Գործ ԵԿԴ/0335/01/16



ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան) հետևյալ կազմով`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,

քարտուղարությամբ` Արուսյակ Ոսկանյանի,
Հասմիկ Ջանազյանի և
Դարինա Բեգլարյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Նարեկ Խաչատրյանի,

տուժողներ` Լիլիթ Թադևոսյանի և
Էսթեր Տեր-Թովմասյանի,

տուժողների ներկայացուցիչ` Սերգեյ Հարությունյանի,

պաշտպան` Արմինե Ֆանյանի,

նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստերի կարգով քննեց և 2018թ. մայիսի 30-ին ավար¬¬տեց քրեա¬կան գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Լիլիթ Սասնիկի Կոստանյանի` (ծնված 1981թ. փետրվարի 21-ին, Գյումրի քաղաքում, ազ¬գութ¬յամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատա¬պարտ¬¬¬ված, չամուսնացած, հաշվառ¬ված է Գյումրի քաղաքի Խրիմյան Հայրիկի խճուղու 10-րդ տանը, բնակվել է Երևան քաղաքի Արամի փողոցի 7-րդ տանը, սույն գոր¬ծով մեղ¬սագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 118-րդ հոդ¬վածով և 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հան¬¬ցավոր արարքների կա¬տարում, որպես խա¬փանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստո¬րագրութ¬յուն)։

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 15101716 քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տեսված հան¬ցագործության հատ¬կա¬նիշ¬նե¬րով 2016թ. մայիսի 5-ին հարուցվել է ՀՀ քննչական կո¬միտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում՝ քաղ. Ռոբերտ Մաթևոսյանի հաղորդման վերա¬բերյալ նախա¬պատրաստված նյութերի քննարկման արդյունք¬նե¬րով։
2016թ. հուլիսի 21-ին որոշում է կայացվել Լ.Կոստանյանի կողմից Ռ.Մաթևոսյանին և Կ.Ավե¬տիս¬յանին սպանության սպառնալիքներ տալու կապակցությամբ նախապատրաստված նյութերով քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին՝ նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
2016թ. օգոստոսի 15-ին որոշում է կայացվել Լիլիթ Կոստանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մա¬սին, նույն օրը կայացված մեկ այլ որոշ¬մամբ մեղադրյալ Լ.Կոստանյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախու¬զում։
2016թ. օգոստոսի 15-ին որոշում է կայացվել հետախուզվող Լիլիթ Կոստանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստո¬րագրութ¬յուն ընտրելու մասին։
2016թ. օգոստոսի 23-ին Լիլիթ Կոստանյանը կամովին ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։
2016թ. օգոստոսի 23-ին Լիլիթ Կոստանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել չհեռանալու մասին ստո¬րագրութ¬յուն։
2016թ. սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով և 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հան¬ցագործության հատ¬կա¬նիշ¬նե¬րով հարուց¬վել է թիվ 13809916 քրեական գործը՝ գործով տուժողներ Լիլիթ Թադևոսյանի և Էսթեր Տեր-Թով¬մասյանի հաղորդումների հիման վրա։
2016թ. հոկտեմբերի 31-ին թիվ 15101716 քրեական գործին է միացվել և նույն համարով համա¬տեղ քննվել դեռևս 2016թ. սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով և 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուց¬ված թիվ 13809916 քրեական գործը։
2016թ. նոյեմբերի 1-ին որոշում է կայացվել Լիլիթ Կոստանյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու և լրացնելու մասին։
2016թ. նոյեմբերի 1-ին որոշում է կայացվել Լիլիթ Կոստանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մա¬սին, նույն օրը կայացված մեկ այլ որոշ¬մամբ մեղադրյալ Լ.Կոստանյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախու¬զում։
2016թ. նոյեմբերի 11-ին Լիլիթ Կոստանյանը կամովին ներկայացել է նախաքննական մարմին, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2016թ. նոյեմբերի 25-ին Լիլիթ Կոստանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել չհեռանալու մասին ստո¬րագրութ¬յուն։
2016թ. դեկտեմբերի 12-ին որոշում է կայացվել Լիլիթ Կոստանյանի կողմից «Արմենիա միջազ¬գային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերությանը պատկանող ավտոմեքենան դիտավորութ¬յամբ վնա¬սելու կապակցությամբ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին՝ հանցագոր¬ծության կատարմանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու հիմքով։ Նույն օրը կայացված մեկ այլ որոշմամբ անհայտ անձի կողմից «Արմենիա միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկե¬րությանը պատկանող ավտոմեքենան դիտավորությամբ վնասելու վերաբերյալ մաս է անջատվել և առանձին վարույթ առանձնացնելու մասին, որին շնորհվել է 15101716/1 համարը։
2016թ. դեկտեմբերի 15-ին որոշում է կայացվել Լիլիթ Կոստանյանին ծեծի ենթարկելու դեպքով Էսթեր Տեր-Թովմասյանի և Էսթեր Տեր-Թովմասյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրակա¬նաց¬նելու մասին՝ նրանց արարքներում այդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացակայութ¬յան հիմքով։
2016թ. դեկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել Լիլիթ Կոստանյանին առաջադրված մեղադ¬րանքի ծավալը փոփոխելու, լրացնելու մասին, նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 118-րդ հոդվածով և 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն բանի համար, որ նա «2016թ. սեպտեմբերի 13-ին՝ ժամը 21։00-ի սահմաններում« Երևանի Զաք¬յան փողոցի 2-րդ շենքի բակում Էսթեր Աշոտի Տեր-Թովմասյանին և Լիլիթ Սուրենի Թադևոսյանին տվել է սպանության սպառնալիքներ« ապա՝ ծեծել է վերջինիս« իսկ այնուհետև վերը նշված շենքի բակում կատարել է խուլիգանություն։
Այսպես. Լիլիթ Սասնիկի Կոստանյանը 2012թ. նոյեմբեր ամսին աշխատանքի ընդունվելու նպա¬տակով փորձաշրջան է անցել «Արմենիա միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲ ընկերութ¬յունում« սակայն փորձաշրջանի ավարտից հետո հիշյալ ընկերության վարչական ղեկավար Ռոբերտ Աշոտի Մաթոսյանի կողմից չի ընդունվել աշխատանքի« քանի որ չի համապատասխանել ներկա¬յացված պահանջներին։ Փորձաշրջան անցնելու ժամանակ Լ.Կոստանյանի մոտ սիրային զգաց¬մունք է ծագել Ռ.Մաթոսյանի նկատմամբ և փորձել է նրա հետ մտերիմ հարաբերություններ հաս¬տատել« ինչը նրա մոտ չի ստացվել։
Այնուհետև Լ.Կոստանյանը« տեղեկանալով« որ Ռ.Մաթոսյանը մտերիմ« ընկերական հարա¬բերությունների մեջ է գտնվում «Հայփոստ» ՓԲ ընկերության փոստային բաժանմունքների կառա¬վար¬ման ստորաբաժանման ղեկավար Լիլիթ Սուրենի Թադևոսյանի հետ« որոշել է կատարել անհրա¬ժեշտ գործողություններ վերջիններիս բաժանելու համար։ Մասնավորապես՝ Լ.Կոստանյանը տար¬բեր տեսակի նամակներ է ուղարկել էլեկտրոնային փոստի միջոցով և սոցիալական ցանցերի մի¬ջո¬ցով« որտեղ հրապարակավ հայհոյանքներ և զրպարտող տեղեկություններ է գրել Լ.Թադևոս¬յանի հաս¬ցեին։ Միաժամանակ Լ.Կոստանյանը պարզել է Լ.Թադևոսյանի բնակության հասցեն« ապա բազ¬մաթիվ անգամ վերջինիս հանդիպել է շենքի բակում և պահանջել« որ նա հեռու մնա Ռ.Մաթևոսյանից« քանի որ ինքը նրան սիրում է։ Լ.Թադևոսյանից ստանալով բացասական պա¬տաս¬խան՝ Լ.Կոստանյանը նպատակադրվել է սպառնալու և Լ.Թադևոսյանի մոտ վախի մթնոլորտ ստեղ¬ծելու միջոցով վերջինիս հեռու պահել Ռ.Մաթոսյանից։ Այդ նպատակով Լ.Կոստանյանը բազմաթիվ հեռախոսազանգեր է կատարել Լ.Թադևոսյանի աշխատանքի վայր« վերջինիս աշխատակիցներին հայհոյանքներ և զրպարտող տեղեկություններ հայտնել Լ.Թադևոսյանի վերաբերյալ։
Լ.Կոստանյանը« Լ.Թադևոսյանից վրեժխնդիր լինելու նպատակով 2016թ. սեպտեմբերի 13-ին՝ ժամը 21։00-ի սահմաններում« Երևանի Զաքյան փողոցի 2-րդ շենքի բակում հանդիպելով Լիլիթ Սուրենի Թադևոսյանին« ինչպես նաև վերջինիս անչափահաս դստեր՝ Լեա Ալեքսանդրի Նյուռոքին ու ընկերուհի՝ Էսթեր Աշոտի Տեր-Թովմասյանին« տվել է Լ.Թադևոսյանին և Է.Տեր-Թովմասյանին ուղղված սպանության սպառնալիքներ« որն իրականացնելու իրական վտանգ է եղել։
