Գործ
ԵԿԴ/0345/01/16

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


,,20,, ապրիլի 2017թ. ք.Երևան

ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/


Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի

Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի

Մասնակցությամբ՝

Մեղադրող Ա. Սիմոնյանի

Հանրային պաշտպան Մ. Ալավերդյանի




դռնբաց դատական նիստերում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`

Արամ Աշոտի Աբգարյանի` ծնված 22.08.1985թ.-ին,
ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն
կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս
երեխա, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնավող` ք.Երևան,
Կ.Ուլնեցու 1-ին նրբանցք 1-ին բ շենքի 37-րդ բնակարանում,
մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
որպես խափանման միջոց է ընտրված չհեռանալու մասին
ստորագրությունը։

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

Ըստ դատարան ստացված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության՝

«Արամ Աշոտի Աբգարյանը մեղադրվում է այն հանցավոր արարքի համար, որ նա օգտագործել է ակնհայտ կեղծ փատաթուղթ։

Այսպես.

Արամ Աշոտի Աբգարյանը հանդիսանալով «Արմենտել» ՓԲ ընկերության կողմից լիազորված անձ, 2015 թվականի հունվարի 26-ին «Գենադի Դավթյան» ԱՁ-ի տնօրեն Գենադի Դավթյանի հետ կնքել է բաժանորդային պայմանագիր, այնուհետև, առանց Գ.Դավթյանի համաձայնության, իրավունք վերապահող պաշտոնական այլ փաստաթուղթ հանդիսացող հիշյալ բաժանորդային պայմանագրը կեղծել է՝ դրանում ավելացնելով տարբեր թվային գրառումներ, մասնավորապես՝ «Սիմկաներ» և նշված ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթն օգտագործելով՝ ստացել է հեռախոսահամարները»։

Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից 24.10.2016թ-ին հարուցվել է քրեական գործ։

10.11.2016թ-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից Արամ Աշոտի Աբգարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։

Վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։

15.12.2016թ-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից կայացվել է որոշում` Արամ Աշոտի Աբգարյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու մասին և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։

Քրեական գործը ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել և մուտքագրվել 28.12.2016թ.-ին։

2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում, դատարանում, ամբաստանյալ Արամ Աշոտի Աբգարյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2012-2016թթ.-ի ընթացքում աշխատել է «Արմենտել» ՓԲԸ-ում՝ որպես վաճառքի ավագ մասնագետ։ Գործառույթներից ելնելով՝ աշխատել է շուրջ 1700 իրավաբանական անձ հանդիսացող ընկերությունների հետ, սպասարկել է ամբողջ Կոտայքի մարզը։ Աշխատանքային գործունեության ընթացքում ծանոթացել է «Գ.Դավթյան» ԱՁ-ի աշխատակից Տ.Օհանյանի հետ և վերջինիս առաջարկել է «Արմենտել» ՓԲԸ-ի ծառայությունները, որի արդյունքում ընկերությունը համաձայնել է ձեռք բերել ՍԻՄ /հետվճարային/ քարտեր՝ թվով 4-6 հատ։ Ելնելով այն հանգամանքից, որ այդ ժամանակ ինքը պետք է ցուցանիշ ապահովեր, ուստի առաջարկել է Տ.Օհանյանին որպես նվեր տրամադրել «ԻԶԻ» /կանխավճարային/ քարտեր, որոնց համար վերջինս որևէ վճարում չէր կատարելու, պարզապես այդ քարտերը պետք էր բաժանել ընկերության աշխատակիցներին՝ օգտագործելու նպատակով։ Տ.Օհանյանը համաձայնվել է տվյալ առաջարկի հետ, որից հետո ընկերությանը ինքը տվել է 2 պայմանագիր, որոնք եղել են՝ «ՍԻՄ» քարտերի և «ԻԶԻ» քարտերի վերաբերյալ։ Պայմանագրերը տվել է անձամբ Տ.Օհանյանին, վերջինս փոխանցել է տնօրեն Գ.Դավթյանին, ով ստորագրել և կնքել է դրանք, որից հետո ետ է վերադարձրել։ Պայմանագիրը կնքելուց հետո անմիջապես «ՍԻՄ» քարտերը տվել է Տ.Օհանյանին, քանի որ «ՍԻՄ» քարտը լրացնելուց հետո այն ակտիվանում է և բաժանորդավճար է գրանցվում։ «ԻԶԻ» քարտերն ակտիվանում են մոտ մեկ շաբաթ հետո, ուստի դրանք թողել է իր մոտ, որից հետո չի հասցրել փոխանցել Տ.Օհանյանին։ Մոտ 1-2 ամիս անց գնացել է «Գ.Դավթյան» ԱՁ և տեղեկացել, որ այն լուծարվել է, փորձել է զանգահարել Տ.Օհանյանին, սակայն նրա հեռախոսահամարը եղել է անջատված։ Քանի որ չի կարողացել կապ հաստատել վերջինիս հետ, քարտերը մնացել են իր մոտ։ Որոշակի մոտիվացիաներից, մասնավորապես, պարգևատրումներից չզրկվելու համար, տվյալ համարները տվել է այլ անձանց, որպեսզի վերջիններս օգտագործեն, քանի որ դրանցից առաջացած եկամուտը պետք է փոխանցվեր «Արմենտել» ՓԲԸ-ի հաշվին։ Տվյալ հեռախոսաքարտերը որևէ ֆինանսական խնդիր չէին կարող առաջացնել, քանի որ եղել են կանխավճարային։
Հավելել է, որ Գ.Դավթյանին անձամբ չի տեսել, պայմանագրերը լրացված վիճակում հանձնել է Տ.Օհանյանին։ Ավելին, պայմանագրերը կնքել և ստորագրել է Գ.Դավթյանը։ «ԻԶԻ» քարտերը ձեռք էր բերել ինքը՝ իր իսկ կողմից վճարած գումարով։
Հետագայում, «Արմենտել» ՓԲԸ-ի ղեկավարության կողմից տեղեկանալով, որ «ԻԶԻ» քարտերի հետ առկա են որոշակի խնդիրներ՝ դրանցով իրականացվող խարդախությունների առումով, փորձել է անմիջապես կապ հաստատել Տ.Օհանյանի հետ, որից հետո նրան ասել է, որ պետք է անջատել տվյալ հեռախոսահամարները՝ խնդրի առջև չկանգնելու նպատակով։ Իր մտաբերմամբ՝ «Գ.Դավթյան» ԱՁ-ի հետ կնքել է 2 կամ 3 պայմանագիր։ Քրեական գործի նյութերում առկա թիվ 009 պայմանագիրը հանդիսանում է կանխավճարային պայմանագիր, իսկ իր նրանց միջև կնքված հետվճարային պայմանագիրը քրեական գործում առկա չէ։ «Գ.Դավթյան» ԱՁ-ի հետ կնքված 2-3 պայմանագրերը եղել են առանձին պայմանագրեր, որոնք կնքվել և ստորագրվել է Գ.Դավթյանի կողմից և ինքը որևէ մեկի փոխարեն երբևէ չի ստորագրել։


