաստանյալը ձեռք է բերել գույք. այդ հետևությունը կլիներ իրավաչափ, եթե ամբաստանյալն իրեն պատկանող գույքը մտցներ շրջանառության մեջ, դրա արդյունքում ձեռք բերեր գույք: 5.11. Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ անհիմն է նաև 40.000 ԱՄՆ դոլարի բացակայության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը, քանի որ այդ գույքն առկա է փաստացի և, որի վրա օրենքի ուժով չի կարող տարածվել բռնագանձում, ուստի դրա բացակայության մասին հետևությունը՝ գույք բռնագանձելու նպատակով, չի բխում 103.1-րդ հոդվածից: Դա հնարավոր է այն դեպքում, երբ հիմնավորվում է գույքի հանցավոր ճանապարհով ստացված լինելը և դրա փաստացի բացակայությունը, մինչդեռ այս դեպքում դատարանը հաստատված է համարել, որ գույքն ունի օրինական ծագում և սեփականատեր, իսկ ամբաստանյալը պարզապես ուրիշի օրինական գույքի հետ կատարել է անօրինական գործարք, սակայն դա չի նշանակում, որ այդ գույքը դարձավ հանցագործության արդյունքում ուղղակի ստացված գույք: Այն պարզապես դարձավ հանցավոր նպատակով օգտագործած գույք, որից ամբաստանյալը փաստացի օգուտ չի ստացել, թերևս գործով չի հաստատվել նման հանգամանք: Մինչդեռ, ինչպես նշվեց վերևում՝ 103.1-րդ հոդվածի իրավակարգավորման նպատակն այն է, որպեսզի հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքը վերցվի հանցավորից, որպեսզի վերջինը չկարողանա օգտվել հանցավոր գործունեության պտուղներից: 5.12. Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույքի բռնագանձում տարածելու և գույքի բռնագանձումը ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված չեն: 5.13. Ամփոփելով վերոնշյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի ոչ ճիշտ կիրառում, այսինքն՝ թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված նյութական իրավունքի խախտում, ինչը հիմք է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի հիման վրա առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու համար: 5.14. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պետք է վերացնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույքի բռնագանձումը և գույքի բռնագանձումը ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելը: 6. Եզրափակիչ մաս. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 361.1-րդ, 394-395-րդ, 397-րդ, 402-րդ, 412-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԿԴ/0007/01/17 դատավճիռը բեկանել և փոփոխել: Վերացնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույքի բռնագանձումը և գույքի բռնագանձումը ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելը: Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: Ն Ա Խ Ա Գ Ա Հ Ո Ղ Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր՝ Ս.Մ Ա Ր Ա Բ Յ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Ն Ե Ր՝ Ս.Հ Ա Մ Բ Ա Ր Ձ ՈՒ Մ Յ Ա Ն Տ.Ս Ա Հ Ա Կ Յ Ա Ն |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 27-06-2019 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 09-01-2020 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 248, 150, 103, 54, 92 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 09-01-2020 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 248, 150, 103, 54, 92 |
| Ուր | Երևան քաղաքի դատարան |
| Գրության համարը | Ե-255/20 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0007/01/17
Երևան քաղաքի դատարան
Գործը ստացվել է բեկանումից հետո նոր քննության համար
| Ամսաթիվ | 31-07-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Գործը ստացվել է բեկանումից հետո նոր քննության համար |
Մակագրել
| Երբ | 31-07-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մեսրոպ |
| Ազգանուն | Մակյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 01-08-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-08-2018 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Արամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Աբրահամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հրանտ |
| Ազգանուն | Ավետյանին |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 09-10-2018 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | * |
| Ազգանուն | * |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 09-10-2018 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Այլ նշումներ | Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում գտնվող 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլար գումարը՝ վերադարձնել գործով վկա Ռադիկ Հակոբի Աբրահամյանին։ Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության բռնագանձել 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։ Գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա։ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ ԵԿԴ/0007/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅՈւՆ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԸՆԴՀԱՆՈւՐ ԻՐԱՎԱՍՈւԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ ,,09,, հոկտեմբերի 2018թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը /այսուհետև` դատարան/ Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի Քարտուղարությամբ Լ. Մակարյանի Մասնակցությամբ՝ Մեղադրող Ա. Արամյանի Պաշտպան Հ. Ավետյանի դռնբաց դատական նիստերում, քննեց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից իրեղեն ապացույցի տնօրինման մասով բեկանված քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ծնված 