ԵԿԴ/0321/01/16






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,


նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Վ. Ասատրյանի,

հանրային պաշտպան Է. Բեգլարյանի,

տուժող Ա. Բեյգի,

թարգմանիչ Հ. Հակոբյանի,



2017թ. հունվարի 24-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Քամյար Մեհդու Մորտազիանի`
ծնված 1986թ. մայիսի 21-ին Իրանի Իսլամական Հանրապետության /այսուհետ ԻԻՀ/ Թեհրան քաղաքում, ազգությամբ իրանցի, ԻԻՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, Հայաստանի Հանրապետությունում /այսուհետ ՀՀ/ չդատված, չի աշխատել, ԻԻՀ-ում բնակվել է Թեհրան քաղաքի Սահաաբաթի թաղամասի Քյանանիմուղաթա փողոցի թիվ 34 տանը և նույն քաղաքի Սահաթի հրապարակ, Դելի 18 պողատա, Դ. Մորթազյանի դեղատուն` հասցեում, ՀՀ-ում բնակվել է Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայի թիվ 39/9 շենքի թիվ 59 բնակարանում, այժմ բնակվում է Երևանի Սևանի փողոցում (բնակարանի հասցեն չգիտի), կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով։

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2016թ. սեպտեմբերի 13-ին ԻԻՀ քաղաքացի Ամին Ֆիրուզի Բեյգին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2016թ. սեպտեմբերի 02-ին, ժամը 23։00-ին և 2016թ. սեպտեմբերի 03-ին, ժամը 15։00-ին, Երևանի Տիգրան Մեծի պողոտայի թիվ 3/6 հասցեում գործող «Նիմա Ֆուդ» ռեստորանում, իր ծանոթ Քամյար Մեհդու Մորտազիանն անհիմն վիճաբանել է իր հետ, որոնց ընթացքում ձեռքերով հարվածել է իր մարմնի տարբեր մասերին` մեջքին, թևերին, ոտքերին, պատճառելով մարմնական վնասվածք։
Դեպքի առթիվ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում նախապատրաստված նյութերով, 2016թ. սեպտեմբերի 13-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով հարուցվել է թիվ 13807316 քրեական գործը և ընդունվել է վարույթ։
Քամյար Մեհդու Մորտազիանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա. «2016թ. սեպտեմբերի 2-ին, ժամը 23։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի 3/6 հասցեում գործող «Նիմա Ֆուդ» բիստրոյի դիմացի հատվածում անձնական խնդիրների շուրջ ծագած վիճաբանության ընթացքում ձեռքերով մի քանի անգամ հարվածել է իր ծանոթ, ԻԻՀ քաղաքացի Ամին Ֆիրուզի Բեյգու մարմնի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող վնասվածքներ՝ ձախ ականջախեցու վերին մասում և ձախ արմնկային հոդի շրջանում։
Այսինքն՝ Քամյար Մեհդու Մորտազիանին մեղսագրվում է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով։
Բացի այդ, Քամյար Մեհդու Մորտազիանը 2016թ. սեպտեմբերի 3-ին, ժամը 15։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի 3/6 հասցեում գործող «Նիմա Ֆուդ» բիստրոյի դիմացի հատվածում կրկին անձնական խնդիրների շուրջ ծագած վիճաբանության ընթացքում ձեռքերով և ոտքերով մի քանի անգամ հարվածել է իր ծանոթ, ԻԻՀ քաղաքացի Ամին Ֆիրուզի Բեյգու մարմնի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող վնասվածքներ՝ կրծքավանդակի, աջ արմնկային, ծնկային հոդերի, սրունքների, աջ բազկի, աջ գոտկային շրջանների քերծվածքների, արյունազեղումների ձևով։
Այսինքն՝ Քամյար Մեհդու Մորտազիանին մեղսագրվում է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով։»։
2016թ. դեկտեմբերի 12-ին թիվ 13807316 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. դեկտեմբերի 13-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, 2016թ. դեկտեմբերի 28-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2017թ. հունվարի 09-ին, ժամը 10։00-ին նշանակելու մասին։


Արագացված դատական քննություն

Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Ք. Մորտազիանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքն համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Մեղադրողը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չառարկեց։
Տուժողը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չառարկեց։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Ք. Մորտազիանը կատարել է երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված արարքներ։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալը նախկինում դատված չի եղել, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։


Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Առաջադրված մեղադրանքներն ամբաստանյալի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ք. Մորտազիանի կողմից, երկու դրվագներից յուրաքանչյուրով տուժող Ամին Ֆիրուզի Բեյգիին ծեծելն ապացուցված է, նրա արարքներից յուրաքանչյուրը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Ք. Մորտազիանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի և կալանքի ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Ք. Մորտազիանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ք. Մորտազիանի անձը` նախկինում դատված չլինելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություներ լինելը, հանցագործություների կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործություները կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը։
Ամբաստանյալ Ք. Մորտազիանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ք. Մորտազիանն իր կատարած, երկու դրվագներից յուրաքանչյուրով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություների համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ք. Մորտազիանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել, իրեղեն ապացույցներ առկա չեն։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ք. Մորտազիանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, տուգանքի դատապարտվելու դեպքում ամբաստանյալ Ք. Մորտազիանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Քամյար Մեհդու Մորտազիանին ճանաչել մեղավոր երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել.
առաջին դրվագով տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի ութսունապատիկի` 80.000 /ութսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
երկրորդ դրվագով տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրաապատիկի` 100.000 /մեկ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով սահմանված` պատիժների լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառմամբ` ամբաստանյալ Քամյար Մեհդու Մորտազիանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրութսունապատիկի` 180.000 /մեկ հարյուր ութսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