Է.Տեր-Թովմասյանին և Լ.Թադևոսյանին սպանության սպառնալիքներ տալուց հետո Լ.Կոս¬տանյանը մոտեցել է վերջինիս ու ծեծել նրան« այն է՝ դիտավորությամբ երկու անգամ ձեռքով հար¬վա¬ծել է Լ.Թադևոսյանի ձեռքերի շրջանին՝ պատճառելով թեթև մարմնական վնասվածքների հատ¬կանիշներ չպարունակող« վերին վերջույթների շրջանների արյունազեղումների ձևով մարմնական վնասվածքներ« ինչի հետևանքով Լ.Թադևոսյանը զգացել է ֆիզիկական ցավ։
Այնուհետև, Լ.Թադևոսյանին ծեծի ենթարկելուց հետո Լ.Կոստանյանը նշված շենքի բակում Լ.Թադևոսյանի և Է.Տեր-Թովմասյանի հասցեին բարձրաձայն հայհոյանքներ է հնչեցրել« ինչը վախի մթնոլորտ է առաջացրել Լ.Թադևոսյանի դստեր՝ անչափահաս Լեա Նյուռոքի մոտ« ով վախից գոռացել է. «Մայրիկիցս ինչ ես ուզում« թող հանգիստ»« որպիսի հանգամանքը չի վրիպել նույն շենքի 40-րդ բնակարանի բնակչուհի Նունե Համբարձումի Նաջարյանի ուշադրությունից« ով, տեսնելով երեխայի հոգեբանական վիճակը և լսելով Լ.Կոստանյանի հայհոյանքները« փորձել է դադարեցնել վերջինիս հակահասարակական վարքագիծը՝ նկատողություն է արել« սակայն Լ.Կոստանյանը կո¬պիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը« որն արտահայտվել է հասարակության նկատ¬մամբ բա¬ցահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով« այն է՝ սեփական անձի առավելությունն ընդգծե¬լու մղումներով վերջինս, ինչպես Ն.Նաջարյանի« այնպես է վերը նշված նկատառումներով նույն շենքի 6-րդ բնակարանի բնակիչ Վլադիմիր Նիկողոսյանի կողմից տեղին արված դիտողութ¬յուն¬ները չի ընդունել« փոխարենը շարունակել է աղմկել և հայհոյանքներ հնչեցրել Նունե Նաջար¬յա¬նի հաս¬ցեին« որպիսի դիտավորյալ գործողություններով Լ.Կոստանյանը շուրջ 10 րոպե տևողությամբ խան¬գա¬րել է Երևանի Զաքյան փողոցի 2-րդ շենքի բնակիչների հանգիստը»։
2016թ. դեկտեմբերի 26-ին քրեական գործը Լիլիթ Սասնիկի Կոստանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 118-րդ հոդ¬վածով և 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաս¬տատված մեղադ¬րա¬կան եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չա¬կան շրջանների ընդհա¬նուր իրա¬վա¬սության (սույն դատական ակտի կայացման պահին` Երևան քաղաքի ընդհա¬նուր իրավասության) դատա¬րան, Դատարան մուտքագրվել է 2016թ. դեկտեմբերի 27-ին, 2016թ. դեկտեմբերի 28-ին ընդունվել է դատավոր Մ.Մակյանի վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։
2017թ. սեպտեմբերի 26-ին դատավոր Մ.Մակյանի՝ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչա¬կան շրջանների ընդհա¬նուր իրա¬վա¬սության դատա¬րան գործուղվելու կապակցությամբ քրեական գործը վերամակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Ա.Վար¬դանյա¬նին, 2017թ. սեպտեմբերի 28-ին ընդունվել վարույթ, իսկ 2017թ. հոկտեմբերի 13-ին նշանակվել դատական քննութ¬յան։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաս¬տատված համարեց այն, որ Լիլիթ Կոստանյանը 2016թ. սեպտեմբերի 13-ին` ժամը 21.00-ի սահմաններում Երևանի Զաքյան փողոցի 2-րդ շենքի բակում դիտավորությամբ երկու անգամ ձեռ¬քով հարվածել է Լիլիթ Թադևոսյանի ձեռքերի շրջանին՝ պատճառելով ֆիզիկական ցավ և թեթև մարմնական վնաս¬վածքների հատկանիշներ չպարունակող« վերին վերջույթների շրջանների արյու¬նազեղումներ« այսինքն` Լիլիթ Կոստանյանը կատարել է հան¬ցավոր արարք« որը նախա¬տեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով։
Ինչ վերաբերում է Է.Տեր-Թովմասյանին և Լ.Թադևոսյանին սպանության սպառնալիքներ տա¬լու և Լ.Կոստանյանի կողմից խուլիգանություն կատարելու համար առաջադրված մեղադ¬րանքներին, ապա դրանք դատաքննությամբ հետա¬զոտված թույլատրելի և վերաբերելի ապա¬ցույցների բավա¬րար ամբողջությամբ չեն հաստատվել, հետևաբար՝ այդ հոդվածներով ամբաստանյալ Լիլիթ Կոս¬տանյանը ենթակա է արդարացման՝ արարքում ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմերի բացակայության պատ¬ճա¬ռաբա¬նութ¬յամբ։
Վերոնշյալ հետևությունների Դատարանը հանգեց նախաքննությամբ ձեռք բերված և դա¬տաքննութ¬¬յամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունք¬ներով.
Առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հարցաքննվելիս ամբաստանյալ Լիլիթ Կոս¬տանյանն իրեն մեղավոր չճանաչեց, հայտնեց, որ նախաքննության ընթացքում Էսթեր Թովմասյանը գրել է, թե իրեն իբր հարվածել է պաշտպանվելու նպատակով, սակայն նման բան չի եղել, որը պարզ երևում է տեսագրությամբ։ Տեսագրությամբ երևում է, թե նա ինչքան է հարվածել իրեն։ Առաջինը նա է հարվածել։ Սեպտեմբերի 13-ից հետո փաստաբան Գ.Գալիկյանի հետ գնացել են քննիչի մոտ, քննիչը և իր պաշտպանը տեսել են իր ոտքի կապտուկը, որը ստացել էր Էսթեր Թովմասյանի հար¬վածից։ Քննիչ Շիրազ Գրիգորյանը ասել է, եթե գործը մակագրվի իրեն, նա իրեն կուղարկի դա¬տաբժշկի։ Դրանից հետո ոչ մի բան չի եղել։ Պնդեց, որ քննվող դեպքի օրն ինքը Լիլիթ Թադևոս¬յանին չի սպասել, եթե ուզենար նրան սպասել, նույն շենքի նրանց մուտքի և ոչ թե Նունե Նաջար¬յանի մուտքի մոտ։ Նունե Նաջարյանին ցանկացել է տեսնել, քանի որ իր և Լիլիթ Թադևոսյանի միջև եղած խնդիրը ունի անձնական բնույթ, երկու տարիների ընթացքում նրանք իրեն հետևել են և ցանկություն են ունեցել իր գլխին ինչ-որ մի բան սարքել, այդ պատճառով ինքը ցանկացել է հան¬դիպել Նունե Նաջարյանի հետ՝ պարզելու համար իր հանդեպ նրա վերաբերմունքի պատճառը։ Նունե Նաջար¬յանը հանդիսանում է Լուսինե Թադևոսյանի մայրիկի ընկերուհու ծանոթը։ Ինքը մոտեցել է նրանց, քանի որ լսել է Լիլիթ Թադևոսյանի և Նունե Նաջարյանի հռհռոցը և Լիլիթ Թադևոս¬յանի հայհոյանքը։ 2017թ. հունվարի 8-ին Լիլիթ Թադևոսյանի կողմից իր հասցեին ուղղված հայհոյանք է հնչել վերջինիս աշխատակիցներ Մարգարիտայի և Թագուհի Տերտերյանի միջոցով։ Այդ գործը կարճվել է, սակայն կան փաստեր, թե ինչպես են իրեն հարվածում Լիլիթ Թադևոսյանի աշխատակիցները։ Այլ գործի շրջանակներում Լիլիթ Թադևոսյանը ցուցմունքում նշել է, որ ինքը ինչ-որ բան է լցրել նրա դռան վրա (չցանկացավ ասել թե ինչ)։ Այդ մասին նրան ասել են նրա դիմացի հարևաններ Էմման և Սերգեյ Գալոյանը։ Այդ պատճառով ինքը զանգահարել է Սերգեյ Գալոյանին և ասել, որ գա դատարան և հայտնի, որ նման բան չի ասել և չի տեսել։ 2017թ. նոյեմբեր ամսին կրկին զանգահարել է Սերգեյ Գալոյանին, որ նա հայտնի նման բան չլինելու վերաբերյալ, ով իրեն պա¬տասխանել է, որ Լիլիթ Թադևոսյանից գործի վերաբերյալ տեղեկություններ է հարցրել, ով հայտնել է, որ իրեն տարել են հոգեբուժարան, ինչից վրդովված՝ ինքը դիմել է ՀՀ գլխավոր դատախազություն։
Լիլիթ Թադևոսյանը նշել է նաև, որ իր պատճառով թիկնապահ և ավտոմեքենա վարձելով՝ կրել է ֆինանսական վնաս և պահանջել ֆինանսական փոխհատուցում։ Սակայն հետագայում նա անձամբ գրել է, որ այդ մասին ստել է։
Նշեց, որ ինքը ոչ ոքի չի հարվածել, չի հայհոյել, չի սպառնացել և ձեռքը դեպի իր պայուսակը չի տարել և նպատակ չի ունեցել հասարակական կարգը խախտելու։
Լիլիթ Թադևոսյանի ձեռքերին առկա վնասվածքների մասով հայտնեց, որ ինքը դրանց հետ առնչություն չունի, միայն ավելացրեց, որ զայրույթի ժամանակ թեթև հարվածել է Լիլիթի դաստակին, սակայն հնարավոր չէ, որ այդ հարվածից նման վնասվածքներ առաջանար։
Ամբաստանյալ Լիլիթ Թադևոսյանին առաջադրված մեղադրանքում (վերոնշյալ վերապա¬հում¬¬¬ներով) նրա մեղավորությունը հիմ¬նավորվել է վերջինիս վերոնշյալ ցուցմունքները պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կարգերի շրջա¬¬նակ¬¬¬ներում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապա¬ցույց¬ների հա¬մադրման և գնա¬հատ¬ման արդյունքներով.
