Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0337/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
8.28
Պատասխանող
Գարիկ Սայադյան
Գարիկ Սայադյան
Գարիկ Սայադյան Վարդանի
Գարիկ Սայադյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սեվակ Համբարձումյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Կարինե Ղազարյան
Վճռաբեկ
Սամվել Օհանյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սեվակ Համբարձումյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Կարինե Ղազարյան
Վճռաբեկ
Սամվել Օհանյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2017-05-18 | 11:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-01-31 | 10:30 | 4 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-01-19 | 11:00 | 4 | Կայացել է |
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԿԴ/0337/01/16
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների ընդհանուր իրավասության
դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի
կազմը նախագահող դատավոր` Մ.Մարտիրոսյան
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
19 մայիսի 2017թ. ք.Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբª Մ.Մելքոնյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա.Գևորգյանի
տուժողի իրավահաջորդ` Վ.Մաիլյանի
պաշտպան` Ս.Հովհաննիսյանի
ամբաստանյալ` Գ.Սայադյանի
դռնբաց դատական նիստում պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. հունվարի 31-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գարիկ Վարդանի Սայադյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 60106516 քրեական գործը հարուցվել է 16.05.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Գ.Թադևոսյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով: Նույն որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2. Նախաքննության մարմնի 2016թ. դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Գ.Սայադյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
3. Նույն մարմնի 17.12.2016թ. որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
4. 22.12.2016թ. Գ.Սայադյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
5. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Մ.Մարտիրոսյանի 2016թ. դեկտեմբերի 28-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գարիկ Վարդանի Սայադյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ընդունվել է վարույթ, իսկ 09.01.2017թ. որոշմամբ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
6. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. հունվարի 31-ի դատավճռով Գ.Սայադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման 2/երկու/ տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2/երկու/ տարի ժամկետով:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
7. Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 16.02.2017թ. վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Ս.Հովհաննիսյանը:
8. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 03.03.2017թ. որոշմամբ պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գարիկ Վարդանի Սայադյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2017թ. մարտի 23-ին:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
9. Գ.Սայադյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել այն բանի համար, որ նա, 2016թ. մայիսի 13-ին իրեն ամրակցված <<Հինո>> մակնիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Քրիստափորի փողոցով, աջ շրջադարձով մուտք է գործել Տ. Մեծի պողոտա և կանգնել թիվ 51 հասցեի դիմաց, որի ընթացքում աղբատարի թափքում է գտնվել բանվոր Միքայել Մաիլյանը: Երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և ճանապարհատրանսպորտային պատահարը բացառելու համար,ձեռնպահ չմնալով երթևեկություն իրականացնելուց, վերսկսել է աղբատարի ընթացքը, որի արդյունքում թույլ է տվել ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 158-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, ինչի հետևանքով թափքում գտնվող բանվոր Միքաել Մաիլյանը թափքից վայր է ընկել երթևեկելի մաս, ստացել մարմնական վնասվածքներ և 16.05.16թ. <<Էրեբունի>> Բ/Կ-ի վերակենդանացման բաժանմունքում, գիտակցության չգալով,մահացել է:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
10. Պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը դատավճիռ է կայացրել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի բազմաթիվ խախտումներով, մասնավորապես դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, , 62-րդ, 68-րդ, 70-րդ հոդվածների պահանջները, ՀՀ քրեական դատավարության 358-րդ հոդվածի, Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-րդ մասով սահմանված պահանջները, որոնք էականորեն ազդել են գործի ելքի վրա և դատական ակտը բեկանելու հիմք են հանդիսանում:
Բողոք բերած անձը նշում է, որ Գարիկ Սայադյանն առաջին անգամ է կատարել միջին ծանրության հանցագործություն, որը դրսևորվել է մեղքի անզգուշության ձևով, իրեն մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, նախկինում ոչ միայն դատապարտված չի եղել, այլ երբևիցե չի ենթարկվել քրեական հետապնդման, ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում, իրականացրել է մարտական հերթապահություն, ունի խրախուսանք, բացի այդ, դրական է բնութագրվում հասարակության կողմից, մասնավորապես աշխատավայրում և բնակության վայրում զբաղվել է հանրօգուտ աշխատանքով, ինչը ևս մեկ անգամ վկայում է այն մասին, որ նա հանդիսացել է հասարակության օրինապաշտ անդամ, ուստի ակնհայտ է, որ Գարիկ Սայադյանի ուղղվելը նպատակահարմար է առանց իրական պատիժը կրելու։
Բացի այդ, Գարիկ Սայադյանի կատարած արարքը իր բնույթով հասարակական մեծ վտանգավորություն չի ներկայացնում։
Մինչդեռ, Գարիկ Սայադյանի կատարած արարքի եղանակը, այն է աղբատար ավտոմեքենան 20կմ ժամ արագությամբ տեղից շարժելը և աշխատանքի պրոցեսում թափքում զտվող աշխատակցի կողմից չնչին բարձրության թափքից ընկնելը, չի վկայում ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտման մասին, և առավել հավանական չի դարձրել հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։
Ամփոփելով վերոշարադրյալը, բողոք բերած անձը հայտնւմ է, որ թե Գարիկ Սայադյանի անձը և թե նրա կողմից կատարած արարքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը ուղղակիորեն վկայում են, որ իրականում վերջինիս ուղղվելը հնարավոր և առավել նպատակահարմար է առանց իրական պատիժ կրելու և առաջին ատյանի դատարանը Գարիկ Սայադյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, բացարձակորեն հաշվի չի առել գործում առկա և իրենց կողմից սույն բողոքում նշված օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալները, որն էլ հանգեցրել է նրան, որ առաջին ատյանի դատարանը չի կիրառել օրենք, որը ենթակա է կիրառման, այսինքն թույլ է տվել նյութական իրավունքի նորմի կոպիտ խախտում։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, քանի որ կայացրած դատական ակտից ակնհայտ երևում է, որ դատարանը վկայակոչելով միայն ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշումները, անգամ չի էլ փորձել ներկայացնել իր հիմնավորումները` թե Գարիկ Սայադյանի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթի, և թե պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհնարինության վերաբերյալ։
Առաջին ատյանի դատարանը հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և հանցավորի անձի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար հատուկ ուշադրություն պետք է դարձներ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը, քանի որ տվյալ հանգամանքը պատշաճ գնահատման ենթարկելուց հետո միայն հնարավոր կլինի պարզել, արդյո ք անձի ուղղումը ն պատժի մյուս նպատակներին հասնելը հնարավոր է առանց անձի իրական պատիժ կրելով։ Սակայն, դատարանը ոչ միայն պատշաճ վերլուծության և գնահատման չի արժանացրել Գարիկ Սայադյանի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, այլ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել նաև Գարիկ Սայադյանի դրսևորած վարքագիծը պատահարից անմիջապես հետո, որը նույնպես թույլ է տալիս պատկերացում կազմել Գարիկ Սայադյանի անձի մասին։ Մասնավորապես, գործի նյութերը վկայում են այն մասին, Գարիկ Սայադյանը դեպքից հետո Մ.Մաիլյանին իր վարած ավտոմեքենայով տեղափոխել է հանրապետության հրապարակ և հանձնել է վերջինիս եղբորը, որպիսի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի ուժով հանդիսանում է Գարիկ Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, քանի որ վկայակոչված նորմից ուղղակիորեն բխում է, որ ոչ միայն բժշկական օգնություն ցուցաբերելն է հանդիսանւմ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, այլ նաև այլ օգնություն ցույց տալը ևս, մինչդեռ դատարանը որևէ կերպ գնահատման չի ենթարկել այդ հանգամանքը: Ուստի, անհասկանալի է, թե ինչպես է ստացվել, որ դատարանը հանգել է այն հետևության, որ Գարիկ Սայադյանի ուղղումը հնարավոր է միայն ու բացառապես նշանակված պատիժը իրական /ռեալ/ կրելով: Դատարանն իր կողմից կայացրած դատական ակտում որևէ հիմնավորումներ այդ հանգամանքի վերաբերյալ բացարձակապես չի ներկայացրել։
