Հիմնական

Գործի համար: ԵԿԴ/0324/01/16
Վիճակագրական տողի համար : 11.3

Պատասխանող

Մարտին Տեր-Հովհաննիսյան Լևոնի
Մարտին Տեր-Հովհաննիսյան

Դատավոր

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Մնացական Մարտիրոսյան

Դատավոր

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Մնացական Մարտիրոսյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Մարտին Տեր-Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2016թ. հոկտեմբերի ամսին Երևան քաղաքի Երևանյան լճի հարակից տարածքում աճած թփերից քաղելով, այն չորացնելու և մանրացնելու միջոցով առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածմաբ համար ապօրինի պատրաստել և պահել է զգալի չափի` 0.87 գրամը գերազանցող <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ մնացած` 0.87 գրամ թմրամիջոցը պահել է հետագա գործածման համար:
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-01-26 11:00 4 Կայացել է
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-01-25 10:00 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-01-09 11:00 4 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2016-12-09 11:00 4
ԵԿԴ/0324/01/16






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի,


2017թ. հունվարի 26-ին Երևանում,


դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Մարտին Լևոնի Տեր-Հովհաննիսյանի`
ծնված 1994թ. հունվարի 16-ին, Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, ամուրի, խնամքին երկու անձ՝ երկրորդ խմբի հաշմանդամ հայրը և ութ ամսեկան երեխան, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, սովորում է Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանի չորրորդ կուրսում, հաշվառված է Երևան քաղաքի Բագրատունյաց 1-ին նրբանցքի թիվ 11 շենքի թիվ 24 բնակարանում, բնակվում է Երևան քաղաքի Արտաշեսյան փողոցի թիվ 44/5 շենքի թիվ 5 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

2016թ. հոկտեմբերի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Մարտին Լևոնի Տեր-Հովհաննիսյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի կերպով թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13824716 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. նոյեմբերի 03-ի որոշմամբ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
Մ.Տեր-Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2016թ. հոկտեմբեր ամսին Երևան քաղաքի Երևանյան լճի հարակից տարածքում աճած կանեփի թփից քաղելով« այն չորացնելու և մանրացնելու միջոցով առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար ապօրինի պատրաստել և պահել է զգալի չափի` 0«87 գրամը գերազանցող «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց« որի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է« իսկ մնացած` 0«87 գրամ թմրամիջոցը պահել է հետագա գործածման համար։
2016թ. հոկտեմբերի 18-ին« ժամը 00.50-ի սահմաններում« երբ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանն ընկերների` Լորիս Մուշեղի Կրոյանի և Արամ Խաչատուրի Ասատրյանի հետ վերջինիս «Մերսեդես» մակնիշի 34UM996 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով գտնվել են Երևան քաղաքի Աղայան փողոցի թիվ 7 շենքի բակում« նկատելով իրենց մոտեցող ոստիկանության ծառայողներին« Մ.Տեր-Հովհաննիսյանն իր կողմից ապօրինի պատրաստված և պահվող զգալի չափի` 0«87 գրամ թղթե փաթեթով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը նետել է ավտոմեքենայի սրահի վահանակի վրա։
Ոստիկանության ծառայողները Մ.Տեր-Հովհաննիսյանին և մյուսներին բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին« որտեղ Ա.Ասատրյանի ավտոմեքենայի զննությամբ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի կողմից ապօրինի պատրաստված և պահվող զգալի չափի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է։
Այսպիսով« Մարտին Լևոնի Տեր-Հովհաննիսյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում« որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։»։
2016թ. դեկտեմբերի 12-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. դեկտեմբերի 13-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. դեկտեմբերի 28-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. հունվարի 09-ին ժամը 11։00-ին նշանակելու մասին։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.