Տուժող Լիլիթ Թադևոսյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ ծնվել է 1977թ. հոկտեմբերի 20-ին, բնակվում է Երևանի Զաքիյան 2-րդ շենքում։ Հայտնեց, որ Լիլիթ Կոստանյանի հետ ներկա պահին գտնվում է թշնամական հարաբերությունների մեջ։
Դեպքը տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 13-ին՝ ժամը 20։30-ի սահմաններում։ Ինքը իր դստեր հետ գտնվել է տանը, և իրեն հյուրընկալվել էր ընկերուհին` Էսթեր Տեր-Թովմասյանը։ Միասին դուրս են եկել տանից և մոտեցել իրենց շենքի երկրորդ մուտքի մոտ կայանված իր ավտոմեքենային։ Մոտե¬նալով ավտոմեքենային՝ տեսել է Լիլիթ Կոստանյանին, ով անվայել խոսքեր էր արտաբերում։ Ինքն անհապաղ իր դստերը նստեցրել է ավտոմեքենան և Էսթերին խնդրել է ոչինչ չասել և չխոսել։ Այդ ընթացքում Լիլիթ Կոստանյանը սկսել է վիրավորական արտահայտություններ ու սպառնալիքներ հնչեցնել իր հասցեին։ Լիլիթ Կոստանյանը, վիրավորական արտահայտություն¬ներ հնչեցնելով, մո¬տեցել է տուժողին և ասել, որ` «գլուխդ կջարդեմ այ... , վերացնելու եմ քեզ այ… »։ Մոտենալով իրեն՝ Լիլիթ Կոստանյանը ցանկացել է հարվածել։ Էսթերը, տեսնելով այդ, մոտեցել է, որ օգնի և սկսել է վիճաբանել Լիլիթ Կոստանյանի հետ։ Ավտոմեքենայի մեջ գտնվող անչափահաս երեխան, տես¬նելով այդ վիճաբանությունը, սկսել է վախից բացականչել և արտասվել։ Տեսնելով երեխայի հուզված վիճակը` Լիլիթ Կոստանյանը սկսել է նույն արտահայտությունները հնչեցնել երեխայի մոտ ու երեխայի հասցեին։ Այդ ընթացքում ինքը լսել է, թե ինչպես է վերևի հարկի հարևաններից Նունեն, դիմելով Լիլիթ Կոստանյանին, պատշգամբից ասել, որ նա երեխային հանգիստ թողնի։ Լիլիթ Կոս¬տանյանը վիրավորական արտահայտություններ է արել նաև Նունեի հասցեին։ Իր կարծիքով հարևա¬նուհի Նունեի որդու ընկերը, ով ևս գտնվում էր այդտեղ, վիրավորական արտահայ¬տութ¬յուններ անելու համար սկսել է նախատել Լիլիթ Կոստանյանին։ Վիճաբանությունը շարունակվել է որոշակի ժամա¬նակ։ Այնուհետև ինքը զանգահարել է ոստիկանություն, ովքեր այդտեղ են հասել մոտ 1 ժամ անց։ Ինքը, իր երեխան և Էսթերը գնացել են Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին և ցուցմունքներ են տվել։
Տուժողը Դատարանում լրացուցիչ հայտնեց, որ իր հարևանները բազմիցս իրեն նախազգու¬շացրել են, որ մի անձնավորություն թաքնվում և հետևում է իրեն, սակայն ինքը նրանց նա¬խազգուշացումներին ուշադրություն չի դարձրել։ Հայտնեց, որ իր բնակարանում պատուհանի մոտ ունի տեղադրված տեսախցիկներ, որոնք ֆիքսել են դեպքի օրը տեղի ունեցած միջադեպը։
Նշեց նաև, որ Լիլիթ Կոստանյանի հետ տվյալ վիճաբանությունն առաջինը չէր, եղել են նաև այլ վիճաբանություններ, որոնք Կոստանյանի կողմից պատճառաբանվել են նրանով, թե իբր ինքը խոչընդոտում է նրա երջանկությանը, քանի որ իբր վերջինիս նախկին ընկեր Ռոբերտ Մաթևոսյանի հետ գտնվում է արտամուսնական հարաբերությունների մեջ։ Լիլիթ Կոս¬տան¬յանը նույնիսկ գնացել է իր երեխայի դպրոց և փորձել վախեցնել նրան, ինչպես նաև զանգա¬հարել է իր հարազատներին և անհանգստացրել նրանց, զանգահարել է նաև աշխատավայր` փոր¬ձելով այնպես անել, որ իրեն հե¬ռացնեն աշխատանքից։ Այս ամենի հետ կապված ինքը անվտան¬գության աշխատակիցներ է վարձել, որ իր անվտանգությունն ապահովեն։ Ներկա պահին կա Լիլիթ Կոստանյանի նկատմամբ հարուցված մեկ այլ քրեական գործ` մահվան սպառնալիքով, որը արդեն 5-ից 6 ամիս է ինչ գտնվում է դատավոր Գ.Պողոսյանի վարույթում։
Տուժող Լիլիթ Թադևոսյանի մասնակցությամբ կատարված դեպքի վայրի զննության արձա¬նագրությամբ« համաձայն որի՝ վերջինս մատնացույց է արել քննվող դեպքի վայրը և նկարագրել Լիլիթ Կոս¬տանյանի գործողությունները նաև այդ քննչական գործողության ընթացքում։
Դատաբժշկական փորձաքննության 2016թ. սեպտեմբերի 14-ի թիվ 2869 եզրակացությամբ« համաձայն որի՝ գործով տուժող Լիլիթ Թադևոսյանի ստացած մարմնական վնասվածքները՝ վերին վերջույթների շրջանների արյունազեղումների ձևով« հասցվել են՝ բութ« կոշտ« սահմանափակ մակե¬րես¬ներ ունեցող առարկաներով« հնարավոր է քննվող դեպքի ժամանակահատվածում և հանգա¬մանք¬ներում« որոնք առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։
Տուժող Էսթեր Տեր-Թովմասյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 30 տա¬րեկան է, բնակվում է Երևանի Շենգավիթի Եղբայրության փողոցի 5-րդ շենքում։ Լիլիթ Կոստանյա¬նին առաջին անգամ տեսել է սեպտեմբերի 13-ին, նրա մասին լսել էր մինչ այդ, ընկերուհու` Լիլիթ Թադևոսյանի խոսքերից։ Լիլիթ Թադևոսյանի հետ սկզբում եղել են գործընկերային, ներկայում` ընկերական հարաբերությունների մեջ։ 2016թ. սեպտեմբերի 13-ին ինքը և Լիլիթ Թադևոսյանը որոշել են նրա տնից դուրս գալ։ Ինքը Լիլիթ Թադևոսյանից բազմիցս լսել էր նրա և Լիլիթ Կոստանյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանությունների մասին, ինչի պատճառով Լիլիթ Թադևոսյանն աշխատում էր միայնակ տանից դուրս չգալ։
Տանից դուրս գալուց հետո դրսում բղավոցներ են լսել, որը պարզվել է, Լիլիթ Կոստանյանի ձայնն է։ Քանի որ Լիլիթ Թադևոսյանի անչափահաս երեխան ևս գտնվել է իրենց հետ, իրենք երեխային շտապ նստեցրել են ավտոմեքենան, որ երեխան Լիլիթ Կոստանյանի անվայել խոսքերը չլսի։ Այդ խոսքերն ուղղված էին Լիլիթ Թադևոսյանի հասցեին։ Երեխային ավտոմեքենան նստեցնե¬լուց հետո ինքը նկատել է, թե ինչպես է Լիլիթ Կոստանյանը, Լիլիթ Թադևոսյանի հասցեին վիրավո¬րական արտահայտություններ և սպառնալիքներ հնչեցնելով, մոտենում նրան, որ հարվածի։ Ինքը մոտեցել է Լիլիթ Թադևոսյանին՝ փորձելով կանխել վիճաբանությունը։ Լիլիթ Թադևոսյանը, ծանոթ լինելով Լիլիթ Կոստանյանի վարքագծին, իրեն ասել է, որ նրանից հեռու մնա։ Երբ ինքը փորձել է Լիլիթ Կոստանյանին մի կողմ քաշել, վերջինս իր հասցեին ևս վիրավորական արտա¬հայտություններ է հնչեցրել, ասելով, թե` «դու էլ ես նրա պես փչացած, մի կողմ քաշվի» և նմանատիպ այլ արտա¬հայտություններ։ Ավտոմեքենայի մեջ գտնվող երեխան այդ ամենը տեսնելով` սկսել է արտասվել։ Հայտնեց, որ չի հիշում, թե Լիլիթ Կոստանյանը իր հասցեին սպառնալիքներ հնչեցրել է, թե՝ ոչ, բայց Լիլիթ Կոստանյանի կողմից հնչեցված սպառնալիքները ուղղված էին Լիլիթ Թադևոս¬յանին։ Այդ ընթացքում նույնիսկ հարևաններն են փորձել ինչ-որ կերպ միջամտել, սակայն վիճաբանությունը կանխել չի ստացվել։ Լիլիթ Կոստանյանը մեկ անգամ հարված է հասցրել իր գլխի հատվածին, իսկ Լիլիթ Թադևոսյանին հարվածել է մի քանի անգամ, կրկին նրա գլխի հատվածին։ Լիլիթ Կոստան¬յանի մի ձեռքում եղել է հեռախոս, իսկ մյուս ձեռքը նա անընդհատ տարել է պայուսակի մեջ՝ կարծես փորձել է ինչ-որ բան հանել, միաժամանակ սպառնալիքներ է հնչեցրել Լ.Թադևոսյանի հասցեին` ասելով, որ «կսպանեմ քեզ այ…», «քո նմանները չպետք է ապրեն այ…» և այլ արտահայ¬տություններ։
Ըստ տուժողի ներկայացման՝ վիճաբանության նախապատմությունը եղել է այն, որ Ռոբերտ Մաթևոսյանը, ով հանդիսանում է Լիլիթ Թադևոսյանի ընկերը, նախկինում պետք է ամուսնանար Լիլիթ Կոստանյանի հետ։ Քանի որ այդ ամուսնությունը տեղի չի ունեցել, Լիլիթ Կոստանյանը մե¬ղադրում էր Լիլիթ Թադևոսյանին` պատճառաբանելով, որ նա է խոչընդոտ հանդիսացել դրան։