19.11.1975թ-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին է գտնվում հինգ անձ, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվում է՝ Երևան քաղաքի Պուշկինի 40-րդ շենքի 77-րդ բնակարանում։ 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը Ըստ դատարան ուղարկված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության. «Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա՝ 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժույթի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ Կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի՝ Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Ռաֆայելի Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Լևոնի Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ»։ Դեպքի առթիվ 2015 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության կողմից հարուցվել է թիվ 58204415 քրեական գործը։ 26.12.2016թ.-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության կողմից կայացվել է որոշում՝ Արման Ռադիկի Աբրահամյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Նույն օրը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։ 2017թ. հունվարի 16-ին Արման Ռադիկի Աբրահամյանի վերաբերյալ քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մե¬ղադրա¬կան եզրակացութ-յամբ ու¬ղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬ների ընդհանուր իրավա¬սութ¬յան դատա¬րան և 2017թ. հունվարի 16-ին ընդունվել դա¬տարանի վարույթ/ նախագահող դատավոր Ա.Բեկթաշյան/։ 2017թ. հունվարի 31-ին որոշում է կայացվել Արման Ռադիկի Աբրահամյանի վերաբերյալ քրեական գործը դատական քննության նշա¬նակելու մասին։ 2017 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան-ների ընդհանուր իրավասության դատա¬րանի կողմից կայացվել է դատավճիռ, ըստ որի դատարանը վճռել է՝ « (...) Արման Ռադիկի Աբրահամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը՝ վերադարձնել վկա Ռադիկի Աբրահամյանին։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ին կայացված այլ ապացույց ճանաչված որոշման 1-2-րդ կետերում նշված՝ գումարներ ներկայացնելու վերաբերյալ 23.03.2015թ. արձանագրությունը և «Արավետ» ՍՊ ընկերության փոխանակման կետի կողմից ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացված՝ 2015 թվականի մարտի 22-ի և 23-ի ֆիսկալային հաշվետվությունները թողնել քրեական գործի նյութերին կցված դրա պահվելու ամբողջ ժամանակաշրջանում։ Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։ (...) »։ Նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Ա.Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանը և մեղադրող Ա.Արամյանը։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը, քննության առնելով բողոքը, 08.05.2018թ-ին որոշել է՝ « (...) Պաշտպան Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։ Դատախազ Ա.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արման Ռադիկի Աբրահամյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1 հոդվածի 1-ին մասով, իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով բեկանել և այդ մասով գործն ուղարկել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան` նոր քննության։ Որոշումը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակումից մեկամսյա ժամկետում (...) »։ 08.05.2018թ-ին կայացված որոշման պատճառաբանական մասում՝ ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, մատնանշելով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու պատճառներն ու իրավական հիմքերը, նախանշել է գործի նոր քննության այն ծավալը, որով պետք է ղեկավարվի առաջին ատյանի դատարանը գործը քննելիս։ Մասնավորապես, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը նշել է, որ՝ « (...) - Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում նշված չէ, թե քրեական և քրեադատավարական օրենսդրության, ո՞ր նորմերի պահանջներով է վերջինս ղեկավարվել և արդյունքում հանգել նման հետևության, - Դատարանը չի հիմնավորվել նաև, թե ինչ հիմքով գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին։ - Դատարանը չի քննարկել ու լուծել, թե կոնկրետ դեպքում կիրառելի են արդյո՞ք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի դրույթները, Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ, բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով, պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ։ Այլ կերպ, Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտ կայացնելիս ընդամենը վերացական և ընդհանրական բնույթի դատողություններ է կատարել գործով առկա ֆինանսական միջոցների տնօրինման կապակցությամբ, առանց որևէ կերպ փաստարկելու իր դիրքորոշումը, այդ թվում, դրա համար հիմք հանդիսացող և վերը նշված իրավական նորմերի ամբողջությունը։ Առաջին ատյանի դատարանը նման դատական ակտի կայացմամբ խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ և 16-րդ կետերով նախատեսված պահանջները, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածների չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործին իրեղեն ապացույց ճանաչված ֆինանսական միջոցների տնօրինման հարցը լուծելիս առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի իմաստով քրեադատավարական իրավունքի էական խախտման, որն էլ հիմք է դատական ակտը բեկանելու և այն ստորադաս դատարան այլ կազմով նոր քննության ուղարկելու համար, նկատի ունենալով նաև, որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից թույլ տրված վերոնշյալ խախտումները ինքնին վերաքննիչ դատարանին զրկում են այդ մասով դատարանի դատավճռի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ըստ էության ստուգելու հնարավորությունից (...)