2016թ. հոկտեմբերի սկզբին, Երևանյան լճի հարակից տարածքում ամբաստանյալ Մ. Տեր-Հովհաննիսյանը քաղել է կանեփի թփեր և իր գործածման համար, ապօրինաբար պատրաստել է «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց։ Նա հիշյալ թմրամիջոցի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է« իսկ մնացած մասը հետագա գործածման համար պահել է տաբատի գրպանում։
2016թ. հոկտեմբերի 17-ի երեկոյան, ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանն իր ընկերների հետ գտնվել է Երևանի Աղայան փողոցի թիվ 7 շենքի բակում և զրուցել նրանց հետ։ Որոշ ժամանակ հետո միասին նստել են այդտեղ կայանված, «Մերսեդես» մակնիշի 34 UM 996 պետհամարանիշի ավտոմեքենան։ Որոշ ժամանակ անց ոստիկանության աշխատակիցները մոտեցել են նրանց և թմրամիջոց պահելու կասկածանքով, 2016թ. հոկտեմբերի 18-ին« ժամը 00։50-ին բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Մինչ այդտեղ հասնելը` Մ.Տեր-Հովհաննիսյանն իր կողմից ապօրինի պատրաստված և իր մոտ պահվող «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը պահել է ավտոմեքենայի սրահում, դիմապակու ներքևի հատվածի վահանակի վրա։ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում այդ ավտոմեքենան զննության է ենթարկվել, որի ընթացքում ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանը ներկայացրել է իր կողմից պահված զգալի չափի` 0«87 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը։


Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանը նախկինում դատված չի եղել, ուսանող է, խնամքին ունի երկու անձ` երկրորդ խմբի հաշմանդամ հայրը` Լևոն Ժորայի Տեր-Հովհաննիսյանը և ութ ամսեկան երեխան` 2016թ. մայիսի 12-ին ծնված Լևոն Մարտինի Տեր-Հովհաննիսյանը։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Մարտին Լևոնի Տեր-Հովհաննիսյանի խոստովանական ցուցմունքներով այն մասին« որ 2016թ. հոկտեմբերին գտնվել է Երևանյան լճի հարակից տարածքում։ Այդտեղ նկատել է կանեփի թուփ, որից մի քանի տերև քաղել և պահել է իր մոտ։ Այնուհետև դրանք արևի տակ չորացրել և ծխելու միջոցով մի մասն օգտագործել է« իսկ մնացած զանգվածը փաթաթել է թղթի մեջ և պահել տաբատի գրպանում` հետագայում օգտագործելու համար։ 2016թ. հոկտեմբերի 17-ի երեկոյան հանդիպել է իր ընկերներ Ա.Ասատրյանին, Լ.Կրոյանին և նրանց հետ որոշ ժամանակ զբոսնել Երևան քաղաքում։ Դրանից հետո Երևանի Աղայան փողոցի թիվ 7 շենքի բակում նստել են Ա.Ասատրյանին պատկանող «Մերսեդես» մակնիշի 34 UM 996 պետհամարանիշի ավտոմեքենան և շարունակել զրուցել։ Որոշ ժամանակ հետո ավտոմեքենային են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցներ և թմրանյութ օգտագործելու, պահելու կասկածանքով իրենց բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Բերման ենթարկելու ընթացքում բոլորից աննկատ գրպանից հանել է թղթի մեջ փաթաթված թմրամիջոցը և պահել ավտոմեքենայի սրահի դիմապակու ներքևի հատվածի վահանակի վրա։
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում վերոհիշյալ ավտոմեքենան ենթարկվել է զննության, որի ընթացքում ավտոմեքենայի սրահի դիմապակու ներքևի հատվածից հայտնաբերվել է նշված թմրամիջոցը։ Զննության ընթացքում ինքը հայտարարել է, որ այդ թմրամիջոցն իրեն է պատկանում, այն ձեռք է բերել քաղելու միջոցով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 52-54« 73/
Վկա Լորիս Մուշեղի Կրոյանի ցուցմունքներով այն մասին« որ 2016թ. հոկտեմբերի 17-ին իր ընկեր Ա.Ասատրյանի հետ հանդիպել է Մ.Տեր-Հովհաննիսյանին։ Միասին զբոսնել են Երևանում« իսկ երեկոյան Աղայան փողոցի թիվ 7 շենքի բակում նստել են Ա.Ասատրյանին պատկանող «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենան։ Որոշ ժամանակ հետո իրենց են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցներ, թմրանյութ պահելու և օգտագործելու կասկածանքով իրենց բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ ինքը տեղեկացել է« որ Ա.Ասատրյանին և Մ.Տեր-Հովհաննիսյանին անձնական խուզարկության ենթարկելու արդյունքում նրանց մոտ հայտնաբերվել է թմրամիջոց։ Թե այդ թմրամիջոցը նրանք որտեղից են ձեռք բերել և երբ են օգտագործել` ինքը տեղյակ չի եղել։ Ինքը երբեք թմրամիջոց չի օգտագործել և որևէ կապ չունի իր ընկերների մոտ հայտնաբերված թմրամիջոցի հետ։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 91-93/
Դատաքիմիական փորձաքննության 2016թ. հոկտեմբերի 21-ի թիվ 393 Ք-16 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «(...) 1. Փորձաքննության ներկայացված` «Ա. Ասատրյանի ավտոմեքենայի սրահից հայտնաբերված բուսական զանգվածը» գրառմամբ փաթեթում առկա 0,87 գրամ հաստատուն քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց։
2. Փորձաքննության ներկայացված` «Ա. Ասատրյանի բաճկոնից հայտնաբերված կաթուցիչը բուսական զանգվածով» գրառմամբ փաթեթում առկա 0,17 գրամ քաշով կանեփի բուսական կիսամոխրացված զանգվածը պարունակում է 0.00724 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց (...)»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 35-41/
Մ.Տեր-Հովհաննիսյանից վերցված մեզի և մազի նմուշները դատաբժշկական փորձաքննության ենթարկելու մասին 2016թ. նոյեմբերի 29-ի թիվ 259 եզրակցությամբ, որի համաձայն` «(…) Փորձաքննությանը ներկայացված Մ.Տեր-Հովհաննիսյանից վերցված մեզի և մազի փորձանմուշների մեջ հայտնաբերվել են կաննաբինոիդների խմբին պատկանող թմրալկալոիդներ (…)»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 110-112/
Մ. Տեր-Հովհաննիսյանին բերման ենթարկելու մասին 2016թ. հոկտեմբերի 18-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` Մ. Տեր-Հովհաննիսյանը թմրամիջոց պահելու և օգտագործելու կասկածանքով 2016թ. հոկտեմբերի 18-ին, ժամը 00։50-ին բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 12/
Մ. Տեր Հովհաննիսյանին անձնական խուզարկության ենթարկելու մասին 2016թ. հոկտեմբերի 18-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` Մ. Տեր Հովհաննիսյանը ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում ենթարկվել է անձնական խուզարկության, ինչի ընթացքում նրա գրպանից հայտնաբերվել է սպիտակ թղթի մեջ փաթեթավորված, դեղնավուն-շագանակագույն զանգված, որը կշռվել, փաթեթավորվել և կնիքվել է։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 110-112/
«Մերսեդես» մակնիշի 34 UM 996 պետհամարանիշի ավտոմեքենան զննության ենթարկելու մասին 2016թ. հոկտեմբերի 18-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նշված ավտոմեքենայի սրահի ցուցավահանակի վրայից հայտնաբերվել է սպիտակ թղթի մեջ փաթեթավորված կանաչավուն զանգված, որը կշռվել, փաթեթավորվել և կնիքվել է համապատասխան կնիքով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 15/
Նախաքննության մարմնի 2016թ. նոյեմբերի 09-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցով։
/գ.թ. 88-89/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա, վկայի ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց ապօրինի պատրաստելը և պահելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
Նույն օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
Նույն օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում կալանքի և ազատազրկման ձևով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...) 2. Կալանքը չի նշանակվում դատավճիռը կայացնելու պահին տասնվեց տարին չլրացած անձանց կամ հղի կանանց կամ խնամքին մինչև ութ տարեկան երեխա ունեցող անձանց նկատմամբ։ (...)»։
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանը խնամքին ունի ութ ամսեկան երեխա (2016թ. մայիսի 12-ին ծնված Լևոն Մարտինի Տեր-Հովհաննիսյանը)` դատարանը գտնում է, որ կալանքը որպես պատիժ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակվել չի կարող և նա իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Պարույր Ստյոպայի Բայրամյանի վերաբերյալ ՎԲ-84/07 քրեական գործով 2007թ. հունիսի 1-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) 4. (…) Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս գործն ըստ էության քննելու իրավասություն ունեցող դատարանները՝ առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարանները, ունեն հայեցողություն դրսևորելու ընդարձակ հնարավորություն։ Դա, նախ, պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները սահմանելիս օրենսդիրը լայնորեն օգտագործում է գնահատողական ձևակերպումներ` «արդարացի պատիժ», «հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճան»։ Բացի այդ, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ «Դատավորները քրեական գործերը և նյութերը լուծում են իրենց ներքին համոզմամբ՝ ներկայացված ապացույցների պատշաճ հետազոտման հիման վրա»։
Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի կողմից կատարված արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն լինելը, այն, որ ամբաստանյալի կողմից առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պատրաստված և իր մոտ պահված, «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի 0.87 գրամ քաշն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի` այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /0.5.-5.0 գրամ/ նվազագույն սահմանին` 0,5 գրամին։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը և անկեղծորեն զղջալը։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։
Որպես ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք` դատարանը հաշվի է առնում խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը։
Ստուգելով և գնահատելով ամբաստանյալի անձի և կատարած արարքի վերաբերյալ վերոգրյալ հանգամանքները, այդ թվում` ամբաստանյալի անձը բնութագրող վերոհիշյալ հատկանիշներն իրենց համակցության մեջ, հաշվի առնելով, որ այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրն իրական է, հաստատված է գործով ձեռք բերված ու դատարանում հետազոտված, վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցներով, նկատի ունենալով, որ այդ հանգամանքների համակցության առկայությունը ողջամտորեն նվազեցրել է ամբաստանյալի անձի հանրային վտանգավորությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի` նախկինում դատված չլինելը, ուսանող լինելը, խնամքին երկրորդ խմբի հաշմանդամ հայր ունենալը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելը, անկեղծորեն զղջալը, թմրամիջոցի տեսակն ու դրա չափը, թմրամիջոցի այդ տեսակի վտանգավորության և օրգանիզմի վրա ազդեցության համեմատաբար ցածր աստիճանը` համակցությամբ, հանդիսանում են ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում առկա իրավական դիրքորոշումները, ինչպես նաև հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՎԲ-124/07 գործով 2007թ. հունիսի 12-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԵՔՐԴ/0571/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 2-ի որոշմամբ նշել է.
«(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։
(…)»։
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող վերոհիշյալ հանգամանքների առկայությունը, նկատի ունենալով, որ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի կատարած արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին, ամբաստանյալին մեղսագրված, առանց իրացնելու նպատակի պատրաստված և իր մոտ պահված, 0.87 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /0.5-5.0 գրամ/ նվազագույն սահմանին, ինչպես նաև հաշվի առնելով նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ նախաքննության մարմնի 2016թ. նոյեմբերի 09-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, դատարանում հետազոտված թմրամիջոցը ենթակա է ոչնչացման։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել, իսկ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պարագայում` նրա թաքնվելու կամ վարույթն իրականացնող մարմնից խուսափելու հավանականությունը նվազել է։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Մարտին Լևոնի Տեր-Հովհաննիսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 3 /երեք/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Մարտին Տեր-Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ Մարտին Տեր-Հովհաննիսյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա։
Ամբաստանյալ Մարտին Տեր-Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2016թ. նոյեմբերի 09-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0.87 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0324/01/16
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 12-12-2016
Ինչ կարգով է գործը ստացվել Առաջին անգամ
Դատախազություն Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 13824716
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Մարտին Տեր-Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2016թ. հոկտեմբերի ամսին Երևան քաղաքի Երևանյան լճի հարակից տարածքում աճած թփերից քաղելով, այն չորացնելու և մանրացնելու միջոցով առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածմաբ համար ապօրինի պատրաստել և պահել է զգալի չափի` 0.87 գրամը գերազանցող <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ մնացած` 0.87 գրամ թմրամիջոցը պահել է հետագա գործածման համար:
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Մարտին
Ազգանուն Տեր-Հովհաննիսյան
Հայրանուն Լևոնի
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Վիճակագրական տողի համարը 11.3
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 12-12-2016
Նախագահող դատավոր
Անուն Մնացական
Ազգանուն Մարտիրոսյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 13-12-2016
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 09-12-2016
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր
Անուն Մարտին
Ազգանուն Տեր-Հովհաննիսյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Դատավարության կողմեր
Անուն Հ.
Ազգանուն Խաչատրյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 09-01-2017
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2017թ.
Տեսակը Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 25-01-2017
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 26-01-2017
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 26-01-2017
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Մարտին
Ազգանուն Տեր-Հովհաննիսյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Ամսաթիվ 26-01-2017
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Առավել ծանր հանցագործության հոդված
Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով Դատապարտվել է
Հիմնական պատիժ Որոշակի ժամկետով ազատազրկում
Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.)
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը ԵԿԴ/0324/01/16