Անչափահաս վկա Լեա Նյուռոքի ցուցմունքով. Վերջինս մանկավարժ Էլեն Մանուկյանի ներկայությամբ Դատարանում հայտնեց, որ ծնվել է 2006թ. հոկտեմբեր ամսին։ Քննվող դեպքի օրը իր մայրիկ Լիլիթ Թադևոսյանը և վերջինիս ընկերուհի Էսթեր Տեր-Թովմասյանը որոշել էին գնալ սրճարան։ Երբ տանից դուրս են եկել և քայլել են դեպի ավտոմեքենան, տեսել է Լիլիթ Կոստան¬յանին, ով սկսել է բղավել։ Մայրը, տեսնելով այդ ամենը, իրեն ասել է, որ շուտ նստի ավտոմեքենան։ Ինքը նստել է ավտոմեքենան և տեսել, թե ինչպես է Լիլիթ Կոստանյանը մոտենում իր մայրիկին և ինչ-որ արտահայտություններ հնչեցնում։ Այդ արտահայտությունների մեծամասնությունը իր հա¬մար անհասկանալի էին, և երբ ինքը իր մայրիկից հարցրել է, թե ինչ էին դրանք նշանակում, մայրը պատասխանել է, որ դրանք վիրավորական արտահայտություններ են և հարկ չի համարել իրեն այդ մասին պարզաբանումներ տալ։ Ինքը լսել է, թե ինչպես է Լ.Կոստանյանը իր մայրիկին ասում. «գլուխդ եմ ջարդելու» և նմանատիպ այլ արտահայտություններ։ Վիճաբանության ընթացքում իր մայրիկին փորձել է պաշտպանել Էսթեր Տեր-Թովմասյանը, սակայն չի տեսել, որ Լ.Կոստանյանը իր մայրիկին հարվածի։ Այնուհետև փորձել են միջամտել նաև հարևանները, որոնց ինքը չի ճանաչում։
Հայտնեց, որ Լիլիթ Կոստանյանը երբեմն եկել է իր դպրոց և նույնիսկ մի անգամ դպրոցում իրեն հարցեր է տվել, մասնավորապես` Ռոբերտն արդյո՞ք իրենց տուն գալիս է, թե՝ ոչ։ Իր հասցեին սպառնալիքներ չի հնչեցրել։ Փորձել է նաև իրեն տանել հետը, սակայն ինքը փախուստի է դիմել։ Այդ ամենի արդյունքում ինքը Լիլիթ Կոստանյանի նկատմամբ ունի վախի զգացում։
Վկա Նունե Նաջարյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ բնակվում է Երևանի Զաքյան 2-րդ շենքում։ Լիլիթ Թադևոսյանի հետ լինելով հարևաններ՝ նրա հետ առանձ¬նապես շփում չեն ունեցել, սակայն ինքը ճանաչել է Լիլիթի մայրիկին, քանի որ վերջինս պարապել է իր ընկերուհու որդու հետ։
Հայտնեց, որ կողմերից ոչ ոքի հետ մտերիմ հարաբերությունների մեջ չի գտնվում, դեպքի օրը, բղավոցներ լսելով, պատուհանից դուրս է նայել և տեսել, որ երկու կին վիճաբանում են։ Սակայն միմյանց հարվածելուց կողմերին չի տեսել։ Վիճաբանությունը տեսնելով՝ ինքը պատուհանից գո¬ռացել է` ասելով. «Այ լիրբ, ինչ ես ուզում էդ աղջկանից»։ Հայտնեց, որ իր կողմից արված վե¬րոնշյալ արտահայտության համար զղջում է, այդ խոսքերը ասել է պահի ազդեցության տակ` ոչ մի դիտա¬վորություն չունենալով։ Լիլիթ Կոստանյանն էլ, ի պատասխան իր հնչեցված այդ արտա¬հայ¬տութ¬յան, պատասխանել է. «լիրբը դու ես» և այդպես վիճաբանությունը շարունակվել է։ Վկան նշեց, որ լսել է միայն աղմուկ, իսկ թե վիճաբանության մասնակիցները միմյանց հասցեին ինչ արտա¬հայ¬տութ¬յուններ են արել, չի լսել։ Իր որդու ընկեր Վլադիմիրը, տեսնելով, որ Լ.Կոստանյանը վիրա¬վո¬րական արտահայտություններ է հնչեցնում ընկերոջ մոր` իր հասցեին, միջամտել է բանա¬վեճին, ասելով. «ընկերոջս մորը էդ ինչ էս ասում»։ Հետագա վիճաբանություններից խուսափելու համար վազելով մոտեցել է Վլադիմիրին և նրան տարել այդ վայրից։ Վլադիմիրի հետ տուն գնալուց Լիլիթ Կոստանյանն այլևս այդտեղ չի եղել։
Վկա Վլադիմիր Նիկողոսյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ բնակվում է Երևանի Զաքիյան 2-րդ շենքի 6-րդ բնակարանում։ Նշեց, որ ամբաստանյալին և տուժողներին չի ճանաչում։
Դեպքի օրն աշխատանքից տուն վերադառնալիս բակում աղմուկ է լսել, մոտեցել է Լիլիթ Կոս¬տանյանին, հարցրել է, թե ինչ է եղել, ով պատասխանել է, որ ոչինչ էլ չի եղել։ Այնուհետև իր ընկերոջ մայրը` Նունեն, եկել է այդտեղ և իրենք միասին տուն են գնացել, սակայն մինչ այդ Նունեն այդտեղ չէր։ Իր ներկայությամբ Լիլիթ Կոստանյանը հարևանների և ներկա գտնվողների հասցեին ոչ մի հայհոյանքներ չի հնչեցրել։ Նշեց, որ ոչ ոքի կողմից հայհոյանքներ չի լսել։ Տուն գնալուց հետո այլևս տեղյակ չի եղել, թե տվյալ վիճաբանությունը ինչպիսի ընթացք է ունեցել։ Հայտնեց, որ նա¬խաքննական ցուցմունքը գրել է իր կամքով։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի կարգով հրապարակվեցին և հետա¬զոտվեցին վկա Վ.Նիկողոսյանի նախաքննական հակասական ցուցմունքները, համաձայն որոնց` նախաքննության ընթացքում հայտնել էր, որ դեպքի օրը եղել է տանը և լսել է աղմուկ, որից հետո իջել է բակ և նկատել մի կնոջ, ով հայհոյանքներ էր տալիս, նրանից մի փոքր հեռավորության վրա նկատել է Լիլիթին, նրա մանկահասակ երեխային և ևս մեկ աղջկա, որոնց չէր ճանաչում։ Այնուհետև՝ իր ընկերոջ մայրը՝ Նունեն, լսելով այդ հայհոյանքները, պատուհանից սկսել է ան¬պատվել Լիլիթ Կոստանյանին, ով նրա հասցեին վատ արտահայտություններ է արել։ Այդ լսելով՝ մո¬տեցել է Լիլիթին և նկատողություն է արել նրան։ Նունեն եկել է շենքի բակ, որ ինքն իրեն ավելոր¬դութ¬յուններ թույլ չտա և իրեն տարել է այդտեղից, իսկ Լիլիթ Կոստանյանը մնացել է այդտեղ և շա¬րու¬նակել հայհոյանքներ տալ։ Դեպքը տևել է մոտ 10 րոպե։ Դրանից հետո ժամանել են ոստի¬կանության աշխատակիցները։
Հակասությունների մասով ցուցմունքները հրապարակելուց հետո վկան հայտնեց, որ նշված օրը աշխատանքից վերադարձել է տուն, այնուհետև, շենքի բակից աղմուկներ լսելով, իջել է բակ և մինչ այդ անծանոթ Լիլիթ Կոստանյանին հարցրել է, թե ինչ է եղել, վերջինս էլ պատասխանել է, որ ոչինչ էլ չի եղել։ Պնդեց, որ ոչ ոքի կողմից հայհոյանքներ չի լսել։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթի` ՀՀ ոստիկանության Կենտ¬րոնականի բաժնից ստացված` դեպքի վայրի տեսանկարահանող սարքերի տեսագրությունը (ձայ¬նային ուղեկցումը բացակայում է) պարու¬նակող լազերային սկավառակի, Լ.Կոստանյանի կողմից ուղարկված նամակագրության պատճենի առկայությամբ և դրանց զննության արձանագրութ¬յուն¬ներով (այդ թվում` Դատարանում)։


Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬¬¬¬տատ¬ված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Լիլիթ Կոստանյանը դիտավորությամբ ծեծել է տուժող Լիլիթ Թադևոսյանին` նրան պատճառելով ֆիզիկական ցավ, այսինքն` կատարել է հան¬ցավոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին։ Վերջինս քրեա¬¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդ¬վածով։
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով և 258-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Լ.Կոստանյանին առաջադրված մե¬ղադ¬րանքներին, ապա այդ մեղադ¬րանքները դատաքննությամբ հե¬տա¬զոտված թույլատրելի և վերաբերելի ապա¬ցույցների բավարար ամբողջությամբ չեն հաստատվել, այդ հոդվածներով ամբաստանյալ Լիլիթ Կոստանյանը ենթակա է արդարացման՝ արարքում հանցա¬կազմերի առկայութ¬յունը հաս¬տա¬տող ապացույցների անբավա¬րարության, այլ կերպ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով և 258-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախա¬տեսված հանցակազմերի բացակայության պատ¬ճա¬ռաբանութ¬յամբ։
Ամբաստանյալ Լ.Կոստանյանի մեղադրանքում նման փոփոխություն կատարելիս Դատա¬րանը հաշվի է առնում այն, որ այդ փոփոխությամբ նրա վիճակը չի վատթարանում և առաջադրված մեղադրանքից պաշտպանվելու իրավունքը չի խախտվում կամ սահմանափակվում։
Վերոնշյալ հետևության Դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատողությունների արդյունքներով.