։ 2018թ. օգոստոսի 01-ին քրեական գործն ընդունվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Մ.Մակյանի վարույթ և այն՝ նախագահող դատավորի կողմից նշանակվել դատաքննության՝ ՀՀ վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ սահմանված նոր քննության ծավալով։ 2.Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը. 2017թ. օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը /նախագահող դատավոր Ա.Բեկթաշյան/, գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, հաս¬տատ¬ված է համարել այն հանգամանքը, որ Արման Ռադիկի Աբրահամյանը կատարել է հանցավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից բեկանված քրեական գործը՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 ԱՄՆ դոլարի տնօրինման մասով, արձանագրում է հետևյալը՝ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից սահմանված ծավալով գործի քննությամբ դատարանը պետք է պատասխանի այն հարցերին, թե - արդյո՞ք գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, թե ոչ, - Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ, - բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով, պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ։ Հետևաբար, ստորև դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ այն իրավական նորմերին, որոնք կարգավորում են իրեղեն ապացույցների տնօրինման իրավահարաբերությունները, դրանք են` գլխա¬վորապես քրեա¬դա¬տա¬վարական, մասամբ նաև` քրեաիրավական նորմերը. Այսպես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն` «1.Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(...) 12) ինչ անել իրեղեն ապացույցները.(...) 16) ապացուցված է արդյոք, որ բռնագանձման ենթակա գույքը ստացվել է հանցագործության կատարման արդյունքում կամ այդ գույքի օգտագործումից կամ օգտագործվել է կամ նախատեսվել է օգտագործվել որպես հանցագործության գործիք կամ միջոց կամ ուղղվել է ահաբեկչության ֆինանսավորմանը կամ հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 215.1-ին հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված մաքսանենգության առարկա»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Դատարանի դատավճռում, ինչպես նաև քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշման մեջ իրեղեն ապացույցների հարցի լուծումը կատարվում է հետևյալ կանոնների պահպանմամբ` 1) հանցագործության գործիքները, ինչպես նաև շրջանառությունից հանված առարկաները բռնագրավվում և հանձնվում են համապատասխան պետական հիմնարկներին, իսկ արժեք չներկայացնելու դեպքում` ոչնչացվում են. 2) արժեք չներկայացնող իրերը ոչնչացվում են օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, իսկ շահագրգռված անձանց միջնորդության դեպքում` կարող են հանձնվել նրանց. 3) դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները, որոնք օրինական տիրապետումից դուրս են եկել հանցագործության կամ օրենքով չթույլատրված այլ գործողությունների հետևանքով, հանձնվում են տիրապետողին, սեփականատիրոջը կամ նրանց իրավահաջորդներին. 4) հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուս առարկաները դատարանի դատավճռով ուղղվում են դատական ծախսերի հատուցմանը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ եթե հայտնի չէ վնաս կրած անձը, որպես եկամուտ` հանձնվում են պետությանը»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի ուժով քրեադատա¬վարական օրենսդրությունը նախատեսում է հանցագործության գույքային հետևանք¬ները վերաց¬նե¬լու ուղղա¬կի մեխանիզմ այն դեպքում« երբ իրեղեն ապացույցները` դրամը« այլ արժեքները և մյուս առարկա¬ները« դուրս են եկել օրինական տիրապետումից հանցագործության կամ օրենքով չթույլատրված այլ գործողությունների հետևանքով։ Ընդ որում` նշված արժեքները տիրապետողին« սեփականա¬տիրոջը կամ նրանց իրավահաջորդներին վերադարձնելը կամ դրանց քրեադատավարական ռեստի¬տուցիան հանդիսանում է հանցագոր¬ծության ուղղակի հետևանք« ուստի դատարանի կողմից իրեղեն ապացույցի մասով որոշումը կայացվում է հանրայնության կար¬գով« ի պաշտոնե (ex օfficiօ)` առանց որևէ մեկի պահանջի կամ դիմումի։ Տվյալ մեխանիզմը վե¬րաբերում է «statսs qսօ» գույքային դրությունը վերականգնելուն՝ պայմանով« որ տվյալ գույքի պատ¬կանելության վերաբեր¬յալ վեճ չկա« հակառակ դեպքում դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 4-րդ մասով« համաձայն որի` «Եթե գործին որպես իրեղեն ապացույց կցված առարկայի նկատմամբ իրավունքի մասին վեճը ենթակա է քննության քաղաքացիական դատավարության կարգով« տվյալ առարկան պահվում է մինչև քաղաքացիական գործով վճիռն ուժի մեջ մտնելը» պահում է այն մինչև վեճի լուծումը։ Նման կարգավորման էությունն այն է« որ քրեական վարույթի ընթացքում չլուծվեն անձանց սեփականության իրավունքին վերաբերող այնպիսի հարցեր« որոնց լուծումը դուրս է քրեական գործի առարկայի շրջանակներից։ Մասնավորապես« բոլոր այն դեպքերում« երբ իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկայի վերաբերյալ առկա է գույքային վեճ« որը ենթակա է լուծման քաղաքացիա¬կան դատավարության կարգով« քրեական գործը քննող դատարանը պետք է այդ գույքային վեճը թողնի առանց քննության« իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկաները պահի քրեական գոր¬ծում` մինչև քաղաքացիական դատավարության կարգով այդ վեճի լուծումը (տես mutatis mutandis Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0282/01/09 գործով 2011 թվականի փետրվարի 24-ին կայացված որոշման 