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի,


2017թ. հունվարի 26-ին Երևանում,


դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Մարտին Լևոնի Տեր-Հովհաննիսյանի`
ծնված 1994թ. հունվարի 16-ին, Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, ամուրի, խնամքին երկու անձ՝ երկրորդ խմբի հաշմանդամ հայրը և ութ ամսեկան երեխան, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, սովորում է Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանի չորրորդ կուրսում, հաշվառված է Երևան քաղաքի Բագրատունյաց 1-ին նրբանցքի թիվ 11 շենքի թիվ 24 բնակարանում, բնակվում է Երևան քաղաքի Արտաշեսյան փողոցի թիվ 44/5 շենքի թիվ 5 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

2016թ. հոկտեմբերի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Մարտին Լևոնի Տեր-Հովհաննիսյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի կերպով թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13824716 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. նոյեմբերի 03-ի որոշմամբ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
Մ.Տեր-Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2016թ. հոկտեմբեր ամսին Երևան քաղաքի Երևանյան լճի հարակից տարածքում աճած կանեփի թփից քաղելով« այն չորացնելու և մանրացնելու միջոցով առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար ապօրինի պատրաստել և պահել է զգալի չափի` 0«87 գրամը գերազանցող «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց« որի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է« իսկ մնացած` 0«87 գրամ թմրամիջոցը պահել է հետագա գործածման համար։
2016թ. հոկտեմբերի 18-ին« ժամը 00.50-ի սահմաններում« երբ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանն ընկերների` Լորիս Մուշեղի Կրոյանի և Արամ Խաչատուրի Ասատրյանի հետ վերջինիս «Մերսեդես» մակնիշի 34UM996 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով գտնվել են Երևան քաղաքի Աղայան փողոցի թիվ 7 շենքի բակում« նկատելով իրենց մոտեցող ոստիկանության ծառայողներին« Մ.Տեր-Հովհաննիսյանն իր կողմից ապօրինի պատրաստված և պահվող զգալի չափի` 0«87 գրամ թղթե փաթեթով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը նետել է ավտոմեքենայի սրահի վահանակի վրա։
Ոստիկանության ծառայողները Մ.Տեր-Հովհաննիսյանին և մյուսներին բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին« որտեղ Ա.Ասատրյանի ավտոմեքենայի զննությամբ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի կողմից ապօրինի պատրաստված և պահվող զգալի չափի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է։
Այսպիսով« Մարտին Լևոնի Տեր-Հովհաննիսյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում« որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։»։
2016թ. դեկտեմբերի 12-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. դեկտեմբերի 13-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. դեկտեմբերի 28-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. հունվարի 09-ին ժամը 11։00-ին նշանակելու մասին։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.