Արարատ Ավագյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով ՀՀ վճռաբեկ դա¬տա¬րանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ սահմանվել են հանցանք կատարելու մեջ անձի մե¬ղա¬¬վորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության չափանիշները։
Այսպես, ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 3. Հան¬ցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են¬թադ¬րութ¬յուն¬¬¬¬ների վրա, այն պետք է հաս¬տատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ա¬պա¬ցույց¬¬¬ների բա¬վարար ամ¬բողջությամբ։ Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մե¬ղադրանքն ապա¬ցուցված լի¬նելու վերաբեր¬յալ բոլոր կաս¬կած¬ները, որոնք չեն կարող փա¬րատ¬վել սույն օրենսգրքի դրույթներին հա¬մապատասխան պատշաճ իրա¬վական ընթացա¬կարգի շրջանակներում, մեկնա¬բանվում են հօ¬գուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դա¬տա¬վորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահա¬տում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապա¬ցույց¬ների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները…»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրե¬լիութ¬յան, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավա¬րա¬րութ¬յան տես¬անկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկա¬վար¬վելով օրեն¬քով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազ¬մակող¬մա¬նի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզ¬մամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մե¬ղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապա¬ցուց¬ված է դա¬տա¬կան քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղա¬¬վորութ¬յունը կա¬րող է հա¬մարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմե¬ղության կանխա¬վար¬կա¬ծով« հիմն¬վե¬լով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ըն¬թաց¬¬քում գործի հան¬գամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հե¬տա¬զոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաս¬տանյալի մեղավորության մասին չփա¬րատ¬վող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդ¬վածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատաս¬խաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական - պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անար¬ժանա¬հավատ համարելու փաստարկները»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարա¬րութ¬յունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատա¬րանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջա¬¬նակ¬ներում։
Վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլու¬ծության են¬թար¬կելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացութ¬յուն¬նե¬րը, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յու¬րա¬քանչյուր քրեա¬կան գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապա¬ցուցո¬ղական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգա¬մանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավա¬րարությունը` վարույթն իրականաց¬նող մարմինները լու¬ծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունե¬ցող հանգամանք¬ների հետազոտման խո¬րության աստիճանի հետ կապ¬ված հարցերը, մասնա¬վորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրա¬քանչ¬յուր հանգա¬մանքը, և ի՞նչ ծա¬վալի ապա¬ցույց¬ներ են անհրա¬ժեշտ այդ հան¬գա¬մանք¬ները հա¬վաս¬տի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավա¬րա¬կան որոշումը կա¬յացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուց¬ման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապա¬հովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանա¬կա¬կան կողմից` այդ հան¬գամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարա¬կան որոշումների հիմ¬նա¬վոր¬վածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկա¬ցութ¬յան բո¬վան¬դակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այ¬սինքն` օրեն¬քում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետա¬զոտվեն ապա¬ցույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամ¬բող¬ջութ¬յամբ կամ նրա տար¬րերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ա¬պա¬ցուցման ա¬ռար¬կան բացա¬հայտված հա¬¬մա¬¬րելու հիմքերը։
Վերոնշյալ որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «ապացույցների բավա¬րա¬րությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախա¬դեպային իրա¬վունքով հաս¬տատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համար¬վում է հաս¬տատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմե¬ղությունը քրեական դա¬¬¬տա¬¬վարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամ¬րագրված է ինչպես ՀՀ Սահ¬մա¬նադրութ¬յամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այն¬պես էլ Մարդու իրա¬վունք¬ների եվրո¬պա¬կան դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախա¬դեպային իրա¬վունքով։ Հան¬ցանք կատա¬րելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համա¬րելը ոչ այլ ինչ է, քան անմե¬ղության կանխա¬վար¬կա¬ծի հաղթա¬հարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապար¬տելու համար համարժեք ապա¬ցույց¬ների բավարար համակցության բացա¬կա¬յությունը նշանա¬կում է, որ անձի անմեղության կան¬խա¬վարկածը հաղթա¬հար¬ված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ըն¬թաց¬քում չապա¬ցուց¬ված մեղավո¬րութ¬յունը հավա¬սա¬¬րազոր է ապացուցված անմեղության։
Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կա¬մա¬յական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դա¬տա¬¬վա¬րութ¬յան օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգա¬մանք¬ների, այդ թվում՝ կոնկ¬րետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղա¬վո¬րության վերա¬¬բեր¬յալ իր հետևութ¬յունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հա¬վաս¬տի ապա¬ցույց¬ներով և ոչ թե ենթադրութ¬յուններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբեր¬յալ` ա¬պա¬¬ցուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կա¬պակ¬ցությամբ դա¬տարանի հետևութ¬յունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատո¬ղությունների, կան¬խատե¬սում¬ների կամ կարծիք¬ների, այլ կոնկրետ գոր¬ծով օրենքով սահման¬ված կարգով ձեռք բեր¬ված փաս¬տական տվյալների վրա։ Այս կապակ¬ցութ¬յամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագոր¬ծության և դրա հատ¬կանիշների ապացուցման բեռը կրում է մե¬ղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկ¬նաբանվեն հօգուտ մեղադրյա¬լի։ Դրանից հետևում է, որ մե¬ղադ¬րանքի կող¬մը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապա¬ցույցներ ներկայաց¬նելու պարտակա¬նութ¬¬յունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013թ. մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դա¬տա¬րանն անդրա¬դար¬ձել և իրավական դիր¬քորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սու¬րեն Թուման¬յանի գործով որոշման մեջ։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնա¬սի¬րութ¬յունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշ¬խա¬վորված ան¬մե¬ղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրան¬քի կողմի պար¬տա¬կա¬նութ¬յունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապա¬ցույց¬ներ (Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկ¬տեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքն ենթադրում է ապացույցների այն¬պիսի ամ¬բող¬ջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմ¬նա¬վոր) կաս¬կածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին են¬թադրութ¬յուններ անե¬լու համար։
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 2010թ. փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման մեջ և դիր¬¬քորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) ներքին համոզմունքը, որպես ապա¬ցույց¬ների գնահատ¬ման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կա¬պով. այն, մի կող¬մից, պետք է բխի հետազոտվող ապա¬ցույցների բավարար հա¬մակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնա¬կալ դի¬տորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստա¬հությունը, որ ապա¬ցույցները հետազոտվել են արդա¬րութ¬յան բոլոր պա¬հանջների պահ¬պանմամբ։
Թեպետ ապացույց¬ների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող կամայական լինել։ Դրա հիմ¬քում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգա¬մանք¬նե¬րի լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ Ապա¬ցույց¬ների գնահատումն համապատաս¬խան որո¬շում¬¬նե¬րում պետք է արտահայտվի պատ¬ճա¬ռա¬բանված եզրահանգումների ձևով՝ հիմնա¬վո¬րելով, թե ինչու որոշ ապա¬ցույցներ դրվել են որոշման հիմքում, իսկ մյուսները՝ մերժվել են՝ ճանաչ¬վելով ոչ հավաս¬տի»։ Համաձայն նույն նախադեպային որոշման` հակա¬սական ապացույց¬ների առկայության պա¬րա¬գայում, երբ հնա¬րա¬վոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավո¬րության կամ անմե¬ղության և այլ հարցերի վերաբերյալ, վարույթն իրա¬կանացնող մարմինը միայն ապացույց¬ների հետա¬զո¬տությունից և գնա¬հա¬տու¬մից հետո կարող է ապացույցների մի մա¬սին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևո¬րություն տալ։
Վերոնշյալ մեջբերման լույսի ներքո Դատարանը փաստում է, որ գործն ըստ էության քննող դա¬տա¬րանը կաշկանդված չէ քննվող դեպքի և դրա հանգամանքների, արարքի որակման (բացա¬ռությամբ ամբաստանյալի վիճակը վատթարացնելու) վերաբերյալ նախորդ դատավա¬րական փու¬լերում տրված գնահատականներով, քանի որ ապացույց¬ները գնահա¬տելիս ղեկավարվում է իր ներ¬քին համոզմուն¬քով, ինչը կարող է տրամագծորեն տարբերվել մինչդատական վարույթի ընթաց¬քում նույն ապա¬ցույց¬ներին, դրանց վերաբերե¬լիութ¬յանը, թույ¬լատրե¬լիությանը, գործի լուծման տես¬անկյու¬¬նով` արժանահա¬վատության և բավարա¬րության վերաբերյալ տրված գնահատա¬կան¬նե¬րից` պայմանով, որ ապացույց¬ների գնա¬հատումը լինի օրինական, փաս¬տարկված և պատճա¬ռա¬բանված։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապա¬ցույց¬¬¬ների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածութ¬յունն է իր իսկ կող¬մից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզ¬վա¬ծութ¬յու¬նը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմա¬կողմանի քննութ¬¬¬յան արդ¬յունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և ար¬ժա¬նահավատ ապա¬ցույց¬ների բա¬վա¬¬¬րար համակ¬ցութ¬յամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտոր¬դի մոտ ող¬ջամտո¬¬րեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկ¬տիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր՝ անհրա¬ժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունք¬ներից։ Ի տար¬¬¬բերություն դրանց` ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել ան¬թույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներ¬քին համոզ¬¬մունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրութ¬յունների, երևակա¬յութ¬յան, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեա¬կան գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բա¬վարար հա¬մակցությունն է։
