Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0348/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
2.1
Պատասխանող
Արսեն Ալոյան
Արսեն Ալոյան Աշոտի
Արսեն Ալոյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Չիչոյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
Հոդվածներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 131 Մաս 2
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Չիչոյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-11-20 | 12:00 | 1 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-11-07 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-11-02 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-10-02 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-09-05 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-07-10 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-06-06 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-04-23 | 12:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-04-02 | 12:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-03-22 | 14:00 | 2 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-02-20 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-01-09 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-11-21 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-10-16 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-08-30 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-07-27 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-06-22 | 16:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-05-24 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-04-27 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-03-23 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-02-20 | 16:30 | 1 | Կայացել է |
Գործ ԵԿԴ/0348/01/16
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա. ԼԱԼԱՅԱՆԻ
ԴԱՏԱԽԱԶ` Տ. ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
2018 թվականի մարտի 22-ին Երևան քաղաքում
դռնփակ դատական նիստում, ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի շահերի պաշտպան Ավագ Լալայանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական ստուգման ենթարկելով ամբաստանյալ Արսեն Աշոտի Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու միջնորդությունը քննության առնելու մասին Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազության դատախազ Ռ.Բունիաթյանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 07-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հարուցել է քրեական գործ, որը Կենտրոնի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարգսյանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 09-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ և շնորհվել թիվ 13144908 համարը։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազության դատախազ Ռ.Բունիաթյանի 2009 թվականի փետրվարի 09-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 340-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասով հարուցել է քրեական գործ, որը Կենտրոնի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանի 2009 թվականի փետրվարի 12-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ և շնորհվել թիվ 13107209 համարը։
2009 թվականի մայիսի 16-ին Արսեն Աշոտի Ալոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2009 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արսեն Աշոտի Ալոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2009 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ` Արսեն Ալոյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետա¬խուզում։
ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտ¬րոնի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանի 2009 թվականի հունիսի 28-ի որոշմամբ թիվ 13107209 քրեական գործից մաս է անջատվել, այն առանձնացվել է առանձին վարույթում և շնորհվել 13107209/1 համարը։
2009 թվականի օգոստոսի 09-ին թիվ 13107209/1 քրեական գործով վարույթը կասեցվել է՝ որպես մեղադրյալ Արսեն Ալոյանի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ։
2016 թվականի նոյեմբերի 16-ին Արսեն Ալոյանը հայտնաբերվել է։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Շահինյանի 2016 թվականի նոյեմբերի 16-ի որոշմամբ` թիվ 13107209/1 քրեական գործն ընդունել է վարույթ ու վերսկսել է գործով վա¬րույթը։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանի 2016 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ` Արսեն Աշոտի Ալոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավո¬րումը` երկու ամիս ժամկետով` կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2016 թվականի նոյեմբերի 16-ից։
2016 թվականի դեկտեմբերի 29-ին թիվ 13107209/1 քրեական գործը մեղադրական եզրակա¬ցությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ¬հանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան՝ ըստ էության քննելու համար։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Մ.Մարտիրոսյան) 2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ի որոշմամբ` Արսեն Աշոտի Ալոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017 թվականի հունվարի 13-ի որոշմամբ` նշանակվել է դատաքննության։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ` ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի պաշտպան Ավագ Լալայանի կողմից 2017 թվականի հունվարի 23-ին նախագահող դատավոր Մ.Մարտիրոսյանին ներկայացված ինքնաբացարկ հայտնելու մասին միջնրոդությունը բավարարվել ու ԵԿԴ/0348/01/16 /13107209/1/ քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արսեն Աշոտի Ալոյանի` ՀՀ քրեական 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, հայտնվել է ինքնաբացարկ:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2017 թվականի հունվարի 30-ի որոշմամբ` Արսեն Աշոտի Ալոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017 թվականի փետրվարի 10-ի որոշմամբ այն նշանակվել է դատական քննության ու Ա.Ալոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը չի վերացվել և չի փոխվել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշմամբ՝ մերժվել է պաշտպան Ավագ Լալայանի միջնրոդությունը` ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու մասին:
Վերոնշյալ որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի շահերի պաշտպան Ավագ Լալայանը:
Նյութերը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2018 թվականի մարտի 19-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2018 թվականի մարտի 19-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դռնփակ դատական նիստում քննության` 2018 թվականի մարտի 22-ին:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի շահերի պաշտպան Ավագ Լալայանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 20.02.2018թ. որոշումն անհիմն է, այն օրինական և հիմնավորված չէ: Դատարանն Արսեն Ալոյանի նկատմամբ կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելով` խախտել է <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթները, ուստի որոշումը ենթակա է վերացման։
Հիմնավոր կասկածի հետ կապված Դատարանը որոշման պատճառաբանական մասում նշել է ընդամենը նախապայմանները, որոնք անհրաժեշտ են, որպեսզի հիմնավորվի հիմնավոր կասկածի առկայությունը, այնինչ Դատարանը սույն գործով հիմնավոր կասկածը հիմնավոր լինելու հարցին չի անդրադարձել։
Դատարանը ստանդարտ պատճառաբանություններով մերժելով միջնորդությունը` չի անդրադարձել միջնորդության մեջ նշված հիմնավորումներին։
Կալանավորումն անփոփոխ թողնելու մասին որոշումը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածով, որտեղ անդրադարձ է կատարվում նաև խափանման միջոցներին, մասնավորապես՝ դատական քննություն նշանակելու մասին որոշման մեջ պետք է բովանդակվեն, որոշում՝ խափանման միջոցները և պատճառված վնասի ապահովման միջոցները վերացնելու, փոփոխելու կամ ընտրելու մասին։ Ինչպես երևում է այս հոդվածից, ապա առկա չէ խոսք խափանման միջոցները «անփոփոխ» թողնելու մասին։
Բացի այդ, դատարանի որոշմամբ սահմանված չէ, թե մեղադրյալն ինչ ժամկետով պետք է պահվի կալանքի տակ։
Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ դատարանում գործի քննության ընթացքում մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու առավելագույն ժամկետ չի սահմանվում, ապա Եվրոպական դատարանն այս հարցի վերաբերյալ նույնպես արտահայտել է իր դիրքորոշումը։
Եվրոպական դատարանի որոշումներից բխում է, որ կալանքի մասին որոշման մեջ որևէ հիմնավորում և ժամկետային սահմանափակում չսահմանելով` ազգային դատարանը դիմողին դրել էր անորոշության մեջ՝ կապված այդ օրվանից հետո նրա կալանքի իրավական հիմքերի և հիմնավորումների հետ։ Նման որոշումը չի կարող դիմողին տրամադրել կամայականություններից պաշտպանվելու պատշաճ հնարավորություն, որը կալանքի «օրինականության» էական տարրերից է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին հոդվածի իմաստով։ (Ստաշատիսն ընդդեմ Լիտվայի, թիվ 47679/99, 21/0372002թ. պարբ. 70)
Այս պահին առկա չէ դատարանի որևէ որոշում, որը հիմք է Արսեն Ալոյանին կալանքի տակ պահելու համար, իսկ նրա կալանքի տակ պահելու ժամկետը վերջին անգամ երկարացվելու ժամկետը լրանալուց մինչ օրս, նա կալանքի տակ է պահվում ոչ օրինական հիմքերով։
Այսպիսով, Արսեն Ալոյանը կալանքի տակ պահվում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի էական խախտումներով և ենթակա է կալանքից անհապաղ ազատ արձակման։
Դատարանը, մերժելով միջնորդությունը, միջնորդության հիմնավորումները չի հերքել, մինչդեռ անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը, մարդու այլ հիմնական իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանադրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձրագույն արժեք։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով սահմանված խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը չեն կարող այնպես մեկնաբանվել և կիրառվել, որ կալանքի ժամկետը երկարացնելու մասին դատական ակտը պատճառաբանելու համար ընդամենը բավարար լինի ՀՀ քրեակւսն դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով սահմանված իրավական ձևակերպումների վկայակոչումը կամ վերարտադրումը։ Հակառակ պարագայում անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության սահմանադրական իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության դատական երաշխիքը կլինի պատրանքային, իսկ հիմնական իրավունքը փաստացի կբովանդակազրկվի։
Գրավ կիրառելու մասին միջնորդությունը ներկայացնելով` այն պատճառաբանվել էր նրանով, որ ամբաստանյալի հայրը` Աշոտ Ալոյանը որպես իր որդու պատշաճ վարքագիծի երաշխիք պատրաստ է գրավադնել իր սեփականությունը հանդիսացող Երևան քաղաքի Նորքի Այգիներ թիվ 252 տունը և անձնական ավտոմեքենան։ Տան նվազագույն շուկայական արժեքը կազմում է 150.000 ԱՄՆ դոլար, իսկ ավտոմեքենայի արժեքը` 5000 ԱՄՆ դոլար։ Նշված տունը և ավտոմեքենան հանդիսանում են ամբաստանյալի հոր և մոր միակ սեփականությունը, որոնք ժառանգությամբ, ըստ էության, փոխանցվելու են ամբաստանյալին, ուստի գույքը կորցնելու վտանգը կապահովի ամբաստանյալի պատշաճ վարքագիծը։
Դատարանը մերժելով գրավ կիրառելու մասին միջնորդությունը` ընդամենը նշել է, որ ամբաստանյալը նախկինում խուսափել է վարույթն իրականացող մարմին ներկայանալուց։ Դատարանի սույն հետևությունն անհիմն է, իսկ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի է։
Ինչ վերաբերում է խոչընդոտելու վերաբերյալ ենթադրությանը, ապա այն, եթե անգամ հիմնված լինի իրական մտավախությունների վրա, ապա արդարացված է լինում միայն նախաքննության սկզբնական փուլում, իսկ անգամ առանձնահատուկ բարդություն ներկայացնող գործերի դեպքում «խոչընդոտելու» մտավախությունը ժամանակի ընթացքում նվազում է և այլևս չի կարող հիմք հանդիսանալ շարունակական կալանքն արդարացնելու համար, առավել ևս այն դեպքում, երբ կատարվել են ստուգումներ և հարցաքննվել են վկաներ։
Ինչ վերաբերում է առաջադրված մեղադրանքի ծանրության, ապա զուտ միայն մեղադրանքի ծանրությունը չի կարող համարվել անձին կալանքի տակ պահելու հիմք:
Եվրոպական դատարանը բազմաթիվ վճիռներով մեկնաբանելով Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում նշված «ազատ արձակվելը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքով» նախադասությունը, նշել է, որ մեղսագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ինքնուրույն չեն կարող հիմք հանդիսանալ անձին անազատության մեջ պահելու համար, այսինքն գրավի կիրառումը չի կարող կախվածության մեջ դրվել հանցագործության ծանրության աստիճանից։ Եվ այն դեպքերում, երբ այս կամ այն պետության օրենսդրությունն արգելում էր առանձնապես ծանր հանցագործություն կատարելու մեջ կասկածվող անձանց նկատմամբ գրավի կիրառումը, Եվրոպական դատարանն արձանագրել է Կոնվենցիայի խախտում:
Տվյալ պարագայում Դատարանը հաշվի չի առել, որ իր պաշտպանյալի անձը հայտնի է, նա ունի մշտական բնակության վայր։ Արսեն Ալոյանն ազատության մեջ մնալով կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ։
Վերոգրյալի հիման վրա պաշտպան Ավագ Լալայանը միջնորդել է որոշում կայացնել՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 20.02.2018թ. որոշումը վերացնելու և Արսեն Ալոյանին կալանքից ազատ արձակելու մասին։ Այն մեժելու դեպքում, որոշում կայացնել` Արսեն Ալոյանին գրավով ազատ արձակելու և գրավի չափ սահմանելու մասին։
3. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում` ներկայացված նյութերի հիման վրա, լսելով պաշտպանի փաստարկները, դատախազի պատասխանը, վերլուծելով գործի նյութերը, վերանայելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն.
<<Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով`(…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)>>:
<<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն`
<<Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով`
(…) <<գ>> անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ դրա կատարումից հետո նրա փախուստը կանխելու համար:
(…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Խափանման միջոցները հարկադրանքի միջոցներ են, որոնք կիրառվում են կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ` քրեական գործով վարույթի ընթացքում նրանց ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Դատարանը, դատախազը, քննիչը կամ հետաքննության մարմինը խափանման միջոց կարող են կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող է`
1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից.
2) խոչընդոտել մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը` քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու կամ այլ ճանապարհով.
3) կատարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք.
4) խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց.
5) խոչընդոտել դատարանի դատավճռի կատարմանը:
2. Կալանավորումը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցը մեղադրյալի նկատմամբ կարող են կիրառվել միայն այնպիսի հանցագործության համար, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը մեկ տարուց ավելի է, և երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով:
3. Խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս հաշվի են առնվում`
1) վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը.
2) կասկածյալի կամ մեղադրյալի անձը.
3) տարիքը և առողջական վիճակը.
4) սեռը.
5) զբաղմունքի տեսակը.
6) ընտանեկան դրությունը և խնամարկյալների առկայությունը.
7) գույքային դրությունը.
8) բնակության մշտական վայրի առկայությունը.
9) այլ էական հանգամանքներ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 4-րդ մասը սահմանում է, որ քրեական գործով մինչդատական վարույթում մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը, հաշվի առնելով գործի առանձնակի բարդությունը, դատարանի կողմից կարող է երկարացվել մինչև 6 ամիս, իսկ բացառիկ դեպքերում, երբ անձը մեղադրվում է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն կատարելու մեջ` մինչև 12 ամիս:
Նույն հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` դատարանում գործի քննության ընթացքում մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու առավելագույն ժամկետ չի սահմանվում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի համաձայն` <<Քրեական գործն իր վարույթ ընդունած դատավորը հետազոտում է գործի նյութերը և քրեական գործը վարույթ ընդունելու պահից 15 օրվա ընթացքում կայացնում հետևյալ որոշումներից մեկը`
1) դատական քննություն նշանակելու մասին.