/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Վկա Տիգրան Օհանյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատել է «Գ.Դավթյան» ԱՁ-ում։
Իր գործունեության ընթացքում զանգահարել է մի տղամարդ և ներկայացել է որպես «Արմենտել» ՓԲԸ-ի աշխատակից՝ Ա.Աբգարյան անվամբ։ Վերջինս առաջարկել է սակագնային պլանով ձեռք բերել բջջային հեռախոսահամարների փաթեթ։ Այդ ամենի վերաբերյալ տեղեկացրել է ԱՁ տնօրեն Գ.Դավթյանին և վերջինս տվել է իր համաձայնությունը։ Հանդիպել է «Արմենտել» ՓԲԸ-ի աշխատակից Ա.Աբգարյանին, նա իրեն է փոխանցել դատարակ սյունակներով բաժանորդային պայմանագրի ձև։ Այնուհետև, Ա.Աբգարյանին է ներկայացրել թվով 4 հեռախոսահամարներ՝ փաթեթում ընդգրկելու համար։ Հետագայում պարզվել է, որ կազմակերպության անվամբ գրանցված են եղել ոչ թե 4, այլ՝ 20-ից ավելի անծանոթ համարներ։
Վկան հավելել է, որ պայմանագիրը ստորագրել է ԱՁ տնօրեն Գ.Դավթյանը՝ իրենց կողմից ներկայացված համարների տակ։ Նախապես Ա.Աբգարյանին է ներկայացրել թվով 4 հեռախոսահամարներ, միաժամանակ վերջինիս հարցրել է, կարող են արդյոք ձեռք բերել այլ համարներ։ Մի քանի օր անց ևս երկու հեռախոսահամար են վերցրել, սակայն, նոր պայմանագիր չի կնքվել։ Ընդհանուր հեռախոսահամարների թիվը կազմել է 6-ը, իրենք տվել են 6 համարի համաձայնություն։ 2 հեռախոսահամարները ստանալու դիմաց որևէ վճարում չի կատարվել։ Հետագայում Ա.Աբգարյանն իրեն ասել է, որ «Արմենտել» ՓԲԸ-ի կողմից որպես նվեր պետք է տրամադրվեին հեռախոսահամարներ, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով այդ համարներն իրենց չի հասել, ուստի խնդրել է Գ.Դավթյանին տեղեկացնել, որպեսզի այն համարները, որոնք իրենց չեն պատկանում, հանել պայմանագրից։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Վկա Գենադի Դավթյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսացել է Գ.Դավթյան ԱՁ-ի տնօրենը։
ԱՁ-ի գործունեության ընթացքում աշխատակից Տ.Օհանյանը զանգահարել է իրեն և ասել, որ «Արմենտել» ՓԲԸ-ի աշխատակից Ա.Աբգարյանն առաջարկել է մատչելի սակագնային պլանով հեռախոսահամարներ ձեռք բերել։ Համաձայնվել է և Տ.Օհանյանի միջոցով պայմանագիր է կնքել Ա.Աբգարյանի հետ՝ թվով 4-6 հեռախոսահամարների համար։ Հետագայում Տ.Օհանյանն ասել է իրեն, որ «Արմենտել» ՓԲԸ-ի աշխատակից Աբգարյանը զանգահարել է նրան և ասել է, որ «Արմենտել» ՓԲԸ-ն նրանց համար նախապատրաստել է նվեր հեռախոսահամարներ, սակայն, դրանք չօգտագործելու դեպքում խորհուրդ է տվել ապաակտիվացնել ընկերության անվամբ գրանցված պայմանագրից։ Նախաքննական մարմնից տեղեկացել է, որ պայմանագրում, բացի իր համարներից, առկա են նաև այլ՝ թվով 30 հեռախոսահամարներ։ Երբ գտնվել է քննիչի մոտ, իրեն է զանգահարել Տ.Օհանյանը և հայտնել, որ «Արմենտել» ՓԲԸ-ի աշխատակիցը կրկին զանգահարել և խորհուրդ է տվել պայմանագրից հանել իրենց չպատկանող համարները։
Հավելել է, որ պայմանագիրը ստորագրելու պահին առկա են եղել ինչպես իր անձնական, այնպես էլ՝ Տ.Օհանյանի հեռախոսահամարները։
Հավաստիացրել է, որ երբևէ դատարակ բլանկի տակ ինքը չէր ստորագրի։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Վկա Կորյուն Ալեքսանյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է «Սան Ֆուդ» ՍՊԸ-ում որպես՝ վաճառքի տնօրեն։ Աշխատանքային գործունեության ընթացքում ծանոթացել է «Արմենտել» ՓԲԸ-ի աշխատակից Ա.Աբգարյանի հետ։ 2014-2015թ-ի ընթացքում ընկերությունը Ա.Աբգարյանի հետ մի քանի անգամ կնքել է բաժանորդային պայմանագրեր և ստացել է հեռախոսահաքարտեր։ Վերջին պայմանագիրը կնքելուց հետո իրեն է զանգահարել Ա.Աբգարյանը և խնդրել է ցուցանիշ ապահովելու համար օգնել նրան, գնել մեծ քանակի հեռախոսաքարտեր, ինչին համաձայնվել է։ Դրանից հետո Ա.Աբգարյանի կնքել է պայմանագիր և ստացել է հեռախոսաքարտեր։ Պայմանագիրը կնքելուց հետո Ա.Աբգարյանը չի խնդրել իրեն ավելացնել կամ փոփոխել հեռախոսաքարտերը։ Քանի որ ստացած հեռախոսաքարտերն իրեն հարկավոր չեն եղել, դեն է նետել դրանք։

Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`

«... Իր մտաբերմամբ՝ վերջին անգամ Ա.Աբգարյանի հետ պայմանագիր է կնքվել 2015թ.-ի սկզբերին, դրանից հետո նա դուրս է եկել աշխատանքից։ Չի կարող ասել, թե որ բջջային հեռախոսահամարների համար է պայմանագիր կնքվել, սակայն վերցրել են բավականին շատ հեռախոսահամարներ։ Տնօրեն Արսենը տեղյակ է, թե որ բջջային համարների համար են կնքել պայմանագիր։
Մտաբերում է, որ Արամը զանգահարել է իրեն և ասել, որ նա պետք է պլան կատարի և հեռախոսահամար վաճառի՝ կանխավճարային տարբերակով, սակայն չի կարողանում այդ պլանը կատարել։ Խնդրել է իրեն, որպեսզի իրենց ընկերության հետ կնքի բաժանորդային պայմանագիր՝ պլանը կատարելու նպատակով, ինչին ինքը համաձայնվել է։ Քանի որ իր մոտ է եղել նախկինում տնօրենի կողմից վաղուց ստորագրված և կնիքված պայմանագրի օրինակներ, ինքը կնքել է պայմանագիր։ Չի հիշում, թե քանի հեռախոսահամարի համար է պայմանագիրը կնքվել, սակայն հիշում է, որ դրանք սկսվել են 043 կոդով։ Ընկերության տնօրենը տեղյակ չի եղել, որ ինքը կնքել է այդ պայմանագրերը, քանի որ այդ ամենով զբաղվում է միայն ինքը՝ տնօրենի գիտությամբ, իսկ Արսենը տեղյակ է եղել այնքանով, որ ինքն է առաջարկել ստորագրել մի քանի պայմանագրի դատարակ օրինակներ՝ «Արմենտել» ՓԲԸ-ի հետ կնքելու համար»։

Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան պնդել է, որ դատարակ բլանկները տվել է տնօրենին, որոնք նա ստորագրել և կնքել է։ Այնուհետև, այդ բլանկները լրացրել է Ա.Աբգարյանի հետ։ Պնդել է, որ նրան դատարակ բլանկ երբևէ չի տվել։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել են՝

30.11.2016թ.-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում որպես վկա հարցաքննված Լուսինե Աբգարյանի ցուցմունքն այն մասին, որ՝

«1997 թվականից աշխատում է «Արմենտել» ՓԲ ընկերությունում՝ որպես Կոմերցիոն տնօրինության հայտերի ընդունման և ձևակերպման մասնագետ։ Պարտականությունների մեջ է մտնում՝ պայմանագրերի լրացումը և ձևակերպումը, ինչպես նաև՝ վաճառքի մասնագետների կողմից ստացված պայմանագրերի անցկացումը ծրագիր։ Մասնավորապես, վաճառքի մասնագետները կնքում են պայմանագրեր տարբեր իրավաբանական անձանց հետ, դուրս են գրում սիմկաներ, որոնց հիման վրա ինքը կատարում է հեռախոսահամարների միացում և պայմանագրերում լրացնում է սիմկայի դիմաց նախատեսված հեռախոսահամարը։
Ճանաչում եմ Արամ Աբգարյանին, վերջինս հանդիսացել է իր գործընկերը, նա եղել է վաճառքի մասնագետ, սակայն արդեն մոտ 5-6 ամիս է չի աշխատում այլևս «Արմենտել» ՓԲ ընկերությունում։ Սիմկաները որպես կանոն լրացվում են վաճառքի մասնագետների կողմից, իսկ հեռախոսահամարները լրացվում են իր կողմից՝ հիմք ընդունելով արդեն լրացված սիմկաները։ Այսինքն, նշված պայմանագրում սիմկաները լրացվել են կոնկրետ նշված դեպքով Արամի կողմից, իսկ հեռախոսահամարները՝ իր կողմից։ Հնարավոր չէ, որ վաճառքի մասնագետը նրա կնքած պայմանագրում լրացված սիմկաներից որևէ տեղեկություն չունենա։ Եթե վաճառքի մասնագետը բերում է այդ պայմանագրերը և դրանցում առկա սիմկաները հանձնում իրենց մասնաճյուղեր և նշում կատարում նրա կողմից կնքված սիմկաների քանակի մասին, ապա հնարավոր չէ, որ նա տեղյակ չլինի դրանց մասին։ Իր կողմից դուրս գրված հեռախոսահամարները իրացվում են վաճառքի մասնագետի կողմից, իսկ թե ում կողմից, ինքը այդ մասին տեղեկություն չունի։ Հնարավոր չէ, որ վաճառքի մասնագետը մասնաճյուղ տանի կնքված պայմանագիր, սակայն տեղյակ չլինի լրացված սիմկաների մասին։ Երբևէ Ա.Աբգարյանի կողմից կնքված և դուրս գրված սիմկաներով տրամադրված հեռախոսահամարաներով խնդիրներ չեն առաջացել, որոնք լուծված լինեն ներքին կարգով։ Ընկերությունում կա ներքին պայմանավորվածաություն, որ վաճառքի մասնագետները պետք է ապահովեն առավելագույն արդյունք, բացի այդ, լավ արդյունքների դեպքում ստանում են նաև խրախուսանքներ»։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատաձեռագրաբանական փորձաքննության թիվ 2890-16 երզակացությունը, համաձայն որի՝

«1/ Փորձաքննությանը ներկայացված 26.01.2015թ. ամսաթվով թիվ 009 պատվեր դիմումի՝ «բաժանորդ» տողերում «Գ.Դավթյան» և «Դավթյան» ձեռագիր գրառումների դիմաց եղած ստորագրությունները կատարված են Գենադի Յուրիկի Դավթյանի կողմից։

2/ Ներկայացված 26.01.2015թ ամսաթվով թիվ 009 պատվեր դիմումի «բաժանորդ» տողերում եղած «Գ.Դավթյան» և «Դավթյան» ձեռագիր գրառումները հավանաբար կատարված չեն Գենադի Յուրիկի Դավթյանի, այլ կատարված են մեկ ուրիշ անձի կողմից։

3/ Ներկայացված 26.01.2015թ ամսաթվով թիվ 009 և 17.02.2015թ. ամսաթվով թիվ 008 պատվեր դրմումների տառային ձեռագիր գրառումները կատարված են միևնույն անձի կողմից։

4/ Ներկայացված 26.01.2015թ ամսաթվով թիվ 009 և 17.02.2015թ. ամսաթվով թիվ 008 պատվեր դիմումների առաջին էջի «Հեռախոսահամար» տողի և մյուս էջերի աջ կողմի սյունակների թվային ձեռագիր գրառումները կատարված են միևնույն անձի կողմից։