Վերոնշյալ իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ գոր¬¬ծի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխ¬կա¬պակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման հա¬մար բավա¬րար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և ար¬ժա¬նա¬հա¬վատ ապա¬ցույց¬ների համակ¬ցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխա¬վար¬կածը, անա¬չառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմ¬նա¬վոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավո¬րության վերաբերյալ, ինչ¬¬պես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազ¬մող մյուս հանգա¬մանքները և հնարա¬վո¬րություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճա¬ռա¬բանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապա¬ցույց¬ների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…)։ Ակնհայտ է, որ ապա¬ցույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրի¬վությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքան¬յանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծե¬լիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապա¬ցու¬ցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չա¬փա¬¬նիշ ասե¬լով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի հա¬մակցութ¬¬յուն, որը բացա¬ռում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշա¬¬¬նա¬կում, որ հան¬ցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առա¬ջացնել որևէ կաս¬կած, սակայն այդպիսի կաս¬կածի հավանականության դեպքում դրա աստի¬ճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մե¬ղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգա¬մանք պետք է հիմ¬նավորվի ապացույցների այն¬պիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուց¬վածության վերա¬բեր¬յալ ցանկացած ողջամիտ կաս¬կած։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշների մեկնաբանման խնդրին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Վլադիկ Խաչատրյանի վերաբերյալ ԿԴ1/0025/01/11 գործով 2012թ. հունիսի 8-ի նախադեպային որոշմամբ, համաձայն որի` «Սպառնալիքն իրական է համարվում այն դեպքում, երբ տուժողը բավարար հիմքեր է ունենում վախենալու դրա իրականացումից, այլ կերպ ասած` տուժողը պետք է կարծի, որ սպառնալիքի իրականացումը հնարավոր է։ Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ թեև սպառնալիքի իրական լինելը հավաստելու համար տուժողի սուբյեկտիվ ընկալման գնահատումը կարևոր է, սակայն արարքի որակման համար այն ածանցյալ նշանակություն ունի, առաջնայինն օբյեկտիվ իրադրության գնահատումն է։ Հնարավոր են դեպքեր, երբ օբյեկտիվ իրադրությունը հիմք չի տալիս սպառնալիքն իրական գնահատելու համար, սակայն անձն իր հոգեկան լարված վիճակի, հոգեկան առանձնահատկությունների կամ այլ պատճառներով իրականությունը խեղաթյուրված է ընկալում` կարծելով, թե սպառնալիքն իրական է։ Օբյեկտիվ իրադրության գնահատումը ենթադրում է, որ անհրաժեշտ է հաշվի առնել այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են սպառնալիքի բովան¬դակությունը, սպառնալիք տալու եղանակը, դեպքի վայրը, ժամանակը, հանցավորի և տուժողի միջև հարաբերությունների բնույթը, հանցավորի անձը և այլն։ Հետևաբար` սպառնալիքի իրական լինելու հարցը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում պետք է լուծվի` գործի բոլոր հանգամանքները, այդ թվում` տուժողի սուբյեկտիվ ընկալումը հաշվի առնելով»։ Վերոնշյալ իրավական դիրքորոշման լույսի ներ¬քո` Դատարանը փաստում է, որ քննվող դեպքի վայրում, դեպքի ժամանակ և հանգա¬մանք¬ներում` երեկոյան ժամը 21-ին, բազմաբնակարան շենքի բակում, տուժողի ընկերուհու և դստեր ներ¬կա¬յությամբ սպառնալիքներ տալն ու վիճաբանելու նպատակով տուժող Լ.Թադևոսյանին մոտենալը, վերջինիս ձեռքերով հարվածելը, միջադեպի կարճատև ընթացքը, դրա ընթացքում և դրանից հետո ամբաստանյալի գործողություններն այն օբյեկտիվ իրադրությունը չեն, որի պայմաններում գործով ամբաստանյալ Լ.Կոստանյանի հնչեցրած սպառնալիքներն իրենց մեջ բովանդակել կամ կարող էին բովանդակել տուժողին սպանելու իրական սպառնալիքի տարրեր, առավել ևս, որ ամբաս¬տանյալ Լ.Կոստանյանի ձեռքին, ըստ զննված տեսանյութի, որևէ իր կամ առարկա չի եղել, ինչ-որ առարկա հանելու և ցուցադրելու համար վերջինիս կողմից ձեռքն իր պայուսակը տանելու կամ դրա փորձերի վերաբերյալ տուժող Էսթեր Տեր-Թովմասյանի դա¬տաքննական ցուցմունքը տեսանյութի զննմամբ կամ այլ ապացույցով չեն հաստատվել։
Խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշների վերլուծությանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Շահեն Նշանի Հախվերդյանի վերաբերյալ 2012 թվականի մարտի 30-ի ԱՎԴ/0014/01/11 որոշմամբ և քրեական օրենքի վերոնշյալ մեկնաբանությունները կիրառելի են նաև սույն քրեական գործով։
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խուլիգանությունը դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելն է, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով (…)»։
Մեջբերված հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ խուլիգանությունը հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որի հիմնական, անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են հասարակական կարգի բովանդակութ¬յունը, իսկ պարտադիր լրացուցիչ օբյեկտն անձի անձեռնմխելիության, պատվի և արժանապատ¬վութ¬յան, առողջության, քաղաքացիների և կազմակերպությունների գույքային շահերի պաշտ¬պա¬նութ¬յանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմն ունի մեկ, իսկ որակյալ հանցակազմը՝ երկու օբ¬յեկտ։ Մասնավորապես, հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա է որակման որպես հասարակ խուլիգանություն, մինչդեռ նույն արարքը, որը զուգորդվում է անձի առողջությանը, գույ¬քային իրավունքներին և այլին վնաս պատճառելով, ենթակա է որակման խուլիգանության որակյալ հանցակազմով։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի վերոշարադրյալ վերլուծության հիման վրա Վճռա¬բեկ դատարանն արձանագրել է, որ նշված հանցակազմի օբյեկտի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի «հասարակական կարգ» հասկացության պարզաբանումը։ Այս կապակցութ¬յամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հասարակական կարգն ընկալվում է երկու իմաստով՝ լայն և նեղ։
Լայն իմաստով հասարակական կարգը հասարակության մեջ առկա սոցիալական կապերի և հարաբերությունների համակցությունն է, որը ձևավորվում է սոցիալական, իրավական և բարոյական նորմերի գործողության արդյունքում, և յուրաքանչյուր հանցագործություն, զանցանք կամ այլ իրավա¬խախտում այս կամ այն չափով հանգեցնում է դրա խախտման։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարա¬բերություններն են, որոնք կազմում են նեղ իմաստով հասարակական կարգի բովանդա¬կությունը։
Նեղ իմաստով հասարակական կարգն ընկալվում է որպես հասարակական նշանակության վայրերում, այն է՝ … 9) փողոցներում …. այնպիսի իրադրության առկայություն, որի պայմաններում ապահովված է քաղաքացիների արժանավայել վարքագիծը, կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակութ¬յան այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը, ինչպես նաև այդ վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակական նշանակության վայրերում, ինչպես նաև հասարակական նշանակություն չունեցող այլ վայրերում, որտեղ առկա է հանրություն, սահմանված կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է այդ վայրերում գտնվող հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերա¬բերմունքով։ Խուլիգանության որակյալ հանցակազմի պարագայում վերոնշյալ արարքները զուգոր¬դում են բռնությամբ, գույքը վնասելով կամ ոչնչացնելով և այլն։
Խուլիգանության հիմնական և որակյալ հանցակազմերի օբյեկտների և օբյեկտիվ կողմը կազ¬մող արարքների՝ վերոնշյալ վերլուծությունից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգել է, որ հասարա¬կա¬կան կարգի ոչ կոպիտ խախտումը, որը թեև արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացա¬հայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդ¬վածով։ Նույն կերպ, վկայակոչված հոդվածով ենթակա չէ որակման հասարակական կարգի այն կոպիտ խախտումը, որը չի դրսևորվել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերա¬բերմունքով։
Ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արարքը ենթակա է որակման որպես խուլի¬գա¬նություն միայն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի հասարա¬կական կարգի խախտման կոպիտ լինելը և միաժամանակ, հասարակության նկատմամբ այդ խախտ¬մամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելը։
Կոպիտ խախտումը՝ որպես խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշ, բնութագրական է հասարակական կարգի կազմալուծման կամ խախտման գործընթացի արդյունքներին (հետևանքին)։ Այն արտահայտվում է նրանում, որ անձի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարա¬կության անդամների մեջ առաջանում է զայրույթ, վրդովմունք կամ նրանց անհարմարություն կամ լուրջ անհանգստություն է պատճառվում, կամ առաջանում է վախի զգացում իրենց կյանքի, առող¬ջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ։ Բացի այդ, կոպիտ խախտումն արտահայտվում է նաև աշխատանքային և այլ գործունեության կամ հասարակական նշանակության արարողության կազմալուծմամբ։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ խախտումը որպես կոպիտ գնահատելիս անհրա¬ժեշտ է ելնել հասարակական կարգի վրա այդ խախտման ունեցած ազդեցությունից։ Այս կապակ¬ցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգանության առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարակական կարգը կոպիտ կեր¬պով խախտելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլի¬գանություն կատարող անձի դիտավո¬րութ¬յան մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց։
Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ յուրաքանչյուր դեպքում արարքը խուլիգանություն որակելու համար, ի թիվս սույն որոշման մեջ նշված այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է քննության առնել նաև այն, թե արդյոք այդ արարքի հետևանքով հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն է պատ¬ճառվել։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հասարակության անդամ¬ներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքի առկայությունը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել՝ ելնելով նեղ իմաստով հասարակական կարգի նկատմամբ դրա ուղղվա¬ծությունից։ Այլ խոսքով՝ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքն առկա է, եթե հանցավորի արարքի հետևանքով խախտվում է հասարակական նշա¬նակության վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը կամ էականորեն խաթարվում է կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանա¬կութ¬յան այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը։
Խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքի՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտ¬ման հարցը քննարկելիս Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի վերլուծությունից երևում է նաև, որ կոպիտ խախտումը կատարվում է հասա¬րակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով։ Այլ խոս¬քով՝ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է հետևյալ երկու հատկա¬նիշների միաժամանակյա առկայությամբ՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտում և հասարա¬կության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում։ Նշված հատկանիշներից որևէ մեկի բացակայության պարագայում արարքը խուլիգանություն որակվել չի կարող։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության հան¬ցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի նաև «բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք» հասկացության պարզաբանումը։
Այսպես, անձի գործողություններում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն արտահայտվում է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցու¬ցադրա¬կան կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց և կոլեկտիվին հակադրվելու ձևով։ Հասա¬րա¬կության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորող անձը դիտավորյալ կեր¬պով խախտում է հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը (պարկեշտութ¬յուն, պատշաճ վարքագիծ, բարեկրթություն և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ հասարա¬կության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման եղանակները տարբեր են՝ արարք, խոսք, ժեստ, մարմնի շարժում և այլն։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ անհարգալից վերաբերմունքը բացահայտ է ոչ թե այն պատճառով, որ կատարվում է հասարակական վայրերում կամ հասարակության անդամների ներկայությամբ, այլ այն պատճառով, որ կատարվում է հենց հասարակության նկատմամբ հանցա¬վորի անհարգալից վերաբերմունքը ցուցադրելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ կոնկրետ դեպքում խուլի¬գանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է պարզել խուլիգանության հան¬ցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը, այն է՝ հասարակական կարգը կոպիտ խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանցավորի դի¬տա¬վորությունը, նպատակը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արարքը, ժեստը, բառը, մարմնի շարժումը և այլն չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե ուղղված է կոնկրետ անձին և չի հետապնդում հասա¬րակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, թեկուզ հան¬ցա¬վորը հասկանում է, իսկ որոշ դեպքերում պարտավոր է հասկանալ, որ կոնկրետ անձին ուղղված իր արարքը տեսանելի և ընկալելի է հասարակության համար։ Հակառակ դրան` անձի արարքը կարող է գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե կոնկրետ անձը, ում դեմ ուղղված է հանցավորի արարքը, ընտրվել է պատահաբար, և այդ անձի դեմ ուղղված արարքի միջոցով հանցավորը ցանկանում է բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ։
Խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արձանագրել է, որ «Խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ։ Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև ցանկա¬նում է կատարել այդ գործողությունները։
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով։ Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարա¬կության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ։ Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն։
Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևա¬վորված հակակրանքի արդյունքում։
Խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կա¬րող է ունենալ նաև տուժողի վարքագիծը։ (…)» (տե՛ս Արման Մհերի Խաչատրյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ՎԲ-223/06 որոշումը)։
Վերահաստատելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիր¬քորո¬շումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ ան¬հար¬գալից վերաբերմունք է դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա։ Այլ խոս¬քով` խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ ան¬հարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների՝ հասա¬րա¬կա¬կան կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնա¬րավո¬րութ¬յունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդակում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերա¬բերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատճառ¬ներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք արտաք¬նապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն։
Վերոնշյալ, ինչպես նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ շարադրված դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բնույթն ու կատարման շարժառիթը։
Զարգացնելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշում¬ները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգա¬նական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասա¬րակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտմամբ։ Խուլիգա¬նական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը։
Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վար¬քագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոն¬ներից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գերակայությունը և այլն։
Արարքը խուլիգանություն կամ այլ հանցագործություն որակելու հարցի լուծումը յուրա¬քանչ¬յուր կոնկրետ դեպքում կախված է արարքի շարժառիթից, ինչպես նաև հանցավորի հե¬տապնդած նպատակից։
Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմա¬նա¬զատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առա¬ջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն։ Մասնավորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հա¬սարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբա¬րոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլի¬գանության հանցակազմը բացակայում է։
Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպ¬քում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դա¬տարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
Տվյալ, ինչպես նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ար¬ձա¬նագրել է, որ խուլիգանության վերաբերյալ գործերով անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև տուժողի վարքագիծը։ Զարգացնելով վերոնշյալ դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևան¬քով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգա¬նական դրդում¬ները։ Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգանություն որակվել միայն այն դեպ¬քում, երբ խուլիգա¬նական դրդումներն առաջանան հետագայում և արարքը վերաճի խուլիգա¬նութ¬յան։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն այն դեպքերում, երբ`
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբա¬րոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտ¬¬ման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբեր¬մուն¬քով։
Վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումները սույն գործով հաստատված փաստական հանգա¬մանք¬ների վրա տարածելով` Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Լ.Կոստան¬յանը քննվող դեպքին մասնակցությունը պայմանավորված էր ոչ թե խուլիգանական մղումներով և խուլիգանություն կատարելու դիտավորությամբ, այլ տուժող Լ.Թադևոսյան հետ տևա¬կան ժամանակ առաջ ծագած և ընթացող գերլարված փոխհարաբերություններով, այսինքն` անձ¬նա¬կան ոչ բարյա¬ցակամ վերաբերմունքով և հակակրանքով, հուզական վիճակով, նրա գործողություններն ուղղված են եղել նախ` տուժողի, ապա` ի պաշտպանություն վերջինիս հանդես եկած վկա Էսթեր Տեր-Թով¬մասյանի դեմ։ Վկա Նունե Նազարյանի հետ բանավեճը ծագել է ամբաստանյալի կողմից դեպ¬քի վայ¬րից հեռա¬նալիս, երբ վերջինս, վիրավորական արտահայտության օգտագործմամբ նախատել է նրա և ստացել համարժեք պատասխան։
Սույն դատական ակտում շարադրված վերաբերելի, թույլատրելի և արժանա¬հավատ ապա¬ցույցների բովանդակային վերլուծության արդյունքներով Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ինչ¬պես առան¬ձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում Լ.Կոստանյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով և 258-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նա¬խա¬¬տեսված հան¬ցակազմերի առկա¬յութ¬յու¬նը, հետազոտված ապա¬ցույց¬ների ամբողջութ¬յունը բավարար չէ անա¬չառ դիտորդի մոտ ձևավորելու հիմ¬նա¬վոր կաս¬կա¬ծի շեմից վեր ապա¬ցու¬ցողա¬կան չափանիշին հա¬մա¬պատասխան համոզվա¬ծութ¬յուն, որ վերոնշյալ հանցակազմերն առկա են, դատաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված վերա¬բերյալի, թույլատրելի և արժանահավատ ապա¬ցույցների ամբողջությունը թույլ չի տալիս ապացուցման ենթակա այդ հանգամանքը պար¬զել անհրա¬ժեշտ խո¬րությամբ և լրիվութ¬յամբ, այդ հան¬¬գա¬մանքի ապա¬ցուց¬վածութ¬յունը ող¬ջամտորեն կաս¬կած է հա¬րուցում։ Դատարանն արձա¬նագրում է, որ նման պայ¬¬ման¬նե¬րում տվյալ հոդվածներով ամբաստանյալ Լ.Կոստանյանի մե¬ղա¬վո¬րության փաս¬տումը կհան¬¬¬գեցնի անմեղության կանխավար¬կածի, ապացույ¬ց¬նե¬րը գնա¬հա¬¬¬տելու վե¬րա¬բերյալ ՀՀ քրեա¬կան դատավա¬րության օրենսգրքի 18-րդ, 25-րդ, 127-րդ, 365-րդ հոդ¬ված¬¬ների պա¬հանջների խախտ¬¬ման։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արդա¬րացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմե¬ղությունը՝ այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դա¬տա¬րանը պար¬տավոր է նույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նա¬¬խա¬¬տես¬ված հիմքերից որևէ մեկի առկա¬յութ¬յան դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդա¬րաց¬ման դատավճիռ։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համա¬ձայն` քրեա¬կան հետապնդումն ենթակա է դադարեցման արարքում հանցակազմի բացակայության պա¬րագայում։
Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով և 258-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքներում ամբաստանյալ Լ.Կոստանյանի նկատ¬մամբ արդա¬րացման դատական ակտն անհրաժեշտ է կա¬յացնել նրա արարքում այդ հոդվածներով նա¬խատեսված հան¬ցակազմերի բացակայության պատ¬ճա¬ռաբանությամբ, քանի որ ապացույցների անբավարարությունը վերաբերում է տվյալ հոդվածներով նախատեսված հանցակազմերի պար¬տադիր հատկանիշներին։

Նշանակվող պատժի և դատավճռով լուծման ենթակա այլ հարցեր.