(…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` <<Դատական քննություն նշանակելու մասին որոշման մեջ պետք է բովանդակվեն` մեղադրյալի մասին նշում, քրեական օրենքը, որի խախտումը վերագրվում է մեղադրյալին, որոշում` խափանման միջոցները և պատճառված վնասի ապահովման միջոցները վերացնելու, փոխելու կամ ընտրելու մասին, որոշումներ` դատավարության մասնակիցների հարուցած միջնորդությունների, բացարկների և այլ հայտարարությունների առթիվ, որոշում` դատարանի կազմի մասին, որոշում` մեղադրյալի ընտրած կամ վերջինիս համար նշանակված անձին որպես պաշտպան թույլատրելու մասին, դատական նիստին կանչման ենթակա անձանց ցանկը, տեղեկություններ` դատական քննության տեղի և ժամանակի մասին, որոշում` սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքում դռնփակ դատական քննություն անցկացնելու մասին, որոշում` դատավարության մասնակիցների նկատմամբ պաշտպանության միջոցներ կիրառելու մասին: (…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածի համաձայն` <<Որոշումներ կայացնելու հետ միաժամանակ, բացի գործն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին որոշումից, դատարանը պարտավոր է քննել մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցներ ընտրելու կամ չընտրելու և դրա տեսակի հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը` խափանման միջոցն ընտրված լինելու դեպքում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Գրավը ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործության համար մեղադրվողին կալանքից ազատելու համար դրամի, արժեթղթերի, այլ արժեքների ձևով դատարանի դեպոզիտ մեկ կամ մի քանի անձանց կատարած ներդրումն է` քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ մեղադրյալի գտնվելն ապահովելու նպատակով: Դատարանի թույլտվությամբ որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույքը:
2. Դատարանը, համապատասխան շարժառիթները շարադրելով, իրավունք ունի մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելը ճանաչել անթույլատրելի առանձին դեպքերում, մասնավորապես, եթե հայտնի չէ մեղադրյալի անձը, նա չունի մշտական բնակության վայր կամ փորձել է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից (…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի համաձայն` <<Անհրաժեշտության դեպքում քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից խափանման միջոցը կարող է փոխվել>>:
<<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` <<Սույն հոդվածի 1-ին կետի <<գ>> ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն, և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Աղասի Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի ԵԿԴ/0633/06/09 որոշմամբ իրավական դիքրորոշում է արտահայտել այն մասին, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի սահմանվում, որ դատարանը պարտավոր է յուրաքանչյուր կալանավորվածի տրամադրել որոշակի երաշխիքներով ազատ արձակվելու հնարավորություն. դատարանը միայն պարտավոր է քննարկել և լուծել այն հարցը, թե արդյոք հնարավոր է անձին ազատ արձակել այդ թվում` որոշակի այլընտրանքային երաշխիք ստանալով: Ուստի Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի հիման վրա անձին երաշխիքով ազատ արձակելն առանձին դեպքերում կարող է ճանաչվել անթույլատրելի, երբ կոնկրետ փաստերով հիմնավորվում է, որ այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում (տես, օրիրնակ` Ալեքսանդր Մակարովն ընդդեմ Ռուսաստանի գործով վճռի (Aleksandr Makarov v. Russia, 2009թ. մարտի 12, գանգատ թիվ 15247/07) 138-139 կետերը Մամեդովան ընդդեմ Ռուսաստանի գործով վճռի (Mamedova v. Russia, 20062. հունիսի 1,գանգատ թիվ 7064/05) 75-77 կետերը, Սուլաոջան ընդդեմ Էստոնիայի գործով վճռի (Sulaoja v. Estonia, 2005թ. փետրվարի 15, գանգատ թիվ 55939/00) 64 կետը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԱՎԴ/0022/06/08 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<(…) Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի արգելվում չնշված առանձին դեպքերում անձին երաշխիքով ազատ արձակելը ճանաչել անթույլատրելի, մասնավորապես, երբ առկա է անձի կողմից թաքնվելու կամ գործով ճշմարտությունը բացահայտելու ընթացքին միջամտելու վտանգ, կամ երբ դա անհարժեշտ է հանցագործությունը կանխելու կամ հասարակական կարգի պահպանությունն իրականացնելու համար:
Այդ առումով Եվրոպական կոնվենցիային չի հակասում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասի այն դրույթը, որ դատարանը, համապատասխան շարժառիթները շարադրելով, իրավունք ունի մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելը առանձին դեպքերում ճանաչել անթույլատրելի: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասում օրենսդիրն օգտագործել է <<մասնավորապես>> բառը, որն արտահայտում է կալանքով գրավից ազատելու կոնկրետ դրսևորումների հատուկ ամրագրման և ոչ թե կալանքով գրավից ազատելու իրավական հիմքերի սպառիչ թվարկման նշանակություն: Մեղադրյալի անձը հայտնի չլինելը, մշտական բնակության վայր չունենալը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու փորձը կալանքից գրավով ազատելու կոնկրետ դրսևորումներ են, որոնք թվարկված են ոչ սպառիչ:
Ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գրավի կիրառման անթույլատրելիության հարցը պետք է քննարկվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համատեքստում, որտեղ նշված են խափանման միջոց կիրառելու այլ հիմքեր, այդ թվում նաև մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքը>>:
Կալանքը գրավով փոխարինելու հարցը լուծելիս անձին մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը պատշաճ գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտության հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Սամվել Մարգարյանի գործով 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) գրավի թույլատրելիության հարցի լուծման ժամանակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով սահմանված՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը գնահատելիս դատարանը պետք է գործով ներկայացված տվյալների հիման վրա պարզի մեղադրյալին վերագրվող հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, իսկ հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: Այլ խոսքով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման հավանականությունը գնահատելիս և, հետևաբար, դրա հիման վրա մեղադրյալի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը բնութագրող այլ հանգամանքները:
Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ հանգամանքներն էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի անձի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար: Ուստի, առանց դրանք գործի նյութերից բխող մյուս տվյալների հետ համադրված վերլուծության և գնահատման ենթարկելու հնարավոր չէ հիմնավորված ենթադրություն անել մեղադրյալի հետագա վարքագծի վերաբերյալ, հետևաբար հնարավոր չէ նաև օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում կայացնել անձի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ (…)>>:
Դ.Վարդանյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ. <<(...) մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելու հարցը քննարկելիս դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե մեղադրյալի նկատմամբ ինչ հիմքով է կալանավորումը կիրառվել որպես խափանման միջոց, և արդյոք տվյալ դեպքում գրավը՝ որպես կալանավորման այլընտրանք, կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ տվյալ հիմքի չեզոքացման համար:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ Եվրոպական դատարանը մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տես Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 15), վտանգը, որ մեղադրյալն ազատ արձակվելու դեպքում կխոչընդոտի արդարադատության իրականացմանը (տես Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, ¢ 14) կամ կկատարի նոր հանցանքներ (տես Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տես Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, ¢ 51): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում ըստ էության նախատեսված են նշված հիմքերը, որոնցից յուրաքանչյուրի առկայությունը կալանավորման պայմանների հետ միասին ինքնին հիմք է անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու համար:
Միևնույն ժամանակ, <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված իրավանորմի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս իրավասու դատարանները լիազորված են քննարկել դատաքննությանը մեղադրյալի ներկայանալը երաշխավորող այլընտրանքային միջոցների կիրառման հնարավորությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա այդպիսի միջոց է գրավը: Նշված նորմը, մասնավորապես, ամրագրում է, որ <<Գրավը (…) հանցագործության համար մեղադրվողին կալանքից ազատելու համար դրամի, արժեթղթերի, այլ արժեքների ձևով դատարանի դեպոզիտ մեկ կամ մի քանի անձանց կատարած ներդրումն է՝ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ մեղադրյալի գտնվելն ապահովելու նպատակով>>:
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գրավը քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից մեղադրյալի թաքնվելու վտանգը չեզոքացնելու երաշխիք է, և համապատասխան հիմքերի առկայության դեպքում իրավասու դատարանի կողմից կարող է կիրառվել վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ մեղադրյալի գտնվելն ապահովելու նպատակով>>: (տե՛ս Դավիթ Վարդանյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0056/06/14 որոշման 16-րդ կետը):
Առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով պաշտպանի միջնորդությունը` ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու մասին, ուսումնասիրելով գործի նյութերը, այն մերժել է` որոշման մեջ արձանագրելով հետևյալը.
<<(…) Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, քննության առնելով Արսեն Աշոտի Ալոյանի նկատմամբ կալանավորման հարցը կրկնակի քննարկելու վերաբերյալ քննիչի միջնորդությունը, բավարարել է այն՝ հաշվի առնե¬լով, որ նա թաքնվել և խուսափել է վարույթն իրականացնող մարմնից, դեռևս 2009 թվականից գտնվել է հետախուզման մեջ, հայտնաբերվել իր կամքից անկախ հանգամանքներում, նրան մեղսագրվում է ծանր հանցանքի կատարում, որի համար օրենքը պատիժ է նախատեսում բացառապես ազատազրկման ձևով՝ չորսից ութ տարի ժամկետով։
Դատարանը փաստել է, որ բարձր է ռիսկայնաթյունն առ այն, որ նա ազատության մեջ հայտնվելով կշարունակի թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից և խուսափել հնա¬րավոր քրեական պատասխանատվությունից, այսինքն՝ առկա են ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով նախատեսված նրան կալանավորելու վերոնշյալ հիմքերը։
Դատարանը նաև գտել է, որ մեղադրյալ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ գրավի թույլա¬տրելիության հարցը որոշելիս կիրառելի են Ա.Ավետիսյանի վերաբերյալ 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի ԱՎԴ/0022/06/08 գործով Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումը, համաձայն որի՝ անձին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության հիմնավորումն ինքնին կարող է դրվել գրավի կիրառումը մերժելու պատճառաբանության հիմքում, ու գրավի միջնորդությունը մերժելու և անձի կալանավորման մասին որոշումները կարող են հիմնավորվել նույնական փաստարկումներով, այլ կերպ՝ գրավը մերժելու համար լրացուցիչ փաստարկում չներկայացնելն ինքնին ոչ իրավաչափ չէ։
Դատարանը, քննության առնելով միջնորդությունը, հաշվի առնելով ամբաստանյալի ու մեղադրողի կարծիքները և վերստին ստուգման ենթարկելով ամբաստանյալի կալանա¬վորման հիմքերը, հաշվի առնելով նրան վերագրվող արարքի բնույթը, վտանգավորության բարձր աստիճանը և նրա անձը բնութագրող տվյալները, գտնում է, որ ամբաստանյալին կալանքի տակ պահելու համար առկա են ու շարունակում են գոյություն ունենալ գործի նյու¬թերից բխող փաստական տվյալներով հիմնավորված շարժառիթներն ու հիմքերը։
Այսինքն, հաշվի առնելով վերոգրյալները, ելնելով քրեական գործի նյութերից և դրանց հիման վրա ձևավորված համոզմունքից, դատարանը հանգում է հետևության, որ առկա են ու շարունակում են գոյություն ունենալ համապատասխան և բավարար հիմքեր, որոնք ողջա¬մտորեն հնարավորություն են տալիս ենթադրելու, որ ազատ արձակվելու դեպքում, այդ թվում՝ գրավի կիրառմամբ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, ամբաստանյալը կարող է խոչըն¬դոտել գործի քննությանը, խուսափել հնարավոր քրեական պատասխանատվությունից և պատժից։
Դատարանը նաև հաշվի է առնում, որ ամբաստանյալը, շուրջ 7 տարի գտնվել է հետախուզման մեջ և թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից։
Միաժամանակ, հաշվի առնելով վերոգրյալներն ու ամբաստանյալի անձը, դատարա¬նը գտնում է, որ վերը նշված հիմնավորումների և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին ակնկալվող պատժի խստությունը նույնպես հնարավորություն է տալիս ող¬ջամտորեն կարծելու, որ մեծ է հավանականությունն ու վտանգը, որ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում ամբաստանյալը քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու մի¬ջոցով կխոչընդոտի քննությանը, որպիսի պատճառաբանությունը հիմնված է քրեական գոր¬ծի փաստական հանգամանքներից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա։
(...) Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ առկա հիմնավորումներն ու կալանավորման հիմքերը շարունակում են արդարացնել Ա.Ալոյանին անազատության մեջ պահելու անհրա¬ժեշտությունը։
Միաժամանակ, փաստելով, որ «Դատական քննության նշանակելու մասին» 10.02.2017թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհա¬նուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով մեղադրյալ Ա.Ալո¬յանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հիմնավորվածության հարցը, գտել է, որ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելիս հաշվի առնված շարժառիթները և հիմքերը շարունակում են առկա լինել, դրանք հիմնված են գործի նյութերից (փաստական հանգա¬մանքներից) բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, այսինքն՝ հիմնավորված են, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևա¬բար՝ կիրառված խափանման միջոցը պետք է թողնվի նույնը, որոշել է մեղադրյալ Ա.Ալոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը չվերացնել և չփոխել, դատարանը հանգում է եզ¬րակացության, որ վերագրյալներից հետևում է, որ պաշտպանի միջնորդությունն անհիմն է և պետք է մերժվի։
Դատարանը նաև գտնում է, որ ամբաստանյալին կալանքի տակ պահելով հաստատ¬վում է հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդա¬րացի հավասարակշռություն, ինչը բխում է ամբաստանյալի՝ ազատությունից զրվելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջա¬միտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: (...)>>:
Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթները, հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալին շարունակական կալանքի տակ պահելու հիմքերն առկա են, դատարանի կողմից կայացվել են համապատասխան որոշումներ, հանգել է ճիշտ հետևության` մերժելով ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու մասին պաշտպանի միջնորդությունը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատաքննության այս փուլում ամբաստանյալին կալանքի տակ պահելու հիմքերը շարունակում են առկա լինել, որը հաստատվել էր Առաջին ատյանի դատարանի սույն գործը դատական քննության նշանակելու մասին 13.01.2017թ. և 10.02.2017թ. որոշումներով:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությանն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածով, որտեղ անդրադարձ է կատարվում նաև խափանման միջոցներին և առկա չէ խոսք խափանման միջոցները «անփոփոխ» թողնելու մասին, ապա վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 291-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական գործն ընդունել է վարույթ, այնուհետև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի համաձայն` 10.02.2017թ. քրեական գործը դատական քննության նշանակելու որոշմամբ անդրադարձել է խափանման միջոցի հարցին, Արսեն Ալոյանի նկատմամբ կիրառված կալանավորում խափանման միջոցը չի վերացրել և չի փոփոխել:
Այս կապակցությամբ հիմնավոր չեն վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն առ այն, որ Արսեն Ալոյանը կալանքի տակ պահվում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի էական խախտումներով և ենթակա է կալանքից անհապաղ ազատ արձակման։
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով Արսեն Ալոյանին վերագրվող հանցագործության բնույթը և հասարակական վտանգավորության աստիճանը, գործի կոնկրետ հանգամանքները` այն, որ ամբաստանյալն արդեն իսկ թաքնվել է քննությունից` գտնվելով հետախուզման մեջ, հանգում է հետևության, որ մեծ է վերջինիս կողմից կրկին փախուստի դիմելու` այդպիսով վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու հարցում ևս հանգել է ճիշտ եզրակացության, նկատի ունենալով, որ գործի հանգամանքներից ելնելով, այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել ամբաստանյալի ոչ իրավաչափ վարքագիծը՝ նրան ազատ արձակելու դեպքում:
Վերաքննիչ դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-138-րդ, 143-րդ հոդվածների դրույթները, ղեկավարվելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով, ինչպես նաև Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված դրույթներով, գրավի կիրառման անթույլատրության հարցը քննարկելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համատեքստում, գտնում է, որ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի համարելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը հիմնավորված է:
Վերոշարադրյալ հիմքերով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը որոշումը կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին համապատասխան, այն չի հակասում <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի դրույթներին, իսկ վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ որոշումը բեկանելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի շահերի պաշտպան Ավագ Լալայանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշումը` ամբաստանյալ Արսեն Աշոտի Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու միջնորդությունը քննության առնելու մասին, թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.Դ. ՉԻՉՈՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա. ԼԱԼԱՅԱՆԻ
ԴԱՏԱԽԱԶ` Տ. ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
2018 թվականի մարտի 22-ին Երևան քաղաքում
դռնփակ դատական նիստում, ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի շահերի պաշտպան Ավագ Լալայանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական ստուգման ենթարկելով ամբաստանյալ Արսեն Աշոտի Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու միջնորդությունը քննության առնելու մասին Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազության դատախազ Ռ.Բունիաթյանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 07-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հարուցել է քրեական գործ, որը Կենտրոնի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարգսյանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 09-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ և շնորհվել թիվ 13144908 համարը։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազության դատախազ Ռ.Բունիաթյանի 2009 թվականի փետրվարի 09-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 340-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասով հարուցել է քրեական գործ, որը Կենտրոնի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանի 2009 թվականի փետրվարի 12-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ և շնորհվել թիվ 13107209 համարը։
2009 թվականի մայիսի 16-ին Արսեն Աշոտի Ալոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2009 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արսեն Աշոտի Ալոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2009 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ` Արսեն Ալոյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետա¬խուզում։
ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտ¬րոնի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանի 2009 թվականի հունիսի 28-ի որոշմամբ թիվ 13107209 քրեական գործից մաս է անջատվել, այն առանձնացվել է առանձին վարույթում և շնորհվել 13107209/1 համարը։
2009 թվականի օգոստոսի 09-ին թիվ 13107209/1 քրեական գործով վարույթը կասեցվել է՝ որպես մեղադրյալ Արսեն Ալոյանի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ։
2016 թվականի նոյեմբերի 16-ին Արսեն Ալոյանը հայտնաբերվել է։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Շահինյանի 2016 թվականի նոյեմբերի 16-ի որոշմամբ` թիվ 13107209/1 քրեական գործն ընդունել է վարույթ ու վերսկսել է գործով վա¬րույթը։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանի 2016 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ` Արսեն Աշոտի Ալոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավո¬րումը` երկու ամիս ժամկետով` կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2016 թվականի նոյեմբերի 16-ից։