Փաստորեն ստացվել է, որ դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել Գարիկ Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները, որն ուղղակիրեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներից, նպատակ ունենալով ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը։
Ամփոփելով վերոգրյալը` բողոք բերած անձը խնդրում է դատարանին ուշադրության արժանացնել սույն բողոքում նշված և դատական ակտում առկա նյութական ու դատավարական խախտումներին և հաշվի առնել, որ Գարիկ Սայադյանը երիտասարդ է, ընդամենը 22 տարեկան, դեռ նոր է սկսում իր կյանքի ուղին և նրան հնարավորություն պետք է տալ ուղղվելու` առանց իրական պատիժ կրելու։
11. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 380.1-րդ, 381-րդ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ դատարանին խնդրում է վերաքննիչ բողոքը ընդունել վարույթ, բեկանել թիվ ԵԿԴ/0337/01/16 քրեական գործով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 31.01.2017թ. դատավճիռը, Գարիկ Սայադյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով փոփոխել և կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը` սահմանելով փորձաշրջան:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և դատավճիռը պատժի մասով բեկանելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի համաձայն`
<<1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
…8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը>>:
13. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Դ.Հովհաննիսյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությամբ, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։
Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
/.../ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին>> /Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը/։
14. Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի պետք է առնի նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։
15. Սույն գործով առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի առնելով վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը` նախկինում դատապարտված չլինելը, դրական բնութագրվելը, առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում վերջինիս նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ:
16. Միևնույն ժամանակ, առաջին ատյանի դատարանը հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ` գտնելով, որ Գ.Սայադյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 /երկու/ տարի ժամկետով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար վերջինիս ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, այդ պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, հիմնավորված կերպով հանգել է այն հետևության, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
17. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, առաջացած ծանր և անդառնալի հետևանքները /վթարի հետևանքով անձի մահ պատճառելը/, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, տուժողի թաղման ծախսերը փոխհատուցված չլինելը, հանգում է այն հետևության, որ վերոգրյալները բավարար չեն գալու այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ իրեն վերագրվող հանցագործության համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի միջոցով կարելի է հասնել ՀՀ քրեական օրենգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
18. Ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ բողոքի այն պնդմանը, թե <<… դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել Գարիկ Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները>>, ապա առաջին ատյանը դատարանն ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանք չի արձանագրել, ինչը բխում է քրեական գործի նյութերից, իսկ վերոնշյալ անձը բնութագրող տվյալներն արդեն իսկ հաշվի է առել վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և եկել է համապատասխան եզրակացության` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհնարինության վերաբերյալ:
19. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու, ինչպես նաև ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. հունվարի 31-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գարիկ Վարդանի Սայադյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` թողնել օրինական ուժի մեջ:
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԿԴ/0337/01/16
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների ընդհանուր իրավասության
դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի
կազմը նախագահող դատավոր` Մ.Մարտիրոսյան
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
19 մայիսի 2017թ. ք.Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբª Մ.Մելքոնյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա.Գևորգյանի
տուժողի իրավահաջորդ` Վ.Մաիլյանի
պաշտպան` Ս.Հովհաննիսյանի
ամբաստանյալ` Գ.Սայադյանի
դռնբաց դատական նիստում պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. հունվարի 31-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գարիկ Վարդանի Սայադյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 60106516 քրեական գործը հարուցվել է 16.05.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Գ.Թադևոսյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով: Նույն որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2. Նախաքննության մարմնի 2016թ. դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Գ.Սայադյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
3. Նույն մարմնի 17.12.2016թ. որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
4. 22.12.2016թ. Գ.Սայադյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
5. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Մ.Մարտիրոսյանի 2016թ. դեկտեմբերի 28-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գարիկ Վարդանի Սայադյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ընդունվել է վարույթ, իսկ 09.01.2017թ. որոշմամբ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
6. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. հունվարի 31-ի դատավճռով Գ.Սայադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման 2/երկու/ տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2/երկու/ տարի ժամկետով:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
7. Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 16.02.2017թ. վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Ս.Հովհաննիսյանը:
8. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 03.03.2017թ. որոշմամբ պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գարիկ Վարդանի Սայադյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2017թ. մարտի 23-ին:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
9. Գ.Սայադյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել այն բանի համար, որ նա, 2016թ. մայիսի 13-ին իրեն ամրակցված <<Հինո>> մակնիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Քրիստափորի փողոցով, աջ շրջադարձով մուտք է գործել Տ. Մեծի պողոտա և կանգնել թիվ 51 հասցեի դիմաց, որի ընթացքում աղբատարի թափքում է գտնվել բանվոր Միքայել Մաիլյանը: Երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և ճանապարհատրանսպորտային պատահարը բացառելու համար,ձեռնպահ չմնալով երթևեկություն իրականացնելուց, վերսկսել է աղբատարի ընթացքը, որի արդյունքում թույլ է տվել ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 158-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, ինչի հետևանքով թափքում գտնվող բանվոր Միքաել Մաիլյանը թափքից վայր է ընկել երթևեկելի մաս, ստացել մարմնական վնասվածքներ և 16.05.16թ. <<Էրեբունի>> Բ/Կ-ի վերակենդանացման բաժանմունքում, գիտակցության չգալով,մահացել է:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
10. Պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը դատավճիռ է կայացրել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի բազմաթիվ խախտումներով, մասնավորապես դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, , 62-րդ, 68-րդ, 70-րդ հոդվածների պահանջները, ՀՀ քրեական դատավարության 358-րդ հոդվածի, Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-րդ մասով սահմանված պահանջները, որոնք էականորեն ազդել են գործի ելքի վրա և դատական ակտը բեկանելու հիմք են հանդիսանում:
Բողոք բերած անձը նշում է, որ Գարիկ Սայադյանն առաջին անգամ է կատարել միջին ծանրության հանցագործություն, որը դրսևորվել է մեղքի անզգուշության ձևով, իրեն մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, նախկինում ոչ միայն դատապարտված չի եղել, այլ երբևիցե չի ենթարկվել քրեական հետապնդման, ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում, իրականացրել է մարտական հերթապահություն, ունի խրախուսանք, բացի այդ, դրական է բնութագրվում հասարակության կողմից, մասնավորապես աշխատավայրում և բնակության վայրում զբաղվել է հանրօգուտ աշխատանքով, ինչը ևս մեկ անգամ վկայում է այն մասին, որ նա հանդիսացել է հասարակության օրինապաշտ անդամ, ուստի ակնհայտ է, որ Գարիկ Սայադյանի ուղղվելը նպատակահարմար է առանց իրական պատիժը կրելու։