28-29-րդ կետերը)։ Ինչ վերաբերում է քննարկվող հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետում ամրագրված կարգավորումներին, ապա, ի տարբերություն նախորդ կետի կարգավորումների, սահմանված են իրեղեն ապացույցների հետագա ճակատագրի որոշման այլ կարգ, մասնավորապես« նշված հոդվածում ուղղակիորեն ամրագրված է իմպերատիվ պահանջ հան¬ցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամի և այլ արժեքների հետագա տնօրինման վերաբեր¬յալ։ Համաձայն նշված կարգի` հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը« այլ արժեքները և մյուս առարկաները դատավճիռ կայացնելիս ուղղվում են` 1) դատական ծախսերի հատուցմանը« 2) հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասի հատուցմանը« 3) դարձվում է պետության եկամուտ (պայմանով« եթե հայտնի չէ վնաս կրած անձը)։ Ընդ որում` հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը« այլ արժեքները և մյուս առարկա¬ները տնօրինվում են տվյալ նորմով սահմանված հաջորդականության խիստ պահպանմամբ, այ¬սինքն՝ միայն նախորդող կետի պա¬հանջ¬ները բավարարվելուց հետո։ Այսինքն` Դատարանն իրա¬վա¬սու չէ օրինակ՝ իրեղեն ապա¬ցույց ճանաչված նյութական միջոցները դարձնել պետական եկա¬մուտ այն դեպքում« երբ դատական ծախսերի հարցը լուծված չէ կամ առկա է հանցագործությունից անմիջա¬կա¬նորեն տուժած անձ« որին պատճառվել է նյութական վնաս և այն հատուցված չէ։ Օրենսդիրը հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքի (նյութական և այլ արժեքներ« առար¬կաներ) հետագա տնօրինման հարցը լուծելիս սահմանել է նաև դրա նյութական հիմքը« այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածում իրենց տեղն են գտել այդ հարաբերությունները կար¬գավորող նորմեր։ Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ գլուխը« որն ամրագրել է քրեաիրավական հար-կադրան¬քի միջոցները, լրացվել է 103.1 հոդվածով« որը կարգավորում է գույքի բռնագանձման հետ կապված իրավահարաբերությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «…Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք, ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, սույն օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները, իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի, ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության…»։ Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «…Սույն հոդվածի, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի այլ հոդվածներով նախատեսված դեպքերում նաև այդ հոդվածների իմաստով գույք են համարվում ցանկացած տեսակի նյութական բարիքները, քաղաքացիական իրավունքի շարժական կամ անշարժ օբյեկտները, ներառյալ` ֆինանսական (դրամական) միջոցները, արժեթղթերը և գույքային իրավունքները, գույքային իրավունքները կամ շահերը հավաստող փաստաթղթերը կամ այլ միջոցները, գույքից ստացված կամ դրա նկատմամբ հաշվեգրվող տոկոսները, շահութաբաժինները կամ այլ եկամուտները, ինչպես նաև հարակից և արտոնագրային իրավունքները»։ Նշված հոդվածի բովանդակությունից ակնհայտ է« որ հօգուտ պետության գույքի բռնա-գանձումը թույլատրվում է միայն այն դեպքում« երբ` 1) այն չի պատկանում բարեխիղճ երրորդ անձի« 2) ուղղված չէ տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցմանը։ Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի 2-րդ մասի՝ «… 2. Սույն օրենսգրքի իմաստով բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, որը գույքն այլ անձի հանձնելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, ինչպես նաև այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով…»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1 հոդվածի 3-րդ մասում ևս առկա են կար¬գավորումներ այն դեպքերի համար, երբ բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա է վեճ։ Նման դեպ-քում օրենսդիրը հնարավորություն է վերապահել այդ գույքի բռնագանձումը կատարել քաղաքացիա¬կան դատա¬վա¬րության կարգով« որի տրա¬մա¬բանությունը նույնպես հանգում է նրան, որ գույքային վեճը« որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով, ենթակա չէ լուծման քրեական վա¬րույթի ընթացքում« այլ այն պետք է լուծվի առանձին քաղաքացիական հայց ներկայացնելու շրջանակներում« քաղաքացիական դատավարության ընթացակարգով։ Նշված համատեքստում անդրադառնալով սույն դատավճռով բարձրացված հարցերի իրավաչափությանը, այն է` արդյո՞ք գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված արտարժույթը պետք է վերադարձվի վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, թե ոչ, և Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է արդյո՞ք բարեխիղճ երրորդ անձ, դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝ Ինչպես արդեն նշվեց վերևում, հիշյալ հարցի իրավական կարգավորումն ամրագրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածում, որի բովանդակային վերլուծությունից կարելի է փաստել, որ քրեական օրենսգրքի իմաստով բարեխիղճ երրորդ անձ է համարվում այն անձը, ով՝ չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով, այն անձը, որը գույքն այլ անձից ձեռք բերելիս չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով։ Վերոնշյալ իրավական նորմերը սույն գործի սկզբնական և նոր դատաքննությամբ հաս-տատված հանգամանք¬ների վրա տարածելով՝ դատարանը փաստում է հետևյալը. Ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝ «… հանդիսանում է արտարժույթի փոխանակման կետի տնօրեն։ Փոխանակման կետում, իրենից բացի, աշխատել են Լևոնը և Անահիտը։ Դրամի և արտարժույթի փոխարժեքի տատանումների հետ կապված, հայրը՝ Ռադիկ Աբրահամյանը, իրեն է տվել իր անձնական խնայողությունները՝ 19.000.000 ՀՀ դրամի չափով՝ այն դոլարով փոխանակելու նպատակով։ Քանի որ տարադրամի փոխանակման իր կետում չէր կարող այդչափ գումար փոխանակել, ուստի տարադրամի փոփոխման տատանումից զերծ մնալու և վնաս չկրելու համար որոշել է գումարը վերցրել Արթուրից և այն ետ վերադարձնել հորը։ Այլ կերպ, երբ Արթուրը զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ ցանկանում է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար վերածել դրամի, ինքն օգտվել է առիթից և համաձայնվել է տարադրամի փոխանակմանը։ Սակայն, գործարքի իրականացման ժամանակ իրեն են մոտեցել ազգային անվտանգության աշխատակիցները և ոչինչ չի ստացվել։ Գտնում է, որ որևէ անօրեն արարք չի կատարել…»։ Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները։ Մասնավորապես, 29.04.2015թ-ին ՀՀ ԱԱԾ քննական վարչությունում որպես վկա հարցաքննվելիս Ա.Աբրահամյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝ «… 2011-2012թթ-ից աշխատում է «Արավետ» ՍՊԸ-ում՝ որպես արտարժույթի փոխանակման կետի տնօրեն։ Փոխանակման կետը տեղակայված է Երևան քաղաքի Պարոնյան 8/2 հասցեում գործող «Էվրիկա» սուպերմարկետի առանձնացված տարածքում։ Արտարժույթի փոխանակման կետը հաշվետու չէ և որևէ կերպ չի առնչվում «Արավետ» ՍՊԸ գործունեության հետ։ Արտարժույթի առուվաճառքն իրականացվում է «Արավետ» ՍՊԸ-ին 2006թ-ին տրված համապատասխան լիցենզիայով։ Փոխանակման կետում, իրենից բացի, գրանցված են Լևոնը և Անահիտը, որոնց տվյալները չգիտի։ Այլ աշխատակիցներ չկան։ 2015թ-ի մարտի 23-ին ժամը 14։00-ի սահմաններում իր 091-57-00-10 հեռախոսահամարին է զանգահարել իր ծանոթ Արթուրը, ով հանդիսանում է «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրենը։ Արթուրին ճանաչում է շուրջ մեկ տարի։ Հեռախոսային խոսակցության ընթացքում Արթուրն իրեն հայտնել է, որ ցանկանում է ՀՀ դրամի փոխանակել 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար, ապա, հետաքրքրվել է դրամի փոխարժեքի մասին։ Արթուրին պատասխանել է, որ կարող է փոխանակել նրա արտարժույթը 474.5 ՀՀ դրամ փոխարժեքով, այսինքն, 40.000 ԱՄՆ դոլարի դիմաց վճարել ընդամենը 18.980.000 ՀՀ դրամ գումար։ Արթուրը համաձայնվել է, ապա իրեն է տվել հեռախոսահամար, որպեսզի զանգահարի և պայմանավորվի։ Զանգահարել է այդ հեռախոսահամարով, խոսել անծանոթ տղամարդու հետ և պայմանավորվել է հանդիպել Երևան քաղաքի Պարոնյան 8/2 հասցեում գործող «Էվրիկա» սուպերմարկետի մոտ։ Ինքը պատրաստել է 18.980.000 ՀՀ դրամը՝ 900 հատ քսան հազար ՀՀ դրամ թղթադրամներով և 98 հատ տասը հազար ՀՀ թղթադրամներով, այնուհետև, գումարը տեղավորել է սև տոպրակի մեջ։ Մոտավորապես 30-40 րոպե անց իրեն է զանգահարել այդ անծանոթը և տեղեկացրել, որ հասել է։ Ինքն անմիջապես դուրս է եկել փոխանակման կետից, մոտեցել նրա ավտոմեքենային, որի մասին իրեն նախապես ասել էր, համոզվելով, որ այդ երիտասարդն Արթուրի ասած և իր հետ հեռախոսազրույց ունեցած անձն է, ինքը նրան է փոխանցել 18.980.000 ՀՀ դրամը և նրանից վերցրել 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար։ Երբ ցանկացել է հեռանալ, իրեն են մոտեցել ազգային անվտանգության աշխատակիցները և հրավիրել վարչություն՝ բացատրություն տալու համար։ Իր մոտ եղած 18.980.000 ՀՀ դրամը հանդիսացել է հոր՝ Ռադիկ Աբրահամյանի, անձնական խնայողությունը, որը հայրն ի պահ էր հանձնել իրեն, որպեսզի դրամի արժեզրկման պայմաններում այն ավելի խելամիտ ձևով տնօրինի և հետագայում վերադարձնի հորը։ Գործարքի վերաբերյալ տվյալները համակարգ մուտք չի արել, անդորրագիր չի տպել, քանի որ այդ գործարքը տարադրամի փոխանակման կետի գումարների հետ որևէ առնչություն չի ունեցել»։ Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո հայտնել է, որ տատանումներից զերծ մնալու համար հայրն իրեն տվել է գումար` այն արտարժույթի վերածելու նպատակով։ /Տես 22.08.2017թ-ին կայացած դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Ռադիկ Աբրահամյանն իր հերթին դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝ «… ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանը հանդիսանում է իր որդին։ Վերջինս զբաղվել է արտարժույթի առուվաճառքով, մասնավորապես, հանդիսացել է փոխանակման կետի տնօրեն։ Դրամի և արտարժույթի փոխարժեքի տատանումների հետ կապված, անձնական խնայողությունները՝ 19.000.000 ՀՀ դրամի չափով տվել է որդուն՝ այն դոլարի վերածելու նպատակով։ Գործարքը կատարելուց հետո Արմանը պետք է այդ գումարը վերադարձներ իրեն։ Հետագայում որդուց տեղեկացել է, որ գործարքի հետ կապված խնդիրներ են առաջացել, գումարն առգրավվել են, իսկ նրան հրավիրել ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչություն։ Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները ևս, ըստ որի՝ 28.12.2016թ-ին ՀՀ ԱԱԾ քննական վարչությունում որպես վկա հարցաքննվելիս Ռադիկ Աբրահամյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝ «...6-7 տարի է, ինչ որդին՝ Արման Աբրահամյանը, հանդիսանում է փոխանակման կետի տնօրեն։ Տեսնելով դրամի և արտարժույթի փոխարժեքի տատանումները, 2015թ-ի սկզբին որոշել է իր անձնական խնայողությունները՝ 19.000.000 ՀՀ դրամի չափով, տալ որդուն, որպեսզի նա, որպես փոխանակման կետի աշխատակից, կարողանա ավելի ճիշտ տնօրինել և հնարավորինս ձեռնտու փոխարժեքով պահել այդ գումարը։ Հիշյալ գումարը որդուն տվել է 2015թ-ի մարտի 20-ից 22-ն ընկած ժամակահատավածում։ Գումարն Արմանին տալուց մի քանի օր անց նրանից տեղեկացել է, որ նա փոխանակել է այդ գումարից 18.980.000 ՀՀ դրամը 40.000 ԱՄՆ դոլարով, սակայն այդ գործարքի հետ կապված առաջացել են խնդիրներ, գումարն առգրավվել է, իսկ Արմանին հրավիրել են ՀՀ ԱԱԾ։ Այլ մանրամասներ չգիտի։ Նշել է, որ 19.000.000 ՀՀ դրամը եղել է բացառապես իր անձնական խնայողությունը...»։ Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան նշել է, որ գումարն Արմանին տվել է այն փոխանակելու նպատակով։ Վերջինիս հետ որևէ պայմանավորվածություն չի ունեցել, որ գումարը փոխանակելուց հետո անմիջապես նա պետք է բերեր։ Գումարն Արմանին տալուց հետո որևէ փաստաթուղթ որդու հետ չի կազմել։ Պնդել է, որ 19.000.000 ՀՀ դրամը եղել է բացառապես իր անձնական խնայողությունը, ուստի դատարանից խնդրել է ետ վերադարձնել իր գումարը։ /Տես 29.05.2017թ-ին կայացած դատական նիստի արձանագրությունը/ Դատարանը, չանդրադառնալով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում գործի դատական քննության ընթացքում ձեռք բերված և հետազոտված բոլոր ապացույցներին գնահատական տալու հարցին, սակայն կարևորելով բեկանված քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված գումարն իրավաչափ եղանակով տնօրինելու նպատակով վերջնական դատական ակտ կայացնելիս հիշյալ անձանց և նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, ընդգծում է, որ ամբաստանյալ Արման Աբրահամյանի և նրա հոր, նույն ինքը վկա Ռադիկ Աբրահամյանի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքներով հաստատվում է, որ Ռադիկ Աբրահամյանը որդուն տվել է իր անձնական խնայողությունները՝ 19.000.000 ՀՀ դրամի չափով՝ այն տարադրամով փոխանակելու նպատակով։ Ավելին, ինչպես քրեական գործի նախաքննությամբ, այնպես էլ դատական քննությամբ ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ կամ ապացույց առ այն, որ Ռադիկ Աբրհամյանը լիազորել, խնդրել կամ հորդորել է որդուն, որպեսզի վերջինս գումարը փոխանակի զարտուղի՝ օրենքով չսահմանված կարգով։ Այլ կերպ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված իրավանորմերը տարածելով սույն գործի փաստական հանգամանքների վրա և նույն հոդվածով բարեխիղճ երրորդ անձի իմաստով ամրագրված դրույթները համադրելով Ռադիկ Աբրահամյանի գործողությունների հետ, դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես գործի սկզբնական, այնպես էլ` նոր քննության ընթացքում ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ՝ ապացույց, առ այն, որ Ռադիկ Աբրահամյանը գիտեր կամ կարող էր իմանալ, որ իր կողմից որդուն տրված 19.000.000 ՀՀ դրամը օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործել հանցավոր նպատակներով։ Թեև Ռադիկ Աբրահամյանն ինչպես նախաքննության, այնպես էլ գործի սկզբնական քննության ընթացքում չի հերքել այն հանգամանքը, որ տեղյակ է որդու` տարադրամի փոխանակման կետի տնօրեն լինելու հանգամանքի վերաբերյալ, սակայն, տվյալ փաստն ինքնին բավարար չէ, որպեսզի կասկած հարուցի Ռ.Աբրահամյանի` որդու անօրինական արարքի կատարումից տեղյակ լինելու մասին։ Հակառակ պարագայում, եթե մի պահ ընդունենք, որ Ռադիկ Աբրահամյանն իմացել է որդու կողմից կատարվող կամ կատարվելիք անօրինական գործողությունների մասին և դա հետ մեկտեղ գումար է տվել նրան` այն արտարժույթի վերածելու նպատակով, ապա, վերջինիս գործողությունները ենթակա կլինեին իրավական գնահատման` որդու հակաիրավական գործողություններին օժանդակելու կամ դրանց դրդելու առումով, որպիսի մեղադրանք նրան առաջադրված չէ, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն` «...1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել... »։ Վերոգրյալ իրավական կարգավորումներով, ինչպես նաև գործի փաստական հանգամանքներով պայմանավորված՝ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի իմաստով Ռադիկ Աբրահամյանը հանդիսանում է բարեխիղճ երրորդ անձ, քանի որ չգիտեր կամ չէր կարող իմանալ, որ այդ գույքն օգտագործվելու է կամ նախատեսվում է օգտագործվել հանցավոր նպատակներով, որի պայմաններում քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանում գտնվող 40.000 ԱՄՆ դոլար գումարը ենթակա է վերադարձման վերջինիս։ Անդրադառնալով սույն դատավճռով բարձրացված այն հարցին, թե` բռնագանձման ենթակա գույքի վերաբերյալ առկա՞ է վեճ, որի լուծումը պետք է իրականացվի քաղաքացիական դատավարության կարգով և պետությունը ի դեմս քրեական հետապնդման մարմնի կարող է արդյո՞ք դիտվել որպես վեճի կողմ, դատարանը փաստում է, որ նման տվյալներ գործում առկա չեն, հետևաբար իրեղեն ապացույցը ենթակա է տնօրինման վերը նշված կարգով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «…Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, այնպիսի հանցագործության կատարման համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքները և միջոցները, որի կատարման արդյունքում ստացվել է գույք, ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտները կամ այլ տեսակի օգուտները, սույն օրենսգրքի 215.1-ին, 235.1-ին և 267.1-ին հոդվածներով նախատեսված մաքսանենգության ճանապարհով Հայաստանի Հանրապետության սահմանով տեղափոխված մաքսանենգության առարկաները, իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, բացառությամբ բարեխիղճ երրորդ անձի գույքի, տուժողին և քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույքի, ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության…»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում առանց լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառքի իրականացման համար, համաձայն որի՝ «Առանց համապատասխան լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառքի իրականացումը, որը կատարվել է արտարժույթի հարյուր հազար դրամի կամ ավելի գումարի փոխանակման ձևով՝ պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկից ութհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` երկուսից