2016թ. հոկտեմբերի սկզբին, Երևանյան լճի հարակից տարածքում ամբաստանյալ Մ. Տեր-Հովհաննիսյանը քաղել է կանեփի թփեր և իր գործածման համար, ապօրինաբար պատրաստել է «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց։ Նա հիշյալ թմրամիջոցի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է« իսկ մնացած մասը հետագա գործածման համար պահել է տաբատի գրպանում։
2016թ. հոկտեմբերի 17-ի երեկոյան, ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանն իր ընկերների հետ գտնվել է Երևանի Աղայան փողոցի թիվ 7 շենքի բակում և զրուցել նրանց հետ։ Որոշ ժամանակ հետո միասին նստել են այդտեղ կայանված, «Մերսեդես» մակնիշի 34 UM 996 պետհամարանիշի ավտոմեքենան։ Որոշ ժամանակ անց ոստիկանության աշխատակիցները մոտեցել են նրանց և թմրամիջոց պահելու կասկածանքով, 2016թ. հոկտեմբերի 18-ին« ժամը 00։50-ին բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Մինչ այդտեղ հասնելը` Մ.Տեր-Հովհաննիսյանն իր կողմից ապօրինի պատրաստված և իր մոտ պահվող «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը պահել է ավտոմեքենայի սրահում, դիմապակու ներքևի հատվածի վահանակի վրա։ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում այդ ավտոմեքենան զննության է ենթարկվել, որի ընթացքում ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանը ներկայացրել է իր կողմից պահված զգալի չափի` 0«87 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը։


Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանը նախկինում դատված չի եղել, ուսանող է, խնամքին ունի երկու անձ` երկրորդ խմբի հաշմանդամ հայրը` Լևոն Ժորայի Տեր-Հովհաննիսյանը և ութ ամսեկան երեխան` 2016թ. մայիսի 12-ին ծնված Լևոն Մարտինի Տեր-Հովհաննիսյանը։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Մարտին Լևոնի Տեր-Հովհաննիսյանի խոստովանական ցուցմունքներով այն մասին« որ 2016թ. հոկտեմբերին գտնվել է Երևանյան լճի հարակից տարածքում։ Այդտեղ նկատել է կանեփի թուփ, որից մի քանի տերև քաղել և պահել է իր մոտ։ Այնուհետև դրանք արևի տակ չորացրել և ծխելու միջոցով մի մասն օգտագործել է« իսկ մնացած զանգվածը փաթաթել է թղթի մեջ և պահել տաբատի գրպանում` հետագայում օգտագործելու համար։ 2016թ. հոկտեմբերի 17-ի երեկոյան հանդիպել է իր ընկերներ Ա.Ասատրյանին, Լ.Կրոյանին և նրանց հետ որոշ ժամանակ զբոսնել Երևան քաղաքում։ Դրանից հետո Երևանի Աղայան փողոցի թիվ 7 շենքի բակում նստել են Ա.Ասատրյանին պատկանող «Մերսեդես» մակնիշի 34 UM 996 պետհամարանիշի ավտոմեքենան և շարունակել զրուցել։ Որոշ ժամանակ հետո ավտոմեքենային են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցներ և թմրանյութ օգտագործելու, պահելու կասկածանքով իրենց բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Բերման ենթարկելու ընթացքում բոլորից աննկատ գրպանից հանել է թղթի մեջ փաթաթված թմրամիջոցը և պահել ավտոմեքենայի սրահի դիմապակու ներքևի հատվածի վահանակի վրա։
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում վերոհիշյալ ավտոմեքենան ենթարկվել է զննության, որի ընթացքում ավտոմեքենայի սրահի դիմապակու ներքևի հատվածից հայտնաբերվել է նշված թմրամիջոցը։ Զննության ընթացքում ինքը հայտարարել է, որ այդ թմրամիջոցն իրեն է պատկանում, այն ձեռք է բերել քաղելու միջոցով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 52-54« 73/
Վկա Լորիս Մուշեղի Կրոյանի ցուցմունքներով այն մասին« որ 2016թ. հոկտեմբերի 17-ին իր ընկեր Ա.Ասատրյանի հետ հանդիպել է Մ.Տեր-Հովհաննիսյանին։ Միասին զբոսնել են Երևանում« իսկ երեկոյան Աղայան փողոցի թիվ 7 շենքի բակում նստել են Ա.Ասատրյանին պատկանող «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենան։ Որոշ ժամանակ հետո իրենց են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցներ, թմրանյութ պահելու և օգտագործելու կասկածանքով իրենց բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ ինքը տեղեկացել է« որ Ա.Ասատրյանին և Մ.Տեր-Հովհաննիսյանին անձնական խուզարկության ենթարկելու արդյունքում նրանց մոտ հայտնաբերվել է թմրամիջոց։ Թե այդ թմրամիջոցը նրանք որտեղից են ձեռք բերել և երբ են օգտագործել` ինքը տեղյակ չի եղել։ Ինքը երբեք թմրամիջոց չի օգտագործել և որևէ կապ չունի իր ընկերների մոտ հայտնաբերված թմրամիջոցի հետ։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 91-93/
Դատաքիմիական փորձաքննության 2016թ. հոկտեմբերի 21-ի թիվ 393 Ք-16 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «(...) 1. Փորձաքննության ներկայացված` «Ա. Ասատրյանի ավտոմեքենայի սրահից հայտնաբերված բուսական զանգվածը» գրառմամբ փաթեթում առկա 0,87 գրամ հաստատուն քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց։
2. Փորձաքննության ներկայացված` «Ա. Ասատրյանի բաճկոնից հայտնաբերված կաթուցիչը բուսական զանգվածով» գրառմամբ փաթեթում առկա 0,17 գրամ քաշով կանեփի բուսական կիսամոխրացված զանգվածը պարունակում է 0.00724 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոց (...)»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 35-41/
Մ.Տեր-Հովհաննիսյանից վերցված մեզի և մազի նմուշները դատաբժշկական փորձաքննության ենթարկելու մասին 2016թ. նոյեմբերի 29-ի թիվ 259 եզրակցությամբ, որի համաձայն` «(…) Փորձաքննությանը ներկայացված Մ.Տեր-Հովհաննիսյանից վերցված մեզի և մազի փորձանմուշների մեջ հայտնաբերվել են կաննաբինոիդների խմբին պատկանող թմրալկալոիդներ (…)»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 110-112/
Մ. Տեր-Հովհաննիսյանին բերման ենթարկելու մասին 2016թ. հոկտեմբերի 18-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` Մ. Տեր-Հովհաննիսյանը թմրամիջոց պահելու և օգտագործելու կասկածանքով 2016թ. հոկտեմբերի 18-ին, ժամը 00։50-ին բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 12/
Մ. Տեր Հովհաննիսյանին անձնական խուզարկության ենթարկելու մասին 2016թ. հոկտեմբերի 18-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` Մ. Տեր Հովհաննիսյանը ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում ենթարկվել է անձնական խուզարկության, ինչի ընթացքում նրա գրպանից հայտնաբերվել է սպիտակ թղթի մեջ փաթեթավորված, դեղնավուն-շագանակագույն զանգված, որը կշռվել, փաթեթավորվել և կնիքվել է։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 110-112/
«Մերսեդես» մակնիշի 34 UM 996 պետհամարանիշի ավտոմեքենան զննության ենթարկելու մասին 2016թ. հոկտեմբերի 18-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նշված ավտոմեքենայի սրահի ցուցավահանակի վրայից հայտնաբերվել է սպիտակ թղթի մեջ փաթեթավորված կանաչավուն զանգված, որը կշռվել, փաթեթավորվել և կնիքվել է համապատասխան կնիքով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 15/
Նախաքննության մարմնի 2016թ. նոյեմբերի 09-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցով։
/գ.թ. 88-89/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա, վկայի ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց ապօրինի պատրաստելը և պահելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
Նույն օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