Բացի այդ, Գարիկ Սայադյանի կատարած արարքը իր բնույթով հասարակական մեծ վտանգավորություն չի ներկայացնում։
Մինչդեռ, Գարիկ Սայադյանի կատարած արարքի եղանակը, այն է աղբատար ավտոմեքենան 20կմ ժամ արագությամբ տեղից շարժելը և աշխատանքի պրոցեսում թափքում զտվող աշխատակցի կողմից չնչին բարձրության թափքից ընկնելը, չի վկայում ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտման մասին, և առավել հավանական չի դարձրել հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։
Ամփոփելով վերոշարադրյալը, բողոք բերած անձը հայտնւմ է, որ թե Գարիկ Սայադյանի անձը և թե նրա կողմից կատարած արարքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը ուղղակիորեն վկայում են, որ իրականում վերջինիս ուղղվելը հնարավոր և առավել նպատակահարմար է առանց իրական պատիժ կրելու և առաջին ատյանի դատարանը Գարիկ Սայադյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, բացարձակորեն հաշվի չի առել գործում առկա և իրենց կողմից սույն բողոքում նշված օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալները, որն էլ հանգեցրել է նրան, որ առաջին ատյանի դատարանը չի կիրառել օրենք, որը ենթակա է կիրառման, այսինքն թույլ է տվել նյութական իրավունքի նորմի կոպիտ խախտում։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, քանի որ կայացրած դատական ակտից ակնհայտ երևում է, որ դատարանը վկայակոչելով միայն ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշումները, անգամ չի էլ փորձել ներկայացնել իր հիմնավորումները` թե Գարիկ Սայադյանի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթի, և թե պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհնարինության վերաբերյալ։
Առաջին ատյանի դատարանը հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և հանցավորի անձի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար հատուկ ուշադրություն պետք է դարձներ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը, քանի որ տվյալ հանգամանքը պատշաճ գնահատման ենթարկելուց հետո միայն հնարավոր կլինի պարզել, արդյո ք անձի ուղղումը ն պատժի մյուս նպատակներին հասնելը հնարավոր է առանց անձի իրական պատիժ կրելով։ Սակայն, դատարանը ոչ միայն պատշաճ վերլուծության և գնահատման չի արժանացրել Գարիկ Սայադյանի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, այլ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել նաև Գարիկ Սայադյանի դրսևորած վարքագիծը պատահարից անմիջապես հետո, որը նույնպես թույլ է տալիս պատկերացում կազմել Գարիկ Սայադյանի անձի մասին։ Մասնավորապես, գործի նյութերը վկայում են այն մասին, Գարիկ Սայադյանը դեպքից հետո Մ.Մաիլյանին իր վարած ավտոմեքենայով տեղափոխել է հանրապետության հրապարակ և հանձնել է վերջինիս եղբորը, որպիսի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի ուժով հանդիսանում է Գարիկ Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, քանի որ վկայակոչված նորմից ուղղակիորեն բխում է, որ ոչ միայն բժշկական օգնություն ցուցաբերելն է հանդիսանւմ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, այլ նաև այլ օգնություն ցույց տալը ևս, մինչդեռ դատարանը որևէ կերպ գնահատման չի ենթարկել այդ հանգամանքը: Ուստի, անհասկանալի է, թե ինչպես է ստացվել, որ դատարանը հանգել է այն հետևության, որ Գարիկ Սայադյանի ուղղումը հնարավոր է միայն ու բացառապես նշանակված պատիժը իրական /ռեալ/ կրելով: Դատարանն իր կողմից կայացրած դատական ակտում որևէ հիմնավորումներ այդ հանգամանքի վերաբերյալ բացարձակապես չի ներկայացրել։
Փաստորեն ստացվել է, որ դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել Գարիկ Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները, որն ուղղակիրեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներից, նպատակ ունենալով ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը։
Ամփոփելով վերոգրյալը` բողոք բերած անձը խնդրում է դատարանին ուշադրության արժանացնել սույն բողոքում նշված և դատական ակտում առկա նյութական ու դատավարական խախտումներին և հաշվի առնել, որ Գարիկ Սայադյանը երիտասարդ է, ընդամենը 22 տարեկան, դեռ նոր է սկսում իր կյանքի ուղին և նրան հնարավորություն պետք է տալ ուղղվելու` առանց իրական պատիժ կրելու։
11. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 380.1-րդ, 381-րդ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ դատարանին խնդրում է վերաքննիչ բողոքը ընդունել վարույթ, բեկանել թիվ ԵԿԴ/0337/01/16 քրեական գործով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 31.01.2017թ. դատավճիռը, Գարիկ Սայադյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով փոփոխել և կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը` սահմանելով փորձաշրջան:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և դատավճիռը պատժի մասով բեկանելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի համաձայն`
<<1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
…8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը>>:
13. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Դ.Հովհաննիսյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությամբ, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։
Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
/.../ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին>> /Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը/։
14. Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի պետք է առնի նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։
15. Սույն գործով առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի առնելով վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը` նախկինում դատապարտված չլինելը, դրական բնութագրվելը, առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում վերջինիս նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ:
16. Միևնույն ժամանակ, առաջին ատյանի դատարանը հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ` գտնելով, որ Գ.Սայադյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 /երկու/ տարի ժամկետով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար վերջինիս ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, այդ պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, հիմնավորված կերպով հանգել է այն հետևության, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
17. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, առաջացած ծանր և անդառնալի հետևանքները /վթարի հետևանքով անձի մահ պատճառելը/, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, տուժողի թաղման ծախսերը փոխհատուցված չլինելը, հանգում է այն հետևության, որ վերոգրյալները բավարար չեն գալու այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ իրեն վերագրվող հանցագործության համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի միջոցով կարելի է հասնել ՀՀ քրեական օրենգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
18. Ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ բողոքի այն պնդմանը, թե <<… դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել Գարիկ Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները>>, ապա առաջին ատյանը դատարանն ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանք չի արձանագրել, ինչը բխում է քրեական գործի նյութերից, իսկ վերոնշյալ անձը բնութագրող տվյալներն արդեն իսկ հաշվի է առել վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և եկել է համապատասխան եզրակացության` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհնարինության վերաբերյալ:
19. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու, ինչպես նաև ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. հունվարի 31-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գարիկ Վարդանի Սայադյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` թողնել օրինական ուժի մեջ:
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԵԿԴ/0337/01/16
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևան քաղաքի դատախազության
ավագ դատախազ Ա. Գևորգյանի,
պաշտպան Ս. Հովհաննիսյանի,
տուժողի իրավահաջորդ Վ. Մաիլյանի,
2017թ. հունվարի 31-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Գարիկ Վարդանի Սայադյանի`
ծնված 1994թ. սեպտեմբերի 02-ին, Մասիսի շրջանի Նոր Խարբերդ գյուղում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, չի աշխատում, հաշվառված է ՀՀ Արարատի մարզի Նոր Խարբերդ գյուղի Մորենիկի փողոցի թիվ 3/1 տանը, փաստացի բնակվում է ՀՀ Արարատի մարզի Այնթափ գյուղի թիվ 18 փողոցի թիվ 6 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2016թ. մայիսի 16-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 60106516 քրեական գործը` ճանապարհային պատահարի հետևաքով Միքայել Ատոմի Մաիլյանին անզգուշությամբ մահ պատճառվելու դեպքի առթիվ նախապատրաստված նյութերով։