երեք ամիս ժամկետով»։ Նշված հանցագործության անմիջական օբյեկտը ձեռնարկատիրական օրինական գործունեության հետ կապված հարաբերություններն են։ Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց համապատասխան լիցենզիայի արտարժույթի առուվաճառք իրականացնելով։ Նշված հանցատեսակը, փաստորեն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածով նախատեսված ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում է։ Ապօրինի ձեռնարկատիրության մասնավոր դրսևորում հանդիսանալով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը ձևական է և ի տարբերություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի, այստեղ որևէ վնասի պատճառման մասին խոսք չի գնում, մինչդեռ, օրենսգրքի 188-րդ հոդվածը նյութական է և հանցակազմի առկայության համար պարտադիր է, որպեսզի պետությանը, անձանց կամ կազմակերպություններին պատճառված լինի նյութական վնաս։ Ասվածը վկայում է այն մասին, որ դատարանը համակարծիք չէ պաշտպանական կողմի այն դիրքորոշման հետ, թե նշված հանցակազմը համահունչ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի ձևակերպման հետ և վարույթն իրականացնող մարմինը իրեղեն ապացույցը տնօրինելիս պետք է հօգուտ պետության բռնագանձի ոչ թե ամբողջ գումարը, այլ այդ գումարը փոխանակելու արդյունքում ստացված եկամուտը միայն։ Պատահական չէ, որ օրենսդիրը կարևորելով պետության դրամավարկային քաղաքականությունն ու դրա տիրույթում խախտված հանրային իրավահարաբերությունների անթույլատրելիությունը, տրոհելով հիշյալ հանցակազմը, քրեականացրել է արտարժույթի առուվաճառքի իրականացումն առանց լիցենզիայի, այն օրենսգրքում ամրագրելով որպես ձևական հանցակազմ։ Ինչպես նշվեց վերևում, սկզբնական դատավճռով, ինչպես նաև ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ ապացուցվել է, որ Ա.Աբրահամյանը՝ 2010 թվականից հանդիսանալով արտարժյութի առուվաճառքի իրականացմամբ զբաղվող «Արավետ» ՍՊ ընկերության տնօրենը /արտարժույթի առք ու վաճառքի թիվ 734 լիցենզիա, տրված «Արավետ» ՍՊ ընկերությանը ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 29.12.2006 թվականի թիվ 750 Ա որոշմամբ/ և շահադիտական նպատակով օգտվելով գործունեության բնույթով պայմանավորված հնարավորությունից, փոխանակման կետի գործունեության վայրի՝ Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի 8-րդ շենքի, մոտակայքում իր անձնական գումարներից 18.980.000 ՀՀ դրամով «Եգեր» որսորդական խանութի տնօրեն Արթուր Ռաֆայելի Գևորգյանի համար, նույն խանութի աշխատակից Կարեն Լևոնի Խուդոյանի միջոցով 2015 թվականի մարտի 23-ին փոխանակել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ 1 դոլարի դիմաց վճարելով 474.5 ՀՀ դրամ։ «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Նորմատիվ իրավական ակտի նորմը մեկնաբանվում է` հաշվի առնելով նորմատիվ իրավական ակտն ընդունելիս այն ընդունող մարմնի նպատակը՝ ելնելով դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությունից, ամբողջ հոդվածի, գլխի, բաժնի կարգավորման համատեքստից, այն նորմատիվ իրավական ակտի դրույթներից, ի կատարումն որի ընդունվել է այդ ակտը, տվյալ նորմատիվ իրավական ակտով սահմանված սկզբունքներից, իսկ այդպիսի սկզբունքներ սահմանված չլինելու դեպքում` տվյալ իրավահարաբերությունը կարգավորող իրավունքի ճյուղի սկզբունքներից»։ Կրկին անգամ վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի այն դրույթը, համաձայն որի՝ «…Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքը, (…) իսկ դրանց բացակայության դեպքում դրանց համարժեք գույքը, (…) ենթակա է բռնագանձման՝ հօգուտ պետության…», և հաստատված համարելով, որ Ա.Աբրահամյանը կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված դրամը ենթակա է վերադարձման վկա Ռադիկ Աբրահամյանին, դատարանը գտնում է, որ Արման Աբրահամյանից հօգուտ պետության պետք է բռնագանձել 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։ Այլ խոսքով, դատարանն արձանագրում է, որ օրենսդիրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համատեքստում սահմանել է գույքի բռնագանձման երկու իրավական ռեժիմ՝ - Հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված ցանկացած գույքի բռանագանձում, կամ՝ - դրա բացակայության դեպքում՝ դրան համարժեք գույքի բռնագանձում՝ հօգուտ պետության ։ Նման պայմաններում, հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 233-րդ հոդվածի դրույթներն առ այն, որ՝ «... 1.1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինն անհապաղ կալանք է դնում Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 103.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված բռնագանձման ենթակա գույքի վրա ...», դատարանն արձանագրում է, որ գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով պետք է 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Արման Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա, որը ենթակա է անհապաղ կատարման ԴԱՀԿ ծառայության միջոցով՝ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգով։ 3. Եզրափակիչ մաս Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 233-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդ¬ված¬¬ներով, դատարանը՝ Վ Ճ Ռ Ե Ց Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում գտնվող 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլար գումարը՝ վերադարձնել գործով վկա Ռադիկ Հակոբի Աբրահամյանին։ Արման Ռադիկի Աբրահամյանից հօգուտ պետության բռնագանձել 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։ Գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Արման Ռադիկի Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակման օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 09-10-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 20-11-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր` 248 թերթից, 2-րդ հատոր` 150 թերթից, 3-րդ հատոր`103 թերթից, 4-րդ հատոր` 54 թերթից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 20-11-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր` 248 թերթից, 2-րդ հատոր` 150 թերթից, 3-րդ հատոր`103 թերթից, 4-րդ հատոր` 54 թերթից |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-220276 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 14-01-2020 |