2016 թվականի դեկտեմբերի 29-ին թիվ 13107209/1 քրեական գործը մեղադրական եզրակա¬ցությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ¬հանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան՝ ըստ էության քննելու համար։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Մ.Մարտիրոսյան) 2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ի որոշմամբ` Արսեն Աշոտի Ալոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017 թվականի հունվարի 13-ի որոշմամբ` նշանակվել է դատաքննության։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ` ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի պաշտպան Ավագ Լալայանի կողմից 2017 թվականի հունվարի 23-ին նախագահող դատավոր Մ.Մարտիրոսյանին ներկայացված ինքնաբացարկ հայտնելու մասին միջնրոդությունը բավարարվել ու ԵԿԴ/0348/01/16 /13107209/1/ քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արսեն Աշոտի Ալոյանի` ՀՀ քրեական 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, հայտնվել է ինքնաբացարկ:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2017 թվականի հունվարի 30-ի որոշմամբ` Արսեն Աշոտի Ալոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017 թվականի փետրվարի 10-ի որոշմամբ այն նշանակվել է դատական քննության ու Ա.Ալոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը չի վերացվել և չի փոխվել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշմամբ՝ մերժվել է պաշտպան Ավագ Լալայանի միջնրոդությունը` ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու մասին:
Վերոնշյալ որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի շահերի պաշտպան Ավագ Լալայանը:
Նյութերը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2018 թվականի մարտի 19-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2018 թվականի մարտի 19-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դռնփակ դատական նիստում քննության` 2018 թվականի մարտի 22-ին:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի շահերի պաշտպան Ավագ Լալայանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 20.02.2018թ. որոշումն անհիմն է, այն օրինական և հիմնավորված չէ: Դատարանն Արսեն Ալոյանի նկատմամբ կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելով` խախտել է <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթները, ուստի որոշումը ենթակա է վերացման։
Հիմնավոր կասկածի հետ կապված Դատարանը որոշման պատճառաբանական մասում նշել է ընդամենը նախապայմանները, որոնք անհրաժեշտ են, որպեսզի հիմնավորվի հիմնավոր կասկածի առկայությունը, այնինչ Դատարանը սույն գործով հիմնավոր կասկածը հիմնավոր լինելու հարցին չի անդրադարձել։
Դատարանը ստանդարտ պատճառաբանություններով մերժելով միջնորդությունը` չի անդրադարձել միջնորդության մեջ նշված հիմնավորումներին։
Կալանավորումն անփոփոխ թողնելու մասին որոշումը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածով, որտեղ անդրադարձ է կատարվում նաև խափանման միջոցներին, մասնավորապես՝ դատական քննություն նշանակելու մասին որոշման մեջ պետք է բովանդակվեն, որոշում՝ խափանման միջոցները և պատճառված վնասի ապահովման միջոցները վերացնելու, փոփոխելու կամ ընտրելու մասին։ Ինչպես երևում է այս հոդվածից, ապա առկա չէ խոսք խափանման միջոցները «անփոփոխ» թողնելու մասին։
Բացի այդ, դատարանի որոշմամբ սահմանված չէ, թե մեղադրյալն ինչ ժամկետով պետք է պահվի կալանքի տակ։
Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ դատարանում գործի քննության ընթացքում մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու առավելագույն ժամկետ չի սահմանվում, ապա Եվրոպական դատարանն այս հարցի վերաբերյալ նույնպես արտահայտել է իր դիրքորոշումը։
Եվրոպական դատարանի որոշումներից բխում է, որ կալանքի մասին որոշման մեջ որևէ հիմնավորում և ժամկետային սահմանափակում չսահմանելով` ազգային դատարանը դիմողին դրել էր անորոշության մեջ՝ կապված այդ օրվանից հետո նրա կալանքի իրավական հիմքերի և հիմնավորումների հետ։ Նման որոշումը չի կարող դիմողին տրամադրել կամայականություններից պաշտպանվելու պատշաճ հնարավորություն, որը կալանքի «օրինականության» էական տարրերից է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին հոդվածի իմաստով։ (Ստաշատիսն ընդդեմ Լիտվայի, թիվ 47679/99, 21/0372002թ. պարբ. 70)
Այս պահին առկա չէ դատարանի որևէ որոշում, որը հիմք է Արսեն Ալոյանին կալանքի տակ պահելու համար, իսկ նրա կալանքի տակ պահելու ժամկետը վերջին անգամ երկարացվելու ժամկետը լրանալուց մինչ օրս, նա կալանքի տակ է պահվում ոչ օրինական հիմքերով։
Այսպիսով, Արսեն Ալոյանը կալանքի տակ պահվում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի էական խախտումներով և ենթակա է կալանքից անհապաղ ազատ արձակման։
Դատարանը, մերժելով միջնորդությունը, միջնորդության հիմնավորումները չի հերքել, մինչդեռ անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը, մարդու այլ հիմնական իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանադրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձրագույն արժեք։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով սահմանված խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը չեն կարող այնպես մեկնաբանվել և կիրառվել, որ կալանքի ժամկետը երկարացնելու մասին դատական ակտը պատճառաբանելու համար ընդամենը բավարար լինի ՀՀ քրեակւսն դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով սահմանված իրավական ձևակերպումների վկայակոչումը կամ վերարտադրումը։ Հակառակ պարագայում անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության սահմանադրական իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության դատական երաշխիքը կլինի պատրանքային, իսկ հիմնական իրավունքը փաստացի կբովանդակազրկվի։
Գրավ կիրառելու մասին միջնորդությունը ներկայացնելով` այն պատճառաբանվել էր նրանով, որ ամբաստանյալի հայրը` Աշոտ Ալոյանը որպես իր որդու պատշաճ վարքագիծի երաշխիք պատրաստ է գրավադնել իր սեփականությունը հանդիսացող Երևան քաղաքի Նորքի Այգիներ թիվ 252 տունը և անձնական ավտոմեքենան։ Տան նվազագույն շուկայական արժեքը կազմում է 150.000 ԱՄՆ դոլար, իսկ ավտոմեքենայի արժեքը` 5000 ԱՄՆ դոլար։ Նշված տունը և ավտոմեքենան հանդիսանում են ամբաստանյալի հոր և մոր միակ սեփականությունը, որոնք ժառանգությամբ, ըստ էության, փոխանցվելու են ամբաստանյալին, ուստի գույքը կորցնելու վտանգը կապահովի ամբաստանյալի պատշաճ վարքագիծը։
Դատարանը մերժելով գրավ կիրառելու մասին միջնորդությունը` ընդամենը նշել է, որ ամբաստանյալը նախկինում խուսափել է վարույթն իրականացող մարմին ներկայանալուց։ Դատարանի սույն հետևությունն անհիմն է, իսկ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի է։
Ինչ վերաբերում է խոչընդոտելու վերաբերյալ ենթադրությանը, ապա այն, եթե անգամ հիմնված լինի իրական մտավախությունների վրա, ապա արդարացված է լինում միայն նախաքննության սկզբնական փուլում, իսկ անգամ առանձնահատուկ բարդություն ներկայացնող գործերի դեպքում «խոչընդոտելու» մտավախությունը ժամանակի ընթացքում նվազում է և այլևս չի կարող հիմք հանդիսանալ շարունակական կալանքն արդարացնելու համար, առավել ևս այն դեպքում, երբ կատարվել են ստուգումներ և հարցաքննվել են վկաներ։
Ինչ վերաբերում է առաջադրված մեղադրանքի ծանրության, ապա զուտ միայն մեղադրանքի ծանրությունը չի կարող համարվել անձին կալանքի տակ պահելու հիմք:
Եվրոպական դատարանը բազմաթիվ վճիռներով մեկնաբանելով Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում նշված «ազատ արձակվելը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքով» նախադասությունը, նշել է, որ մեղսագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ինքնուրույն չեն կարող հիմք հանդիսանալ անձին անազատության մեջ պահելու համար, այսինքն գրավի կիրառումը չի կարող կախվածության մեջ դրվել հանցագործության ծանրության աստիճանից։ Եվ այն դեպքերում, երբ այս կամ այն պետության օրենսդրությունն արգելում էր առանձնապես ծանր հանցագործություն կատարելու մեջ կասկածվող անձանց նկատմամբ գրավի կիրառումը, Եվրոպական դատարանն արձանագրել է Կոնվենցիայի խախտում:
Տվյալ պարագայում Դատարանը հաշվի չի առել, որ իր պաշտպանյալի անձը հայտնի է, նա ունի մշտական բնակության վայր։ Արսեն Ալոյանն ազատության մեջ մնալով կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ։
Վերոգրյալի հիման վրա պաշտպան Ավագ Լալայանը միջնորդել է որոշում կայացնել՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 20.02.2018թ. որոշումը վերացնելու և Արսեն Ալոյանին կալանքից ազատ արձակելու մասին։ Այն մեժելու դեպքում, որոշում կայացնել` Արսեն Ալոյանին գրավով ազատ արձակելու և գրավի չափ սահմանելու մասին։
3. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում` ներկայացված նյութերի հիման վրա, լսելով պաշտպանի փաստարկները, դատախազի պատասխանը, վերլուծելով գործի նյութերը, վերանայելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն.
<<Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով`(…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)>>:
<<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն`
<<Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով`
(…) <<գ>> անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ դրա կատարումից հետո նրա փախուստը կանխելու համար:
(…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Խափանման միջոցները հարկադրանքի միջոցներ են, որոնք կիրառվում են կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ` քրեական գործով վարույթի ընթացքում նրանց ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Դատարանը, դատախազը, քննիչը կամ հետաքննության մարմինը խափանման միջոց կարող են կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող է`
1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից.
2) խոչընդոտել մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը` քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու կամ այլ ճանապարհով.
3) կատարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք.
4) խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց.
5) խոչընդոտել դատարանի դատավճռի կատարմանը:
2. Կալանավորումը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցը մեղադրյալի նկատմամբ կարող են կիրառվել միայն այնպիսի հանցագործության համար, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը մեկ տարուց ավելի է, և երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով:
3. Խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս հաշվի են առնվում`
1) վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը.
2) կասկածյալի կամ մեղադրյալի անձը.
3) տարիքը և առողջական վիճակը.
4) սեռը.
5) զբաղմունքի տեսակը.
6) ընտանեկան դրությունը և խնամարկյալների առկայությունը.
7) գույքային դրությունը.
8) բնակության մշտական վայրի առկայությունը.
9) այլ էական հանգամանքներ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 4-րդ մասը սահմանում է, որ քրեական գործով մինչդատական վարույթում մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը, հաշվի առնելով գործի առանձնակի բարդությունը, դատարանի կողմից կարող է երկարացվել մինչև 6 ամիս, իսկ բացառիկ դեպքերում, երբ անձը մեղադրվում է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն կատարելու մեջ` մինչև 12 ամիս:
Նույն հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` դատարանում գործի քննության ընթացքում մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու առավելագույն ժամկետ չի սահմանվում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի համաձայն` <<Քրեական գործն իր վարույթ ընդունած դատավորը հետազոտում է գործի նյութերը և քրեական գործը վարույթ ընդունելու պահից 15 օրվա ընթացքում կայացնում հետևյալ որոշումներից մեկը`
1) դատական քննություն նշանակելու մասին.
(…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` <<Դատական քննություն նշանակելու մասին որոշման մեջ պետք է բովանդակվեն` մեղադրյալի մասին նշում, քրեական օրենքը, որի խախտումը վերագրվում է մեղադրյալին, որոշում` խափանման միջոցները և պատճառված վնասի ապահովման միջոցները վերացնելու, փոխելու կամ ընտրելու մասին, որոշումներ` դատավարության մասնակիցների հարուցած միջնորդությունների, բացարկների և այլ հայտարարությունների առթիվ, որոշում` դատարանի կազմի մասին, որոշում` մեղադրյալի ընտրած կամ վերջինիս համար նշանակված անձին որպես պաշտպան թույլատրելու մասին, դատական նիստին կանչման ենթակա անձանց ցանկը, տեղեկություններ` դատական քննության տեղի և ժամանակի մասին, որոշում` սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքում դռնփակ դատական քննություն անցկացնելու մասին, որոշում` դատավարության մասնակիցների նկատմամբ պաշտպանության միջոցներ կիրառելու մասին: (…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածի համաձայն` <<Որոշումներ կայացնելու հետ միաժամանակ, բացի գործն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին որոշումից, դատարանը պարտավոր է քննել մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցներ ընտրելու կամ չընտրելու և դրա տեսակի հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը` խափանման միջոցն ընտրված լինելու դեպքում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Գրավը ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործության համար մեղադրվողին կալանքից ազատելու համար դրամի, արժեթղթերի, այլ արժեքների ձևով դատարանի դեպոզիտ մեկ կամ մի քանի անձանց կատարած ներդրումն է` քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ մեղադրյալի գտնվելն ապահովելու նպատակով: Դատարանի թույլտվությամբ որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույքը:
2. Դատարանը, համապատասխան շարժառիթները շարադրելով, իրավունք ունի մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելը ճանաչել անթույլատրելի առանձին դեպքերում, մասնավորապես, եթե հայտնի չէ մեղադրյալի անձը, նա չունի մշտական բնակության վայր կամ փորձել է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից (…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի համաձայն` <<Անհրաժեշտության դեպքում քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից խափանման միջոցը կարող է փոխվել>>:
<<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` <<Սույն հոդվածի 1-ին կետի <<գ>> ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն, և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Աղասի Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի ԵԿԴ/0633/06/09 որոշմամբ իրավական դիքրորոշում է արտահայտել այն մասին, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի սահմանվում, որ դատարանը պարտավոր է յուրաքանչյուր կալանավորվածի տրամադրել որոշակի երաշխիքներով ազատ արձակվելու հնարավորություն. դատարանը միայն պարտավոր է քննարկել և լուծել այն հարցը, թե արդյոք հնարավոր է անձին ազատ արձակել այդ թվում` որոշակի այլընտրանքային երաշխիք ստանալով: Ուստի Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի հիման վրա անձին երաշխիքով ազատ արձակելն առանձին դեպքերում կարող է ճանաչվել անթույլատրելի, երբ կոնկրետ փաստերով հիմնավորվում է, որ այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում (տես, օրիրնակ` Ալեքսանդր Մակարովն ընդդեմ Ռուսաստանի գործով վճռի (Aleksandr Makarov v. Russia, 2009թ. մարտի 12, գանգատ թիվ 15247/07) 138-139 կետերը Մամեդովան ընդդեմ Ռուսաստանի գործով վճռի (Mamedova v. Russia, 20062. հունիսի 1,գանգատ թիվ 7064/05) 75-77 կետերը, Սուլաոջան ընդդեմ Էստոնիայի գործով վճռի (Sulaoja v. Estonia, 2005թ. փետրվարի 15, գանգատ թիվ 55939/00) 64 կետը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԱՎԴ/0022/06/08 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<(…) Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի արգելվում չնշված առանձին դեպքերում անձին երաշխիքով ազատ արձակելը ճանաչել անթույլատրելի, մասնավորապես, երբ առկա է անձի կողմից թաքնվելու կամ գործով ճշմարտությունը բացահայտելու ընթացքին միջամտելու վտանգ, կամ երբ դա անհարժեշտ է հանցագործությունը կանխելու կամ հասարակական կարգի պահպանությունն իրականացնելու համար:
Այդ առումով Եվրոպական կոնվենցիային չի հակասում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասի այն դրույթը, որ դատարանը, համապատասխան շարժառիթները շարադրելով, իրավունք ունի մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելը առանձին դեպքերում ճանաչել անթույլատրելի: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասում օրենսդիրն օգտագործել է <<մասնավորապես>> բառը, որն արտահայտում է կալանքով գրավից ազատելու կոնկրետ դրսևորումների հատուկ ամրագրման և ոչ թե կալանքով գրավից ազատելու իրավական հիմքերի սպառիչ թվարկման նշանակություն: Մեղադրյալի անձը հայտնի չլինելը, մշտական բնակության վայր չունենալը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու փորձը կալանքից գրավով ազատելու կոնկրետ դրսևորումներ են, որոնք թվարկված են ոչ սպառիչ:
Ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գրավի կիրառման անթույլատրելիության հարցը պետք է քննարկվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համատեքստում, որտեղ նշված են խափանման միջոց կիրառելու այլ հիմքեր, այդ թվում նաև մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքը>>:
Կալանքը գրավով փոխարինելու հարցը լուծելիս անձին մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը պատշաճ գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտության հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Սամվել Մարգարյանի գործով 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) գրավի թույլատրելիության հարցի լուծման ժամանակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով սահմանված՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը գնահատելիս դատարանը պետք է գործով ներկայացված տվյալների հիման վրա պարզի մեղադրյալին վերագրվող հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, իսկ հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: Այլ խոսքով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման հավանականությունը գնահատելիս և, հետևաբար, դրա հիման վրա մեղադրյալի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը բնութագրող այլ հանգամանքները:
Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ հանգամանքներն էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի անձի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար: Ուստի, առանց դրանք գործի նյութերից բխող մյուս տվյալների հետ համադրված վերլուծության և գնահատման ենթարկելու հնարավոր չէ հիմնավորված ենթադրություն անել մեղադրյալի հետագա վարքագծի վերաբերյալ, հետևաբար հնարավոր չէ նաև օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում կայացնել անձի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ (…)>>:
Դ.Վարդանյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ. <<(...) մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելու հարցը քննարկելիս դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե մեղադրյալի նկատմամբ ինչ հիմքով է կալանավորումը կիրառվել որպես խափանման միջոց, և արդյոք տվյալ դեպքում գրավը՝ որպես կալանավորման այլընտրանք, կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ տվյալ հիմքի չեզոքացման համար:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ Եվրոպական դատարանը մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տես Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 15), վտանգը, որ մեղադրյալն ազատ արձակվելու դեպքում կխոչընդոտի արդարադատության իրականացմանը (տես Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, ¢ 14) կամ կկատարի նոր հանցանքներ (տես Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տես Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, ¢ 51): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում ըստ էության նախատեսված են նշված հիմքերը, որոնցից յուրաքանչյուրի առկայությունը կալանավորման պայմանների հետ միասին ինքնին հիմք է անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու համար:
Միևնույն ժամանակ, <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված իրավանորմի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս իրավասու դատարանները լիազորված են քննարկել դատաքննությանը մեղադրյալի ներկայանալը երաշխավորող այլընտրանքային միջոցների կիրառման հնարավորությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա այդպիսի միջոց է գրավը: Նշված նորմը, մասնավորապես, ամրագրում է, որ <<Գրավը (…) հանցագործության համար մեղադրվողին կալանքից ազատելու համար դրամի, արժեթղթերի, այլ արժեքների ձևով դատարանի դեպոզիտ մեկ կամ մի քանի անձանց կատարած ներդրումն է՝ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ մեղադրյալի գտնվելն ապահովելու նպատակով>>:
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գրավը քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից մեղադրյալի թաքնվելու վտանգը չեզոքացնելու երաշխիք է, և համապատասխան հիմքերի առկայության դեպքում իրավասու դատարանի կողմից կարող է կիրառվել վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ մեղադրյալի գտնվելն ապահովելու նպատակով>>: (տե՛ս Դավիթ Վարդանյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0056/06/14 որոշման 16-րդ կետը):
Առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով պաշտպանի միջնորդությունը` ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու մասին, ուսումնասիրելով գործի նյութերը, այն մերժել է` որոշման մեջ արձանագրելով հետևյալը.