2016թ. դեկտեմբերի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում, թիվ 60106516 քրեական գործի նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է նոր քրեական գործ, որին շնորհվել է 60116516 համարը և այն առանձնացվել է առանձին վարույթ։
Գարիկ Վարդանի Սայադյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա. «Հանդիսանալով «Սանիթեք» ՍՊԸ Հայաստանյան մասնաճյուղի վարորդ, 2016թ. մայիսի 13-ին` ժամը 01։30-ի սահմաններում, իրեն ամրակցված «Հինո» մակնիշի 522 OR 61 հ/հ աղբատար ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Քրիստափորի փողոցով, աջ շրջադարձով մուտք է գործել Տիգրան Մեծ պողոտա և կանգնել թիվ 51 հասցեի դիմաց, որի ընթացքում աղբատարի թափքում է գտնվել բանվոր Միքաել Ատոմի Մաիլյանը։ Երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և ճանապարհատրանսպորտային պատահարը բացառելու համար, ձեռնպահ չմնալով երթևեկություն իրականացնելուց, վերսկսել է աղբատարի ընթացքը, որի արդյունքում թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007թ.-ի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 158-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, ինչի հետևանքով թափքում գտնվող, բանվոր Միքաել Մաիլյանը թափքի վրայից ընկել է երթևեկելի մաս, ստացել է մարմնական վնասվածքներ և 16.05.2016թ.-ին «Էրեբունի» Բ/Կ-ի վերակենդանացման բաժանմունքում, գիտակցության չգալով, մահացել է։
Այսինքն Գ. Սայադյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։
2016թ. դեկտեմբերի 22-ին թիվ 60106516 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. դեկտեմբերի 28-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, 2017թ. հունվարի 09-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 11։00-ին նշանակելու մասին։
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Գ.Սայադյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքն համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Տուժողի իրավահաջորդը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում, ամբաստանյալի դեմ որևէ բողոք չունի, խնդրում է մեղմ պատժել նրան, սակայն պարտավորեցնել փոխհատուցել իրենց ծախսերը։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Սայադյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոց վարող և ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտած անձի` ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է տուժող Միքայել Ատոմի Մաիլյանի մահը` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Կատարած հանցագործության համար ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում միայն ազատազրկման ձևով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արթուր Սերգեյի Առաքելյանի վերաբերյալ ԵԱՆԴ/0122/01/12 քրեական գործով 2013թ. սեպտեմբերի 13-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
(…) Ա.Սահակյանի գործով կայացված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված] հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ հանցանք կատարող անձը հասկանում է, որ իր գործողությունների (անգործության) արդյունքում կարող է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ առաջանան, այսինքն՝ նա գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում հնարավոր է տեղի ունենա վթար և մարդու (մարդկանց) կյանքին կամ առողջությանը հասցվի վնաս, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը՝ հույս ունենալով խուսափել հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումից։
Օբյեկտիվ կողմից նշված արարքը դրսևորվում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտմամբ, որոնցից առավել կոպիտ խախտումներն ամրագրված են Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում։
(...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։ Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար» (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 19-20-րդ կետերը)։
16. Զարգացնելով Ա.Սահակյանի գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Է.Ասատրյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է, որ «(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։
(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի] վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել։ Այսպես` հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա` թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում` առանց բավարար հիմքերի հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն։
Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով։ Այլ խոսքով՝ անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար։
(…) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը։ Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։
Վերոգրյալով պայմանավորված` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել։ Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առանց նշված հանգամանքների գնահատման հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին (տե՛ս Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 15-18-րդ կետերը)։
(…)
Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմել և որպես հետևանք՝ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառել հնարավոր չէ, առանց բացահայտելու թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը և կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի, դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Բացի այդ, պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից Վճռաբեկ դատարանը հատկապես կարևորում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցավորի դրսևորած վարքագծի գնահատումը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի անձը` նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` մեջին ծանրության հանցագործություն լինելը, հանցագործության կատարման եղանակը` հանցավոր ինքնավստահության հետևանքով նշված հանցագործությունը կատարելը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը։
Ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ` դատարանը գտնում է, որ Գ. Սայադյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 /երկու/ տարի ժամկետով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար Գ. Սայադյանին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, այդ պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Գարիկ Սայադյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու կամ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ նախաքննության մարմնի 2016թ. դեկտեմբերի 13-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, Երևան քաղաքի քննչական վարչության իրեղեն ապացույցների սենյակում պահվող, տուժող Միքայել Մաիլյանի հագուստները պետք է վերադրաձնել տուժողի իրավահաջորդ Վարդան Մաիլյանին։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Գարիկ Վարդանի Սայադյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 /երկու/ տարի ժամկետով։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։
Ամբաստանյալ Գարիկ Սայադյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված, տուժող Միքայել Մաիլյանի հագուստները վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Վարդան Մաիլյանին։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևան քաղաքի դատախազության
ավագ դատախազ Ա. Գևորգյանի,
պաշտպան Ս. Հովհաննիսյանի,
տուժողի իրավահաջորդ Վ. Մաիլյանի,
2017թ. հունվարի 31-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Գարիկ Վարդանի Սայադյանի`
ծնված 1994թ. սեպտեմբերի 02-ին, Մասիսի շրջանի Նոր Խարբերդ գյուղում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, չի աշխատում, հաշվառված է ՀՀ Արարատի մարզի Նոր Խարբերդ գյուղի Մորենիկի փողոցի թիվ 3/1 տանը, փաստացի բնակվում է ՀՀ Արարատի մարզի Այնթափ գյուղի թիվ 18 փողոցի թիվ 6 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2016թ. մայիսի 16-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 60106516 քրեական գործը` ճանապարհային պատահարի հետևաքով Միքայել Ատոմի Մաիլյանին անզգուշությամբ մահ պատճառվելու դեպքի առթիվ նախապատրաստված նյութերով։
2016թ. դեկտեմբերի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում, թիվ 60106516 քրեական գործի նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է նոր քրեական գործ, որին շնորհվել է 60116516 համարը և այն առանձնացվել է առանձին վարույթ։
Գարիկ Վարդանի Սայադյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա. «Հանդիսանալով «Սանիթեք» ՍՊԸ Հայաստանյան մասնաճյուղի վարորդ, 2016թ. մայիսի 13-ին` ժամը 01։30-ի սահմաններում, իրեն ամրակցված «Հինո» մակնիշի 522 OR 61 հ/հ աղբատար ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Քրիստափորի փողոցով, աջ շրջադարձով մուտք է գործել Տիգրան Մեծ պողոտա և կանգնել թիվ 51 հասցեի դիմաց, որի ընթացքում աղբատարի թափքում է գտնվել բանվոր Միքաել Ատոմի Մաիլյանը։ Երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և ճանապարհատրանսպորտային պատահարը բացառելու համար, ձեռնպահ չմնալով երթևեկություն իրականացնելուց, վերսկսել է աղբատարի ընթացքը, որի արդյունքում թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007թ.-ի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 158-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, ինչի հետևանքով թափքում գտնվող, բանվոր Միքաել Մաիլյանը թափքի վրայից ընկել է երթևեկելի մաս, ստացել է մարմնական վնասվածքներ և 16.05.2016թ.-ին «Էրեբունի» Բ/Կ-ի վերակենդանացման բաժանմունքում, գիտակցության չգալով, մահացել է։