Ամբաստանյալ Լիլիթ Կոստանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬¬գոր¬¬ծութ¬յունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լի¬նեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձ¬նա¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մա¬սի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬¬¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬¬¬¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկ¬տեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նա¬խա¬տեսված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղ¬մաց¬նող հան¬¬գամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առա¬ջին մասում նշված չեն։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Լիլիթ Կոստանյանի անձը բնութագրող տվյալներ է գնա¬հատում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2016թ. դեկտեմբերի 15-ին կատարված հարցման արդ¬յունք¬ների), երիտասարդ լինելը (հա¬մա¬ձայն անձնագրային տվյալների՝ ծնվել է 1981 թվա¬կանին), սեռը, վատառողջ լինելը (ըստ Գյումրու թիվ 2 պոլիկլինիկայի մեծահասակների ամբուլատոր քար¬տի քաղվածքի), ուսանող լինելը (հա¬մա¬ձայն Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսա¬րանի Գյումրում մասնաճյուղի պատասխանատու քարտուղար Մ.Մկրտչյանի հաստատած տեղե¬կանքի)։
Ամբաստանյալ Լ.Կոստանյանի անձը բնու¬թագրող վե¬րոնշյալ տվյալները հաս¬տատված են գոր¬¬ծով ձեռք բերված և դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտ¬ված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերաբերելիության չա¬փա¬¬¬նիշ¬ներին համա¬պա¬տաս¬խա¬նող ապա¬ցույց¬¬ներով, ող¬ջամտո¬րեն նվազեցնում են նրա անձի հանրային վտան¬գավո¬րությունը։
Դատարանը ամբաստանյալ Լիլիթ Կոստանյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬րաց¬նող և մեղմացնող հանգամանքներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Լիլիթ Կոստանյանի նկատ¬¬մամբ պատժի նշանակման խնդրին` Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով սահ¬մանված հանցա¬կազմը նախատեսում է այլ¬ընտրան¬¬¬¬քային պատ¬ժա¬տե¬սակներ` տու¬գանք կամ կալանք, ուստի սույն գործի շրջանակներում քննարկման ենթակա են ամ¬բաս¬տանյալների նկատմամբ նշանակ¬վող պատժի տեսակի ընտ¬րության, պատ¬ժաչափի, այդ թվում՝ տվյալ հոդվածով նախա¬տեսված պատիժների նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատիժ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), իսկ կալանքի ձևով պատիժ նշա¬նակելու դեպքում` այդ պատիժը ռեալ կրե¬լու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում) հար¬ցե¬րը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կա¬լանքի« ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշա¬նակելիս հան¬գում է հետևության« որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պա¬տիժը կրելու« ապա կա¬րող է որո¬շում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համա¬ձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատա¬րանը հաշվի է առնում հան¬ցա¬վորի անձը բնութագրող տվյալները« պատաս¬խա¬նատվութ¬յունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրաց¬նող հանգա¬մանք¬ները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթների մեկնաբանությունից ակնհայտ է« որ պա¬տիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ինչպես հանցագործությունների տեսակ¬նե¬րի« հան¬ցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի« այնպես էլ անձանց շրջա¬նակի հետ կապ¬ված որևէ հա¬տուկ սահմանափակում օրենսդիրը չի նախատեսել« այսինքն` պատի¬ժը պայմա¬նա¬¬կանորեն չկի¬րա¬ռելու հիմք է համարվում Դատարանի համոզ¬վածությունն առ այն« որ դատա¬պարտ¬¬¬յա¬լի ուղղվելը հնա¬րա¬վոր է առանց որոշակի պատժա¬տեսակները ռեալ կրե¬լու (նման մեկնա¬բա¬նություն է արել նաև ՀՀ Վճռա¬բեկ դատա¬րանը Հասմիկ Պետրոսյանի վերա¬բերյալ թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 29-ին կայացրած որոշմամբ)։
Դատարանի այդ համոզվածությունը կարող է կայանալ պատասխանատվությունը և պա¬տի¬ժը մեղմացնող, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված (ինչպես նաև չնա¬խա¬տես¬¬¬ված, բայց Դատարանի համոզմամբ այդ¬պիսին դիտարկվող) և 63-րդ հոդվածում սպառիչ թվարկ¬¬ված, պա¬տաս¬¬խանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների գնա¬հատման արդ¬¬¬¬¬¬¬յունք¬¬¬¬ներով։ Սա¬կայն, դա¬տարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատես¬ված պա¬տիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, տվյալ հարցը քննարկելիս և լու¬ծե¬լիս պար¬տավոր է հաշվի առնել նաև հանցա¬գոր¬ծության՝ հանրության համար վտանգավորության աստի¬ճանն ու բնույ¬թը, ինչը նշա¬նակվող պատժի արդարացիության գրավականն է։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հան¬ցա¬գոր¬ծութ¬յան կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հան¬ցա¬վորի կող¬մից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստի¬¬ճանը» (տե՛ս, Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմ¬բերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը)։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի մասին դիրքորոշում Վճռաբեկ դա¬տարանն ար¬տա¬հայտել է Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվա¬կանի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, որի համաձայն` «Արարքի հան¬րային վտան¬գավո¬րության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղ¬քի ձևի և տեսակի, հան¬ցա¬գործության նպա¬տակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեա¬կան օրենսդրութ¬յամբ պահպանվող հա¬սարա¬կական հարաբե¬րության` հանցանքի կատարման պա¬հին ունեցած սո¬ցիա¬լական նշանա¬կության վերա¬բերյալ փաստա¬կան տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հան¬ցա¬գործության կա¬տար¬ման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հան¬ցակցության դեպ¬քում` հան¬ցա¬վորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակ¬ցության աստիճանը»։
Զարգացնելով վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Վ.Բեգյա¬նի գոր¬ծով որոշման մեջ արձանագրել է, որ «(…) պատիժը պայմանականորեն չկիրա¬ռելու հարցի լուծ¬ման ժա¬մանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի՝
ա) կատարված հանցագործության նպատակն ու շարժառիթը,
բ) քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կա¬տարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
գ) կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը,
դ) հանցագործության կատարման եղանակը,
ե) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
զ) հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մաս¬¬նակցության աստիճանը (…)» (Վանյա Ռաֆիկի Բեգյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվա¬կանի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13 որոշման 14-րդ կետը)։
Վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, հաշվի առնելով նաև ամբաս¬տանյալ Լիլիթ Կոստանյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալ¬ները, պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծանրաց¬նող հանգա¬մանք¬ների բացա¬կա¬յությունը, կատարած արարքի բնույթն ու վտանգա¬վորության ցածր աս¬տի¬¬ճանը (ոչ մեծ ծանրության դի¬տավորյալ հան¬ցագոր¬ծություն է), տուժողի հետ տարիներ շարունակ տևող գերլարված հարաբե¬րությունների առկա¬յութ¬յունը և նմանատիպ դեպքերի կրկնման բարձր հավանականությունը` Դատա¬րա¬նը հանգում է այն համոզվա¬ծութ¬յան« որ ամբաս¬տանյալ Լիլիթ Կոստանյանի ուղղվե¬լը և նոր հան¬ցա¬գործութ¬յունների կանխումն հնա¬րավոր է նրա նկատ¬¬մամբ որպես պատիժ կալանք նշա¬նակելու« սակայն այդ պատիժը պայմա¬նա¬կա¬նորեն չկիրա¬ռելու և միաժամանակ ողջամիտ« տվյալ դեպքում՝ երկու տարի ժամ¬կետով փոր¬ձաշրջան սահմա¬նելու պայ¬ման¬ներում (նվազ խիստ պատժատեսակ տուգանք նշանակելը պատ¬ժի նպատակ¬ները չի երաշ¬խավորի)։ Դատարանը փաստում է, որ հատկապես այդ պատիժն է արդա¬րացի ու միաժամա¬նակ անհրաժեշտ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու« ամբաստան¬յալին ուղ¬ղելու և հատ¬կա¬պես նոր հանցա¬գործութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հար¬ցին` Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Լիլիթ Կոստանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստո¬րագրությունը դատավճիռը կայացնելու պահին փոփո¬խելու կամ վերացնելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են, այն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների« դա¬տական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղաքացիական հայցի հարցե¬րին« սա¬կայն Դատարանը, փաստելով« որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Լիլիթ Կոստանյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, նրա դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, գործում բացակայում է նաև դատական ծախսերի վերաբերյալ որևէ պատշաճ ապացույց, բավարարվում է դրանց արձանագրմամբ։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝

Ճանաչել և հռչակել Լիլիթ Սասնիկի Կոստանյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրան վերագրված արարքներում այդ հոդվածներով նախատեսված հանցակազմերի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Լիլիթ Կոստանյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` կալանք` 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Լիլիթ Կոստանյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշա¬նակված վերոնշյալ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամ¬կետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը։
Լիլիթ Կոստանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.Ժ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