5/ Ներկայացված 26.01.2015թ ամսաթվով թիվ 009 և 17.02.2015թ. ամսաթվով թիվ 008 պատվեր դիմումների /բացի առաջին էջի «Հեռախոսահամար» տողի թվային ձեռագիր գրառումներից/ առաջին էջի մնացած և մյուս էջերի ձախ կողմի սյունակների թվային ձեռագիր գրառումները կատարված են միևնույն անձի կողմից»։

/տես՝ գ.թ. 102-109 դատական նիստի արձանագրությունը/

Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «Գենադի Դավթյան» ԱՁ-ի հետ կնքված թիվ 009 բաժանորդային պայմանագրի պատճենը, համաձայն որի՝ «Արամ Աշոտի Աբգարյանը 26.01.2015 թվականին «Գենադի Դավթյան» ԱՁ-ի հետ կնքել է թիվ 009 բաժանորդային պայամանագիրը, որտեղ լրացված են թվով 36 թվային գրառումներով «Սիմկաներ» և որոնց հիման վրա «Արմենտել» ՓԲ ընկերության աշխատակցուհի Լուսինե Աբգարյանը դուրս է գրել համապատասխան խոսելաքարտեր»։

/տես՝ գ.թ. 53-56, 121 դատական նիստի արձանագրությունը/

Այլ փաստաթղթի կարգով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 17.02.2015 թվականին «Սան ֆուդ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Արսեն Խաչատրյանի հետ կնքված թիվ 008 բաժանորդային պայմանագրի բնօրինակը։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/

Բացի այդ, դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել է նաև Արամ Աբգարյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Ինչպես արդեն նշվեց, նախաքննական մարմինն Արամ Աբգարյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։

Հիշյալ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում փաստաթղթեր, դրոշմներ, կնիքներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային միջոցների հաշվառման համարանիշներ կեղծելու, իրացնելու կամ օգտագործելու համար։

Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մաս սահմանում է, որ այդ հանցակազմի բնորոշումը դա՝

«Իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ կեղծել [ը] ն է՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնել [ը] ն է կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային միջոցների հաշվառման համարանիշներ պատրաստելը կամ իրացնել [ը] ն է, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործել [ը] ն է…»՝

Ըստ քրեական իրավունքի տեսության և իրավակիրառ պրակտիկայի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանցագործության առարկան` իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող պաշտոնական փաստաթուղթը, դրոշմը, կնիքը, ձևաթուղթը, տրանսպորտային միջոցի պետհամարանիշը։

Տվյալ դեպքում՝ որպես պաշտոնական փաստաթուղթ պետք է համարել պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնինների, դրանց հիմնարկությունների, ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների կողմից տրվող այն վավերացված տեղեկատվությունը, որը գտնվում է նյութական կրիչների վրա և հավաստում է իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստեր կամ իրադարձություններ։

Փաստաթղթերի, դրոշմների և մյուս առարկաների կեղծումը կարող է իրականացվել երկու ձևով`

1. իրական փաստաթղթերի կամ մյուս առարկաների տեքստի, բովանդակության, դրանցում առկա տեղեկատվության աղավաղումը տարբեր եղանակներով (ջնջում, քերծվածք, լրացում),

2. ամբողջովին կեղծ փաստաթղթի կամ այլ առարկայի պատրաստում։

Օգտագործել կեղծ փաստաթղթեր` նշանակում է դրանք շրջանառության մեջ դնել սեփական կարիքների համար` դրանց միջոցով իրավունքներ ձեռք բերելու կամ պատասխանատվությունից ազատվելու նպատակով։

Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է, որ պատրաստում և օգտագործում է կեղծ փաստաթղթեր կամ այլ առարկաներ։

Հիշյալ մոտեցումը համադրելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված տվյալների հետ դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ 26.01.2015թ-ին «Արմենտել» ՓԲԸ-ն՝ ի դեմս Արամ Աբգարյանի, և «Գենադի Դավթյան» ԱՁ-ն՝ ի դեմս տնօրեն Գ.Դավթյանի, կնքել են շարժական կապի կանխավճարային համակարգի բաժանորդ դառնալու մասին պայմանագիր։

Պայմանագիրը ստորագրվել է «ԱրմենՏել» ՓԲԸ-ի կողմից՝ ի դեմս Ա.Աբգարյանի և «Գենադի Դավթյան» ԱՁ-ի՝ ի դեմս տնօրեն Գ.Դավթյանի։

Քրեական գործի տվյալների դատաքննական հետազոտման արդյունքում դատարանը, քննվող քրեական գործով առաջնահերթ պետք է պատասխան տա այն հարցին, թե արդյոք Ա.Աբգարյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներ պարունակող դեպք` իրադարձություն, թե ոչ։

Այսպես՝

քննվող քրեական գործով նախաքննական մարմինը, որպես ամբաստանյալի մեղքը հիմնավորող, նրա մեղադրանքին անմիջականորեն առնչվող ապացույցներ է վկայակոչել, փաստորեն, վկաներ Գ.Դավթյանի, Տ.Օհանյանի, Կ.Ալեքսանյանի, Լ.Աբգարյանի ցուցմունքները, դատաձեռագրաբանական փորձաքննության թիվ 2890-16 երզակացությունը, իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «Գենադի Դավթյան» ԱՁ-ի հետ կնքված թիվ 009 բաժանորդային պայմանագրի պատճենը, ինչպես նաև՝ այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված՝ 17.02.2015 թվականին «Սան ֆուդ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Արսեն Խաչատրյանի հետ կնքված թիվ 008 բաժանորդային պայմանագրի բնօրինակը։

Որպեսզի հաստատվի կամ հերքվի հիշյալ հանցագործության դեպքը, դատարանը կարևորում է քրեական գործի փաստերի և ապացույցների համադրումն ու դրանց վերլուծությունը։

Դատարանը՝ նախ ցանկանում է անդրադառնալ վերոհիշյալ անձանց դատաքննական ցուցմունքներին, գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցներին, այնուհետև համեմատական անցկացնել դրանց միջև։