Այսինքն Գ. Սայադյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։
2016թ. դեկտեմբերի 22-ին թիվ 60106516 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. դեկտեմբերի 28-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, 2017թ. հունվարի 09-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 11։00-ին նշանակելու մասին։
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Գ.Սայադյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքն համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Տուժողի իրավահաջորդը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում, ամբաստանյալի դեմ որևէ բողոք չունի, խնդրում է մեղմ պատժել նրան, սակայն պարտավորեցնել փոխհատուցել իրենց ծախսերը։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Սայադյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոց վարող և ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտած անձի` ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է տուժող Միքայել Ատոմի Մաիլյանի մահը` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Կատարած հանցագործության համար ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում միայն ազատազրկման ձևով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արթուր Սերգեյի Առաքելյանի վերաբերյալ ԵԱՆԴ/0122/01/12 քրեական գործով 2013թ. սեպտեմբերի 13-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
(…) Ա.Սահակյանի գործով կայացված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված] հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ հանցանք կատարող անձը հասկանում է, որ իր գործողությունների (անգործության) արդյունքում կարող է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ առաջանան, այսինքն՝ նա գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում հնարավոր է տեղի ունենա վթար և մարդու (մարդկանց) կյանքին կամ առողջությանը հասցվի վնաս, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը՝ հույս ունենալով խուսափել հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումից։
Օբյեկտիվ կողմից նշված արարքը դրսևորվում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտմամբ, որոնցից առավել կոպիտ խախտումներն ամրագրված են Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում։
(...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։ Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար» (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 19-20-րդ կետերը)։
16. Զարգացնելով Ա.Սահակյանի գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Է.Ասատրյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է, որ «(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։
(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի] վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել։ Այսպես` հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա` թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում` առանց բավարար հիմքերի հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն։
Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով։ Այլ խոսքով՝ անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար։
(…) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը։ Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։
Վերոգրյալով պայմանավորված` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել։ Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առանց նշված հանգամանքների գնահատման հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին (տե՛ս Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 15-18-րդ կետերը)։
(…)
Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմել և որպես հետևանք՝ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառել հնարավոր չէ, առանց բացահայտելու թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը և կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի, դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Բացի այդ, պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից Վճռաբեկ դատարանը հատկապես կարևորում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցավորի դրսևորած վարքագծի գնահատումը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի անձը` նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` մեջին ծանրության հանցագործություն լինելը, հանցագործության կատարման եղանակը` հանցավոր ինքնավստահության հետևանքով նշված հանցագործությունը կատարելը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը։
Ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ` դատարանը գտնում է, որ Գ. Սայադյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 /երկու/ տարի ժամկետով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար Գ. Սայադյանին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, այդ պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Գարիկ Սայադյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու կամ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ նախաքննության մարմնի 2016թ. դեկտեմբերի 13-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, Երևան քաղաքի քննչական վարչության իրեղեն ապացույցների սենյակում պահվող, տուժող Միքայել Մաիլյանի հագուստները պետք է վերադրաձնել տուժողի իրավահաջորդ Վարդան Մաիլյանին։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Գարիկ Վարդանի Սայադյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 /երկու/ տարի ժամկետով։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։
Ամբաստանյալ Գարիկ Սայադյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված, տուժող Միքայել Մաիլյանի հագուստները վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Վարդան Մաիլյանին։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0337/01/16
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 27-12-2016 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Երևան քաղաքի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60106516 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Գարիկ Սայադյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր այն արարքի համար, որ նա, 2016թ. մայիսի 13-ին իրեն ամրակցված <<Հինո>> մակնիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Քրիստափորիկ փողոցով, աջ շրջադարձով մուտք է գործել Տ. Մեծի պողոտա և կանգնել թիվ 51 հասցեի դիմաց, որի ընթացքում աղբատարի թափքում է գտնվել բանվոր Միքայել Մաիլյանը: Երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և ճանապարհատրանսպորտային պատահարը բացառելու համար,ձեռնպահ չմնալով երթևեկություն իրականացնելուց, վերսկսել է աղբատարի ընթացքը, որի արդյունքում թույլ է տվել ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 158 կետի պահանջին հակասող գործողություն, ինչիհետևանքով թափքում գտնվող բանվոր Միքաել Մաիլյանը թափքից վայր է ըննկել երթևեկելի մաս, ստացել մարմնական վնասվածքներ և 16.05.16թ. <<Էրեբունի>> Բ/Կ-ի վերակենդանացման բաժանմունքում, գիտակցության չգալով,մահացել է: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Գարիկ |
| Ազգանուն | Սայադյան |
| Հայրանուն | Վարդանի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.28 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 27-12-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 28-12-2016 |
|---|
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2017թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-01-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժողի իրավահաջորդ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գարիկ |
| Ազգանուն | Սայադյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 31-01-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 31-01-2017 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Գարիկ |