<<(…) Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, քննության առնելով Արսեն Աշոտի Ալոյանի նկատմամբ կալանավորման հարցը կրկնակի քննարկելու վերաբերյալ քննիչի միջնորդությունը, բավարարել է այն՝ հաշվի առնե¬լով, որ նա թաքնվել և խուսափել է վարույթն իրականացնող մարմնից, դեռևս 2009 թվականից գտնվել է հետախուզման մեջ, հայտնաբերվել իր կամքից անկախ հանգամանքներում, նրան մեղսագրվում է ծանր հանցանքի կատարում, որի համար օրենքը պատիժ է նախատեսում բացառապես ազատազրկման ձևով՝ չորսից ութ տարի ժամկետով։
Դատարանը փաստել է, որ բարձր է ռիսկայնաթյունն առ այն, որ նա ազատության մեջ հայտնվելով կշարունակի թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից և խուսափել հնա¬րավոր քրեական պատասխանատվությունից, այսինքն՝ առկա են ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով նախատեսված նրան կալանավորելու վերոնշյալ հիմքերը։
Դատարանը նաև գտել է, որ մեղադրյալ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ գրավի թույլա¬տրելիության հարցը որոշելիս կիրառելի են Ա.Ավետիսյանի վերաբերյալ 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի ԱՎԴ/0022/06/08 գործով Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումը, համաձայն որի՝ անձին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության հիմնավորումն ինքնին կարող է դրվել գրավի կիրառումը մերժելու պատճառաբանության հիմքում, ու գրավի միջնորդությունը մերժելու և անձի կալանավորման մասին որոշումները կարող են հիմնավորվել նույնական փաստարկումներով, այլ կերպ՝ գրավը մերժելու համար լրացուցիչ փաստարկում չներկայացնելն ինքնին ոչ իրավաչափ չէ։
Դատարանը, քննության առնելով միջնորդությունը, հաշվի առնելով ամբաստանյալի ու մեղադրողի կարծիքները և վերստին ստուգման ենթարկելով ամբաստանյալի կալանա¬վորման հիմքերը, հաշվի առնելով նրան վերագրվող արարքի բնույթը, վտանգավորության բարձր աստիճանը և նրա անձը բնութագրող տվյալները, գտնում է, որ ամբաստանյալին կալանքի տակ պահելու համար առկա են ու շարունակում են գոյություն ունենալ գործի նյու¬թերից բխող փաստական տվյալներով հիմնավորված շարժառիթներն ու հիմքերը։
Այսինքն, հաշվի առնելով վերոգրյալները, ելնելով քրեական գործի նյութերից և դրանց հիման վրա ձևավորված համոզմունքից, դատարանը հանգում է հետևության, որ առկա են ու շարունակում են գոյություն ունենալ համապատասխան և բավարար հիմքեր, որոնք ողջա¬մտորեն հնարավորություն են տալիս ենթադրելու, որ ազատ արձակվելու դեպքում, այդ թվում՝ գրավի կիրառմամբ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, ամբաստանյալը կարող է խոչըն¬դոտել գործի քննությանը, խուսափել հնարավոր քրեական պատասխանատվությունից և պատժից։
Դատարանը նաև հաշվի է առնում, որ ամբաստանյալը, շուրջ 7 տարի գտնվել է հետախուզման մեջ և թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից։
Միաժամանակ, հաշվի առնելով վերոգրյալներն ու ամբաստանյալի անձը, դատարա¬նը գտնում է, որ վերը նշված հիմնավորումների և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին ակնկալվող պատժի խստությունը նույնպես հնարավորություն է տալիս ող¬ջամտորեն կարծելու, որ մեծ է հավանականությունն ու վտանգը, որ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում ամբաստանյալը քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու մի¬ջոցով կխոչընդոտի քննությանը, որպիսի պատճառաբանությունը հիմնված է քրեական գոր¬ծի փաստական հանգամանքներից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա։
(...) Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ առկա հիմնավորումներն ու կալանավորման հիմքերը շարունակում են արդարացնել Ա.Ալոյանին անազատության մեջ պահելու անհրա¬ժեշտությունը։
Միաժամանակ, փաստելով, որ «Դատական քննության նշանակելու մասին» 10.02.2017թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհա¬նուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով մեղադրյալ Ա.Ալո¬յանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հիմնավորվածության հարցը, գտել է, որ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելիս հաշվի առնված շարժառիթները և հիմքերը շարունակում են առկա լինել, դրանք հիմնված են գործի նյութերից (փաստական հանգա¬մանքներից) բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, այսինքն՝ հիմնավորված են, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևա¬բար՝ կիրառված խափանման միջոցը պետք է թողնվի նույնը, որոշել է մեղադրյալ Ա.Ալոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը չվերացնել և չփոխել, դատարանը հանգում է եզ¬րակացության, որ վերագրյալներից հետևում է, որ պաշտպանի միջնորդությունն անհիմն է և պետք է մերժվի։
Դատարանը նաև գտնում է, որ ամբաստանյալին կալանքի տակ պահելով հաստատ¬վում է հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդա¬րացի հավասարակշռություն, ինչը բխում է ամբաստանյալի՝ ազատությունից զրվելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջա¬միտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: (...)>>:
Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթները, հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալին շարունակական կալանքի տակ պահելու հիմքերն առկա են, դատարանի կողմից կայացվել են համապատասխան որոշումներ, հանգել է ճիշտ հետևության` մերժելով ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու մասին պաշտպանի միջնորդությունը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատաքննության այս փուլում ամբաստանյալին կալանքի տակ պահելու հիմքերը շարունակում են առկա լինել, որը հաստատվել էր Առաջին ատյանի դատարանի սույն գործը դատական քննության նշանակելու մասին 13.01.2017թ. և 10.02.2017թ. որոշումներով:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությանն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածով, որտեղ անդրադարձ է կատարվում նաև խափանման միջոցներին և առկա չէ խոսք խափանման միջոցները «անփոփոխ» թողնելու մասին, ապա վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 291-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական գործն ընդունել է վարույթ, այնուհետև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի համաձայն` 10.02.2017թ. քրեական գործը դատական քննության նշանակելու որոշմամբ անդրադարձել է խափանման միջոցի հարցին, Արսեն Ալոյանի նկատմամբ կիրառված կալանավորում խափանման միջոցը չի վերացրել և չի փոփոխել:
Այս կապակցությամբ հիմնավոր չեն վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն առ այն, որ Արսեն Ալոյանը կալանքի տակ պահվում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի էական խախտումներով և ենթակա է կալանքից անհապաղ ազատ արձակման։
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով Արսեն Ալոյանին վերագրվող հանցագործության բնույթը և հասարակական վտանգավորության աստիճանը, գործի կոնկրետ հանգամանքները` այն, որ ամբաստանյալն արդեն իսկ թաքնվել է քննությունից` գտնվելով հետախուզման մեջ, հանգում է հետևության, որ մեծ է վերջինիս կողմից կրկին փախուստի դիմելու` այդպիսով վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու հարցում ևս հանգել է ճիշտ եզրակացության, նկատի ունենալով, որ գործի հանգամանքներից ելնելով, այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել ամբաստանյալի ոչ իրավաչափ վարքագիծը՝ նրան ազատ արձակելու դեպքում:
Վերաքննիչ դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-138-րդ, 143-րդ հոդվածների դրույթները, ղեկավարվելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով, ինչպես նաև Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված դրույթներով, գրավի կիրառման անթույլատրության հարցը քննարկելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համատեքստում, գտնում է, որ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի համարելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը հիմնավորված է:
Վերոշարադրյալ հիմքերով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը որոշումը կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին համապատասխան, այն չի հակասում <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի դրույթներին, իսկ վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ որոշումը բեկանելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի շահերի պաշտպան Ավագ Լալայանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշումը` ամբաստանյալ Արսեն Աշոտի Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու միջնորդությունը քննության առնելու մասին, թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.Դ. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԵԿԴ/0348/01/16
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
20 նոյեմբերի 2018թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
դատարանը`
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Ա.ԱԼՈՅԱՆԻ
պաշտպան Ա.ԼԱԼԱՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Արսեն Աշոտի Ալոյանի` ծնված 26.08.1986թ-ին ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, միջնակարգ կրթությամբ, առողջ, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Նորքի այգիներ, տուն հ. 252, արգելանքի տակ է 16.11.2016թ-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազության դատախազ Ռ.Բունիաթ-յանը 07.10.2008թ. որոշմամբ քրեական գործ է հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդ-վածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
Կենտրոնի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարգսյանը 09.10.2008թ. որոշմամբ քը-րեական գործն ընդունել է իր վարույթ և շնորհել թիվ 13144908 համարը։
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազության դատախազ Ռ.Բունիաթ-յանը 09.02.2009թ. որոշմամբ քրեական գործ է հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 340-րդ հոդ-վածի 2-րդ մասով։
Կենտրոնի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանը 12.02.2009թ. որոշմամբ քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ և շնորհել թիվ 13107209 համարը։
Քննիչի 16.05.2009թ. որոշմամբ Ա.Ալոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
Երևան քաղաքի նախկին Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների ընդհանուր իրավա-սության դատարանի 15.06.2009թ. որոշմամբ մեղադրյալ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ` որպես խափանման միջոց, կիրառվել է կալանքը։
Քննիչի 15.06.2009թ. որոշմամբ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետա-խուզում։
ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտ-րոնի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանը 28.06.2009թ. որոշմամբ թիվ 13107209 քրեական գործից մաս է անջատել և կազմել է առանձին վարույթ և շնորհել է 13107209/1 համարը։
Քննիչի 09.08.2009թ. որոշմամբ թիվ 13107209/1 քրեական գործով վարույթը կասեցվել է` որպես մեղադրյալ Ա.Ալոյանի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ։
16.11.2016թ. հայտնաբերվել է Արսեն Ալոյանը։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Շահինյանը 16.11.2016թ. որոշմամբ թիվ 13107209/1 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ ու վերսկսել է գործով վա-րույթը։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության դատարանի 18.11.2016թ. որոշմամբ Արսեն Աշոտի Ալոյանի նկատմամբ երկու ամիս ժամկետով` մինչև 2017թ. հունվարի 16-ը, որպես խափանման միջոց` ընտրվել է կալանավո-րումը` կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2016թ. նոյեմբերի 16-ից։
2016թ. դեկտեմբերի 29-ին թիվ 13107209/1 քրեական գործը մեղադրական եզրակա-ցությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ-հանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Մ.Մարտիրոսյան) 2016թ. դեկտեմբերի 30-ի որոշմամբ Արսեն Աշոտի Ալոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017թ. հունվարի 13-ի որոշմամբ նշանակվել է դատաքննության։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. հունվարի 23-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ար-սեն Ալոյանի պաշտպան Ավագ Լալայանի կողմից 2017թ. հունվարի 23-ին նախագահող դա-տավոր Մ.Մարտիրոսյանին ներկայացված, ինքնաբացարկ հայտնելու մասին միջնորդութ-յունը բավարարվել է ու ԵԿԴ/0348/01/16 (13107209/1) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արսեն Աշոտի Ալոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, հայտնվել է ինքնաբացարկ։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2017թ. հունվարի 30-ի որոշմամբ Արսեն Աշոտի Ալոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017թ. փետրվարի 10-ի որոշ-մամբ նշանակվել է դատաքննության։
Ամբաստանյալ Ա.Ալոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «Նախնական համաձայնու-թյան գալով իր ընկերներ Արա Քարամյանի և Արտակ Գասպարյանի հետ, 2008թ. սեպտեմ-բերի 29-ին՝ ժամը 13։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի վրա գտնվող «Էրուդիտ» քոլեջի ճանապարհին առևանգել են Զարինե Անդրանիկի Հարությունյանին` նրան իր կամքին հակառակ հրելով նստեցրել են «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02 US 350 պետ-համարանիշի ավտոմեքենայի մեջ և տեղափոխել Ա.Ալոյանին պատկանող Նորքի Այգիներ 252 տուն»։
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները.
Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանն ընկերների՝ սույն դատավճռում նշված հանցագործության կատարման համար դատապարտված Արա Քա-րամյանի և Արտակ Գասպարյանի հետ նախնական համաձայնության գալով Արա Քարամ-յանի հետ ամուսնության նպատակով առևանգել են տուժող Զարինե Հարությունյանին, ամ-բաստանյալ Ա.Ալոյանի ավտոմեքենայով 2008թ. սեպտեմբերի 29-ին` ժամը 1330-ի սահման-ներում, գնացել են Երևան քաղաքի Խանջյան փողոց, որտեղ Ա.Քարամյանն ու Ա.Գասպար-յանը մոտեցել են դեպի «Էրուդիտ» քոլեջ քայլող տուժողին և նրա կամքին հակառակ՝ հրելով նստեցրել են ամբաստանյալ Ա.Ալոյանի «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02 US 350 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան և տեղափոխել ամբաստանյալ Ա.Ալոյանին պատկանող՝ Երե-վան քաղաքի Նորքի Այգիներ հ. 252 տուն։ Որոշ ժամանակ անց՝ ժամը 1730-ի սհամաններում, պարզելով, որ ոստիկանները փնտրում են իրենց, Ա.Քարամյանը տուժողին առաջարկել է գնալ տուն՝ պայմանով, որ ոստիկանության աշխատակիցներին նա պետք է ասի, որ իրեն չեն առևանգել։ Սակայն, ոստիկանության աշխատակիցների հետ հանդիպման ժամանակ տու-ժողը, գիտակցելով« որ իրեն ոչինչ չի սպառնում« հայտնել է, որ իրեն առևանգել են։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Ամբաստանյալ Ա.Ալոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչեց լիովին։
Ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի ցուցմունքի համաձայն` նախնական համաձայնութ-յան գալով ընկերների՝ Արտակ Գասպարյանի և Արա Քարամյանի հետ, 2008թ. սեպտեմբերի 29-ին` ժամը 1330-ի սահմաններում, «Էրուդիտ» քոլեջի մոտակայքից առևանգել են Զարինե Հարությունյանին և իր ավտոմեքենայով տեղափոխել են իր տուն։ Արա Քարամյանն իրեն ասել է, որ Զարինեն համաձայն է ամուսնանալ իր հետ, սակայն հետագայում իմացել է, որ Զարինեն համաձայն չի եղել ամուսնանալ Ա.Քարամյանի հետ։
Տուժող Զարինե Հարությունյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն` Արա Քարամյանը 2008թ. ամռանն իրեն ամուսնության առաջարկ է արել, սակայն ինքը մերժել է։ Այնուհետև, 2008թ. սեպտեմբերի 27-ին «Էրուդիտ» քոլեջ գնա-լիս՝ Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում, Ա.Քարամյանը մոտեցել է իրեն և առաջարկել է զրուցել, սակայն կրկին մերժել է նրան։ 2008թ. սեպտեմբերի 29-ին` ժամը 1330-ի սահմաննե-րում, քոլեջ գնալու ճանապարհին` «Ռոսիա» կինոթատրոնի մոտից, Ա.Քարամյանը քայլել է իր հետևից։ Որոշ ճանապարհ անցնելուց հետո իր դիմաց կանգնել է «Օպել Վեկտրա» մակ-նիշի 02US350 համարանիշով ավտոմեքենան, որից հետո Ա.Քարամյանն ու Արտակ Գաս-պարյանն իր մեջքից հրելով նստացրել են ավտոմեքենայի հետևի նստատեղին և իրեն տարել են նշված ավտոմեքենայի վարորդ Արսեն Ալոյանին պատկանող՝ Նորքի Այգիներ հ. 252 տուն։ Նույն օրը՝ ժամը 1730-ի սահմաններում Ա.Քարամյանն իրեն ասել է, որ ոստիկանու-թյան աշխատակիցներն իրենց են փնտրում, ու եթե ինքը ցանկանում է տուն գնալ, ապա երբ ոստիկանության աշխատակիցներին պետք է ասի, որ իրեն չեն առևանգել։ Ինքն համա-ձայնվել է` պայմանով, որ իրեն տուն են տանելու։ Ոստիկանության աշխատակիցների հետ հանդիպման ժամանակ հայտնել է, որ իրեն չեն առևանգել, սակայն հետագայում գիտակցե-լով, որ իրեն ոչինչ չի սպառնում` հաղորդում է տվել այն մասին, որ իրեն առևանգել են` իր կամքին հակառակ հրելով, նստեցրել են «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02US350 համարանիշի ավտոմեքենան և տեղափոխել են Ա.Ալոյանին պատկանող տուն։
«Քննչական փորձարարություն կատարելու մասին» 21.02.2009թ. արձանագրության համաձայն` Զ.Հարությունյանը մատնանշել է Երևան քաղաքի Խանջյան 7 հասցեում գտնվող «Արմին» բարի դիմացի հատվածը և հայտարարել է, որ 2008թ. սեպտեմբերի 29-ին` ժամը 13-ի սահմաններում, նշված վայրից Արա Քարամյանը, Ա.Գասպարյանը և Ա.Ալոյանը «Օպել» մակնիշի կարմիր ավտոմեքենայով իրեն առևանգել են և տարել Նորքի Այգիներ հ. 252 տուն։
Դատարանի վերլուծությունը և եզրահանգումը.
ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածն ամրագրում է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի իր ի-րավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդա-րացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։
2. (...)։
3. Հիմնական իրավունքների խախտմամբ ձեռք բերված կամ արդար դատաքննության իրավունքը խաթարող ապացույցի օգտագործումն արգելվում է։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հը-րապարակային դատաքննության իրավունք (…) »։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են-թադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հա-վաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Շարադրված դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն ենթա-կա է հիմնավորման գործին վերաբերող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բավա-րար ամբողջությամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապա-ցույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ա-պացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դա-տավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նա-խատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատ-րելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բա-վարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկա-վարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դը-րանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզ-մամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համա-ձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կա-յացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորու-թյունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամ-բաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկա-վարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապա-ցույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակ-ցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգա-մանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված ներքին համոզ-մամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Ա.Ալոյանը, նախնական համաձայնության գալով հանցակիցների հետ, բռնության միջոցով բացահայտ առևանգել են տուժողին, այս-ինքն՝ կատարել է հանցանք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, քրեական գործի` դատարանի կողմից որպես արժա-նահավատ գնահատվող ապացույցները՝ ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքը, տու-ժողի նախաքննական ցուցմունքներն ու մյուս ապացույցը, ձեռք են բերվել քրեադատավա-րական օրենքի պահանջների պահպանմամբ։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, դատա-րանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործությունների բնույթը, հանրութ-յան համար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, նրա հանցավոր մտադրութ-յան իրականացման աստիճանը, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրանց անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Ա.Ալոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ, խոստո-վանեց կատարած արարքը և անկեղծորեն զղջաց կատարվածի համար։
Որպես ամբաստանյալ Ա.Ալոյանի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ չարձանագրվեցին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդ-վածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վը-տանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքնե-րով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակ-վում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբեր-յալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որո-շումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեա-իրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակ-ման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկ-րետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմուն-քը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրաց-նող հանգամանքների բացակայությունը, հանցագործության կատարման մեջ նրա դերը, կա-տարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, ելնելով գործի փաստական տվյալների և հան-գամանքների վերլուծության հիման վրա դատարանի մոտ ձևավորված նրա բարոյահոգե-բանական ու քրեաիրավական բնութագրերից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ ու 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականաց-ման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, հանգում է հետևության, որ ամբաս-տանյալ Ա.Ալոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պետք է դատապարտվի ազատազրկման 4 (չորս) տարի ժամկետով։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Ալոյանը «Էրեբունի-Երե-վանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ պետք է ա-զատվի պատժից, նկատի ունենալով, որ առկա չեն նշված օրենքով սահմանված սահմանա-փակումները։
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 19.11.2018թ-ի տեղեկանքի համաձայն` Արսեն Աշոտի Ալոյանը որևէ այլ հանցագործություն չի կատարել և չի դատապարտվել։
Քրեական գործով պատճառված, սակայն չհատուցված կամ այլ կերպ չհարթված վնաս կամ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ վեճ առկա չէ։
Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափան-ման միջոցի հարցին, գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման մի-ջոցը` կալանքը, պետք է վերացվի, և նա անհապաղ պետք է ազատվի կալանքից դատական նիստի դահլիճում։
Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գըրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 367-րդ և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արսեն Աշոտի Ալոյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել ազատազրկման 4 (չորս) տարի ժամկետով։
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապե-տության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով հա-մաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կե-տի կիրառմամբ Արսեն Աշոտի Ալոյանին ազատել պատժից։
Ա.Ալոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնել և և նրան անհապաղ ազատել կալանքից դատական նիստի դահլիճում։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
20 նոյեմբերի 2018թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
դատարանը`
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Ա.ԱԼՈՅԱՆԻ
պաշտպան Ա.ԼԱԼԱՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Արսեն Աշոտի Ալոյանի` ծնված 26.08.1986թ-ին ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, միջնակարգ կրթությամբ, առողջ, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Նորքի այգիներ, տուն հ. 252, արգելանքի տակ է 16.11.2016թ-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազության դատախազ Ռ.Բունիաթ-յանը 07.10.2008թ. որոշմամբ քրեական գործ է հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդ-վածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
Կենտրոնի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարգսյանը 09.10.2008թ. որոշմամբ քը-րեական գործն ընդունել է իր վարույթ և շնորհել թիվ 13144908 համարը։
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազության դատախազ Ռ.Բունիաթ-յանը 09.02.2009թ. որոշմամբ քրեական գործ է հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 340-րդ հոդ-վածի 2-րդ մասով։
Կենտրոնի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանը 12.02.2009թ. որոշմամբ քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ և շնորհել թիվ 13107209 համարը։
Քննիչի 16.05.2009թ. որոշմամբ Ա.Ալոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
Երևան քաղաքի նախկին Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների ընդհանուր իրավա-սության դատարանի 15.06.2009թ. որոշմամբ մեղադրյալ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ` որպես խափանման միջոց, կիրառվել է կալանքը։
Քննիչի 15.06.2009թ. որոշմամբ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետա-խուզում։
ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտ-րոնի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանը 28.06.2009թ. որոշմամբ թիվ 13107209 քրեական գործից մաս է անջատել և կազմել է առանձին վարույթ և շնորհել է 13107209/1 համարը։
Քննիչի 09.08.2009թ. որոշմամբ թիվ 13107209/1 քրեական գործով վարույթը կասեցվել է` որպես մեղադրյալ Ա.Ալոյանի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ։
16.11.2016թ. հայտնաբերվել է Արսեն Ալոյանը։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Շահինյանը 16.11.2016թ. որոշմամբ թիվ 13107209/1 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ ու վերսկսել է գործով վա-րույթը։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության դատարանի 18.11.2016թ. որոշմամբ Արսեն Աշոտի Ալոյանի նկատմամբ երկու ամիս ժամկետով` մինչև 2017թ. հունվարի 16-ը, որպես խափանման միջոց` ընտրվել է կալանավո-րումը` կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2016թ. նոյեմբերի 16-ից։
2016թ. դեկտեմբերի 29-ին թիվ 13107209/1 քրեական գործը մեղադրական եզրակա-ցությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ-հանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Մ.Մարտիրոսյան) 2016թ. դեկտեմբերի 30-ի որոշմամբ Արսեն Աշոտի Ալոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017թ. հունվարի 13-ի որոշմամբ նշանակվել է դատաքննության։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. հունվարի 23-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ար-սեն Ալոյանի պաշտպան Ավագ Լալայանի կողմից 2017թ. հունվարի 23-ին նախագահող դա-տավոր Մ.Մարտիրոսյանին ներկայացված, ինքնաբացարկ հայտնելու մասին միջնորդութ-յունը բավարարվել է ու ԵԿԴ/0348/01/16 (13107209/1) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արսեն Աշոտի Ալոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, հայտնվել է ինքնաբացարկ։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2017թ. հունվարի 30-ի որոշմամբ Արսեն Աշոտի Ալոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017թ. փետրվարի 10-ի որոշ-մամբ նշանակվել է դատաքննության։
Ամբաստանյալ Ա.Ալոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «Նախնական համաձայնու-թյան գալով իր ընկերներ Արա Քարամյանի և Արտակ Գասպարյանի հետ, 2008թ. սեպտեմ-բերի 29-ին՝ ժամը 13։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի վրա գտնվող «Էրուդիտ» քոլեջի ճանապարհին առևանգել են Զարինե Անդրանիկի Հարությունյանին` նրան իր կամքին հակառակ հրելով նստեցրել են «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02 US 350 պետ-համարանիշի ավտոմեքենայի մեջ և տեղափոխել Ա.Ալոյանին պատկանող Նորքի Այգիներ 252 տուն»։
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները.
Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանն ընկերների՝ սույն դատավճռում նշված հանցագործության կատարման համար դատապարտված Արա Քա-րամյանի և Արտակ Գասպարյանի հետ նախնական համաձայնության գալով Արա Քարամ-յանի հետ ամուսնության նպատակով առևանգել են տուժող Զարինե Հարությունյանին, ամ-բաստանյալ Ա.Ալոյանի ավտոմեքենայով 2008թ. սեպտեմբերի 29-ին` ժամը 1330-ի սահման-ներում, գնացել են Երևան քաղաքի Խանջյան փողոց, որտեղ Ա.Քարամյանն ու Ա.Գասպար-յանը մոտեցել են դեպի «Էրուդիտ» քոլեջ քայլող տուժողին և նրա կամքին հակառակ՝ հրելով նստեցրել են ամբաստանյալ Ա.Ալոյանի «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02 US 350 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան և տեղափոխել ամբաստանյալ Ա.Ալոյանին պատկանող՝ Երե-վան քաղաքի Նորքի Այգիներ հ. 252 տուն։ Որոշ ժամանակ անց՝ ժամը 1730-ի սհամաններում, պարզելով, որ ոստիկանները փնտրում են իրենց, Ա.Քարամյանը տուժողին առաջարկել է գնալ տուն՝ պայմանով, որ ոստիկանության աշխատակիցներին նա պետք է ասի, որ իրեն չեն առևանգել։ Սակայն, ոստիկանության աշխատակիցների հետ հանդիպման ժամանակ տու-ժողը, գիտակցելով« որ իրեն ոչինչ չի սպառնում« հայտնել է, որ իրեն առևանգել են։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Ամբաստանյալ Ա.Ալոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչեց լիովին։
Ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի ցուցմունքի համաձայն` նախնական համաձայնութ-յան գալով ընկերների՝ Արտակ Գասպարյանի և Արա Քարամյանի հետ, 2008թ. սեպտեմբերի 29-ին` ժամը 1330-ի սահմաններում, «Էրուդիտ» քոլեջի մոտակայքից առևանգել են Զարինե Հարությունյանին և իր ավտոմեքենայով տեղափոխել են իր տուն։ Արա Քարամյանն իրեն ասել է, որ Զարինեն համաձայն է ամուսնանալ իր հետ, սակայն հետագայում իմացել է, որ Զարինեն համաձայն չի եղել ամուսնանալ Ա.Քարամյանի հետ։
Տուժող Զարինե Հարությունյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն` Արա Քարամյանը 2008թ. ամռանն իրեն ամուսնության առաջարկ է արել, սակայն ինքը մերժել է։ Այնուհետև, 2008թ. սեպտեմբերի 27-ին «Էրուդիտ» քոլեջ գնա-լիս՝ Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում, Ա.Քարամյանը մոտեցել է իրեն և առաջարկել է զրուցել, սակայն կրկին մերժել է նրան։ 2008թ. սեպտեմբերի 29-ին` ժամը 1330-ի սահմաննե-րում, քոլեջ գնալու ճանապարհին` «Ռոսիա» կինոթատրոնի մոտից, Ա.Քարամյանը քայլել է իր հետևից։ Որոշ ճանապարհ անցնելուց հետո իր դիմաց կանգնել է «Օպել Վեկտրա» մակ-նիշի 02US350 համարանիշով ավտոմեքենան, որից հետո Ա.Քարամյանն ու Արտակ Գաս-պարյանն իր մեջքից հրելով նստացրել են ավտոմեքենայի հետևի նստատեղին և իրեն տարել են նշված ավտոմեքենայի վարորդ Արսեն Ալոյանին պատկանող՝ Նորքի Այգիներ հ. 252 տուն։ Նույն օրը՝ ժամը 1730-ի սահմաններում Ա.Քարամյանն իրեն ասել է, որ ոստիկանու-թյան աշխատակիցներն իրենց են փնտրում, ու եթե ինքը ցանկանում է տուն գնալ, ապա երբ ոստիկանության աշխատակիցներին պետք է ասի, որ իրեն չեն առևանգել։ Ինքն համա-ձայնվել է` պայմանով, որ իրեն տուն են տանելու։ Ոստիկանության աշխատակիցների հետ հանդիպման ժամանակ հայտնել է, որ իրեն չեն առևանգել, սակայն հետագայում գիտակցե-լով, որ իրեն ոչինչ չի սպառնում` հաղորդում է տվել այն մասին, որ իրեն առևանգել են` իր կամքին հակառակ հրելով, նստեցրել են «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02US350 համարանիշի ավտոմեքենան և տեղափոխել են Ա.Ալոյանին պատկանող տուն։
«Քննչական փորձարարություն կատարելու մասին» 21.02.2009թ. արձանագրության համաձայն` Զ.Հարությունյանը մատնանշել է Երևան քաղաքի Խանջյան 7 հասցեում գտնվող «Արմին» բարի դիմացի հատվածը և հայտարարել է, որ 2008թ. սեպտեմբերի 29-ին` ժամը 13-ի սահմաններում, նշված վայրից Արա Քարամյանը, Ա.Գասպարյանը և Ա.Ալոյանը «Օպել» մակնիշի կարմիր ավտոմեքենայով իրեն առևանգել են և տարել Նորքի Այգիներ հ. 252 տուն։
Դատարանի վերլուծությունը և եզրահանգումը.
ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածն ամրագրում է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի իր ի-րավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդա-րացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։
2. (...)։
3. Հիմնական իրավունքների խախտմամբ ձեռք բերված կամ արդար դատաքննության իրավունքը խաթարող ապացույցի օգտագործումն արգելվում է։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հը-րապարակային դատաքննության իրավունք (…) »։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են-թադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հա-վաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Շարադրված դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն ենթա-կա է հիմնավորման գործին վերաբերող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բավա-րար ամբողջությամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապա-ցույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ա-պացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դա-տավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նա-խատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատ-րելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բա-վարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկա-վարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դը-րանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզ-մամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համա-ձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կա-յացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորու-թյունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամ-բաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկա-վարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապա-ցույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակ-ցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգա-մանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված ներքին համոզ-մամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Ա.Ալոյանը, նախնական համաձայնության գալով հանցակիցների հետ, բռնության միջոցով բացահայտ առևանգել են տուժողին, այս-ինքն՝ կատարել է հանցանք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, քրեական գործի` դատարանի կողմից որպես արժա-նահավատ գնահատվող ապացույցները՝ ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքը, տու-ժողի նախաքննական ցուցմունքներն ու մյուս ապացույցը, ձեռք են բերվել քրեադատավա-րական օրենքի պահանջների պահպանմամբ։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, դատա-րանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործությունների բնույթը, հանրութ-յան համար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, նրա հանցավոր մտադրութ-յան իրականացման աստիճանը, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրանց անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Ա.Ալոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ, խոստո-վանեց կատարած արարքը և անկեղծորեն զղջաց կատարվածի համար։
Որպես ամբաստանյալ Ա.Ալոյանի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ չարձանագրվեցին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդ-վածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վը-տանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքնե-րով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակ-վում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբեր-յալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որո-շումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեա-իրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակ-ման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկ-րետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմուն-քը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրաց-նող հանգամանքների բացակայությունը, հանցագործության կատարման մեջ նրա դերը, կա-տարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, ելնելով գործի փաստական տվյալների և հան-գամանքների վերլուծության հիման վրա դատարանի մոտ ձևավորված նրա բարոյահոգե-բանական ու քրեաիրավական բնութագրերից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ ու 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականաց-ման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, հանգում է հետևության, որ ամբաս-տանյալ Ա.Ալոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պետք է դատապարտվի ազատազրկման 4 (չորս) տարի ժամկետով։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Ալոյանը «Էրեբունի-Երե-վանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ պետք է ա-զատվի պատժից, նկատի ունենալով, որ առկա չեն նշված օրենքով սահմանված սահմանա-փակումները։
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 19.11.2018թ-ի տեղեկանքի համաձայն` Արսեն Աշոտի Ալոյանը որևէ այլ հանցագործություն չի կատարել և չի դատապարտվել։
Քրեական գործով պատճառված, սակայն չհատուցված կամ այլ կերպ չհարթված վնաս կամ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ վեճ առկա չէ։
Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափան-ման միջոցի հարցին, գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման մի-ջոցը` կալանքը, պետք է վերացվի, և նա անհապաղ պետք է ազատվի կալանքից դատական նիստի դահլիճում։
Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գըրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 367-րդ և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արսեն Աշոտի Ալոյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել ազատազրկման 4 (չորս) տարի ժամկետով։
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապե-տության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով հա-մաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կե-տի կիրառմամբ Արսեն Աշոտի Ալոյանին ազատել պատժից։
Ա.Ալոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնել և և նրան անհապաղ ազատել կալանքից դատական նիստի դահլիճում։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0348/01/16