Այսպես՝

Ամբաստանյալ Արամ Աշոտի Աբգարյանը դատարանում տրված ցուցմունքով հայտնել է, որ`

«...Աշխատանքային գործունեության ընթացքում ծանոթացել է «Գ.Դավթյան» ԱՁ-ի աշխատակից Տ.Օհանյանի հետ, վերջինիս առաջարկել է «Արմենտել» ՓԲԸ-ի ծառայությունները, որի արդյունքում ընկերությունը համաձայնվել է ձեռք բերել ՍԻՄ /հետվճարային/ քարտեր՝ թվով 4-6 հատ։ Ելնելով այն հանգամանքից, որ այդ ժամանակ ինքը պետք է ցուցանիշ ապահովեր, ուստի առաջարկել է Տ.Օհանյանին որպես նվեր տրամադրել ԻԶԻ /կանխավճարային/ քարտեր, որոնց համար վերջինս որևէ վճարում չէր կատարելու, պարզապես, այդ քարտերը պետք էր բաժանել ընկերության աշխատակիցներին՝ օգտագործելու նպատակով։ Տ.Օհանյանը համաձայնվել է տվյալ առաջարկի հետ, որից հետո ընկերությանը ինքը տվել է 2 պայմանագիր, որոնք եղել են՝ «ՍԻՄ» քարտերի և «ԻԶԻ» քարտերի պայմանագրեր։ Պայմանագրերը տվել է անձամբ Տ.Օհանյանին, վերջինս փոխանցել է տնօրեն Գ.Դավթյանին, ով ստորագրել և կնքել է դրանք, որից հետո ետ է վերադարձրել։
...Իր մտաբերմամբ՝ «Գ.Դավթյան» ԱՁ-ի հետ կնքել է 2 կամ 3 պայմանագիր։ Քրեական գործի նյութերում առկա թիվ 009 պայմանագիրը հանդիսանում է կանխավճարային պայմանագիր։ «Գ.Դավթյան» ԱՁ-ի հետ կնքված 2-3 պայմանագրերը եղել են առանձին պայմանագրեր, որոնք կնքվել և ստորագրվել է Գ.Դավթյանի կողմից»։

Փաստորեն, ամբաստանյալ Աբգարյանը ներկայացնելով պայմանագրերը տրամադրելու նպատակները, հավաստիացրել է, որ այդուամենայնիվ, Տ.Օհանյանին է փոխանցել երկու տարբեր պայմանագրեր, որոնք, մի դեպքում վերաբերել են ԻԶԻ /կանխավճարային/ քարտերին, մյուս դեպքում` ՍԻՄ /հետվճարային/ քարտերին, որոնք ստորագրել և կնքել է Գ.Դավթյանը։ Ընդ որում, Ա.Աբգարյանը հավաստիացրել է, որ ՍԻՄ քարտին վերաբերող պայմանագիրը կնքելուց անմիջապես հետո Տ.Օհանյանին է փոխանցել այդ պայմանագրով սահմանված հեռախոսահամարները, իսկ ԻԶԻ պայմանագրով նախատեսված հեռախոսահամարները որոշակի ժամանակ պահել է իր մոտ, որից հետո այն տվել է այլ անձանց` օգտագործելու նպատակով։

Դատարանն անդրադառնալով հաջորդ ապացույցին` վկա Տ.Օհանյանի դատաքննական ցուցմունքին, փաստում է հետևյալը`

Վկան դատարանում ներկայացրել է փաստեր` կապված ինչպես Ա.Աբգարյանի հետ ծանոթանալու, այնպես էլ` հետագայում միասին համագործակցելու /բաժանորդային պայմանագիր կնքելու/ վերաբերյալ։ Մասնավորապես, վկան դատարանում պնդել է որ`

«...պայմանագիրը ստորագրել է ԱՁ տնօրեն Գ.Դավթյանը՝ իրենց կողմից ներկայացված համարների տակ։ Նախապես Ա.Աբգարյանին է ներկայացրել թվով 4 հեռախոսահամարներ, միաժամանակ վերջինիս հարցրել է, թե կարող են արդյոք ձեռք բերել այլ համարներ։ Մի քանի օր անց ևս երկու հեռախոսահամար են վերցրել, սակայն, նոր պայմանագիր չի կնքվել։ Ընդհանուր հեռախոսահամարների թիվը կազմել է 6-ը, իրենք տվել են 6 համարի համաձայնություն։ 2 հեռախոսահամարները ստանալու դիմաց որևէ վճարում չի կատարվել։ Հետագայում Ա.Աբգարյանն իրեն ասել է, որ «Արմենտել» ՓԲԸ-ի կողմից որպես նվեր պետք է տրամադրվեին հեռախոսահամարներ, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով այդ համարներն իրենց չի հասել, ուստի խնդրել է Գ.Դավթյանին տեղեկացնել, որպեսզի այն համարները, որոնք իրենց չեն պատկանում, հանել պայմանագրից...»։

Փաստորեն, վկան չի հերքել այն հանգամանքը, որ Գ.Դավթյանը՝ որպես ընկերության տնօրեն, պայմանագիր է կնքել «Արմենտել» ՓԲԸ-ի հետ, ավելին, պնդել է, որ վերջինս պայմանագիրը ստորագրել է իրենց կողմից ներկայացված համարների տակ։

Վկա Գ.Դավթյանի դատաքննական ցուցմունքի հետ կապված դատարանը ցանկանում է ընդգծել դրանում արտահահտված այն միտքը, որ`

«...ԱՁ աշխատակից Տ.Օհանյանը զանգահարել է իրեն և ասել, որ «Արմենտել» ՓԲԸ-ի աշխատակից Ա.Աբգարյանն առաջարկել է մատչելի սակագնային պլանով հեռախոսահամարներ ձեռք բերել։ Համաձայնվել է և Տ.Օհանյանի միջոցով պայմանագիր է կնքել Ա.Աբգարյանի հետ՝ թվով 4-6 հեռախոսահամարների համար։
Հավելել է, որ պայմանագիրը ստորագրելու պահին առկա են եղել ինչպես իր անձնական, այնպես էլ՝ Տ.Օհանյանի հեռախոսահամարները։
Հավաստիացրել է, որ երբևէ դատարակ բլանկի տակ ինքը չէր ստորագրի...»։

Դատարանում հետազոտված, վերը նշված անձանց ցուցմունքների պարզ համադրությամբ ակնհայտ է, որ վկաներ Տ.Օհանյանը և Գ.Դավթյանը միաբերան պնդել են, որ իրականում Գ.Դավթյանը ստորագրել է պայմանագիր` ՍԻՄ /հետվճարային/ քարտեր ունենալու նպատակով։ Ընդ որում, Գ.Դավթյանը հայտնել է, որ պայմանագիրը ստորագրելու պահին առկա են եղել ինչպես իր անձնական, այնպես էլ՝ Տ.Օհանյանի հեռախոսահամարները՝ ընդհանուր առմամբ 4-6 համարներ։ Ավելին, Տ.Օհանյանը ևս չի հերքել տվյալ փաստը և դատարանում հայտնել է, որ «...պայմանագիրը ստորագրել է ԱՁ տնօրեն Գ.Դավթյանը՝ իրենց կողմից ներկայացված համարների տակ»։