| Ազգանուն | Սայադյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 31-01-2017 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0337/01/16 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա. Գևորգյանի, պաշտպան Ս. Հովհաննիսյանի, տուժողի իրավահաջորդ Վ. Մաիլյանի, 2017թ. հունվարի 31-ին Երևանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գարիկ Վարդանի Սայադյանի` ծնված 1994թ. սեպտեմբերի 02-ին, Մասիսի շրջանի Նոր Խարբերդ գյուղում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, չի աշխատում, հաշվառված է ՀՀ Արարատի մարզի Նոր Խարբերդ գյուղի Մորենիկի փողոցի թիվ 3/1 տանը, փաստացի բնակվում է ՀՀ Արարատի մարզի Այնթափ գյուղի թիվ 18 փողոցի թիվ 6 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը 2016թ. մայիսի 16-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 60106516 քրեական գործը` ճանապարհային պատահարի հետևաքով Միքայել Ատոմի Մաիլյանին անզգուշությամբ մահ պատճառվելու դեպքի առթիվ նախապատրաստված նյութերով։ 2016թ. դեկտեմբերի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում, թիվ 60106516 քրեական գործի նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է նոր քրեական գործ, որին շնորհվել է 60116516 համարը և այն առանձնացվել է առանձին վարույթ։ Գարիկ Վարդանի Սայադյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա. «Հանդիսանալով «Սանիթեք» ՍՊԸ Հայաստանյան մասնաճյուղի վարորդ, 2016թ. մայիսի 13-ին` ժամը 01։30-ի սահմաններում, իրեն ամրակցված «Հինո» մակնիշի 522 OR 61 հ/հ աղբատար ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Քրիստափորի փողոցով, աջ շրջադարձով մուտք է գործել Տիգրան Մեծ պողոտա և կանգնել թիվ 51 հասցեի դիմաց, որի ընթացքում աղբատարի թափքում է գտնվել բանվոր Միքաել Ատոմի Մաիլյանը։ Երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և ճանապարհատրանսպորտային պատահարը բացառելու համար, ձեռնպահ չմնալով երթևեկություն իրականացնելուց, վերսկսել է աղբատարի ընթացքը, որի արդյունքում թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007թ.-ի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 158-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, ինչի հետևանքով թափքում գտնվող, բանվոր Միքաել Մաիլյանը թափքի վրայից ընկել է երթևեկելի մաս, ստացել է մարմնական վնասվածքներ և 16.05.2016թ.-ին «Էրեբունի» Բ/Կ-ի վերակենդանացման բաժանմունքում, գիտակցության չգալով, մահացել է։ Այսինքն Գ. Սայադյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։ 2016թ. դեկտեմբերի 22-ին թիվ 60106516 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. դեկտեմբերի 28-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, 2017թ. հունվարի 09-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. հունվարի 19-ին, ժամը 11։00-ին նշանակելու մասին։ Արագացված դատական քննություն Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Գ.Սայադյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքն համաձայն է մեղադրանքի հետ։ Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։ Տուժողի իրավահաջորդը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում, ամբաստանյալի դեմ որևէ բողոք չունի, խնդրում է մեղմ պատժել նրան, սակայն պարտավորեցնել փոխհատուցել իրենց ծախսերը։ Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Սայադյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք։ Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոց վարող և ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտած անձի` ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է տուժող Միքայել Ատոմի Մաիլյանի մահը` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Կատարած հանցագործության համար ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում միայն ազատազրկման ձևով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արթուր Սերգեյի Առաքելյանի վերաբերյալ ԵԱՆԴ/0122/01/12 քրեական գործով 2013թ. սեպտեմբերի 13-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. (…) Ա.Սահակյանի գործով կայացված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված] հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ հանցանք կատարող անձը հասկանում է, որ իր գործողությունների (անգործության) արդյունքում կարող է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ առաջանան, այսինքն՝ նա գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում հնարավոր է տեղի ունենա վթար և մարդու (մարդկանց) կյանքին կամ առողջությանը հասցվի վնաս, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը՝ հույս ունենալով խուսափել հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումից։ Օբյեկտիվ կողմից նշված արարքը դրսևորվում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտմամբ, որոնցից առավել կոպիտ խախտումներն ամրագրված են Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում։ (...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։ Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար» (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 19-20-րդ կետերը)։ 16. Զարգացնելով Ա.Սահակյանի գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Է.Ասատրյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է, որ «(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։ (…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի] վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել։ Այսպես` հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա` թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում` առանց բավարար հիմքերի հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն։ Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով։ Այլ խոսքով՝ անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար։ (…) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը։ Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։ Վերոգրյալով պայմանավորված` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել։ Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առանց նշված հանգամանքների գնահատման հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին (տե՛ս Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 15-18-րդ կետերը)։ (…) Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմել և որպես հետևանք՝ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառել հնարավոր չէ, առանց բացահայտելու թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը և կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի, դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Բացի այդ, պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից Վճռաբեկ դատարանը հատկապես կարևորում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցավորի դրսևորած վարքագծի գնահատումը։ (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։ Ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի անձը` նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` մեջին ծանրության հանցագործություն լինելը, հանցագործության կատարման եղանակը` հանցավոր ինքնավստահության հետևանքով նշված հանցագործությունը կատարելը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը։ Ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ` դատարանը գտնում է, որ Գ. Սայադյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 /երկու/ տարի ժամկետով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար Գ. Սայադյանին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, այդ պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։ Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Գարիկ Սայադյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու կամ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։ Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։ Քննելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ նախաքննության մարմնի 2016թ. դեկտեմբերի 13-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, Երևան քաղաքի քննչական վարչության իրեղեն ապացույցների սենյակում պահվող, տուժող Միքայել Մաիլյանի հագուստները պետք է վերադրաձնել տուժողի իրավահաջորդ Վարդան Մաիլյանին։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ամբաստանյալ Գարիկ Վարդանի Սայադյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 /երկու/ տարի ժամկետով։ Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։ Ամբաստանյալ Գարիկ Սայադյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված, տուժող Միքայել Մաիլյանի հագուստները վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Վարդան Մաիլյանին։ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 31-01-2017 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 24-02-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 265, 54 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 24-02-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 265, 54 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-9118 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 06-09-2017 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 08-09-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 23-09-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 264, 147 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 23-09-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 264, 147 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0337/01/16