Նույն օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում կալանքի և ազատազրկման ձևով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...) 2. Կալանքը չի նշանակվում դատավճիռը կայացնելու պահին տասնվեց տարին չլրացած անձանց կամ հղի կանանց կամ խնամքին մինչև ութ տարեկան երեխա ունեցող անձանց նկատմամբ։ (...)»։
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանը խնամքին ունի ութ ամսեկան երեխա (2016թ. մայիսի 12-ին ծնված Լևոն Մարտինի Տեր-Հովհաննիսյանը)` դատարանը գտնում է, որ կալանքը որպես պատիժ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակվել չի կարող և նա իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Պարույր Ստյոպայի Բայրամյանի վերաբերյալ ՎԲ-84/07 քրեական գործով 2007թ. հունիսի 1-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) 4. (…) Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս գործն ըստ էության քննելու իրավասություն ունեցող դատարանները՝ առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարանները, ունեն հայեցողություն դրսևորելու ընդարձակ հնարավորություն։ Դա, նախ, պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները սահմանելիս օրենսդիրը լայնորեն օգտագործում է գնահատողական ձևակերպումներ` «արդարացի պատիժ», «հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճան»։ Բացի այդ, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ «Դատավորները քրեական գործերը և նյութերը լուծում են իրենց ներքին համոզմամբ՝ ներկայացված ապացույցների պատշաճ հետազոտման հիման վրա»։
Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի կողմից կատարված արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն լինելը, այն, որ ամբաստանյալի կողմից առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պատրաստված և իր մոտ պահված, «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի 0.87 գրամ քաշն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի` այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /0.5.-5.0 գրամ/ նվազագույն սահմանին` 0,5 գրամին։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը և անկեղծորեն զղջալը։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։
Որպես ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք` դատարանը հաշվի է առնում խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը։
Ստուգելով և գնահատելով ամբաստանյալի անձի և կատարած արարքի վերաբերյալ վերոգրյալ հանգամանքները, այդ թվում` ամբաստանյալի անձը բնութագրող վերոհիշյալ հատկանիշներն իրենց համակցության մեջ, հաշվի առնելով, որ այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրն իրական է, հաստատված է գործով ձեռք բերված ու դատարանում հետազոտված, վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցներով, նկատի ունենալով, որ այդ հանգամանքների համակցության առկայությունը ողջամտորեն նվազեցրել է ամբաստանյալի անձի հանրային վտանգավորությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի` նախկինում դատված չլինելը, ուսանող լինելը, խնամքին երկրորդ խմբի հաշմանդամ հայր ունենալը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելը, անկեղծորեն զղջալը, թմրամիջոցի տեսակն ու դրա չափը, թմրամիջոցի այդ տեսակի վտանգավորության և օրգանիզմի վրա ազդեցության համեմատաբար ցածր աստիճանը` համակցությամբ, հանդիսանում են ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում առկա իրավական դիրքորոշումները, ինչպես նաև հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՎԲ-124/07 գործով 2007թ. հունիսի 12-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԵՔՐԴ/0571/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 2-ի որոշմամբ նշել է.
«(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։
(…)»։
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող վերոհիշյալ հանգամանքների առկայությունը, նկատի ունենալով, որ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի կատարած արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին, ամբաստանյալին մեղսագրված, առանց իրացնելու նպատակի պատրաստված և իր մոտ պահված, 0.87 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /0.5-5.0 գրամ/ նվազագույն սահմանին, ինչպես նաև հաշվի առնելով նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ նախաքննության մարմնի 2016թ. նոյեմբերի 09-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, դատարանում հետազոտված թմրամիջոցը ենթակա է ոչնչացման։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Տեր-Հովհաննիսյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել, իսկ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պարագայում` նրա թաքնվելու կամ վարույթն իրականացնող մարմնից խուսափելու հավանականությունը նվազել է։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Մարտին Լևոնի Տեր-Հովհաննիսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 3 /երեք/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Մարտին Տեր-Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ Մարտին Տեր-Հովհաննիսյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա։
Ամբաստանյալ Մարտին Տեր-Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2016թ. նոյեմբերի 09-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0.87 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 26-01-2017
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 02-03-2017
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 05-04-2017
Էջերի քանակ 121, 53
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 06-04-2017
Էջերի քանակը 121, 53