Միաժամանակ, դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ Գ.Դավթյանի այն փաստարկին, որ վերջինս դատարանում հայտարարել է, որ «ինքը դատարակ բլանկի տակ երբեք չէր ստորագրի»։ Տվյալ հայտարարությամբ ևս հաստատվում է այն հանգամանքը, որ իրականում ինչպես և նշել են վկաները, Գ.Դավթյանը ստորագրել է մի պայմանագիր, որում առկա են եղել ինչպես նրա, այնպես էլ` Տ.Օհանյանի հեռախոսահամարները /պայմանագիրը վերաբերում է ՍԻՄ՝ հետվճարային, քարտերին/։

Մինչդեռ, քրեական գործի նյութերում բացակայում է որևէ ապացույց՝ մասնավորապես պայմանագիր, որտեղ առկա կլինեին Գենադի Դավթյանի կամ Տիգրան Օհանյանի կողմից տրված այն հեռախոսահամարները, որոնցից հետո՝ ըստ մեղադրանքի որոշման, ամբաստանյալ Աբգարյանն իբրև թե ավելացրել է այլ համարներ։

Ինչպես նշվեց վերևում՝ նախաքննական մարմնի կողմից քրեական գործով որպես ապացույցներ են ճանաչվել և գործին կցվել՝ «Գենադի Դավթյան» ԱՁ-ի հետ կնքված թիվ 009 բաժանորդային պայմանագրի պատճենը, համաձայն որի՝ «Արամ Աշոտի Աբգարյանը 26.01.2015 թվականին «Գենադի Դավթյան» ԱՁ-ի հետ կնքել է թիվ 009 բաժանորդային պայամանագիրը, որտեղ լրացված են թվով 36 թվային գրառումներով «Սիմկաներ»՝ տրամադրվելիք հեռախոսահամարները, և որոնց հիման վրա «Արմենտել» ՓԲ ընկերության աշխատակցուհի Լուսինե Աբգարյանը դուրս է գրել համապատասխան խոսելաքարտեր», ինչպես նաև՝ այլ փաստաթղթի կարգով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 17.02.2015 թվականին «Սան ֆուդ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Արսեն Խաչատրյանի հետ կնքված թիվ 008 բաժանորդային պայմանագրի բնօրինակը։

Ըստ դատարանում հետազոտված` դատաձեռագրաբանական փորձաքննության թիվ 2890-16 երզակացության՝

«1/ Փորձաքննությանը ներկայացված 26.01.2015թ. ամսաթվով թիվ 009 պատվեր դիմումի՝ «բաժանորդ» տողերում «Գ.Դավթյան» և «Դավթյան» ձեռագիր գրառումների դիմաց եղած ստորագրությունները կատարված են Գենադի Յուրիկի Դավթյանի կողմից»։

Վերը շարադրված ապացույցի վերլուծությամբ դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ 21.06.2015թ.-ին կնքված թիվ 009 պայմանագիրը ստորագրված է «Գ.Դավթյան» ԱՁ տնօրենի` Գենադի Յուրիկի Դավթյանի կողմից։

Վերլուծելով քրեական գործի փաստական հանգամանքները, դատարանն ընդգծում է, որ «Արմենտել» ՓԲԸ-ն` ի դեմս Ա.Աբգարյանի, 26.01.2015թ.-ին կնքել է թիվ 009 պայմանագիրը «Գ.Դավթյան» ԱՁ-ի` ի դեմս տնօրեն Գենադի Դավթյանի հետ։ Ընդ որում, տվյալ պայմանագրի բովանդակային ուսումնասիրմամբ պարզ է դառնում, որ այն վերաբերում է ԻԶԻ /կանխավճարային/ քարտերին և դրանցում նշված են 36 հեռախոսահամարներ, որոնք պետք է տրամադրվեին «Գ.Դավթյան» ԱՁ-ին։

Հիշյալ պայմանագիրը կնքել և ստորագրել է ընկերության տնօրեն Գ.Դավթյանը, ինչը հավաստվում է դատաձեռագրաբանական փորձաքննության թիվ 2890-16 եզրակացությամբ։

Ինչ վերաբերվում է այն պայմանագրին, որում իբրև թե ի սկզբանե եղել են Գ.Դավթյանի և Տ.Օհանյանի կողմից տրամադրված թվով 4-6 հեռախոսահամարները և որում, իբրև թե, Ա.Աբգարյանն ավելացրել է այլ թվային գրառումներ, մասնավորապես, «սիմկաներ», ապա նման փաստաթուղթ կամ այդ մասին վկայող այ ապացույց քրեական գործում առկա չէ։

Այդպիսի փաստի մասին վկայող ապացույց նաև դատարանում չներկայացվեց մեղադրանքը պաշտպանող դատախազի կողմից։

Այլ խոսքով, բաժանորդային այն պայմանագրերը, որոնք ենթարկվել են դատաձեռագրաբանական փորձաքննության, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի հետ որևէ առնչություն չունեն, իսկ 2015թ-ի հունվարի 26-ին Արամ Աբգարյանի և ԱՁ «Գենադի Դավթյանի» միջև կնքված թիվ 009 պայմանգրում առկա հեռախոսահամարներում բացակայում են Գենադի Դավթյանի և Տիգրան Օհանյանի կողմից Արամ Աբգարյանին տրամադրած՝ իրենց հեռախոսահամարները, հետևաբար, հիշյալ պայմանագիրը, որի՝ իբրև թե կեղծման համար մեղադրանք է առաջադրված ամբաստանյալին, սույն գործին վերաբերելի չէ։

Փաստորեն, գործի դատական քննության ընթացքում, ապացույցների բազմակողմանի հետազոտման արդյունքում հանցագործության դեպք ի հայտ չի եկել։

ՀՀ Սահմանադրական դատարանը 30.03.2010թ.-ին թիվ ՍԴՈ-871 որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը`