|---|
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 10-01-2020 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 15-01-2020 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 5 հատոր՝ 248, 150, 103, 54, 94, |
| ՈՒր(դատարան) | Վճռաբեկ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-7444 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 08-05-2020 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 11-05-2020 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 12-05-2020 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր` <248> թերթից, 2-րդ հատոր` <150> թերթից, 3-րդ հատոր`<103> թերթից, 4-րդ հատոր` <54> թերթից, 5-րդ հատոր` <124> թերթից |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 19-05-2020 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 5 հատոր |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0007/01/17
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 08-01-2020 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազի տեղակալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Դ |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Աբրահամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 16-04-2020 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0007/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 16 ապրիլի 2020 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ նաև` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի հունիսի 27-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի դատավճռով վճռվել է` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում գտնվող 40.000 (քառասուն հազար) ԱՄՆ դոլար գումարը՝ վերադարձնել գործով վկա Ռ.Աբրահամյանին: Ա.Աբրահամյանից հօգուտ պետության բռնագանձել 40.000 (քառասուն հազար) ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույք։ Գույքի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով 40.000 (քառասուն հազար) ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով արգելանք դնել Ա.Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա։ ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանի և ամբաստանյալ Ա.Աբրահամյանի պաշտպան Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2019 թվականի հունիսի 27-ի որոշմամբ դատախազ Ա.Արամյանի բողոքը մերժել է, իսկ պաշտպան Հ.Ավետյանի բողոքը բավարարել. Առաջին ատյանի դատարանի` 2018 թվականի հոկտեմբերի 9-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել է, վերացրել է Ա.Աբրահամյանից հօգուտ պետության 40.000 (քառասուն հազար) ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության կատարման արդյունքում ուղղակի ստացված գույքի բացակայության պայմաններում դրան համարժեք գույքի բռնագանձումը և գույքի բռնագանձումը ապահովելու նպատակով 40.000 (քառասուն հազար) ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով Ա.Աբրահամյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև՝ դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելը, իսկ դատավճիռը մնացած մասով թողել է անփոփոխ: Վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը` խնդրելով բեկանել և փոփոխել այն և գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 40.000 (քառասուն հազար) ԱՄՆ դոլար գումարը բռնագանձել հօգուտ պետության` որպես եկամուտ հանձնելով Հայաստանի Հանրապետությանը: Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում: Ըստ բողոքաբերի` բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի մարտի 26-ի Ֆրունզիկ Գալստյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշմանը, ինչպես նաև դատարանի կիրառած նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր: Բողոք բերած անձի պնդմամբ` ստորադաս դատարանը, ի թիվս այլնի, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 103.1-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոքաբերի փաստարկների, սույն գործի նյութերի, Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշման և բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և որ առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում: Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերը հիմնավորված չեն: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Արման Ռադիկի Աբրահամյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի հունիսի 27-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 17-01-2020 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 17-01-2020 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Ելիզավետա |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 29-04-2020 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | 5 հատոր` 248, 150, 103, 54, 118 թերթ: |