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 29-12-2016 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13107209/1 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արսեն Ալոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա նախնական համաձայնության գալով իր ընկերներ Արա Քարամյանի և Արտակ Գասպարյանի հետ, 2008թ. սեպտեմբերի 29-ին Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի վրա գտնվող <<Էրոդիտ>> քոլեջի ճանապարհին առևանգել է Զարինե Հարությունյանին` նրան իր կամքին հակառակ հրելով նստեցրել են <<Օպել Վեկտրա>> մակնիշի ավտոմեքենայի մեւ և տեղափոխել Ա. Ալոյանին պատկանող Նորքի Այգիներ 252 տուն: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Ալոյան |
| Հայրանուն | Աշոտի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 131 Մաս 2 Կետ 1 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 2.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 29-12-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2017թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 30-12-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 23-01-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Ալոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Զարինե |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Ինքնաբացարկ
| Երբ | 23-01-2017 |
|---|---|
| Հիմքը | Կանխակալ վերաբերմունք |
| Ինքնաբացարկի նախաձեռնողը | Կողմի միջնորդություն |
Բավարարում
| Երբ | 23-01-2017 |
|---|---|
| Որոշման բովանդակություն (Դատական ակտ) | ԵԿԴ/0348/01/16 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ԻՆՔՆԱԲԱՑԱՐԿԻ ՄԱՍԻՆ 2017թ. հունվարի 23-ին Երևանում, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը` նախագահությամբ դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ. Պողոսյանի, ամբաստանյալ Ա. Ալոյանի, պաշտպան Ա. Լալայանի, դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ/0348/01/16 (13107209/1) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արսեն Աշոտի Ալոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, ամբաստանյալ Ա. Ալոյանի պաշտպան Ա. Լալայանի կողմից նախագահող դատավոր Մ. Մարտիրոսյանին ներկայացված, ինքնաբացարկ հայտնելու մասին միջնորդությունը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2016թ. դեկտեմբերի 29-ին թիվ 13107209/1 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. դեկտեմբերի 30-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2017թ. հունվարի 13-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. հունվարի 23-ին, ժամը 14։00-ին նշանակելու մասին։ Քրեական գործի դատական քննության ընթացքում` 2017թ. հունվարի 23-ի դատական նիստում, ամբաստանյալ Ա. Ալոյանի պաշտպան Ա. Լալայանն ինքնաբացարկի միջնորդություն ներկայացրեց նախագահող դատավոր Մ. Մարտիրոսյանին, որի բովանդակությունը հետևյալն է. «Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Մ.Մարտիրոսյանը, ստանալով թիվ ԵԿԴ/0348/01/16 (13107209/1) քրեական գործն ըստ մեդադրանքի Արսեն Աշոտի Ալոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, 30.12.2016թ- կայացրել է որոշում այն վարույթ ընդունելու մասին։ Գտնում եմ, որ տվյալ գործով առկա են մի շարք փաստեր, որպիսիք ավելի քան բավարար են օբյեկտիվորեն կասկածի տակ դնելու նախագահող դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի անաչառությունը։ Այսպես` Նախագահող դատավորի կողմից քննության է ենթարկվել թիվ ԵԿԴ/0147/01/09 (13107209) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արա Քարամի Քարամյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, Արտակ Մանուկի Գասպարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, մեղադրյալ Աշոտ Երջանիկի Ալոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 340-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որի կապակցությամբ 12.10.2009թ. կայացվել է դատավճիռ, որով վերը նշված անձանց առաջադրված մեղադրանքը համարվել է հիմնավոր։ Սույն գործը համարվում է վերը նշված գործից անջատված գործ, քանի որ Արսեն Ալոյանը գտնվել է փախուստի մեջ։ Մայր գործով կայացված դատավճռով դատարանը հաստատված է համարել, որ հանցանքը կատարվել է Արսեն Ալոյանի, Արտակ Մանուկի Գասպարյանի և Արա Քարամի Քարամյանի նախնական համաձայնությամբ։ Այսինքն նախագահողը Արսեն Ալոյանի վերաբերյալ մեղադրական եզրակացության պայմաններում հիմնավորված է համարել նրա կողմից հանցանք կատարելը, ուստի այս պայմաններում, երբ արդեն իսկ քննված գործով և այս գործով ձեռք բերված ապացույցները նույն են, երբ սույն գործով որպես ապացույց կցվել է հիմնական գործով կայացված դատավճիռը, ուստի գտնում եմ, որ նախագահողը արդեն իսկ կաշկանդված լինելով իր նախկինում հայտնած գնահատականով, կարող է ընդամենը հաստատել իր արդեն իսկ հայտնած կարծիքը։ Ավելին` 18.11.2016թ.-ին նախագահողի կողմից պետք է քննության ենթարկվեր ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ` էդ. Շահինյանի միջնորդությունը մեղադրյալ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ կալանավորումը, որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման հարցը կրկնակի քննության առնելը հարուցելու մասին։ Քննիչի միջնորդությանը դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի կողմից քննության ենթարկելը անթույլատրելի համարելու հիմքով, իմ և մեղադրյալ Արսեն Ալոյանի կողմից դատավորին հայտնվել է բացարկ, որը դատավորը բավարարել է։ Այսինքն` նախագահողը ընդունել է, որ սույն գործով Արսեն Ալոյանի վերաբերյալ քննությունը չի կարող իրականացվել իր կողմից։ (…)»։ Պաշտպանը գտել է, որ վերը նշված հանգամանքները կասկածի տակ են դնում նախագահող դատավորի անաչառությունը սույն գործով, ուստի միջնորդել է ինքնաբացարկ հայտնելու մասին որոշում կայացնել։ Մեղադրյալ Ա. Ալոյանը հայտարարեց, որ միանում է իր պաշտպանի միջնորդությանը։ Դատախազը հայտարարեց, որ միջնորդության լուծումը թողնում է դատարանի հայեցողությանը։ Քննելով միջնորդությունը և ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը` դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի նշած հանգամանքները կարող են ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ գործով նախագահող դատավորի անկողմնակալության մեջ, քանի որ մեղադրյալ Արսեն Աշոտի Ալոյանին մեղսագրվող արարքի վերաբերյալ ԵԿԴ-0147/01/09 (13107209) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արա Քարամի Քարամյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, Արտակ Մանուկի Գասպարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, մեղադրյալ Արսեն Աշոտի Ալոյանի հայր Աշոտ Երջանիկի Ալոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 340-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, քննվել է նախագահող դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի վարույթում և 2009թ. հոկտեմբերի 12-ին դատավճիռ է կայացվել, որով նշված ամբաստանյալները մեղավոր են ճանաչվել իրենց մեղսագրվող արարքներում և դատապարտվել են։ Բացի այդ` 2016թ. նոյեմբերի 18-ին, մինչ Արսեն Աշոտի Ալոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հարցը կրկնակի քննության առնելու մասին նախաքննության մարմնի միջնորդությունն ըստ էության քննության առնելը` պաշտպան Ա. Լալայանի կողմից նույն հիմքով նախագահող դատավոր Մ. Մարտիրոսյանին ներկայացված ինքնաբացարկ հայտնելու մասին միջնորդությունը բավարարվել է և այդ գործով հայտնվել է ինքնաբացարկ։ Չնայած վերոհիշյալ հանգամանքները չեն խոչընդոտում նախագահող դատավորի` սույն գործով անկողմնակալ լինելուն, սակայն կարող են անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ գործով նախագահողի անկողմնակալության վերաբերյալ։ Այդ պատճառով, նաև արդարադատության շահից ելնելով` դատարանը գտնում է, որ միջնորդությունը ենթակա է բավարարման։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ, 42-րդ, 88-րդ, 90-րդ և 313-րդ հոդվածներով` դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի պաշտպան Ավագ Լալայանի կողմից 2017թ. հունվարի 23-ին նախագահող դատավոր Մ. Մարտիրոսյանին ներկայացված, ինքնաբացարկ հայտնելու մասին միջնորդությունը բավարարել և ԵԿԴ/0348/01/16 (13107209/1) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արսեն Աշոտի Ալոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, հայտնել ինքնաբացարկ։ Որոշումը ենթակա չէ բողոքարկման։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 26-01-2017 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Այլ |
| Հիմքը | ինքնաբացարկ |
Մակագրել
| Երբ | 26-01-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 30-01-2017 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 30-01-2017 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 30-01-2017 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-02-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ավագ |
| Ազգանուն | Լալայան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Զարիինե |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-03-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-04-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-05-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-06-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-07-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-08-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-11-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի հարազատի մահվան պատճառով: |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-04-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | ՀՀ կառավարության որոշմամբ հայտարարվել է ոչ աշխատանքային օր: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-04-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-07-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-09-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 07-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 20-11-2018 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Ալոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 20-11-2018 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0348/01/16 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 20 նոյեմբերի 2018թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը` նախագահությամբ` դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ` մեղադրող Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ ամբաստանյալ Ա.ԱԼՈՅԱՆԻ պաշտպան Ա.ԼԱԼԱՅԱՆԻ դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Արսեն Աշոտի Ալոյանի` ծնված 26.08.1986թ-ին ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, միջնակարգ կրթությամբ, առողջ, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Նորքի այգիներ, տուն հ. 252, արգելանքի տակ է 16.11.2016թ-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը. Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազության դատախազ Ռ.Բունիաթ-յանը 07.10.2008թ. որոշմամբ քրեական գործ է հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդ-վածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։ Կենտրոնի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարգսյանը 09.10.2008թ. որոշմամբ քը-րեական գործն ընդունել է իր վարույթ և շնորհել թիվ 13144908 համարը։ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազության դատախազ Ռ.Բունիաթ-յանը 09.02.2009թ. որոշմամբ քրեական գործ է հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 340-րդ հոդ-վածի 2-րդ մասով։ Կենտրոնի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանը 12.02.2009թ. որոշմամբ քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ և շնորհել թիվ 13107209 համարը։ Քննիչի 16.05.2009թ. որոշմամբ Ա.Ալոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։ Երևան քաղաքի նախկին Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների ընդհանուր իրավա-սության դատարանի 15.06.2009թ. որոշմամբ մեղադրյալ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ` որպես խափանման միջոց, կիրառվել է կալանքը։ Քննիչի 15.06.2009թ. որոշմամբ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետա-խուզում։ ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտ-րոնի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանը 28.06.2009թ. որոշմամբ թիվ 13107209 քրեական գործից մաս է անջատել և կազմել է առանձին վարույթ և շնորհել է 13107209/1 համարը։ Քննիչի 09.08.2009թ. որոշմամբ թիվ 13107209/1 քրեական գործով վարույթը կասեցվել է` որպես մեղադրյալ Ա.Ալոյանի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ։ 16.11.2016թ. հայտնաբերվել է Արսեն Ալոյանը։ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Շահինյանը 16.11.2016թ. որոշմամբ թիվ 13107209/1 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ ու վերսկսել է գործով վա-րույթը։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության դատարանի 18.11.2016թ. որոշմամբ Արսեն Աշոտի Ալոյանի նկատմամբ երկու ամիս ժամկետով` մինչև 2017թ. հունվարի 16-ը, որպես խափանման միջոց` ընտրվել է կալանավո-րումը` կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2016թ. նոյեմբերի 16-ից։ 2016թ. դեկտեմբերի 29-ին թիվ 13107209/1 քրեական գործը մեղադրական եզրակա-ցությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ-հանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Մ.Մարտիրոսյան) 2016թ. դեկտեմբերի 30-ի որոշմամբ Արսեն Աշոտի Ալոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017թ. հունվարի 13-ի որոշմամբ նշանակվել է դատաքննության։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. հունվարի 23-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ար-սեն Ալոյանի պաշտպան Ավագ Լալայանի կողմից 2017թ. հունվարի 23-ին նախագահող դա-տավոր Մ.Մարտիրոսյանին ներկայացված, ինքնաբացարկ հայտնելու մասին միջնորդութ-յունը բավարարվել է ու ԵԿԴ/0348/01/16 (13107209/1) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արսեն Աշոտի Ալոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, հայտնվել է ինքնաբացարկ։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2017թ. հունվարի 30-ի որոշմամբ Արսեն Աշոտի Ալոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017թ. փետրվարի 10-ի որոշ-մամբ նշանակվել է դատաքննության։ Ամբաստանյալ Ա.Ալոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «Նախնական համաձայնու-թյան գալով իր ընկերներ Արա Քարամյանի և Արտակ Գասպարյանի հետ, 2008թ. սեպտեմ-բերի 29-ին՝ ժամը 13։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի վրա գտնվող «Էրուդիտ» քոլեջի ճանապարհին առևանգել են Զարինե Անդրանիկի Հարությունյանին` նրան իր կամքին հակառակ հրելով նստեցրել են «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02 US 350 պետ-համարանիշի ավտոմեքենայի մեջ և տեղափոխել Ա.Ալոյանին պատկանող Նորքի Այգիներ 252 տուն»։ Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները. Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանն ընկերների՝ սույն դատավճռում նշված հանցագործության կատարման համար դատապարտված Արա Քա-րամյանի և Արտակ Գասպարյանի հետ նախնական համաձայնության գալով Արա Քարամ-յանի հետ ամուսնության նպատակով առևանգել են տուժող Զարինե Հարությունյանին, ամ-բաստանյալ Ա.Ալոյանի ավտոմեքենայով 2008թ. սեպտեմբերի 29-ին` ժամը 1330-ի սահման-ներում, գնացել են Երևան քաղաքի Խանջյան փողոց, որտեղ Ա.Քարամյանն ու Ա.Գասպար-յանը մոտեցել են դեպի «Էրուդիտ» քոլեջ քայլող տուժողին և նրա կամքին հակառակ՝ հրելով նստեցրել են ամբաստանյալ Ա.Ալոյանի «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02 US 350 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենան և տեղափոխել ամբաստանյալ Ա.Ալոյանին պատկանող՝ Երե-վան քաղաքի Նորքի Այգիներ հ. 252 տուն։ Որոշ ժամանակ անց՝ ժամը 1730-ի սհամաններում, պարզելով, որ ոստիկանները փնտրում են իրենց, Ա.Քարամյանը տուժողին առաջարկել է գնալ տուն՝ պայմանով, որ ոստիկանության աշխատակիցներին նա պետք է ասի, որ իրեն չեն առևանգել։ Սակայն, ոստիկանության աշխատակիցների հետ հանդիպման ժամանակ տու-ժողը, գիտակցելով« որ իրեն ոչինչ չի սպառնում« հայտնել է, որ իրեն առևանգել են։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում. Ամբաստանյալ Ա.Ալոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչեց լիովին։ Ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի ցուցմունքի համաձայն` նախնական համաձայնութ-յան գալով ընկերների՝ Արտակ Գասպարյանի և Արա Քարամյանի հետ, 2008թ. սեպտեմբերի 29-ին` ժամը 1330-ի սահմաններում, «Էրուդիտ» քոլեջի մոտակայքից առևանգել են Զարինե Հարությունյանին և իր ավտոմեքենայով տեղափոխել են իր տուն։ Արա Քարամյանն իրեն ասել է, որ Զարինեն համաձայն է ամուսնանալ իր հետ, սակայն հետագայում իմացել է, որ Զարինեն համաձայն չի եղել ամուսնանալ Ա.Քարամյանի հետ։ Տուժող Զարինե Հարությունյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն` Արա Քարամյանը 2008թ. ամռանն իրեն ամուսնության առաջարկ է արել, սակայն ինքը մերժել է։ Այնուհետև, 2008թ. սեպտեմբերի 27-ին «Էրուդիտ» քոլեջ գնա-լիս՝ Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում, Ա.Քարամյանը մոտեցել է իրեն և առաջարկել է զրուցել, սակայն կրկին մերժել է նրան։ 2008թ. սեպտեմբերի 29-ին` ժամը 1330-ի սահմաննե-րում, քոլեջ գնալու ճանապարհին` «Ռոսիա» կինոթատրոնի մոտից, Ա.Քարամյանը քայլել է իր հետևից։ Որոշ ճանապարհ անցնելուց հետո իր դիմաց կանգնել է «Օպել Վեկտրա» մակ-նիշի 02US350 համարանիշով ավտոմեքենան, որից հետո Ա.Քարամյանն ու Արտակ Գաս-պարյանն իր մեջքից հրելով նստացրել են ավտոմեքենայի հետևի նստատեղին և իրեն տարել են նշված ավտոմեքենայի վարորդ Արսեն Ալոյանին պատկանող՝ Նորքի Այգիներ հ. 252 տուն։ Նույն օրը՝ ժամը 1730-ի սահմաններում Ա.Քարամյանն իրեն ասել է, որ ոստիկանու-թյան աշխատակիցներն իրենց են փնտրում, ու եթե ինքը ցանկանում է տուն գնալ, ապա երբ ոստիկանության աշխատակիցներին պետք է ասի, որ իրեն չեն առևանգել։ Ինքն համա-ձայնվել է` պայմանով, որ իրեն տուն են տանելու։ Ոստիկանության աշխատակիցների հետ հանդիպման ժամանակ հայտնել է, որ իրեն չեն առևանգել, սակայն հետագայում գիտակցե-լով, որ իրեն ոչինչ չի սպառնում` հաղորդում է տվել այն մասին, որ իրեն առևանգել են` իր կամքին հակառակ հրելով, նստեցրել են «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02US350 համարանիշի ավտոմեքենան և տեղափոխել են Ա.Ալոյանին պատկանող տուն։ «Քննչական փորձարարություն կատարելու մասին» 21.02.2009թ. արձանագրության համաձայն` Զ.Հարությունյանը մատնանշել է Երևան քաղաքի Խանջյան 7 հասցեում գտնվող «Արմին» բարի դիմացի հատվածը և հայտարարել է, որ 2008թ. սեպտեմբերի 29-ին` ժամը 13-ի սահմաններում, նշված վայրից Արա Քարամյանը, Ա.Գասպարյանը և Ա.Ալոյանը «Օպել» մակնիշի կարմիր ավտոմեքենայով իրեն առևանգել են և տարել Նորքի Այգիներ հ. 252 տուն։ Դատարանի վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածն ամրագրում է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի իր ի-րավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք։ ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդա-րացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։ 2. (...)։ 3. Հիմնական իրավունքների խախտմամբ ձեռք բերված կամ արդար դատաքննության իրավունքը խաթարող ապացույցի օգտագործումն արգելվում է։ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հը-րապարակային դատաքննության իրավունք (…) »։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են-թադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հա-վաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ Շարադրված դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն ենթա-կա է հիմնավորման գործին վերաբերող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բավա-րար ամբողջությամբ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապա-ցույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ա-պացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ. 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դա-տավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նա-խատեսված չէ օրենքով»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատ-րելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բա-վարարության տեսանկյունից։ 2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկա-վարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դը-րանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզ-մամբ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համա-ձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կա-յացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորու-թյունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամ-բաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկա-վարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապա-ցույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։ Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակ-ցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգա-մանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված ներքին համոզ-մամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Ա.Ալոյանը, նախնական համաձայնության գալով հանցակիցների հետ, բռնության միջոցով բացահայտ առևանգել են տուժողին, այս-ինքն՝ կատարել է հանցանք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։ Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, քրեական գործի` դատարանի կողմից որպես արժա-նահավատ գնահատվող ապացույցները՝ ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքը, տու-ժողի նախաքննական ցուցմունքներն ու մյուս ապացույցը, ձեռք են բերվել քրեադատավա-րական օրենքի պահանջների պահպանմամբ։ Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, դատա-րանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործությունների բնույթը, հանրութ-յան համար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, նրա հանցավոր մտադրութ-յան իրականացման աստիճանը, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրանց անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։ Որպես ամբաստանյալ Ա.Ալոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ, խոստո-վանեց կատարած արարքը և անկեղծորեն զղջաց կատարվածի համար։ Որպես ամբաստանյալ Ա.Ալոյանի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ չարձանագրվեցին։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդ-վածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վը-տանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքնե-րով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակ-վում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։ Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբեր-յալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որո-շումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեա-իրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակ-ման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկ-րետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմուն-քը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրաց-նող հանգամանքների բացակայությունը, հանցագործության կատարման մեջ նրա դերը, կա-տարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, ելնելով գործի փաստական տվյալների և հան-գամանքների վերլուծության հիման վրա դատարանի մոտ ձևավորված նրա բարոյահոգե-բանական ու քրեաիրավական բնութագրերից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ ու 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականաց-ման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, հանգում է հետևության, որ ամբաս-տանյալ Ա.Ալոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պետք է դատապարտվի ազատազրկման 4 (չորս) տարի ժամկետով։ Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Ալոյանը «Էրեբունի-Երե-վանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ պետք է ա-զատվի պատժից, նկատի ունենալով, որ առկա չեն նշված օրենքով սահմանված սահմանա-փակումները։ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 19.11.2018թ-ի տեղեկանքի համաձայն` Արսեն Աշոտի Ալոյանը որևէ այլ հանցագործություն չի կատարել և չի դատապարտվել։ Քրեական գործով պատճառված, սակայն չհատուցված կամ այլ կերպ չհարթված վնաս կամ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ վեճ առկա չէ։ Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափան-ման միջոցի հարցին, գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման մի-ջոցը` կալանքը, պետք է վերացվի, և նա անհապաղ պետք է ազատվի կալանքից դատական նիստի դահլիճում։ Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գըրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 367-րդ և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Արսեն Աշոտի Ալոյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել ազատազրկման 4 (չորս) տարի ժամկետով։ «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապե-տության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով հա-մաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կե-տի կիրառմամբ Արսեն Աշոտի Ալոյանին ազատել պատժից։ Ա.Ալոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնել և և նրան անհապաղ ազատել կալանքից դատական նիստի դահլիճում։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-11-2018 |
Կիրառվել է համաներում
| Ամսաթիվ | 20-11-2018 |
|---|---|
| Որոշման բովանդակությունը | Վ Ճ Ռ Ե Ց Արսեն Աշոտի Ալոյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել ազատազրկման 4 (չորս) տարի ժամկետով։ «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապե-տության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով հա-մաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կե-տի կիրառմամբ Արսեն Աշոտի Ալոյանին ազատել պատժից։ Ա.Ալոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, վերացնել և և նրան անհապաղ ազատել կալանքից դատական նիստի դահլիճում։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Համաներման մասին որոշման ընդունման ամսաթիվ | 01-11-2018 |
| Համաներման մասին որոշման հոդված | 2 |
| Համաներման մասին որոշման մաս | 1 |
| Համաներման մասին որոշման կետ/ենթակետ | 1 |
| Հոդված | |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Մեղադրյալ/Դատապարտյալ | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Ալոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 26-12-2018 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 28-12-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-487, 2 -54, 3-122, 4-125, 5-120, 6-139 |
| Գործին կից նյութերը | թիվ ԵԿԴ/0348/01/16 քրեական գործով հավելված 54 թերթից: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 16-07-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-487, 2 -54, 3-122, 4-125, 5-120, 6-139 |
| Գործին կից նյութերը | թիվ ԵԿԴ/0348/01/16 քրեական գործով հավելված 54 թերթից: |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0348/01/16
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 05-03-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 02-03-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ավագ |
| Ազգանուն | Լալայան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արսեն Ալոյան Վերացնել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Կենտրոն /` ամբաստանյալ Արսեն Աշոտի Ալոյանին /ՀՀ քր. օր. 131 հոդ. 2-րդ մասի 1-ին կետով/ անհապաղ ազատ արձակելու կամ այն մերժելու դեպքում կալանքից գրավով ազատ արձակելը թույլատրելի ճանաչելու և գրավի չափ սահմանելու պաշտպանի միջնորդությունը մերժելու մասին 20.02.2018թ. որոշումը և որոշում կայացնել Արսեն Ալոյանին կալանքից ազատելու մասին : Այն մերժելու դեպքում` կալանքից գրավով ազատ արձակելու և գրավի չափ սահմանելու մասին : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 19-03-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Այլ միջնորդություններով դատական ակտի դեմ
| Բողոքարկվող դատական ակտի ամսաթիվը | 20-02-2018 |
|---|---|
| Բողոքարկվող դատական ակտի անվանումը | Ամբաստանյալին կալանքից գրավով ազատ արձակելը թույլատրելի ճանաչելու և գրավի չափ սահմանելու պաշտպանի միջնորդությունը մերժելու մասին |
Մակագրվել է (դատարանի նախագահի կողմից)
| Ամսաթիվ | 06-03-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Չիչոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 19-03-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 22-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 22-03-2018 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Ալոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ ԵԿԴ/0348/01/16 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա. ԼԱԼԱՅԱՆԻ ԴԱՏԱԽԱԶ` Տ. ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ 2018 թվականի մարտի 22-ին Երևան քաղաքում դռնփակ դատական նիստում, ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի շահերի պաշտպան Ավագ Լալայանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական ստուգման ենթարկելով ամբաստանյալ Արսեն Աշոտի Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու միջնորդությունը քննության առնելու մասին Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազության դատախազ Ռ.Բունիաթյանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 07-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հարուցել է քրեական գործ, որը Կենտրոնի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարգսյանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 09-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ և շնորհվել թիվ 13144908 համարը։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազության դատախազ Ռ.Բունիաթյանի 2009 թվականի փետրվարի 09-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 340-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասով հարուցել է քրեական գործ, որը Կենտրոնի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանի 2009 թվականի փետրվարի 12-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ և շնորհվել թիվ 13107209 համարը։ 2009 թվականի մայիսի 16-ին Արսեն Աշոտի Ալոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2009 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արսեն Աշոտի Ալոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը: Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2009 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ` Արսեն Ալոյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետա¬խուզում։ ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտ¬րոնի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանի 2009 թվականի հունիսի 28-ի որոշմամբ թիվ 13107209 քրեական գործից մաս է անջատվել, այն առանձնացվել է առանձին վարույթում և շնորհվել 13107209/1 համարը։ 2009 թվականի օգոստոսի 09-ին թիվ 13107209/1 քրեական գործով վարույթը կասեցվել է՝ որպես մեղադրյալ Արսեն Ալոյանի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ։ 2016 թվականի նոյեմբերի 16-ին Արսեն Ալոյանը հայտնաբերվել է։ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Շահինյանի 2016 թվականի նոյեմբերի 16-ի որոշմամբ` թիվ 13107209/1 քրեական գործն ընդունել է վարույթ ու վերսկսել է գործով վա¬րույթը։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանի 2016 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ` Արսեն Աշոտի Ալոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավո¬րումը` երկու ամիս ժամկետով` կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2016 թվականի նոյեմբերի 16-ից։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 29-ին թիվ 13107209/1 քրեական գործը մեղադրական եզրակա¬ցությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ¬հանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան՝ ըստ էության քննելու համար։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Մ.Մարտիրոսյան) 2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ի որոշմամբ` Արսեն Աշոտի Ալոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017 թվականի հունվարի 13-ի որոշմամբ` նշանակվել է դատաքննության։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ` ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի պաշտպան Ավագ Լալայանի կողմից 2017 թվականի հունվարի 23-ին նախագահող դատավոր Մ.Մարտիրոսյանին ներկայացված ինքնաբացարկ հայտնելու մասին միջնրոդությունը բավարարվել ու ԵԿԴ/0348/01/16 /13107209/1/ քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արսեն Աշոտի Ալոյանի` ՀՀ քրեական 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, հայտնվել է ինքնաբացարկ: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2017 թվականի հունվարի 30-ի որոշմամբ` Արսեն Աշոտի Ալոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2017 թվականի փետրվարի 10-ի որոշմամբ այն նշանակվել է դատական քննության ու Ա.Ալոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը չի վերացվել և չի փոխվել: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշմամբ՝ մերժվել է պաշտպան Ավագ Լալայանի միջնրոդությունը` ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու մասին: Վերոնշյալ որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի շահերի պաշտպան Ավագ Լալայանը: Նյութերը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2018 թվականի մարտի 19-ին: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2018 թվականի մարտի 19-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դռնփակ դատական նիստում քննության` 2018 թվականի մարտի 22-ին: Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել: 2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով: Ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի շահերի պաշտպան Ավագ Լալայանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 20.02.2018թ. որոշումն անհիմն է, այն օրինական և հիմնավորված չէ: Դատարանն Արսեն Ալոյանի նկատմամբ կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելով` խախտել է <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթները, ուստի որոշումը ենթակա է վերացման։ Հիմնավոր կասկածի հետ կապված Դատարանը որոշման պատճառաբանական մասում նշել է ընդամենը նախապայմանները, որոնք անհրաժեշտ են, որպեսզի հիմնավորվի հիմնավոր կասկածի առկայությունը, այնինչ Դատարանը սույն գործով հիմնավոր կասկածը հիմնավոր լինելու հարցին չի անդրադարձել։ Դատարանը ստանդարտ պատճառաբանություններով մերժելով միջնորդությունը` չի անդրադարձել միջնորդության մեջ նշված հիմնավորումներին։ Կալանավորումն անփոփոխ թողնելու մասին որոշումը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածով, որտեղ անդրադարձ է կատարվում նաև խափանման միջոցներին, մասնավորապես՝ դատական քննություն նշանակելու մասին որոշման մեջ պետք է բովանդակվեն, որոշում՝ խափանման միջոցները և պատճառված վնասի ապահովման միջոցները վերացնելու, փոփոխելու կամ ընտրելու մասին։ Ինչպես երևում է այս հոդվածից, ապա առկա չէ խոսք խափանման միջոցները «անփոփոխ» թողնելու մասին։ Բացի այդ, դատարանի որոշմամբ սահմանված չէ, թե մեղադրյալն ինչ ժամկետով պետք է պահվի կալանքի տակ։ Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ դատարանում գործի քննության ընթացքում մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու առավելագույն ժամկետ չի սահմանվում, ապա Եվրոպական դատարանն այս հարցի վերաբերյալ նույնպես արտահայտել է իր դիրքորոշումը։ Եվրոպական դատարանի որոշումներից բխում է, որ կալանքի մասին որոշման մեջ որևէ հիմնավորում և ժամկետային սահմանափակում չսահմանելով` ազգային դատարանը դիմողին դրել էր անորոշության մեջ՝ կապված այդ օրվանից հետո նրա կալանքի իրավական հիմքերի և հիմնավորումների հետ։ Նման որոշումը չի կարող դիմողին տրամադրել կամայականություններից պաշտպանվելու պատշաճ հնարավորություն, որը կալանքի «օրինականության» էական տարրերից է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին հոդվածի իմաստով։ (Ստաշատիսն ընդդեմ Լիտվայի, թիվ 47679/99, 21/0372002թ. պարբ. 70) Այս պահին առկա չէ դատարանի որևէ որոշում, որը հիմք է Արսեն Ալոյանին կալանքի տակ պահելու համար, իսկ նրա կալանքի տակ պահելու ժամկետը վերջին անգամ երկարացվելու ժամկետը լրանալուց մինչ օրս, նա կալանքի տակ է պահվում ոչ օրինական հիմքերով։ Այսպիսով, Արսեն Ալոյանը կալանքի տակ պահվում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի էական խախտումներով և ենթակա է կալանքից անհապաղ ազատ արձակման։ Դատարանը, մերժելով միջնորդությունը, միջնորդության հիմնավորումները չի հերքել, մինչդեռ անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը, մարդու այլ հիմնական իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանադրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձրագույն արժեք։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով սահմանված խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը չեն կարող այնպես մեկնաբանվել և կիրառվել, որ կալանքի ժամկետը երկարացնելու մասին դատական ակտը պատճառաբանելու համար ընդամենը բավարար լինի ՀՀ քրեակւսն դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով սահմանված իրավական ձևակերպումների վկայակոչումը կամ վերարտադրումը։ Հակառակ պարագայում անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության սահմանադրական իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության դատական երաշխիքը կլինի պատրանքային, իսկ հիմնական իրավունքը փաստացի կբովանդակազրկվի։ Գրավ կիրառելու մասին միջնորդությունը ներկայացնելով` այն պատճառաբանվել էր նրանով, որ ամբաստանյալի հայրը` Աշոտ Ալոյանը որպես իր որդու պատշաճ վարքագիծի երաշխիք պատրաստ է գրավադնել իր սեփականությունը հանդիսացող Երևան քաղաքի Նորքի Այգիներ թիվ 252 տունը և անձնական ավտոմեքենան։ Տան նվազագույն շուկայական արժեքը կազմում է 150.000 ԱՄՆ դոլար, իսկ ավտոմեքենայի արժեքը` 5000 ԱՄՆ դոլար։ Նշված տունը և ավտոմեքենան հանդիսանում են ամբաստանյալի հոր և մոր միակ սեփականությունը, որոնք ժառանգությամբ, ըստ էության, փոխանցվելու են ամբաստանյալին, ուստի գույքը կորցնելու վտանգը կապահովի ամբաստանյալի պատշաճ վարքագիծը։ Դատարանը մերժելով գրավ կիրառելու մասին միջնորդությունը` ընդամենը նշել է, որ ամբաստանյալը նախկինում խուսափել է վարույթն իրականացող մարմին ներկայանալուց։ Դատարանի սույն հետևությունն անհիմն է, իսկ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի է։ Ինչ վերաբերում է խոչընդոտելու վերաբերյալ ենթադրությանը, ապա այն, եթե անգամ հիմնված լինի իրական մտավախությունների վրա, ապա արդարացված է լինում միայն նախաքննության սկզբնական փուլում, իսկ անգամ առանձնահատուկ բարդություն ներկայացնող գործերի դեպքում «խոչընդոտելու» մտավախությունը ժամանակի ընթացքում նվազում է և այլևս չի կարող հիմք հանդիսանալ շարունակական կալանքն արդարացնելու համար, առավել ևս այն դեպքում, երբ կատարվել են ստուգումներ և հարցաքննվել են վկաներ։ Ինչ վերաբերում է առաջադրված մեղադրանքի ծանրության, ապա զուտ միայն մեղադրանքի ծանրությունը չի կարող համարվել անձին կալանքի տակ պահելու հիմք: Եվրոպական դատարանը բազմաթիվ վճիռներով մեկնաբանելով Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում նշված «ազատ արձակվելը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքով» նախադասությունը, նշել է, որ մեղսագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ինքնուրույն չեն կարող հիմք հանդիսանալ անձին անազատության մեջ պահելու համար, այսինքն գրավի կիրառումը չի կարող կախվածության մեջ դրվել հանցագործության ծանրության աստիճանից։ Եվ այն դեպքերում, երբ այս կամ այն պետության օրենսդրությունն արգելում էր առանձնապես ծանր հանցագործություն կատարելու մեջ կասկածվող անձանց նկատմամբ գրավի կիրառումը, Եվրոպական դատարանն արձանագրել է Կոնվենցիայի խախտում: Տվյալ պարագայում Դատարանը հաշվի չի առել, որ իր պաշտպանյալի անձը հայտնի է, նա ունի մշտական բնակության վայր։ Արսեն Ալոյանն ազատության մեջ մնալով կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ։ Վերոգրյալի հիման վրա պաշտպան Ավագ Լալայանը միջնորդել է որոշում կայացնել՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 20.02.2018թ. որոշումը վերացնելու և Արսեն Ալոյանին կալանքից ազատ արձակելու մասին։ Այն մեժելու դեպքում, որոշում կայացնել` Արսեն Ալոյանին գրավով ազատ արձակելու և գրավի չափ սահմանելու մասին։ 3. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում` ներկայացված նյութերի հիման վրա, լսելով պաշտպանի փաստարկները, դատախազի պատասխանը, վերլուծելով գործի նյութերը, վերանայելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն. <<Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով`(…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)>>: <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` <<Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) <<գ>> անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ դրա կատարումից հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Խափանման միջոցները հարկադրանքի միջոցներ են, որոնք կիրառվում են կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ` քրեական գործով վարույթի ընթացքում նրանց ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Դատարանը, դատախազը, քննիչը կամ հետաքննության մարմինը խափանման միջոց կարող են կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող է` 1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից. 2) խոչընդոտել մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը` քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու կամ այլ ճանապարհով. 3) կատարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք. 4) խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց. 5) խոչընդոտել դատարանի դատավճռի կատարմանը: 2. Կալանավորումը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցը մեղադրյալի նկատմամբ կարող են կիրառվել միայն այնպիսի հանցագործության համար, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը մեկ տարուց ավելի է, և երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: 3. Խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս հաշվի են առնվում` 1) վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը. 2) կասկածյալի կամ մեղադրյալի անձը. 3) տարիքը և առողջական վիճակը. 4) սեռը. 5) զբաղմունքի տեսակը. 6) ընտանեկան դրությունը և խնամարկյալների առկայությունը. 7) գույքային դրությունը. 8) բնակության մշտական վայրի առկայությունը. 9) այլ էական հանգամանքներ>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 4-րդ մասը սահմանում է, որ քրեական գործով մինչդատական վարույթում մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը, հաշվի առնելով գործի առանձնակի բարդությունը, դատարանի կողմից կարող է երկարացվել մինչև 6 ամիս, իսկ բացառիկ դեպքերում, երբ անձը մեղադրվում է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն կատարելու մեջ` մինչև 12 ամիս: Նույն հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` դատարանում գործի քննության ընթացքում մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու առավելագույն ժամկետ չի սահմանվում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի համաձայն` <<Քրեական գործն իր վարույթ ընդունած դատավորը հետազոտում է գործի նյութերը և քրեական գործը վարույթ ընդունելու պահից 15 օրվա ընթացքում կայացնում հետևյալ որոշումներից մեկը` 1) դատական քննություն նշանակելու մասին. (…)>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` <<Դատական քննություն նշանակելու մասին որոշման մեջ պետք է բովանդակվեն` մեղադրյալի մասին նշում, քրեական օրենքը, որի խախտումը վերագրվում է մեղադրյալին, որոշում` խափանման միջոցները և պատճառված վնասի ապահովման միջոցները վերացնելու, փոխելու կամ ընտրելու մասին, որոշումներ` դատավարության մասնակիցների հարուցած միջնորդությունների, բացարկների և այլ հայտարարությունների առթիվ, որոշում` դատարանի կազմի մասին, որոշում` մեղադրյալի ընտրած կամ վերջինիս համար նշանակված անձին որպես պաշտպան թույլատրելու մասին, դատական նիստին կանչման ենթակա անձանց ցանկը, տեղեկություններ` դատական քննության տեղի և ժամանակի մասին, որոշում` սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքում դռնփակ դատական քննություն անցկացնելու մասին, որոշում` դատավարության մասնակիցների նկատմամբ պաշտպանության միջոցներ կիրառելու մասին: (…)>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածի համաձայն` <<Որոշումներ կայացնելու հետ միաժամանակ, բացի գործն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին որոշումից, դատարանը պարտավոր է քննել մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցներ ընտրելու կամ չընտրելու և դրա տեսակի հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը` խափանման միջոցն ընտրված լինելու դեպքում>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Գրավը ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործության համար մեղադրվողին կալանքից ազատելու համար դրամի, արժեթղթերի, այլ արժեքների ձևով դատարանի դեպոզիտ մեկ կամ մի քանի անձանց կատարած ներդրումն է` քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ մեղադրյալի գտնվելն ապահովելու նպատակով: Դատարանի թույլտվությամբ որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույքը: 2. Դատարանը, համապատասխան շարժառիթները շարադրելով, իրավունք ունի մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելը ճանաչել անթույլատրելի առանձին դեպքերում, մասնավորապես, եթե հայտնի չէ մեղադրյալի անձը, նա չունի մշտական բնակության վայր կամ փորձել է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից (…)>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի համաձայն` <<Անհրաժեշտության դեպքում քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից խափանման միջոցը կարող է փոխվել>>: <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` <<Սույն հոդվածի 1-ին կետի <<գ>> ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն, և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով>>: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Աղասի Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի ԵԿԴ/0633/06/09 որոշմամբ իրավական դիքրորոշում է արտահայտել այն մասին, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի սահմանվում, որ դատարանը պարտավոր է յուրաքանչյուր կալանավորվածի տրամադրել որոշակի երաշխիքներով ազատ արձակվելու հնարավորություն. դատարանը միայն պարտավոր է քննարկել և լուծել այն հարցը, թե արդյոք հնարավոր է անձին ազատ արձակել այդ թվում` որոշակի այլընտրանքային երաշխիք ստանալով: Ուստի Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի հիման վրա անձին երաշխիքով ազատ արձակելն առանձին դեպքերում կարող է ճանաչվել անթույլատրելի, երբ կոնկրետ փաստերով հիմնավորվում է, որ այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում (տես, օրիրնակ` Ալեքսանդր Մակարովն ընդդեմ Ռուսաստանի գործով վճռի (Aleksandr Makarov v. Russia, 2009թ. մարտի 12, գանգատ թիվ 15247/07) 138-139 կետերը Մամեդովան ընդդեմ Ռուսաստանի գործով վճռի (Mamedova v. Russia, 20062. հունիսի 1,գանգատ թիվ 7064/05) 75-77 կետերը, Սուլաոջան ընդդեմ Էստոնիայի գործով վճռի (Sulaoja v. Estonia, 2005թ. փետրվարի 15, գանգատ թիվ 55939/00) 64 կետը): ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԱՎԴ/0022/06/08 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<(…) Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի արգելվում չնշված առանձին դեպքերում անձին երաշխիքով ազատ արձակելը ճանաչել անթույլատրելի, մասնավորապես, երբ առկա է անձի կողմից թաքնվելու կամ գործով ճշմարտությունը բացահայտելու ընթացքին միջամտելու վտանգ, կամ երբ դա անհարժեշտ է հանցագործությունը կանխելու կամ հասարակական կարգի պահպանությունն իրականացնելու համար: Այդ առումով Եվրոպական կոնվենցիային չի հակասում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասի այն դրույթը, որ դատարանը, համապատասխան շարժառիթները շարադրելով, իրավունք ունի մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելը առանձին դեպքերում ճանաչել անթույլատրելի: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասում օրենսդիրն օգտագործել է <<մասնավորապես>> բառը, որն արտահայտում է կալանքով գրավից ազատելու կոնկրետ դրսևորումների հատուկ ամրագրման և ոչ թե կալանքով գրավից ազատելու իրավական հիմքերի սպառիչ թվարկման նշանակություն: Մեղադրյալի անձը հայտնի չլինելը, մշտական բնակության վայր չունենալը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու փորձը կալանքից գրավով ազատելու կոնկրետ դրսևորումներ են, որոնք թվարկված են ոչ սպառիչ: Ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գրավի կիրառման անթույլատրելիության հարցը պետք է քննարկվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համատեքստում, որտեղ նշված են խափանման միջոց կիրառելու այլ հիմքեր, այդ թվում նաև մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքը>>: Կալանքը գրավով փոխարինելու հարցը լուծելիս անձին մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը պատշաճ գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտության հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Սամվել Մարգարյանի գործով 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) գրավի թույլատրելիության հարցի լուծման ժամանակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով սահմանված՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը գնահատելիս դատարանը պետք է գործով ներկայացված տվյալների հիման վրա պարզի մեղադրյալին վերագրվող հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, իսկ հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: Այլ խոսքով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման հավանականությունը գնահատելիս և, հետևաբար, դրա հիման վրա մեղադրյալի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը բնութագրող այլ հանգամանքները: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ հանգամանքներն էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի անձի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար: Ուստի, առանց դրանք գործի նյութերից բխող մյուս տվյալների հետ համադրված վերլուծության և գնահատման ենթարկելու հնարավոր չէ հիմնավորված ենթադրություն անել մեղադրյալի հետագա վարքագծի վերաբերյալ, հետևաբար հնարավոր չէ նաև օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում կայացնել անձի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ (…)>>: Դ.Վարդանյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ. <<(...) մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելու հարցը քննարկելիս դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե մեղադրյալի նկատմամբ ինչ հիմքով է կալանավորումը կիրառվել որպես խափանման միջոց, և արդյոք տվյալ դեպքում գրավը՝ որպես կալանավորման այլընտրանք, կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ տվյալ հիմքի չեզոքացման համար: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ Եվրոպական դատարանը մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տես Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 15), վտանգը, որ մեղադրյալն ազատ արձակվելու դեպքում կխոչընդոտի արդարադատության իրականացմանը (տես Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, ¢ 14) կամ կկատարի նոր հանցանքներ (տես Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տես Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, ¢ 51): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում ըստ էության նախատեսված են նշված հիմքերը, որոնցից յուրաքանչյուրի առկայությունը կալանավորման պայմանների հետ միասին ինքնին հիմք է անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու համար: Միևնույն ժամանակ, <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված իրավանորմի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս իրավասու դատարանները լիազորված են քննարկել դատաքննությանը մեղադրյալի ներկայանալը երաշխավորող այլընտրանքային միջոցների կիրառման հնարավորությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա այդպիսի միջոց է գրավը: Նշված նորմը, մասնավորապես, ամրագրում է, որ <<Գրավը (…) հանցագործության համար մեղադրվողին կալանքից ազատելու համար դրամի, արժեթղթերի, այլ արժեքների ձևով դատարանի դեպոզիտ մեկ կամ մի քանի անձանց կատարած ներդրումն է՝ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ մեղադրյալի գտնվելն ապահովելու նպատակով>>: Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գրավը քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից մեղադրյալի թաքնվելու վտանգը չեզոքացնելու երաշխիք է, և համապատասխան հիմքերի առկայության դեպքում իրավասու դատարանի կողմից կարող է կիրառվել վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ մեղադրյալի գտնվելն ապահովելու նպատակով>>: (տե՛ս Դավիթ Վարդանյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0056/06/14 որոշման 16-րդ կետը): Առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով պաշտպանի միջնորդությունը` ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու մասին, ուսումնասիրելով գործի նյութերը, այն մերժել է` որոշման մեջ արձանագրելով հետևյալը. <<(…) Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, քննության առնելով Արսեն Աշոտի Ալոյանի նկատմամբ կալանավորման հարցը կրկնակի քննարկելու վերաբերյալ քննիչի միջնորդությունը, բավարարել է այն՝ հաշվի առնե¬լով, որ նա թաքնվել և խուսափել է վարույթն իրականացնող մարմնից, դեռևս 2009 թվականից գտնվել է հետախուզման մեջ, հայտնաբերվել իր կամքից անկախ հանգամանքներում, նրան մեղսագրվում է ծանր հանցանքի կատարում, որի համար օրենքը պատիժ է նախատեսում բացառապես ազատազրկման ձևով՝ չորսից ութ տարի ժամկետով։ Դատարանը փաստել է, որ բարձր է ռիսկայնաթյունն առ այն, որ նա ազատության մեջ հայտնվելով կշարունակի թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից և խուսափել հնա¬րավոր քրեական պատասխանատվությունից, այսինքն՝ առկա են ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով նախատեսված նրան կալանավորելու վերոնշյալ հիմքերը։ Դատարանը նաև գտել է, որ մեղադրյալ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ գրավի թույլա¬տրելիության հարցը որոշելիս կիրառելի են Ա.Ավետիսյանի վերաբերյալ 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի ԱՎԴ/0022/06/08 գործով Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումը, համաձայն որի՝ անձին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության հիմնավորումն ինքնին կարող է դրվել գրավի կիրառումը մերժելու պատճառաբանության հիմքում, ու գրավի միջնորդությունը մերժելու և անձի կալանավորման մասին որոշումները կարող են հիմնավորվել նույնական փաստարկումներով, այլ կերպ՝ գրավը մերժելու համար լրացուցիչ փաստարկում չներկայացնելն ինքնին ոչ իրավաչափ չէ։ Դատարանը, քննության առնելով միջնորդությունը, հաշվի առնելով ամբաստանյալի ու մեղադրողի կարծիքները և վերստին ստուգման ենթարկելով ամբաստանյալի կալանա¬վորման հիմքերը, հաշվի առնելով նրան վերագրվող արարքի բնույթը, վտանգավորության բարձր աստիճանը և նրա անձը բնութագրող տվյալները, գտնում է, որ ամբաստանյալին կալանքի տակ պահելու համար առկա են ու շարունակում են գոյություն ունենալ գործի նյու¬թերից բխող փաստական տվյալներով հիմնավորված շարժառիթներն ու հիմքերը։ Այսինքն, հաշվի առնելով վերոգրյալները, ելնելով քրեական գործի նյութերից և դրանց հիման վրա ձևավորված համոզմունքից, դատարանը հանգում է հետևության, որ առկա են ու շարունակում են գոյություն ունենալ համապատասխան և բավարար հիմքեր, որոնք ողջա¬մտորեն հնարավորություն են տալիս ենթադրելու, որ ազատ արձակվելու դեպքում, այդ թվում՝ գրավի կիրառմամբ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, ամբաստանյալը կարող է խոչըն¬դոտել գործի քննությանը, խուսափել հնարավոր քրեական պատասխանատվությունից և պատժից։ Դատարանը նաև հաշվի է առնում, որ ամբաստանյալը, շուրջ 7 տարի գտնվել է հետախուզման մեջ և թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից։ Միաժամանակ, հաշվի առնելով վերոգրյալներն ու ամբաստանյալի անձը, դատարա¬նը գտնում է, որ վերը նշված հիմնավորումների և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին ակնկալվող պատժի խստությունը նույնպես հնարավորություն է տալիս ող¬ջամտորեն կարծելու, որ մեծ է հավանականությունն ու վտանգը, որ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում ամբաստանյալը քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու մի¬ջոցով կխոչընդոտի քննությանը, որպիսի պատճառաբանությունը հիմնված է քրեական գոր¬ծի փաստական հանգամանքներից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա։ (...) Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ առկա հիմնավորումներն ու կալանավորման հիմքերը շարունակում են արդարացնել Ա.Ալոյանին անազատության մեջ պահելու անհրա¬ժեշտությունը։ Միաժամանակ, փաստելով, որ «Դատական քննության նշանակելու մասին» 10.02.2017թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհա¬նուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով մեղադրյալ Ա.Ալո¬յանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հիմնավորվածության հարցը, գտել է, որ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելիս հաշվի առնված շարժառիթները և հիմքերը շարունակում են առկա լինել, դրանք հիմնված են գործի նյութերից (փաստական հանգա¬մանքներից) բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, այսինքն՝ հիմնավորված են, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևա¬բար՝ կիրառված խափանման միջոցը պետք է թողնվի նույնը, որոշել է մեղադրյալ Ա.Ալոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը չվերացնել և չփոխել, դատարանը հանգում է եզ¬րակացության, որ վերագրյալներից հետևում է, որ պաշտպանի միջնորդությունն անհիմն է և պետք է մերժվի։ Դատարանը նաև գտնում է, որ ամբաստանյալին կալանքի տակ պահելով հաստատ¬վում է հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդա¬րացի հավասարակշռություն, ինչը բխում է ամբաստանյալի՝ ազատությունից զրվելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջա¬միտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: (...)>>: Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթները, հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալին շարունակական կալանքի տակ պահելու հիմքերն առկա են, դատարանի կողմից կայացվել են համապատասխան որոշումներ, հանգել է ճիշտ հետևության` մերժելով ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու մասին պաշտպանի միջնորդությունը: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատաքննության այս փուլում ամբաստանյալին կալանքի տակ պահելու հիմքերը շարունակում են առկա լինել, որը հաստատվել էր Առաջին ատյանի դատարանի սույն գործը դատական քննության նշանակելու մասին 13.01.2017թ. և 10.02.2017թ. որոշումներով: Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությանն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածով, որտեղ անդրադարձ է կատարվում նաև խափանման միջոցներին և առկա չէ խոսք խափանման միջոցները «անփոփոխ» թողնելու մասին, ապա վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 291-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական գործն ընդունել է վարույթ, այնուհետև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի համաձայն` 10.02.2017թ. քրեական գործը դատական քննության նշանակելու որոշմամբ անդրադարձել է խափանման միջոցի հարցին, Արսեն Ալոյանի նկատմամբ կիրառված կալանավորում խափանման միջոցը չի վերացրել և չի փոփոխել: Այս կապակցությամբ հիմնավոր չեն վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն առ այն, որ Արսեն Ալոյանը կալանքի տակ պահվում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի էական խախտումներով և ենթակա է կալանքից անհապաղ ազատ արձակման։ Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով Արսեն Ալոյանին վերագրվող հանցագործության բնույթը և հասարակական վտանգավորության աստիճանը, գործի կոնկրետ հանգամանքները` այն, որ ամբաստանյալն արդեն իսկ թաքնվել է քննությունից` գտնվելով հետախուզման մեջ, հանգում է հետևության, որ մեծ է վերջինիս կողմից կրկին փախուստի դիմելու` այդպիսով վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունը: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու հարցում ևս հանգել է ճիշտ եզրակացության, նկատի ունենալով, որ գործի հանգամանքներից ելնելով, այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել ամբաստանյալի ոչ իրավաչափ վարքագիծը՝ նրան ազատ արձակելու դեպքում: Վերաքննիչ դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-138-րդ, 143-րդ հոդվածների դրույթները, ղեկավարվելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով, ինչպես նաև Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում ամրագրված դրույթներով, գրավի կիրառման անթույլատրության հարցը քննարկելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համատեքստում, գտնում է, որ Արսեն Ալոյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի համարելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը հիմնավորված է: Վերոշարադրյալ հիմքերով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը որոշումը կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին համապատասխան, այն չի հակասում <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի դրույթներին, իսկ վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ որոշումը բեկանելու համար: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Արսեն Ալոյանի շահերի պաշտպան Ավագ Լալայանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 20-ի որոշումը` ամբաստանյալ Արսեն Աշոտի Ալոյանին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու կամ կալանքից գրավով ազատելը թույլատրելի ճանաչելու միջնորդությունը քննության առնելու մասին, թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.Դ. ՉԻՉՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 22-03-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 17-05-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 52 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 17-05-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 52 |
| Ուր | Երևան քաղաքի դատարան |
| Գրության համարը | Ե-16294/18 |