« (...) 5. Սահմանադրական դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածում ամրագրված` անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը պահանջում է հանցագործության կատարման մեջ մեղադրվողին համարել անմեղ այնքան ժամանակ, քանի դեռ նրա մեղավորությունը չի ապացուցվել օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով։ Այս սկզբունքի էությունն անձի մեղքը բացառապես դատական կարգով հաստատելու երաշխավորումն է, այսինքն` այս սկզբունքի ուժով անձի մեղքը կարող է հաստատվել բացառապես քրեական դատավարության արդյունքում և միայն դատական ակտով։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը պահանջում է նաև, որ անձի նկատմամբ կիրառվող դատավարական միջոցները պատժի տարրեր չպետք է պարունակեն, իսկ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Բարբերան, Մեսեգեն և Ջաբարդոն ընդդեմ Իսպանիայի գործով (Barbera, Messegսe and Jabardo v. Spain 10590/83, կետ 77) 1988թ. դեկտեմբերի 6-ի 10590/83 վճռում անմեղության կանխավարկածին հաղորդել է հետևյալ բովանդակությունը. «...6-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը։ Այն պահանջում է, ի թիվս այլոց, որ իրենց պարտականությունները կատարելիս դատարանի անդամները չպետք է ունենան կանխակալ կարծիք առ այն, որ մեղադրյալը կատարել է մեղսագրվող արարքը, ապացուցման պարտականությունը պետք է կրի մեղադրանքի կողմը, և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալիե։
Ելնելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի իրավաբանական բովանդակությունից` սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածում ամրագրված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը` նպատակ ունենալով պաշտպանել անձին հանիրավի մեղադրանքից, միաժամանակ չի կարող բացառել իրավասու մարմնի կողմից նրան քրեական հանցագործության մեջ կասկածելու հանգամանքը` մինչև այն պահը, երբ այդ կասկածներն այդ մարմնի իրավաչափ գործողությունների արդյունքում հնարավոր չի եղել հիմնավորվել։

6. Անմեղության կանխավարկածի առանձին դրսևորում է «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելուե պահանջը (ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի 2-րդ մասի երկրորդ նախադասություն)։

Սահմանադրական դատարանը` հաշվի առնելով նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումները (մասնավորապես, տե՛ս Vassilios Stavropoulos v. Greece, 35522/04, 27.09.2007), գտնում է, որ որևէ որակական տարբերություն չպետք է դրվի ապացույցների բացակայության և անձի անմեղությունը կասկածի տակ չդնող արդարացման դատավճռի հիմքով քրեական գործի ավարտման միջև։

Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վիճարկվող հիմքը նույնպես կոչված է իրացնելու անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի բաղադրատարր հանդիսացող` «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» սկզբունքը։ Սահմանադրական դատարանն արձանագրում է նաև, որ նշված տեսանկյունից խնդիր կարող է առաջանալ միայն այն դեպքում, եթե իրավական հետևանքի առումով տարբերություն դրվի` ապացույցների բացակայության հիմքով, և անձի անմեղությունը հաստատված լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու միջև։ Այս առնչությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ օրենսդիրը նման տարբերակում չի կատարել։ Ավելին, ի տարբերություն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-13-րդ կետերում ամրագրված` ոչ արդարացնող հիմքերով քրեական գործի կարճման, երբ մեղադրյալի կողմից հանցանքի կատարումը, որպես կանոն, մինչդատական կամ դատական վարույթներում ապացուցված է, և ըստ այդմ, օրենսդիրը մեղադրյալին արդարացվածի կարգավիճակ չի տրամադրում, վիճարկվող հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու դեպքում անձին վերապահվում է արդարացվածի կարգավիճակ։
Նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասում տեղ գտած` «...կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում...» դրույթը կարող է մեկնաբանվել երկու առումով, առաջին` «չմասնակցությունը, դա չապացուցված մասնակցությունն է» կամ «հանցագործության կատարմանը անձի ապացուցված չմասնակցությունն է», սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ քննության առնվող 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սահմանադրականության հարցը պետք է գնահատվի հենց երկրորդ մեկնաբանման տեսանկյունից, քանի որ, ի թիվս այլնի, ՀՀ քր. դատ. օր-ի 6-րդ հոդվածի 42-րդ կետի համաձայն` արդարացվածն այն անձն է, որի նկատմամբ կայացվել է արդարացման դատավճիռ, կամ որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է անմեղության հիմքով։

7. Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ անմեղության կանխավարկածն անձին պաշտպանում է ոչ թե քրեական հետապնդման այն հիմքից, որը կասկած է թողնում անձի` տվյալ հանցագործությանը մասնակցության առնչությամբ, այլ այնպիսի որոշումներից կամ դրանցում այնպիսի ձևակերպումներից, որոնք կարող են կասկածի ենթարկել տվյալ անձի արդարացումը կամ անմեղությունը։ Նշված հանգամանքը գործնականում կարող է ավելի մեծ չափով իրավաբանական նշանակություն ունենալ արդարացված անձին պատճառված վնասի հատուցման իրավունքի կապակցությամբ ընդունվող որոշումների համար։ Այս առնչությամբ սահմանադրական դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությունը վիճարկվող հիմքով արդարացվածին ոչ միայն պաշտպանում է նման հետագա ոչ իրավաչափ որոշումներից, այլ պաշտպանում է նաև հենց քրեական հետապնդումը դադարեցնելու որոշման մեջ այնպիսի ձևակերպումներ նախատեսելուց, որոնք կարող են կասկածի ենթարկել անձի արդարացումը կամ անմեղությունը։ Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 261-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքների առկայությամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս չի թույլատրվում որոշման մեջ տալ ձևակերպումներ, որոնք կասկածի տակ կդնեն այն անձի անմեղությունը, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է։

Հաշվի առնելով, որ վիճարկվող հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցման և քրեադատավարական օրենսդրությամբ սահմանված արդարացնող այլ հիմքերով քրեական հետապնդման դադարեցման միջև իրավունքի տեսանկյունից որևէ որակական տարբերություն օրենսդրությունը չի նախատեսում, ինչպես նաև նկատի ունենալով, որ օրենսդրությունը նախատեսում է պաշտպանություն ընդդեմ այն ակտերի, որոնք կարող են կասկածի ենթարկել վիճարկվող հիմքով անձի արդարացումը կամ նրա անմեղությունը՝ սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասով վիճարկվող հիմքն իրավակիրառական պրակտիկայում համարժեք իրացման դեպքում չի կարող վտանգել անձի անմեղության կանխավարկածը։

8. Հայտնի է, որ քրեական իրավունքում «հանցակազմ» հասկացությունը բնորոշվում է որպես հանրորեն վտանգավոր արարքի` քրեական օրենսգրքով սահմանված հատկանիշների համակցություն։ Այսինքն, որպեսզի անձը քրեական պատասխանատվության ենթարկվի, նրա արարքը պետք է որակվի հանրորեն վտանգավոր` որում առկա են քրեական օրենսգրքով նախատեսված կոնկրետ արարքի բոլոր հատկանիշները։ «Հանցակազմի բացակայություն» եզրույթը նշանակում է արարքի առկայություն, սակայն այն չի բնորոշվում որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված հատկանիշներ պարունակող հանրորեն վտանգավոր արարք, այլ կերպ` հանցագործություն։ Հետևաբար, հանցագործության յուրաքանչյուր տեսակին համապատասխանում է իր կոնկրետ հանցակազմը, որի հիմնական տարրերն են օբյեկտը, օբյեկտիվ կողմը, սուբյեկտը և սուբյեկտիվ կողմը։ Այս տարրերից թեկուզ մեկի բացակայությունը վկայում է հանցակազմի, հետևաբար և` հանցագործության բացակայության մասին։

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիմքով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե.