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 20-02-2017 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 16-02-2017 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գարիկ Սայադյան Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի`Գարիկ Վարդանի Սայադյանի /ՀՀ քր օր-ի 242 հոդ. 2-րդ մասով - ազատազրկում 2 տարի ժամկետով , տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 տարի ժամկետով / վերաբերյալ 31.01.2017թ. դատավճիռը , Գարիկ Սայադյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով փոփոխել և կիրառել ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածը` սահմանելով փորձաշրջան |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 28-02-2017 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 28-02-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մանուշակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 03-03-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 23-03-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-04-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-05-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-05-2017 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Գարիկ |
| Ազգանուն | Սայադյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ԵԿԴ/0337/01/16 Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը նախագահող դատավոր` Մ.Մարտիրոսյան ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 19 մայիսի 2017թ. ք.Երևան ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ քարտուղարությամբª Մ.Մելքոնյանի մասնակցությամբ` մեղադրող` Ա.Գևորգյանի տուժողի իրավահաջորդ` Վ.Մաիլյանի պաշտպան` Ս.Հովհաննիսյանի ամբաստանյալ` Գ.Սայադյանի դռնբաց դատական նիստում պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. հունվարի 31-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գարիկ Վարդանի Սայադյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. Թիվ 60106516 քրեական գործը հարուցվել է 16.05.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Գ.Թադևոսյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով: Նույն որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: 2. Նախաքննության մարմնի 2016թ. դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Գ.Սայադյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 3. Նույն մարմնի 17.12.2016թ. որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: 4. 22.12.2016թ. Գ.Սայադյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: 5. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Մ.Մարտիրոսյանի 2016թ. դեկտեմբերի 28-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գարիկ Վարդանի Սայադյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ընդունվել է վարույթ, իսկ 09.01.2017թ. որոշմամբ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության: 6. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. հունվարի 31-ի դատավճռով Գ.Սայադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման 2/երկու/ տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2/երկու/ տարի ժամկետով: Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից: Ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: 7. Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 16.02.2017թ. վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Ս.Հովհաննիսյանը: 8. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 03.03.2017թ. որոշմամբ պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գարիկ Վարդանի Սայադյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2017թ. մարտի 23-ին: 2. Գործի փաստական հանգամանքները. 9. Գ.Սայադյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել այն բանի համար, որ նա, 2016թ. մայիսի 13-ին իրեն ամրակցված <<Հինո>> մակնիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Քրիստափորի փողոցով, աջ շրջադարձով մուտք է գործել Տ. Մեծի պողոտա և կանգնել թիվ 51 հասցեի դիմաց, որի ընթացքում աղբատարի թափքում է գտնվել բանվոր Միքայել Մաիլյանը: Երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և ճանապարհատրանսպորտային պատահարը բացառելու համար,ձեռնպահ չմնալով երթևեկություն իրականացնելուց, վերսկսել է աղբատարի ընթացքը, որի արդյունքում թույլ է տվել ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 158-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, ինչի հետևանքով թափքում գտնվող բանվոր Միքաել Մաիլյանը թափքից վայր է ընկել երթևեկելի մաս, ստացել մարմնական վնասվածքներ և 16.05.16թ. <<Էրեբունի>> Բ/Կ-ի վերակենդանացման բաժանմունքում, գիտակցության չգալով,մահացել է: 3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: 10. Պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը դատավճիռ է կայացրել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի բազմաթիվ խախտումներով, մասնավորապես դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, , 62-րդ, 68-րդ, 70-րդ հոդվածների պահանջները, ՀՀ քրեական դատավարության 358-րդ հոդվածի, Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-րդ մասով սահմանված պահանջները, որոնք էականորեն ազդել են գործի ելքի վրա և դատական ակտը բեկանելու հիմք են հանդիսանում: Բողոք բերած անձը նշում է, որ Գարիկ Սայադյանն առաջին անգամ է կատարել միջին ծանրության հանցագործություն, որը դրսևորվել է մեղքի անզգուշության ձևով, իրեն մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, նախկինում ոչ միայն դատապարտված չի եղել, այլ երբևիցե չի ենթարկվել քրեական հետապնդման, ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում, իրականացրել է մարտական հերթապահություն, ունի խրախուսանք, բացի այդ, դրական է բնութագրվում հասարակության կողմից, մասնավորապես աշխատավայրում և բնակության վայրում զբաղվել է հանրօգուտ աշխատանքով, ինչը ևս մեկ անգամ վկայում է այն մասին, որ նա հանդիսացել է հասարակության օրինապաշտ անդամ, ուստի ակնհայտ է, որ Գարիկ Սայադյանի ուղղվելը նպատակահարմար է առանց իրական պատիժը կրելու։ Բացի այդ, Գարիկ Սայադյանի կատարած արարքը իր բնույթով հասարակական մեծ վտանգավորություն չի ներկայացնում։ Մինչդեռ, Գարիկ Սայադյանի կատարած արարքի եղանակը, այն է աղբատար ավտոմեքենան 20կմ ժամ արագությամբ տեղից շարժելը և աշխատանքի պրոցեսում թափքում զտվող աշխատակցի կողմից չնչին բարձրության թափքից ընկնելը, չի վկայում ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտման մասին, և առավել հավանական չի դարձրել հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։ Ամփոփելով վերոշարադրյալը, բողոք բերած անձը հայտնւմ է, որ թե Գարիկ Սայադյանի անձը և թե նրա կողմից կատարած արարքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը ուղղակիորեն վկայում են, որ իրականում վերջինիս ուղղվելը հնարավոր և առավել նպատակահարմար է առանց իրական պատիժ կրելու և առաջին ատյանի դատարանը Գարիկ Սայադյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, բացարձակորեն հաշվի չի առել գործում առկա և իրենց կողմից սույն բողոքում նշված օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալները, որն էլ հանգեցրել է նրան, որ առաջին ատյանի դատարանը չի կիրառել օրենք, որը ենթակա է կիրառման, այսինքն թույլ է տվել նյութական իրավունքի նորմի կոպիտ խախտում։ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, քանի որ կայացրած դատական ակտից ակնհայտ երևում է, որ դատարանը վկայակոչելով միայն ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշումները, անգամ չի էլ փորձել ներկայացնել իր հիմնավորումները` թե Գարիկ Սայադյանի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթի, և թե պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհնարինության վերաբերյալ։ Առաջին ատյանի դատարանը հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և հանցավորի անձի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար հատուկ ուշադրություն պետք է դարձներ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը, քանի որ տվյալ հանգամանքը պատշաճ գնահատման ենթարկելուց հետո միայն հնարավոր կլինի պարզել, արդյո ք անձի ուղղումը ն պատժի մյուս նպատակներին հասնելը հնարավոր է առանց անձի իրական պատիժ կրելով։ Սակայն, դատարանը ոչ միայն պատշաճ վերլուծության և գնահատման չի արժանացրել Գարիկ Սայադյանի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, այլ պատշաճ գնահատման չի ենթարկել նաև Գարիկ Սայադյանի դրսևորած վարքագիծը պատահարից անմիջապես հետո, որը նույնպես թույլ է տալիս պատկերացում կազմել Գարիկ Սայադյանի անձի մասին։ Մասնավորապես, գործի նյութերը վկայում են այն մասին, Գարիկ Սայադյանը դեպքից հետո Մ.Մաիլյանին իր վարած ավտոմեքենայով տեղափոխել է հանրապետության հրապարակ և հանձնել է վերջինիս եղբորը, որպիսի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի ուժով հանդիսանում է Գարիկ Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, քանի որ վկայակոչված նորմից ուղղակիորեն բխում է, որ ոչ միայն բժշկական օգնություն ցուցաբերելն է հանդիսանւմ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, այլ նաև այլ օգնություն ցույց տալը ևս, մինչդեռ դատարանը որևէ կերպ գնահատման չի ենթարկել այդ հանգամանքը: Ուստի, անհասկանալի է, թե ինչպես է ստացվել, որ դատարանը հանգել է այն հետևության, որ Գարիկ Սայադյանի ուղղումը հնարավոր է միայն ու բացառապես նշանակված պատիժը իրական /ռեալ/ կրելով: Դատարանն իր կողմից կայացրած դատական ակտում որևէ հիմնավորումներ այդ հանգամանքի վերաբերյալ բացարձակապես չի ներկայացրել։ Փաստորեն ստացվել է, որ դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել Գարիկ Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները, որն ուղղակիրեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներից, նպատակ ունենալով ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը։ Ամփոփելով վերոգրյալը` բողոք բերած անձը խնդրում է դատարանին ուշադրության արժանացնել սույն բողոքում նշված և դատական ակտում առկա նյութական ու դատավարական խախտումներին և հաշվի առնել, որ Գարիկ Սայադյանը երիտասարդ է, ընդամենը 22 տարեկան, դեռ նոր է սկսում իր կյանքի ուղին և նրան հնարավորություն պետք է տալ ուղղվելու` առանց իրական պատիժ կրելու։ 11. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 380.1-րդ, 381-րդ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ դատարանին խնդրում է վերաքննիչ բողոքը ընդունել վարույթ, բեկանել թիվ ԵԿԴ/0337/01/16 քրեական գործով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 31.01.2017թ. դատավճիռը, Գարիկ Սայադյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով փոփոխել և կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը` սահմանելով փորձաշրջան: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և դատավճիռը պատժի մասով բեկանելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ: 12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` <<Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` <<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի համաձայն` <<1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` …8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը>>: 13. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Դ.Հովհաննիսյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությամբ, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ /.../ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին>> /Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը/։ 14. Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի պետք է առնի նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ 15. Սույն գործով առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի առնելով վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը` նախկինում դատապարտված չլինելը, դրական բնութագրվելը, առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում վերջինիս նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ: 16. Միևնույն ժամանակ, առաջին ատյանի դատարանը հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ` գտնելով, որ Գ.Սայադյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 /երկու/ տարի ժամկետով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար վերջինիս ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, այդ պատժի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, հիմնավորված կերպով հանգել է այն հետևության, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։ 17. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, առաջացած ծանր և անդառնալի հետևանքները /վթարի հետևանքով անձի մահ պատճառելը/, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, տուժողի թաղման ծախսերը փոխհատուցված չլինելը, հանգում է այն հետևության, որ վերոգրյալները բավարար չեն գալու այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ իրեն վերագրվող հանցագործության համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի միջոցով կարելի է հասնել ՀՀ քրեական օրենգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: 18. Ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ բողոքի այն պնդմանը, թե <<… դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել Գարիկ Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև վերջինիս անձը բնութագրող հանգամանքները>>, ապա առաջին ատյանը դատարանն ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանք չի արձանագրել, ինչը բխում է քրեական գործի նյութերից, իսկ վերոնշյալ անձը բնութագրող տվյալներն արդեն իսկ հաշվի է առել վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և եկել է համապատասխան եզրակացության` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհնարինության վերաբերյալ: 19. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու, ինչպես նաև ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի: Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Պաշտպան Ա.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. հունվարի 31-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Գարիկ Վարդանի Սայադյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` թողնել օրինական ուժի մեջ: 2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 19-05-2017 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 30-06-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 265, 115 |
| Գործին կից նյութեր | կից անձնագիր |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 30-06-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | `265, 115 |
| Գործին կից նյութերը | կից անձնագիր |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-18955/17 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0337/01/16
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 28-06-2017 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Գարիկ |
| Ազգանուն | Սայադյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 04-07-2017 |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքը թողնվել է առանց քննության |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Որոշման ամսաթիվ | 07-08-2017 |
| Մակագրվել է | 07-07-2017 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0337/01/16 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔՆ ԱՌԱՆՑ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԹՈՂՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 7 օգոստոսի 2017 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ քննարկելով Գարիկ Վարդանի Սայադյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի մայիսի 19-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի պաշտպան Սարգիս Հովհաննիսյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, պարզեց, որ բողոքը պետք է թողնել առանց քննության հետևյալ պատճառաբանությամբ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 412-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վճռաբեկ բողոքը կարող է բերվել վերաքննիչ դատարանի՝ գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում, (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 101-րդ կետի համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերն են` առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, քրեական գործով վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու մասին որոշումը, ինչպես նաև այդ ակտերի վերաքննիչ բողոքարկման արդյունքում վերաքննիչ դատարանի կայացրած դատական ակտերը, ինչպես նաև օրենքով նախատեսված դեպքերում վճռաբեկ դատարանի դատական ակտերը։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Գարիկ Սայադյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի մայիսի 19-ի որոշումը գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ է, հետևաբար դրա դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այդ ակտի հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։ Մինչդեռ ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի պաշտպան Ս.Հովհաննիսյանը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի մայիսի 19-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել 2017 թվականի հունիսի 28-ին։ Այսինքն` բաց է թողել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշումը բողոքարկելու համար սահմանված մեկամսյա ժամկետը։ Գործի նյութերից երևում է, որ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի վերոհիշյալ որոշումը պաշտպան Ս.Հովհաննիսյանը ստացել է 2017 թվականի մայիսի 30-ին, սակայն չի ներկայացրել վճռաբեկ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդություն։ Վերոնշյալի հիման վրա, ինչպես նաև ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2015 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ՍԴՈ-1249 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված բողոքը պետք է թողնել առանց քննության։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Գարիկ Վարդանի Սայադյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի մայիսի 19-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Գ.Սայադյանի պաշտպան Սարգիս Հովհաննիսյանի վճռաբեկ բողոքը թողնել առանց քննության։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Օհանյան |
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 14-08-2017 |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 17-08-2017 |
|---|---|
| Դատարան | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Այլ նշումներ | 2 հատոր` 265, 133 թերթ, կից` Գ.Սայադյանի անձնագիրը |