ա) առկա է հանցագործությունը,
բ) կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չէ,
գ) սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։

Այստեղ հիմնական հանգամանքն այն է, որ «առկա է հանցագործությունը» եզրույթն արդեն իսկ վկայում է հանցակազմի առկայության մասին, սակայն այն առարկայացված չէ կոնկրետ սուբյեկտի առնչությամբ։ Ըստ էության հանցակազմը հանցագործության իրավաբանական բնորոշումն է։ Եթե առկա է հանցագործությունը` հանցակազմի բոլոր տարրերի առկայությամբ, ապա չի կարող հանցակազմի բացակայության հիմքով գործի վարույթը կարճվել, որովհետև դա ուղղակիորեն կխախտի տուժող կողմի իրավունքները։ Իսկ քրեական հետապնդումը կարող է դադարեցվել կասկածյալի կամ մեղադրյալի անձի առնչությամբ։

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ինստիտուտի գոյությունն առավելապես իմաստավորվում է մրցակցային դատավարության սկզբունքի կիրառման շրջանակներում` անձի իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից, քանի որ ապացուցման պարտականությունը կրողի կողմից հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցության չապացուցելը հավասարազոր է անձի անմեղության ճանաչմանը։ Իսկ իրավակիրառական պրակտիկան հետևողականորեն պետք է իրացնի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 261-րդ հոդվածի վերոհիշյալ պահանջը (...) »։

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`

«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն՝ այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները»։

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`

«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով»։

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն`

«1. Անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն հանրության համար վտանգավոր այնպիսի գործողության կամ անգործության և հանրության համար վտանգավոր հետևանքների համար, որոնց վերաբերյալ նրա մեղքը հաստատված է իրավասու դատարանի կողմից»։

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`

«1. Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված՝ հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով»։

Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի`

«1. Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները։

2. Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով ձերբակալվել, խուզարկվել, կալանավորվել, դատապարտվել, ենթարկվել բերման և դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի`

«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք։

2. Դատավորը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմնի աշխատակիցը չեն կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե նրանք ուղղակի կամ անուղղակի շահագրգռված են գործի ելքով։

3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։

4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը»։

Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի`

«1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով։

2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։

4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։

5. Կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվող խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր»։

Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի`

Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`

1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով.
7) այն հանգամանքները, որոնք հիմնավորում են, որ գույքը ստացվել է հանցագործության կատարման արդյունքում կամ այդ գույքի օգտագործումից կամ օգտագործվել է կամ նախատեսվել է օգտագործել որպես հանցագործության գործիք կամ միջոց կամ ուղղվել է ահաբեկչության ֆինանսավորմանը կամ հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 215.1-ին հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված մաքսանենգության առարկա։

Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի`

«1. Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է։

2. Մեղադրյալի մեղքի և պատասխանատվությունը խստացնող հանգամանքների առկայության ապացուցման պարտականությունը կրում են քրեական հետապնդման մարմինները»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի`

«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»։

Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի`

«1.Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից»։

2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։

Այսպիսով, վերևում բերված փաստերի և ապացույցների համադրության ու դրանց վերլուծության արդյունքում դատարանը հաստատված չի համարում այն հանգամանքը, որ քննվող քրեական գործով առկա է հանցագործության դեպք։

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն դատարանը սահմանված հաջորդականությամբ պարտավոր է պատասխանել հետևյալ հարցերին.

«(…)

1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.

3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. (...)»։

Նույն օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն՝

«1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ»։

Օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված է, որ՝

«1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`

1) բացակայում է հանցագործության դեպքը

(...) »։

Արձանագրելով, որ քննված քրեական գործով դատարանը՝ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ, ապացուցված չհամարեց ամբաստանյալ Աբգարյանին մեղսագրված հանցագործության դեպքի առկայությունն առհասարակ, դատարանն արձանագրում է, որ պետք է հռչակվի նրա անմեղությունը՝ իրեն մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում՝ հանցագործության դեպքի բացակայության հիմքով։

Վերը շարադրված պայմաններում, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանվող Արամ Աբգարյանի նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ` հանցագործության դեպքի բացակայության հիմքով։

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն՝

«1. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը պարտավոր են արդարացվածին պարզաբանել վնասի հատուցում ստանալու իրավունքը։
2. Դատարանի արդարացման դատավճռի կամ համապատասխան որոշման պատճենը, ինչպես նաև վնասի հատուցման կարգը պարզաբանող ծանուցումը դատավճիռը կամ որոշումը կայացնելուց հետո` եռօրյա ժամկետում հանձնվում կամ ուղարկվում է արդարացվածին։ Ծանուցման մեջ նշվում է, թե օրենքին համապատասխան ինչպիսի վնաս կարող է հատուցվել, ինչ ժամկետում, որ մարմնին պետք է դիմել վնասը հատուցելու պահանջով։
3. Արդարացվածին պատճառված վնասը հատուցվում է քաղաքացիական դատավարության կարգով»։

Նշված հոդվածի հիմքով, դատարանն արձանագրում է, որ համապատասխան ծանուցում պետք է ուղարկի արդարացված Ա.Աբգարյանին։

4. Եզրափակիչ մաս
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35, 357-359, 360, 366, 367, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արամ Աշոտի Աբգարյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել՝ ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունն այդ hոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ մեղսագրված արարքում հանցագործության դեպքի բացակայության հիմքով։

Արամ Աշոտի Աբգարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացնել։

Արամ Աշոտի Աբգարյանին պարզաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ և 67-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարացվածի և նրան պատճառված /հնարավոր/ վնասի հատուցման` իրավունքներն ու հատուցման կարգը։

Քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «Գենադի Դավթյան» ԱՁ տնօրեն Գենադի Դավթյանի հետ 26.01.2015թ-ին կնքված թիվ 009 դիմում պատվերի պատճենը՝ պահել քրեական գործի հետ միասին։

Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։



Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն