Հիմնական

Գործի համար: ԵԿԴ/0311/01/16
Վիճակագրական տողի համար : 15.10

Պատասխանող

Շուշան Հովհաննիսյան
Շուշան Հովհաննիսյան Թելմանի
Շուշան Հովհաննիսյան

Դատավոր

Քրեական վերաքննիչ

Արշակ Վարդանյան

Մանուշակ Պետրոսյան

Մխիթար Պապոյան

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Գագիկ Պողոսյան

Դատավոր

Քրեական վերաքննիչ

Արշակ Վարդանյան

Մանուշակ Պետրոսյան

Մխիթար Պապոյան

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Գագիկ Պողոսյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Շուշան Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա իր ազգական Թամարա Գևորգյանի միջոցով, Տերնոպոլ ազգային տնտեսագիտական համալսարանի դասախոս Ռաֆիկ Մխիթարյանից 600.000 ՀՀ դրամ գումարի դիմաց ձեռք է բերել Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի կեղծ դիպլոմ, որը 2015թ. սեպտեմբերի 28-ին օգտագործելով` վերահաստատման նպատակով ներկայացրել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան:
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Քրեական վերաքննիչ 2019-02-27 10:00 4 Կայացվել է
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2018-11-09 14:00 1 Կայացել է
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2018-10-25 17:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2018-10-15 17:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2018-09-28 15:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2018-08-24 15:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2018-06-28 09:45 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2018-05-31 14:30 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2018-05-14 09:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2018-03-27 09:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2018-02-27 16:30 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2018-01-22 16:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-12-06 09:30 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-10-24 16:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-08-25 16:30 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-07-24 09:30 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-07-11 12:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-06-08 16:30 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-05-10 14:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-04-26 16:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-03-29 12:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-03-02 09:30 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-02-15 09:30 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-01-12 09:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2016-12-19 17:00 1 Կայացել է
ԵԿԴ/0311/01/16

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ


« 27 » փետրվարի 2019թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահող դատավոր՝ Ա.Վարդանյանի,
դատավորներ՝ Կ.Մարդանյանի և
Մ.Պապոյանի,

քարտուղարությամբ՝ Ա.Ավդալյանի,

մասնակցությամբ`
ամբաստանյալ՝ Շ.Հովհաննիսյանի,
պաշտպան՝ Գ.Հարությունյանի,
դատախազ՝ Ա.Արամյանի,

դռնբաց դատական նիստում, Վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննելով թիվ ԵԿԴ/0311/01/16 քրեական գործով Երևան քաղա¬քի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նո¬յեմ¬բերի 9-ի դա¬տավճռի դեմ ամբաստանյալ Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանի ներկա¬յաց¬րած վե-րաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել է թիվ 58214815 քրեական գործը:
2015 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Շուշան Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խա-փան¬ման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2015 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի նոյեմբերի 28-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստաց¬վել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհա¬նուր իրա¬վասության առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԿԴ/0311/01/16 համարը:
2018 թվականի փետրվարի 27-ին գործով մեղադրող, ավագ դատախազ Ա.Արա¬մ¬յանը որոշում է կայացրել Շուշան Հովհաննիսյանին առաջադրված մե¬ղադրանքը փոփո¬խե¬լու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր մեղադրանք առա¬ջադրե-լու մասին:
Թիվ ԵԿԴ/0311/01/16 քրեական գործով Երևան քաղա¬քի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նո¬յեմ¬բերի 9-ի դա¬տավճռի համաձայն՝ Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Շ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է, թիվ ԵԿԴ/0311/01/16 քրեական գործի վա¬րույթը կարճվել է և Շ.Հովհաննիսյանը ազատվել է քրեական պատասխանատվութ¬յու¬¬նից` քրեա-կան պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնե¬լու պատճառա-բա¬նությամբ։
Շուշան Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ չհեռա¬նալու մա¬¬¬սին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:

Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերջնական մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա «2008 թվա-կանին իր ազ¬գական Թամարա Գևորգյանի միջոցով վերջինիս մտերիմ Ռաֆիկ Մխիթար-յանից 600.000 ՀՀ դրամով ձեռք է բերել Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստի-տուտի AD սե¬րիայի 030467 համարի կեղծ դիպլոմը, ապա այն պատճենահանել և ներկա-յացրել է «Րութ ԱյԹիԷսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության կադ-րերի բաժին` իր անձնական գործին կցելու համար։
Այնուհետև, Շուշան Հովհաննիսյանը նպատակադրվել է կեղծ դիպլոմն օգտագոր¬ծել արտերկրում: Այդ կապակցությամբ, հաշվի առնելով այն փաստը, որ ՀՀ կառավա¬րութ¬յան 2006 թվականի հունիսի 8-ի թիվ 799-Ն որոշմամբ «Երևանի պետական տնտե¬սա¬¬գիտական ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը վերանվան¬վել է «Հայաս-տանի պետական տնտեսագիտական համալսարան» պետական ոչ առևտրա¬յին կազմա-կեր¬պության և միաժամանակ նկատի ունենալով, որ ՀՀ արտաքին գործերի նախարա-րութ¬յան կողմից փաստաթուղթն ապոստիլով վավերացնելու կարգի 13-րդ կետի համա-ձայն` փաստաթղթի վաղեմության կամ այլ պատճառներով փաս¬տաթղթում առկա ստո-րագրութ¬յան, կնիքի կամ դրոշմակնիքի իսկության ստուգման անհնա¬րինության դեպքում փաստաթղթի ապոստիլով վավերացումը կատարվում է տվյալ փաստաթուղթը տրա-մադրած մարմնի պաշտոնավարող ղեկավարի կամ վերա¬դաս մարմնի, կամ, եթե փաս-տաթուղթը տրամադրած մարմինը լուծարվել է և իրավա¬հա¬ջորդ չկա` դրա փաս¬տաթղթե-րը պահպանող արխիվի ղեկավարի հաստատումից հե¬տո, նույն բարձրագույն ուսումնա-կան հաստատության նոր անվանումով (Հայաստանի պետական տնտեսագի¬տական հա-մալ¬սարան) իրավունք վերապահող փաստա¬թուղթ ստանալու, ինչպես նաև տվյալ կեղծ դիպլոմը արտերկրում օգտագործելու համար ապոստիլով հաստատելու իրավունք ձեռք բերելու նպատակով 2015թ. սեպտեմ¬բե¬րի 28-ին Շուշան Հովհաննիսյանը, օգտագոր¬ծելով նշված ակնհայտ կեղծ փաստաթուղ¬թը, Հայաստանի պետական տնտեսագիտական հա-մալ¬սարանի ռեկտորին հասցեգրված դիմումով՝ տվյալ դիպլոմը վերահաստատելու նպա-տա¬կով, այն ներկայացրել է նշված ուսումնական հաստատութ¬յուն, որից հետո կեղ¬ծիքի փաստը բացահայտվել է»:
2018 թվականի նո¬յեմ¬բերի 9-ին Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Շ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սով քրեական հետապնդումը դադարեցրել է, թիվ ԵԿԴ/0311/01/16 քրեական գործի վա¬րույթը կարճել է և Շ.Հովհաննիսյանը ազատել է քրեական պատասխանատվութ¬յու¬¬նից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնե¬լու պատ-ճա¬ռա¬բա¬նութ¬յամբ: (…)
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, մասնավորապես, նշված է.
«(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է սահմանում իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող վկայա¬կան կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ կեղծելու` կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաս¬տաթուղթ իրացնելու կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպոր-տա¬յին միջոցների հաշվառման համարանիշներ պատրաստելու կամ իրաց¬նե¬լու, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու համար:
Դա¬¬տա¬րա¬նը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սի քրեաիրավական բնութագրին, արձանագրում է, որ հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է, որ օգտագոր¬ծում է կեղծ փաստաթուղթ:
Դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնում այն մասին, որ կեղծ փաս-տաթղթեր օգտագործելու տակ պետք է հասկանալ դրանք շրջանառության մեջ դնելը սեփա¬կան կարիքների համար` դրանց միջոցով իրավունքներ ձեռք բերելու կամ պատաս¬խա¬¬նատ¬վութ¬յու¬նից ազատվելու նպատակով:
Քրեական գործի հետազոտված ապացույցներից, մասնավորապես՝ ամբաստանյա¬լի դատաքննական ցուցմունքից հետևում է, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իրեն տրա-մադրված դիպլոմը կեղծ է, քանի որ 2001-2006թ.թ. չի սովորել Երևանի պետական տնտե-սագիտական ինստիտուտում, և 2015թ-ին կեղծ դիպլոմը գիտակցված ներկայաց¬րել է վե-րա¬¬հաստատման՝ այն ապոստիլով հաստատելու և անհրաժեշտության դեպքում օգ¬տա-գոր¬ծելու նպատակով:
Ամբաստանյալն իր նախաքննական ցուցմունքով հայտնել է նաև, որ դիպլոմն ստա-նալուց հետո այն պատճենահանել և ներկայացրել է «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկե¬րութ¬յան կադրերի բաժին` իր անձնական գործին կցելու համար, չնայած որ դրա անհրա¬ժեշտութ-յունը չի եղել:
Մեջբերված փաստական տվյալների և հանգամանքների վերլուծության հիման վրա դատարանը հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալը, գիտակցելով իրեն տրա-մադրված փաստաթղթի՝ դիպլոմի կեղծ լինելու հանգամանքը, այն ապոստիլով հաս¬տա-տե¬լու և անհրաժեշտության դեպքում օգտագործելու նպատակով՝ վերահաս¬տատ¬ման հա-մար, ներկայացրել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալ¬սա¬րան։ Այսինքն, ամբաստանյալն օգտագործել է կեղծ փաստաթուղթ՝ դիպլոմ, այն դրել է շրջանառության մեջ` դրա միջոցով նոր իրավունքներ ձեռք բերելու նպատակով:
Վերը նշված իրավական վերլուծությամբ և հիմնավորումներով դատարանը գտնում է, որ անհիմն են ամբաստանյալի և պաշտպանի այն պատճառաբանություն¬ները, որ կեղծ դիպլոմը վերահաստատման ներկայացնելու փաստն ամբաստանյալի մոտ անմիջակա-նորեն չի առաջացրել որևէ իրավունք, որը կարող էր առաջանալ միայն այն դեպքում, երբ նա վերահաստատված դիպլոմը ներկայացներ օրինակ՝ ՀՀ տարած¬քում գործող որևէ կազմակերպության և ընդունվեր այնպիսի աշխատանքի, որի համար նման դիպլոմի առկայությունն անհրաժեշտ պայման է, մինչդեռ գործով ձեռք չի բերվել նաև տեղեկութ-յուն՝ առ այն, որ դիպլոմը վերահաստատման է ներկայացվել ՀՀ-ում գոր¬ծող որևէ կազմա-կեր¬¬պությունում աշխատանքի ընդունվելու նպատակով, հետևաբար՝ ամբաստանյալին վերագրված գործողությունները չեն պարունակում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդ-վածով նախատեսված հանցանքի բոլոր տարրերը, ուստի պետք է կայացվի արդա¬րաց-ման դատավճիռ:
Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ պաշտպանը նույնպես ընդունել է, որ ամբաստանյալը 28.09.2015թ-ին կեղծ դիպլոմը ներկայացրել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան՝ վերահաստատման, այն ակնկալիքով, որ Կանադա մեկնելու դեպքում ապոստիլով թարգմանված դիպլոմը կարող է պետք լինի Կանադա¬յում աշխատանքի ընդունվելու համար:
Անդրադառնալով ամբաստանյալի այն առարկություններին, որ.
- իր տրամադրության տակ եղած կեղծ դիպլոմը ոչ մի տեղ երբեք չի օգտագործել և դրա պատճենը «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերություն չի ներկայացրել, քանի որ դրա անհրա¬ժեշ¬տությունը չի էլ եղել,
- նախաքննության ժամանակ որպես կասկածյալ ցուցմունք տալիս, երբ հայտնել է, որ դիպլոմի պատճենը ներկայացրել է աշխատանքի վայր, որը կցվել է իր անձնական գործին, ԱԱԾ աշխատակիցների թելադրմամբ է նման ցուցմունք տվել, հետագայում այն չի հերքել, քանի որ իրեն մեղադրանք է առաջադրվել այլ բովանդակությամբ, այսինքն՝ դիպլոմը վերահաստատման ներկայացնելու միջոցով օգտագործելու, այլ ոչ թե դրա պատճենը կազմակերպություն ներկայացնելու համար: Չցանկանալով երկարաձգել դա-տա¬կան գործընթացը, չի հերքել այդ հանգամանքը:
- որպես մեղադրյալ լրացուցիչ ցուցմունք տալիս՝ պնդել է իր որպես կասկածյալ տված ցուցմունքը, քանի որ ցանկացել է շուտ դուրս գալ այդ հաստատությունից,
- երբ դատարանում հրապարակվել են իր նախաքննական ցուցմունքները, չի առար¬-կել դիպլոմի պատճենն ընկերության կադրերի բաժին ներկայացնելու հանգա¬ման¬քի դեմ ու չի ասել, որ թելադրանքով և ուղղորդմամբ է նշել նման բան, քանի որ իրեն մեղադրանք է առաջադրված այլ բովանդակությամբ,
դատարանը, գտնում է, որ դրանք անհիմն են՝ հետևյալ պատճառաբանություն¬նե¬րով.
- նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալին մեղադրանք չի առաջադրվել կեղծ դիպլոմի պատճենը «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերություն ներկայացնելու միջոցով օգտագործելու համար: Հետևաբար, անիմաստ է եղել ամբաստանյալին նման բովան¬դա-կութ¬յամբ ցուցմունք թելադրելը:
Բացի դա, ամբաստանյալի առարկություններով իսկ հերքվում է նրա պնդումը, որ վերը նշված բովանդակությամբ ցուցմունքը նրան թելադրվել է ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից, քանի որ նրա իսկ առարկությամբ հաստատվում է, որ նրան այլ բովանդա¬կութ-յամբ մեղադրանք է առաջադրվել, մինչդեռ նա՝ որպես մեղադրյալ, պաշտպանի ներ¬կա-յությամբ ցուցմունք տալիս ամբողջությամբ պնդել է որպես կասկածյալ իր տված ցուց-մունքը։
- Քրեական գործով ձեռք չի բերվել որևէ ապացույց, որ նախաքննությունը կատար-վել է ամբաստանյալի դատավարական իրավունքների խախտմամբ, ինչպես նա, այն¬պես էլ նրա պաշտպանը չեն հայտնել այդ մասին կամ նման բովանդակությամբ դիմում-բողոքով չեն դիմել որևէ պատկան մարմին:
Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալը չի գտնվել անազատության մեջ և նրա կողմից չի ներկայացվել որևէ հիմնավոր փաստարկ, որ նրան ստիպողաբար պահել են ազգային անվտանգության ծառայությունում, որտեղից շուտ դուրս գալ համար նա ստիպված է եղել տալ իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունք:
Այսպիսով, դատարանը հանգում է եզրակացության, որ առկա չէ որևէ ողջամիտ պատճառաբանություն կամ հիմնավորում՝ ամբաստանյալի նախաքննական ցուց¬մունք-նե¬րը որպես արժանահավատ չգնահատելու համար: Ուստի, գտնում է, որ վերը նշված հիմնավորումներով անարժանահավատ է ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքը, նկատի ունենալով, որ դրանում նշված պատճառաբանություններով նա ցանկանում է խու¬¬սափել կատարած հանցագործության համար քրեական պատասխա¬նատ¬վութ¬յունից և պատժից:
Անդրադառնալով քրեական գործի նախաքննությունը քրեադատավարական օրեն¬քի կոպիտ խախտումներով կատարված լինելու մասին պաշտպանի ներկայացրած գրա¬վոր ճառում նշված՝ քրեական գործով քրեական դատավարություն իրականացնելու, համա-պա¬¬տասխան քննչական և այլ դատավարական գործողություն կատարելու իրավունք չունե¬ցող ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից կատարված բոլոր քննչական գոր¬ծո¬ղութ¬յուն-ներն անօրինական լինելու, ինչպես նաև իրավական հետևանքներ չառա¬ջաց¬նող դատա-վա¬րական որոշումներ կայացնելու հիմքով նույնպես ամբաստանյալին արդարաց¬նելու մասին նրա խնդրանքին, դատարանը, արձանագրելով, որ ամբաս¬տան¬յա¬լի վերա¬բեր¬յալ քրեական գործի նախաքննությունը ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչութ¬յու¬նում շարու¬նակ¬վել է ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի հանձարարությամբ, գտնում է, որ պաշտ¬պանի նշած ենթադրյալ խախտումները չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատա¬վա¬րական գործողության կատարման կարգի այնպիսի էա¬կան, քրեական դատա¬վա¬րության մաս-նակիցների հիմնական իրավունքների և ազա¬տութ¬յուն¬ների կամ քրեա¬կան դատավա-րութ¬յան սկզբունքների խախտումներ, որոնք կարող էին ամբաստանյալին ար¬դա¬րացնե-լու հիմք հանդիսանալ:
Ինչ վերաբերում է պաշտպան Ա.Զաքարյանին ուղարկված «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության գլխավոր տնօրենի 2018թ. մայիսի 18-ի գրությանը, համաձայն որի` «Ի պա-տասխան Ձեր 14.05.2018 թ-նի թիվ ՇՀ-2 գրության, հայտնում եմ, որ Շուշան Հովհան¬նիս-յանը 2007թ-նի սեպտեմբերի 01-ին ընդունվել և անընդհատության սկզբունքով մինչ օրս աշխատում է «Րութ ԱյԹիէսՓի» ԱՊԸ-ում՝ որպես գլխավոր հաշվապահ: Թե՛ աշխատանքի ընդունվելիս, թե՛ հետագայում Շուշան Հովհաննիսյանը «Ռութ ԱյԹիէսՓի» ԱՊԸ-ը չի ներ-կա¬յացրել տնտեսագետի որակավորում ստանալու հանգամանքը հաստա¬տող որևէ փաս-տաթուղթ, քանի որ «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը սահմանում է, որ միայն հրապարակման ենթակա ֆինանսական հաշվետվությունների ստորագրման համար է անհրաժեշտ, որպիսի գլխավոր հաշվապահը ունենա հաշ¬վա¬պա¬հական որակա-վո¬րում, իսկ «Րութ ԱյԹիԷս-Փի» ԱՊԸ-ի 2007-2015թթ.-ի ֆինանսական հաշվետվություն-ները օրենքով սահամանված կարգով ենթակա չեն եղել հրապարակ¬ման։ Բոլոր այլ պարագաներում «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը չի պարտավորեց¬նում առևտրային կազմակերպության գլխավոր հաշվապահին ունենալ համապատաս¬խան որակավորում», ապա դատարանը, չառարկելով, որ «Հաշվապահա¬կան հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը սահմանում է, որ միայն հրապարակման ենթակա ֆինանսական հաշվետվությունների ստորագրման համար է անհրաժեշտ, որպեսզի գլխավոր հաշ-վապահն ունենա հաշվապահական որակավորում, գտնում է, որ որևէ կապ չկա նշվածի և տնտեսագետի որակավորում ստանալու հանգամանքը հաստատող որևէ փաստաթուղթ ունենալու կամ չունենալու կամ այն աշխատավայրի կադրերի բա¬ժին ներկայացնելու կամ չներկայացնելու միջև, քանի որ նշված օրենքի 12-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն. «Առևտրային կազմակերպությունների հրապարակվող ֆինան¬սա¬կան հաշվետվություն-ներն ստորագրելու իրավունք ունի որակավորված գլխավոր հաշվապա¬հը, ինչպես նաև օրենսդրությամբ սահմանված կարգով աուդիտորի որա¬կա¬վո¬րում ունեցող ֆիզիկական անձը։ Այդ նպատակով գլխավոր հաշվապահների որակա¬վո¬րումն իրականացնում է կամ հաշվապահական հաշվառումը կարգավորող պետա¬կան մար¬մինը, կամ նրա կողմից սահմանված չափանիշների համաձայն ընտրված մասնագի¬տաց¬ված կառույցը»։ Այլ կերպ՝ բարձրագույն կրթության մասին փաստաթութը բավարար չէ և կապ չունի գլխավոր հաշվապահի առանձին որակավորման հետ, քանի որ նման որա¬կավորումն իրակա-նացվում է առանձին պետական մարմնի կողմից:
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության գլխա¬վոր տնօրենի գրությունը հիմնված է ընդամենը վերը նշված տրամաբանական հետևութ¬յան վրա և դրանից չի հետևում, որ դրանում նշված փաստը հիմնված է ընկերության կադրերի բաժնի կողմից տրված տեղեկության վրա:
Նշվածից հետևում է, որ «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության գլխավոր տնօրենի 2018թ. մայիսի 18-ի գրությունը չի կարող համարվել ամբաստանյալի ցուցմունքն հիմնա-վո¬րող փաստաթուղթ:
Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները, վերլուծելով գոր¬ծի փաստական հանգամանքները, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գոր¬ծի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավոր¬ված համոզմամբ դատարանը հանգում է հետևության, որ քրեական գործի` դատարանի կող-մից գնահատված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջ-ների պահպանմամբ, և սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ՝ հաստատվում է, որ ամբաստան¬յալը կա¬տարել է իրեն մեղսագրվող արարքը, այսինքն՝ կատարել է հանցագործություն` նախա¬տեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որով և պետք է մեղավոր ճանաչվի:
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանի նկատ-մամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը, ու նա պետք է ազատվի քրեական պատասխանատվութ¬յունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով՝ հետևյալ պատճառաբանություններով.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրա¬կանացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` «Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հե-տապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ա-վարտ¬ված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից։
(...)
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օր-վանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը: Տևող հանցագործության դեպքում վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է արարքը դադարելու, իսկ շարունակ¬վող հանցագործության դեպքում` վերջին արարքը կատարելու պահից»։
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետ¬ներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հան-ցանք։ Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցան¬քի ավարտ¬ված համարելու պահից։
4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննութ-յունից կամ դատից։ Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբա¬կա-լելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Ընդ որում, անձը չի կարող քրեա-կան պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրութ-յան հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից՝ քսան տարի, և վաղե-մության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագոր¬ծութ¬յամբ:
(...)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարած այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում եր¬կու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազա-տազրկ¬ման հետ կապ չունեցող պատիժ...»։
Այսպիսով, ղեկավարվելով վերը նշված հոդվածների պահանջներով և նկատի ունե-նալով, որ ամբաստանյալի կողմից դիտավորությամբ կատարված արարքի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առավելագույն պա¬տի-ժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումն ու քրեական գործի նյութերի հա¬մաձայն՝ վաղեմության ժամկետի ընթացքը չի ընդհատվել և կասեցվել, այսինքն` ամ-բաստանյալը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, նրա կատարած հան-ցան¬քից հետո անցել է երկու տարի և առկա չեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդ¬վածով նախատեսված սահմանափակումները, դատարանը գտնում է, որ ամբաստան¬յալ Շ.Հով-հան¬նիսյանի նկատմամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը, ու նա պետք է ազատվի քրեական պա-տասխանատվությունից` քրեական պատասխա¬նատվութ¬յան ենթարկելու վաղեմութ¬յան ժամկետն անցնելու հիմքով։
Դատարանը, քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, գտնում է, որ սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույցը` AD 030467 համարով դիպլոմը և դրա հավելվածը, պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին` վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատարանը, անդրադառնալով խափանաման միջոցի հարցին, գտնում է, որ Շ.Հով-հան¬¬նիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստո¬րագ-րութ¬յունը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացվի: (…)»:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ամբաստանյալ Շուշան Հովհաննիսյանը, վերաքննիչ բողոք ներկայացնելով, խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանել և կայացնել արդարացման դա-տավճիռ:
Այսպես, հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ, 18-րդ և 325-րդ հոդ¬ված¬նե-րով, ՀՀ քրեական դատա¬վարության օրենսգրքի 17-րդ, 18-րդ, 23-րդ և 366-րդ հոդվածն¬ե¬րով և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվ¬-րո¬պական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված դրույթներին՝ ներ¬կա¬-յացրած վերաքննիչ բողոքում բողո¬քաբերը նշել է հետևյալը.
«(…) Ըստ դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքների «...Շ.Հովհաննիսյանը 25.08.2007թ-ին «Րութ ԱյԹիէսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության տնօ¬րենին ներկայացրած գրավոր դիմումով խնդրել է ընկերությունում իրեն ընդունել աշ¬¬¬խա¬¬տան¬քի՝ որպես հաշվապահ։
01.09.2007թ-ին նրա և ընկերության տնօրենի միջև կնքվել է հաշվապահի պաշտոնում նրան նշանակելու մասին հ. 2 աշխատանքային պայմանագիրը, սակայն տնօրենի նույն օր¬վա հրամանով ամբաստանյալը նշված ընկերությունում համատեղության կարգով ըն¬դուն¬վել է աշխատանքի՝ որպես գլխավոր հաշվապահ։
2008թ-ին ամբաստանյալ Շ.Հովհանիսյանն իր ազգական, վկա Թամարա Գևորգյանի մի¬ջո¬ցով վերջինիս մտերիմ Ռաֆիկ Մխիթարյանից 600.000 ՀՀ դրամի դիմաց ձեռք է բերել Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի AD հ. 030467 կեղծ դիպլոմը՝ հավել-վա¬ծով, որի համաձայն՝ նա 2001թ-ից մինչև 17.05.2006թ. սովորել է նշված ինստի¬տու¬տում, որի պետական քննական հանձնաժողովի 17.05.2006թ. որոշմամբ նրան շնորհ¬վել է տնտե-սա¬գետի որոկավորում՝ «Հաշվապահական հաշվառում և աուդիտ» մասնագի¬տութ¬յամբ։
Նշված կեղծ դիպլոմն ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանը 2008թ-ին ներկայացրել է «Րութ ԱյԹիէսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության կադրերի բա-ժին՝ իր անձնական գործին կցելու համար։
Այնուհետև, ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանը, հաշվի առնելով, որ «Երևանի պետա-կան տնտեսագիտական ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը վե¬ր¬անվանվել է «Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության, ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության կողմից փաս¬¬տաթուղթն ապոստիլով վավերացնելու կարգի համաձայն՚նշված կեղծ դիպլոմն արտերկրում օգտագործելու համար ապոստիլով հաստատելու իրավունք ձեռք բերելու նպատակով 2015թ սեպտեմբերի 28-ին «Հայաստանի պետական տնտեսագիտաան հա-մալ¬¬սա¬րան»-ի ռեկտորին հասցեագրած դիմումով՝ վերահաստատման համար, դիպլո¬մը ներկայացրել է նշված ուսումնական հաստատություն, որտեղ սակայն բացահայտվել է կեղ¬ծիքի պաստը...»:
Ինչ վերաբերվում է այն հանգամանքին, թե ամբաստանյալը նշված կեղծ դիպլոմն 2008թ-ին ներկայացրել է «Րութ ԱյԹիէսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ըն-կե¬¬րութ¬յան կադրերի բաժին՝ իր անձնական գործին կցելու համար, ապա դա չի համապա-տասխանում իրականությանը, քանի որ քրեական գործում առկա է ՀՀ ԱԱԾ քննչական վար¬չության պետ Մ.Մարուքյանի կողմից 18.04.2016թ թիվ 8/1750 գրությամբ կատարված հարցումը «Րութ ԱյԹիէսՓի» ՍՊԸ-ի տնօրեն Գ.Սարգսյանին (...Շուշանիկ Հովհաննիսյանը 2008 թվականին Ձեր ՍՊԸ-ում աշխատանքի ընդունվելու ժամանակ ներկայացրել է արդ-յոք Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի AD 030467 համարի դիպ-լոմը, թե ոչ...) և վերջինիս կողմից ի պատասխան ուղարկված 21.04.2016թ. թիվ 021-16 գրությունը (...Շուշան Հովհաննիսյանը ընդունվել է «Րութ ԱյԹիէսՓի» ՍՊԸ աշխատանքի 2007թ-ի սեպտեմբերի 01-ին, որպես հաշվապահ։ Աշխատանքի ընդունվելիս չի ներ¬կա-յաց¬րել կրթությունը հավաստող որևէ փաստաթուղթ։...):
Այսինքն նշված փաստաթղթերով հիմնավորվում է ամբաստանյալի դատարանում առարկելը, այն որ իր տրամադրության տակ եղած կեղծ դիպլոմը ոչ մի տեղ երբեք չի օգ-տագործել և դրա պատճենը «Րութ ԱյԹիէսՓի» ՍՊԸ չի ներկայացրել, քանի որ դրա անհրա¬ժեշտությունը չի եղել, սակայն, նախաքննության ժամանակ ԱԱԾ աշխատակից¬նե-րի թելադրմամբ է ցուցմունք տվել, որ կեղծ դիպլոմի պատճենը ներկայացրել է աշխա-տան¬քի վայր, որը կցվել է իր անձնական գործին:
Ավելին, դատարանը արձանագրել է, որ նախաքննական մարմնի կողմից ամ-բաստան¬յա¬լին մե¬¬ղադ¬րանք չի առաջադրվել կեղծ դիպլոմի պատճենն «Րութ ԱյԹիէս¬Փի» ՍՊ ընկերութ¬¬յուն ներկայացնելու միջոցով օգտագործելու համար, սակայն, դա¬տաքննութ-յամբ մեղադ¬րո¬¬ղը «Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մե¬ղադրանք առա-ջադրելու մասին» 27.02.2018թ. որոշմամբ փոփոխելով ամբաստանյալ Շ.Հով¬հաննիսյանին առա¬ջադր¬ված մե¬ղադ¬րանքը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվա¬ծի 1-ին մասով նոր մեղադ¬րանք առա¬ջադ¬րեց այն բանի համար, որ Շ.Հովհաննիսյանը 2008թ. իր ազգական Թամարա Գևորգ¬յանի միջոցով վերջինիս մտերիմ Ռաֆիկ Մխիթար¬յանից 600.000 ՀՀ դրամի դիմաց ձեռք է բերել Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստի¬տուտի թիվ AD սերիայի 030467 կեղծ դիպլոմը, ապա այն պատճենահանել ու ներ¬կայացրել է «Րութ ԱյԹիէսՓի» ՍՊ ընկերութ¬յան կադրերի բաժին՝ իր անձնական գործին կցելու համար։
Նաև մեղադրողը «Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առա-ջադ¬րե¬լու մասին» 27.02.2018թ. որոշման մեջ նշել է, որ ...Շուշան Հովհաննիսյանը նպատա-կադ¬րվել է կեղծ դիպլոմն օգտագործել արտերկրում, ...ինչպես նաև տվյալ կեղծ դիպլոմը արտ¬երկ¬րում օգտագործելու համար ապոստիլով հաստատելու իրավունք ձեռք բերելու նպատակով 2015թ. սեպտեմբերի 28-ին Շուշան Հովհաննիսյանը, օգտագործելով նշված ակն¬հայտ կեղծ փաստաթուղթը, Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսա-րա¬¬նի ռեկտորին հասցեագրված դիմումով՝ տվյալ դիպլոմը վերահաստատելու նպատա-կով, այն ներկայացրել է նշված ուսումնական հաստատություն, սակայն դա չի կարող դիտ¬վել որպես կեղծ փաստաթուղթ օգտագործել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում իրա¬¬վունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշ-տո¬¬նական այլ փաստաթուղթ կեղծելու՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնե-լու կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային մի-ջոց¬ների պետհամարանիշներ պատրաստելու կամ իրացնելու, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածով պատասխանատվություն նախատեսող՝ փաս¬¬¬տաթղթեր կեղծելու հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանցա-գոր¬¬ծութ¬յան առարկան՝ իրավունք վերապահող կամ պարտականություններից ազատող պաշ¬տոնական փաստաթղթերը, որպիսիք կարող են հանդիսանալ պետական կամ տեղա-կան ինքնակառավարման մարմինների, դրանց հիմնարկությունների, ձեռնարկություննե¬րի և կազմակերպությունների կողմից տրվող այն վավերացված տեղեկատվությունը, որը գտնվում է նյութական կրիչների վրա և հավաստում է իրավաբանական նշանակություն ունե¬ցող փաստեր կամ իրադարձություններ:
Մեկնաբանվող հոդվածով նախատեսված հանցագործության վտանգավորությունը կա¬¬յա¬¬նում է նրանում, որ այն կարող է էապես խախտել առանձին քաղաքացիների, ինչ-պես նաև հասարակական կամ պետական հաստատությունների, կազմակերպություննե-րի կամ ձեռնարկությունների օրենքով պաշտպանվող իրավունքներն ու շահերը։
Այսինքն, փաստաթղթեր կեղծելու հանցակազմի առարկա կարող են հանդիսանալ միայն այն փաստաթղթերը, որոնք հաստատում են իրավաբանական նշանակություն ու-նե¬ցող փաստեր՝ այն փաստերը, որոնցից կախված է քաղաքացիների կամ իրավաբա¬նա-կան անձանց անձնական կամ գույքային իրավունքների ծագումը, փոփոխումը կամ դադարումը։
Օբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը կարող է դրսևորվել իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշտոնական այլ փաս-տաթղթեր, կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր կամ տրանսպորտային միջոցների պետհամա-րա¬նիշներ կեղծելու այդպիսիք պատրաստելու, իրացնելու կամ օգտագործելու միջոցով:
Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը կարող է դրսևորվել միայն ուղղակի դիտա-վորությամբ, երբ անձը գիտակցում է, որ կեղծում կամ օգտագործում է ակնհայտ կեղծ վկա¬յական կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Նույն օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցագործություն է հա-մար¬վում մեղավորությամբ կատարված հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով։
Արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրեն-քով նախատեսված բոլոր հատկանիշները։ Հանցագործությունն իրենից ներկայաց¬նում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբ¬յեկտ, սուբ-յեկ¬տիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկա¬յում է հան¬ցակազմի բացակայության մասին։
Նախաքննական մարմինը Շուշան Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325 հոդ¬վածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ նա իր ազգական Թամարա Գևորգյանի միջոցով Տերնոպոլի ազգային տնտեսագիտական համալսսարանի դասախոս Ռաֆիկ Մխիթարյանից 600.000 ՀՀ դրամի դիմաց ձեռք է բերել Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի թիվ AD 030467 համարի կեղծ դիպլոմը, որը 2015 թվականի սեպտեմբերի 28-ին օգտագործելով՝ վերահաստատման նպատակով ներկայացրել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան։
Իր բնույթով նշված կեղծ դիպլոմը իրավաբանական նշանակություն ունեցող որևէ փաստ չէր կարող հաստատել, չէր կարող էապես խախտել առանձին քաղաքացիների, ինչ¬պես նաև հասարակական կամ պետական հաստատությունների, կազմակերպություն-նե¬րի կամ ձեռնարկությունների օրենքով պաշտպանվող իրավունքներն ու շահերը, նաև Շուշան Հովհաննիսյանին որևէ իրավունքի ծագում չէր կարող առաջացնել։
Նախաքննության մարմնի կողմից Շուշան Հովհաննիսյանին առաջադրված է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք, մինչդեռ նրա արարքում հան¬ցակազմի տարրերից բացակայում են օբյեկտը, օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, որը և դատարանը հաշվի չի առել։
Վերը թվարկված տարրերից առկա է միայն սուբյեկտը, սակայն հանցագործության որա¬կումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի առկայության հավաստումն է, իսկ հանցակազմի տարրերից մեկի բացակայությունը, հակառակը, նշա-նակում է, որ կատարված արարքը հանցագործություն չէ, ուստի և բացակայում է քրեա-կան պատասխանատվության հիմքը։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ քրեա¬կան հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները՝ գործի հանգամանքների բազմակող-մանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մե-ղադրյալի մեղավո¬րութ¬¬յունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատաս¬խա¬նատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հան¬ցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են¬թադ¬րութ¬¬յունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համա-ձայն՝ մեղադ¬րանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատ¬վել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավա-կան ընթացակար¬գի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի։
Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ չփարատված կասկած-ները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ դա¬տա¬րա¬նը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայ-տում է միայն իրավունքի շահերը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ դա¬տա¬րանը պարտավոր է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպ¬քում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ:
Հիմք ընդունելով վերը շարադրված պատճառաբանությունները` գտնում եմ, որ Շուշան Հովհաննիսյանի արարքում բացակայում են հանցագործության հատկանիշները՝ հետևաբար նաև հանցակազմը, ինչը հիմք է տալիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդ-վածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում նրան ճանաչել անպարտ և արդարաց-նել:
Անդրառնալով Երևան քաղաքի ընդ¬հա¬նուր իրավասության առաջին ատյանի դա-տա¬րանի կողմից 09.11.2018թ. կայացված դատավճռին`գտնում եմ, որ այն հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, կայացվել է դատա¬վա¬րա¬կան նորմերի խախտումներով և հակա-սում է ՀՀ Սահմանադրությամբ և ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքով սահման¬ված օրինականության սկզբունքներին:
Դատարանը գործը քննելիս պատշաճ չի գնահատել սույն գործի վերաբերելի բոլոր փաս¬¬տական հանգամանքները, որոնք վերաբերվում են Սահմանադրությամբ երաշխա-վոր¬¬¬ված քաղաքացու իրավունքների և ազատությունների պաշտպանությանը, ուստի դա-տա¬¬¬րանի հետևությունները չեն կարող համարվել հիմնավորված և պատճառաբանված: (…)»:

Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորո¬շում¬ները.
Դատական նիստի ժամանակ ամբաստանյալ Շուշան Հովհաննիսյանը և վեր-ջինիս պաշտպան Գայանե Հարությունյանը ներկայացված վե¬րաքննիչ բողոքը պնդեցին՝ խնդրե¬լով այն բավարարել:
Ավագ դատախազ Ա.Արամյանը բողոքի դեմ առարկեց՝ նշելով, որ Առաջին ատ-յանի դատարանի դատավճիռը բավարար չափով հիմնավորված և պատճառա¬բան¬ված է:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահան¬գումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական ստուգ¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնա¬վորվածութ¬յունը, ուսում¬նա¬սիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործի նյու¬թերը` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ հետևությունների.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376.1 հոդվածի համաձայն՝ վե¬րաքն¬նութ-յան կարգով բողոքարկման ենթակա են՝
1) առաջին ատյանի դատարանների՝ գործն ըստ էության լուծող օրինական ուժի մեջ չմտած դատական ակտերը. /…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Վերաքննիչ բողոք բերվում են՝
1) առաջին ատյանի դատարանների` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտե-րը` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում. /…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 380.1 հոդվածի համաձայն՝
1. Վերաքննիչ բողոք բերելու հիմքերն են`
1) դատական սխալը` նյութական կամ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախ-տու¬մը, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա. /…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում /…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի համաձայն՝
Վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաս¬տա-կան հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչ-պես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահ¬պա-նու¬մը /…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Բողոքը քննելու արդյունքում` վերաքննիչ դատարանը կայացնում է դատական ակտ, որն ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին: /…/
4. Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտում պետք է նշվեն, թե ինչ հիմքերով է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը համարվում ճիշտ, իսկ բողոքում բերված եզրահանգումները` անհիմն, ինչն է հիմք ծառայել առաջին ատյանի դատա¬րա¬նի դատա-կան ակտն ամբողջությամբ կամ մի մասով բեկանելու կամ փոխելու հա¬մար»: /.../
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
1) մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն դա¬տա-րանի կայացրած գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ սխալ է պատ¬ճառաբանված, ապա վերաքննիչ դատարանը պատճառաբանում է ան¬փոփոխ թողնված դատական ակտը. /…/»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
«3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկա-պակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավա-կան ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կաս-կածյալի:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգ-ման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջո-ցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույ¬լատ-րելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկա-վարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին հա-մոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղա-վորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատա-րանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգա¬մանք-ների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հա-վաս¬տի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփա¬րատ¬վող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդ¬վածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին [1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը; 2) այդ արարքը համապա¬տաս-խանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին; 3) ա-պա¬¬ցուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը; 4) ապա¬ցուց¬ված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն] տալիս է հաստատող պատասխաններ»:
Սիրակ Սաքանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորո-շումը.
«[Ա]պացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների հա-մակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանա-կություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորութ-յամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը (…) վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտա¬ցիութ-յունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնա¬հա-տելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիո-լո¬գիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ու¬նեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնա-հատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ըն-թացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կա¬յացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստաց-ված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրա¬ժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապա-ցույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակա-սության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
(…)
Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղ-թա¬հարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնա-վոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարա-վորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(…)
Քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չա-փա¬¬նիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորո-շումների լույսի ներքո բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման ենթարկելով դատաքննութ¬յան ընթացքում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցութ¬յամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքն անհիմն է, ենթակա է մերժման, որպիսի հետևության հանգում է հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատողութ¬յունների արդյունքներով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է սահմանում իրավունք վերապահող (…) վկայա¬կան կամ պաշտոնական այլ փաստա-թուղթ կեղծելու` կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաս¬տաթուղթ իրացնելու կամ նույն նպա-տակ¬ներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպոր¬տա¬յին միջոցների հաշվառ-ման համարանիշներ պատրաստելու կամ իրաց¬նե¬լու, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաս-տա¬թուղթ օգտագործելու համար:
Քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է գործողությամբ, հանցա-կազ¬մը ձևական է. հանցագործությունն ավարտված է համարվում օրենքում նկա¬րագրված գործողություններից որևէ մեկի կատարմամբ: Օբյեկտիվ կողմը կազմող գործո¬ղություն-ներն են փաստաթղթեր, կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային միջոցների պետ¬համարանիշներ կեղծելը, դրանք իրացնելը կամ ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտա¬գոր¬ծելը:
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ. հան-ցավորը գիտակցում է, որ (…) օգտագործում է կեղծ փաստաթղթեր:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բարձրագույն կրթություն ստանալու փաս-տը վկայող դիպլոմը իրավունք վերապահող պաշտոնական փաստաթուղթ է, քանի որ հա¬վաստում է իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ (հնարավորություն է տալիս անձին այլ հավասար պայմաններում զբաղեցնելու բարձր պաշտոն, ստանալու հա¬¬րա¬բերականորեն բարձր վար¬¬ձատրվող աշխատանք, կենսաթոշակ և այլն), այն ունի հա¬¬մա¬¬պա¬տասխան տեսք` ձևաթղթի վրա է, ռեկվիզիտներ` կնիք, հավաստված է համա-պա¬տասխան պաշտոնյայի ստորագրությամբ:
Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում, որ Ամբաստանյալը, գիտակցե-լով վերոնշյալ ԲՈւՀ-ն ավարտած չլինելու, ուստիև` բարձրագույն կրթություն չունենալու, հետևաբար նաև` իրեն տրա¬մադրված դիպլոմի կեղծ լինելու փաստերը, այն ապոստիլով հաս¬¬տա¬տե¬լու և արտերկրում օգտագործե¬լու նպատակով վերահաս¬տատ¬ման է ներկա¬յաց-րել է նույն ԲՈւՀ` Հայաստանի պետական տնտեսա¬գիտական համալ¬սա¬րան, այդ կերպ` օգտագործելով ակնհայտ կեղծ այդ փաս¬տաթուղթը՝ դիպլոմը: Վերաքննիչ դատա¬րա¬նը նաև փաստում է, որ անկախ կեղծ դիպլոմն օգտագործելու արդյունքներից` Ամ¬բաս-տանյալի վերոնշյալ գործողություններն արդեն իսկ բովանդակում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ավարտված հանցակազմի հատ-կա¬նիշներ, քանի որ տվյալ հանցագործության ավարտ¬ման փաստն արձանագրելու հա-մար հետևանքներ չեն պահանջվում, տվյալ հոդվածով նախատեսված արարքն ունի ձևա-կան հան¬ցակազմ:
Վերոնշյալ վերլուծության և դատողությունների արդյունքներով Վերաքննիչ դա-տարանը փաստում է, որ իր արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ Ամբաստանյալի վե-րաքննիչ բողոքը, դրա հիմքերն ու հիմնավորումներն անհիմն են, Առաջին ատյանի դատարանը Ամբաստանյալի մեղավորությունն այդ հոդվածով հաստատված համարելիս հանգել է ճիշտ հետևության: Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ակնհայտ կեղծ դիպլոմի պատճենն աշխատավայր` «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության կադ¬¬¬րերի բաժին ներկայացնելու և այդ կերպ օգտագործելու վերաբերյալ առաջին ատյանի դատա¬րանի հետևությունը ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատված չէ, թեև, հաշվի առնելով մեղադրողի կողմից վերջնական մեղադրանքի որոշման մեջ Ամբաս-տան¬¬յալի արարքները մեկ հոդվածով որա¬կելու փաստը, Վերաքննիչ դատարանն արձա-նագրում է, որ դատավարական այդ խախ¬տումը գործի ելքի վրա չի ազդել:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ըստ մեղադրող կողմի վարկածի` կեղծ դիպլոմի պատճենն Ամբաստանյալն աշխատավայր է ներկայացրել աշխատանքի անցնե-լուն հաջորդող ժամանակահատվածում, սակայն տվյալ հետևության մեղադրող կողմը հանգել է Ամբաստանյալի նախաքննական խոստովանական ցուցմունքի հիման վրա, իսկ Առաջին ատյանի դատարանը` այն դատաքննական ցուցմունքների հետ հա¬մադրելու և ի հաշիվ դատաքննականի նախաքննական այդ ցուցմունքն առավել արժևո¬րելու արդյունք-նե¬րով (Ընկերություն կատարված հարցումներին ի պատասխան` հայտնվել է, որ ինչպես աշխատանքի ընդունվելիս, այնպես էլ հետագայում Ամբաստանյալը վերոնշյալ դիպլոմը կամ դրա պատճենը չի ներկայացրել, կեղծ դիպլոմը կամ դրա պատ¬ճենը ներկայացնելու վե¬րա¬բերյալ մեղադրող կողմի վարկածը չի հաստատվել նաև ընկերութ¬յան որևէ աշխա-տակցի հնարավոր ցուցմունքով):
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդ¬վա-ծի 1-ին մասով կայացրած մեղադրող դատավճռով Ամբաս¬տան¬յալին մեղավոր ճանա¬չելով և նրա անմեղությունը հաղթահարելով` Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևութ¬յան այն մասին, որ անցել է այդ հոդվածով նրան քրեական պա¬տաս¬խա¬նատ-վության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը (այդ մասին ուղղակիորեն արտո¬ցոլ¬ված է նաև դատավճռի եզրափակիչ մասում): Տվյալ հարցի համատեքստում Վե¬րաքննիչ դատա-րա¬նը հարկ է համարում արձանագրել, որ ամբաստան¬յալ Շ.Հով¬հան¬նիս¬յանը մինչև առա-ջին ատյանի դատարանի` վերջնական դա¬տական ակտ կայացնելու համար խորհրդակ-ցական սենյակ հեռանալը չի համաձայնել ոչ արդարացնող տվյալ հիմ¬քով իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և/կամ գործի վա¬րույթը կարճելու հետ, որը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համա-ձայն, պարտադիր պայման էր այդ հե¬տապնդումը դադարեցնելու և∕կամ գործի վա¬րույթը կար¬ճելու համար: Վերոնշյալ դատողությունների արդյունքներով Վերաքննիչ դա¬¬տա¬¬-րանը փաս¬տում է, որ ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանն ենթակա էր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված քրեական պատաս¬խանատ¬վութ-յունից ազատ¬ման:
Այսպիսով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դա-տավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, սույն որոշման մեջ նշված պատճառաբա¬նութ¬յուն-նե¬րով:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ, 361.1, 377-րդ, 385-րդ, 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝

Ամբաստանյալ Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողո¬քը մերժել՝ թիվ ԵԿԴ/0311/01/16 քրեական գործով Երևան քաղա¬քի ընդհանուր իրավա¬սութ¬-յան առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նո¬յեմ¬բերի 9-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստաց¬ման պահից մեկամս¬յա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ

Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ԵԿԴ/0311/01/16


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

09 նոյեմբերի 2018թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
դատարանը`

նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ա.ԱՐԱՄՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Շ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
պաշտպան Ա.ԶԱՔԱՐՅԱՆԻ

դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանի` ծնված 19.07.1985թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքա-ցի, չամուսնացած, իր հայտարարությամբ` խնամքին մեկ անձ, միջնակարգ-մասնագիտա-կան կրթությամբ, աշխատում է «Րութ ԱյԹիէսՓի» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես գլխավոր հաշվապահ, առողջ, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Գայի պողոտա, 1/1 շենք, բնակարան հ. 65, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Ա.Հակոբյանը 26.10.2015թ. որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել է թիվ 58214815 քրեական գործը։
ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Ա.Հակոբյանը 09.11.2015թ. որոշմամբ թիվ 58214815 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։
Քննիչի 14.12.2015թ. որոշմամբ որպես խափանման միջոց` Շ.Հովհաննիսյանի նկատ-մամբ ընտրվել է ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին։
Քննիչի 21.12.2015թ. որոշմամբ Շ.Հովհաննիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Գ.Մելիքջանյանը 02.02.2016թ. որոշմամբ թիվ 58214815 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։
ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Դ.Թորոսյանը 23.08.2016թ. որոշմամբ թիվ 58214815 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։
Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Շ.Հովհաննիսյանին պաշտպանել է փաս-տաբան Ա.Զաքարյանը։
2016թ. նոյեմբերի 21-ին թիվ 58214815 քրեական գործը մեղադրական եզրակացութ-յամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհա-նուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2016թ. նոյեմբերի 30-ի ո-րոշմամբ Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2016թ. դեկտեմբերի 9-ի որոշ-մամբ նշանակվել է դատաքննության։
Ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «Իր ազգական Թամարա Գե-վորգյանի միջոցով Տերնոպոլի ազգային տնտեսագիտական համալսարանի դասախոս Ռա-ֆիկ Մխիթարյանից 600.000 ՀՀ դրամ գումարի դիմաց ձեռք է բերել Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի թիվ AD 030467 համարի կեղծ դիպլոմը, որը 2015 թվակա-նի սեպտեմբերի 28-ին օգտագործելով` վերահաստատման նպատակով ներկայացրել է Հա-յաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան»։
Դատաքննությամբ մեղադրողը, «Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մե-ղադրանք առաջադրելու մասին» 27.02.2018թ. որոշմամբ փոփոխելով ամբաստանյալ Շ.Հով-հաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրան նոր մեղադրանք առաջադրեց այն բանի համար, որ նա. «2008 թվականին իր ազգական Թամարա Գևորգյանի միջոցով վերջինիս մտերիմ Ռաֆիկ Մխիթարյանից 600.000 ՀՀ դրամով ձեռք է բերել Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի թիվ AD սե-րիայի 030467 համարի կեղծ դիպլոմը, ապա այն պատճենահանել ու ներկայացրել է «Րութ ԱյԹիԷսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության կադրերի բաժին` իր անձնական գործին կցելու համար։
Այնուհետև, Շուշան Հովհաննիսյանը նպատակադրվել է կեղծ դիպլոմն օգտագործել արտերկրում։ Այդ կապակցությամբ, հաշվի առնելով այն փաստը, որ ՀՀ կառավարության 2006 թվականի հունիսի 8-ի թիվ 799-Ն որոշմամբ «Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը վերանվանվել է «Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան» պետական ոչ առևտրային կազմակերպու-թյան և միաժամանակ նկատի ունենալով, որ ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության կող-մից փաստաթուղթն ապոստիլով վավերացնելու կարգի 13-րդ կետի համաձայն` փաստաթղթի վաղեմության կամ այլ պատճառներով փաստաթղթում առկա ստորագրության, կնիքի կամ դրոշմակնիքի իսկության ստուգման անհնարինության դեպքում փաստաթղթի ապոստիլով վավերացումը կատարվում է տվյալ փաստաթուղթը տրամադրած մարմնի պաշտոնավարող ղեկավարի կամ վերադաս մարմնի, կամ, եթե փաստաթուղթը տրամադրած մարմինը լուծար-վել է և իրավահաջորդ չկա` դրա փաստաթղթերը պահպանող արխիվի ղեկավարի հաստա-տումից հետո, նույն բարձրագույն ուսումնական հաստատության նոր անվանումով (Հայաս-տանի պետական տնտեսագիտական համալսարան) իրավունք վերապահող փաստաթուղթ ստանալու, ինչպես նաև տվյալ կեղծ դիպլոմը արտերկրում օգտագործելու համար ապոստի-լով հաստատելու իրավունք ձեռք բերելու նպատակով 2015թ. սեպտեմբերի 28-ին Շուշան Հովհաննիսյանը, օգտագործելվ նշված ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթը, Հայաստանի պե-տական տնտեսագիտական համալսարանի ռեկտորին հասցեգրված դիմումով՝ տվյալ դիպ-լոմը վերահաստատելու նպատակով, այն ներկայացրել է նշված ուսումնական հաստատու-թյուն, որից հետո կեղծիքի փաստը բացահայտվել է»։

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները.

Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանը 25.08.2007թ-ին «Րութ ԱյԹիԷսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության տնօրենին ներ-կայացրած գրավոր դիմումով խնդրել է ընկերությունում իրեն ընդունել աշխատանքի՝ որպես հաշվապահ։ 01.09.2007թ-ին նրա և ընկերության տնօրենի միջև կնքվել է հաշվապահի պաշ-տոնում նրան նշանակելու մասին հ. 2 աշխատանքային պայմանագիրը, սակայն տնօրենի նույն օրվա հրամանով ամբաստանյալը նշված ընկերությունում համատեղության կարգով ընդունվել է աշխատանքի՝ որպես գլխավոր հաշվապահ։
2008թ-ին ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանն իր ազգական, վկա Թամարա Գևորգյա-նի միջոցով վերջինիս մտերիմ Ռաֆիկ Մխիթարյանից 600.000 ՀՀ դրամի դիմաց ձեռք է բերել Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի AD հ. 030467 կեղծ դիպլոմը՝ հավել-վածով, որի համաձայն՝ նա 2001թ-ից մինչև 17.05.2006թ. սովորել է նշված ինստիտուտում, որի պետական քննական հանձնաժողովի 17.05.2006թ. որոշմամբ նրան շնորհվել է տնտեսա-գետի որակավորում՝ «Հաշվապահական հաշվառում և աուդիտ» մասնագիտությամբ։
Նշված կեղծ դիպլոմն ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանը 2008թ-ին ներկայացրել է «Րութ ԱյԹիԷսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության կադրերի բաժին` իր անձնական գործին կցելու համար։
Այնուհետև, ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանը, հաշվի առնելով, որ «Երևանի պետա-կան տնտեսագիտական ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը վեր-անվանվել է «Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության, ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության կողմից փաստա-թուղթն ապոստիլով վավերացնելու կարգի համաձայն` նշված կեղծ դիպլոմն արտերկրում օգտագործելու համար ապոստիլով հաստատելու իրավունք ձեռք բերելու նպատակով 2015թ. սեպտեմբերի 28-ին «Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան»-ի ռեկտո-րին հասցեագրած դիմումով՝ վերահաստատման համար, դիպլոմը ներկայացրել է նշված ուսումնական հաստատություն, որտեղ սակայն բացահայտվել է կեղծիքի փաստը։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալն իրեն մեղավոր չճանաչեց` պատճառաբանելով, որ ինքը չի օգտագործել կեղծ դիպլոմը։
Ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանի ցուցմունքի համաձայն` ինքը 2001-2005թ.թ. սովո-րել է Երևանի Ինֆորմատիկայի պետական քոլեջում, իսկ 2007թ. սեպտեմբերի 1-ից աշխա-տում է «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես գլխավոր հաշվապահ։ Նշված ընկե-րությունում աշխատանքի անցնելիս ինքը կրթության վերաբերյալ որևէ փաստաթուղթ չի ներ-կայացրել։ 2008թ-ին ցանկացել է կրթությունը շարունակել և իմանալով, որ քոլեջի ավարտ-ման փաստաթղթի հիման վրա հնարավոր է շարունակել ուսումը բարձրագույն ուսումնական հաստատության 2-րդ կուրսից, դիմել է իր ազգականին` Թամարա Բաղդասարյանին, ով աշ-խատելիս է եղել կրթության ոլորտում։ Նրան խնդրել է հնարավորինս արագ օգնել ընդունվել որևէ բարձրագույն ուսումնական հաստատություն։ Թամարան համաձայնվել է օգնել իրեն և որոշ ժամանակ հետո հայտնել է, որ հնարավոր է իրեն որոշակի ուսումնական հաստատու-թյունում ձևակերպել որպես 3-րդ կուրսի ուսանող, որի համար ինքը որպես ընդունման հիմք պետք է տա քոլեջի ավարտման իր փաստաթուղթը և 600.000 ՀՀ դրամ։ Նշված գումարը՝ ըստ Թամարայի, հանդիսացել է առաջին տարվա վարձը և գործընթացը կազմակերպող անձի` Ռաֆիկի համար «մաղարիչ»։ Պահանաջված փաստաթղթերը հանձնել է Թամարային, ով որոշ ժամանակ անց եկել է իր տուն և իրեն արտաքնապես ոչ մի կասկած չներշնչող դիպլոմ է տվել։ Ինքը վերցրել է դիպլոմն ու տեսնելով, դրանում արված նշումի համաձայն ինքը 2001-2006թ.թ. սովորել է ինստիտուտում, հասկացել է, որ այն իր անունով տրված կեղծ փաստա-թուղթ է, քանի որ չի սովորել։ Բայց քանի որ չի պատրաստվել նշված դիպլոմն օգտագործել, այն չի վերադարձրել Թամարային և պահել է իր մոտ։ Հավանաբար սխալ է արել, որ չի վե-րադարձրել այն, սակայն գիտակցված չի արել։ Երբ ինքը 2015թ. համալասարանում դիպլոմի վերահաստատման դիմում է գրել այդ ժամանակ դա գիտակցված է եղել՝ գիտակցված կեղծ դիպլոմը ներկայացրել է վերահաստատման, սակայն դա դեռ չի նշանակում, որ դիպլոմն օգ-տագործել է։ Նշված դիպլոմը ոչ մի տեղ երբեք չի օգտագործել և դրա պատճենը «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերություն չի ներկայացրել, քանի որ դրա անհրաժեշտությունը չի էլ եղել։
Նախաքննության ժամանակ որպես կասկածյալ ցուցմունք տալիս, երբ հայտնել է, որ դիպլոմի պատճենը ներկայացրել է աշխատանքի վայր, որը կցվել է իր անձնական գործին, ԱԱԾ աշխատակիցների թելադրմամբ է նման ցուցմունք տվել, հետագայում այն չի հերքել, քանի որ իրեն մեղադրանք է առաջադրվել այլ բովանդակությամբ, այսինքն՝ դիպլոմը վերա-հաստատման ներկայացնելու միջոցով օգտագործելու, այլ ոչ թե դրա պատճենը կազմակեր-պություն ներկայացնելու համար։ Չցանկանալով երկարաձգել դատական գործընթացը, չի հերքել այդ հանգամանքը։ Որպես մեղադրյալ լրացուցիչ ցուցմունք տալիս ինքը պնդել է իր որպես կասկածյալ տված ցուցմունքը, քանի որ ցանկացել է շուտ դուրս գալ այդ հաստա-տությունից, իսկ երբ դատարանում հրապարակվել են իր նախաքննական ցուցմունքները, ին-քը չի առարկել դիպլոմի պատճենն ընկերության կադրերի բաժին ներկայացնելու հանգա-մանքի դեմ ու չի ասել, որ թելադրանքով և ուղղորդմամբ է նշել նման բան, քանի որ իրեն մե-ղադրանք է առաջադրված այլ բովանդակությամբ։
Ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանի դատաքննությամբ հետազոտված, նախաքննու-թյան ընթացքում որպես կասկածյալ տված ցուցմունքի համաձայն` ինքը 1992-2001թթ. խո-վորել է Երևանի թիվ 25 միջնակարգ դպրոցում, որի 9-րդ դասարանն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Երևանի Ինֆորմատիկայի պետական քոլեջում, որն ավարտել է 2005թ-ին։ Քոլեջն ավարտելուց հետո ուսումը որևէ տեղ չի շարունակել և 2008թ-ին ընդունվել է աշ-խատանքի «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես հաշվապահ, հետագայում՝ որպես գլխավոր հաշվապահ։ Նույն 2008թ-ին դիմել է իր ազգական, կրթական ոլորտում աշխատող Թամարա Գևորգյանին` խնդրելով աջակցել իրեն ԵԻՊ քոլեջն ավարտելու մասին իր փաս-տաթղթերի հիման վրա ընդունվել որևէ բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, ինչին Թ.Գևորգյանը խոստացել է աջակցել որևէ կերպ։ Որոշ ժամանակ անց Թ.Գևորգյանն իրեն տեղեկացրել է, որ ոմն Ռաֆիկի հետ համաձայնության է եկել և 600.000 ՀՀ դրամի դիմաց վերջինս պարտավորվել է աջակցել իրեն։ Համաձայնության գալով նրա հետ, նրան է հանձ-նել 600.000 ՀՀ դրամ և քոլեջն ավարտելու վերաբերյալ իր փաստաթղթերը։ Դրանից մոտ մեկ ամիս անց հանդիպել է Թ.Գևորգյանին, ով իրեն է փոխանցել իր անվամբ լրացված Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի բակալավրատի դիպլոմը և դրա հավելվածը, ըստ որի ինքը 2001-2006թթ. սովորել և ավարտել է նշված ԲՈՒՀ-ը։ Թ. Գևորգյանն իրեն հա-վաստիացրել է, որ այդ դիպլոմը բնօրինակ է և ուսման հետ կապված բոլոր փաստաթղթերն առկա են համալսարանում։ Դիպլոմի պատճենն ինքը ներկայացրել է «Րութ Այ-ԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության կադրերի բաժին` իր անձնական գործին կցելու համար։ Նշված դիպլոմը բացի 2008թ-ին իր անձնական գործին կցելուց, որևէ այլ տեղ չի ներկայացրել, միայն 2015թ-ին, երբ մտադրություն է ունեցել մեկնել Կանադա, անհրաժեշտություն է առաջացել վերա-հաստատելու դիպլոմը։ Այդ նպատակով 2015թ. սեպտեմբերի 28-ին գնացել է ԵՊՏՀ, ներ-կայացրել դիպլոմն ու դրա հավելվածը և դիմում է գրել` այն վերահաստատելու համար։ Հա-մոզված է եղել, որ դիպլոմի հետ կապված բոլոր հիմքերը և փաստաթղթերն ստեղծվել են դիպ-լոմն իրեն տալու ժամանակ, այդ նպատակով համոզված է եղել, որ այն կեղծ չէ և խնդիր չի ունենա։ Սակայն, երբ Թ.Գևորգյանի հետ այցելել է համալսարան և համեմատելու համար իրեն ցույց են տվել իրական դիպլոմներ, հասկացել է, որ իր դիպլոմը կեղծ է, քանի որ ակն-հայտ է եղել տարբերությունը։
Շարադրված նախաքննական ցուցմունքն ամբաստանյալը պնդել է որպես մեղադրյալ լրացուցիչ ցուցմունք տալիս։
Վկա Թամարա Գևորգյանի ցուցմունքի համաձայն՝ իր բարեկամուհի Շուշանը դիմել է իրեն և, ասելով, որ ավարտել է քոլեջն ու ցանկանում է քոլեջի ավարտման թղթի հիման վրա ստանալ բարձրագույն կրթություն, խնդրել է օգնել իրեն ինչ-որ ուսումնական հաստատութ-յուն ընդունվել, որտեղ կարող է միանգամից նստել 2-րդ կամ 3-րդ կուրս։ Ինքն այդ հարցով դիմել է իր ընկերոջը՝ Մխիթարյան Ռաֆիկին, ով թիվ 124 դպրոցում տնօրեն է եղել։ Ռաֆիկն իրեն ասել է, որ քոլեջի ավարտման փաստաթուղթը Շուշանը պետք է տա իրեն ու նրան ու-սումնական հաստատությունում կձևակերպեն որպես 3-րդ կուրսի ուսանող, որի համար Շու-շանը պետք է 600.000 ՀՀ դրամ վճարեր` որպես ուսման վարձ։ Որոշ ժամանակ անց Շուշանը փաստաթղթերն ու գումարը բերել է իր բնակարան ու գնացել։ Նույն օրը՝ ժամը 23-ի սահ-մաններում Ռաֆիկն իր տնից վերցրել է գումարը։ Դրանից շուրջ մեկ ամիս անց Ռաֆիկն իրեն դիպլոմ է տվել։ Ինքը զարմացել և հարցրել է, թե արդյոք նման բան հնարավոր է, ինչին նա պատասխանել է, որ հիմա ամեն ինչ էլ հնարավոր է։ Դրանից հետո զանգահարել է Շու-շանին, ով իր տնից վերցրել է դիպլոմը։ Որոշ ժամանակ հետո Շուշանը դիպլոմը տարել է ինստիտուտ, որպեսզի այն վերահաստատվի։ Հաջորդ օրը նա համալսարանից զանգել և ասել են, որ դիպլոմի հետ կապված խնդիր կա։ Ինքը զանգահարել է Ռաֆիկին և փորձել է ճշտել, թե ինչ խնդիր կարող է լինել դիպլոմի հետ, քանի որ վերջինս ասած է եղել, որ այն օրի-նական է և ամեն տեղ կարող եք ներկայացնել։ Ինքն ու Շուշանը գնացել են պրոռեկտորի մոտ, ով իրենց ասել է, որ դիպլոմը կեղծ է և այն ԱԱԾ աշխատակիցը տարել է։
Վկա Ռաֆիկ Մխիթարյանի ցուցմունքի համաձայն` ինքն աշխատել է Երևանի թիվ 124 դպրոցում՝ որպես տնօրեն, այնուհետև աշխատել է Ուկրաինայի Տերնոպոլի համալսա-րանի հայաստանյան մասնաճյուղում՝ որպես ավագ դասախոս։ Թամարա Գևորգյանին ճա-նաչում է ավելի քան 20 տարի` որպես միևնույն թաղամասի բնակչի։ 2008թ-ին նա դիմել է իրեն և խնդրել է օգնել իր բարեկամուհու համար դիպլոմ ձեռք բերելու հարցում։ Սկզբնական շրջանում չի կարողացել օգնել, սակայն երբ Թ.Գևորգյանը կրկին դիմել է այդ հարցով, խոս-տացել է օգնել նրան։ Չի հիշում, թե որտեղից, տանն ունեցել է Երևանի պետական տնտեսա-գիտական համալսարանի չլրացված դիպլոմ և, ունենալով ֆինանսական խնդիրներ, այդ դիպլոմը լրացրել է Շուշան Հովհաննիսյանի անվամբ, ում տվյալներն իրեն Թամարան է փո-խանցել, և 600.000 ՀՀ դրամի դիմաց այդ դիպլոմը տվել է վերջինիս։ Ինքը նախկինում Շու-շանին երբևէ չի տեսել և չի հանդիպել։
Թիվ AD 030467 կեղծ դիպլոմի համաձայն` Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանը 2001թ-ից մինչև 17.05.2006թ. սովորել է Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտում, որի պետական քննական հանձնաժողովի 17.05.2006թ. որոշմամբ նրան շնորհվել է տնտեսագետի որակավորում՝ «Հաշվապահական հաշվառում և աուդիտ» մասնագիտությամբ։
«Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին» 10.10.2016թ. որոշմամբ թիվ 030467 դիպլոմը և դրա հավելվածը ճանաչվել են որպես իրեղեն ապացույց։
Շ.Հովհաննիսյանի կողմից Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարա-նի ռեկտոր Կ.Աթոյանին ներկայացված 28.09.2015թ. դիմումի համաձայն` նա խնդրել է ապոստիլի համար վերահասատատել իր դիպլոմը և դիպլոմի հավելվածը, որոնց բնօրինակ-ները ներկայացվել են դիմումին կից։
ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության աշխատակազմի ղեկավարի 2015թ. հոկտեմբերի 15-ի հ. 04/25/12293-15 գրության համաձայն` AD 030467 համարով դիպլոմը տրվել է Գյումրու Մ.Նալբանդյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի 2004-2005 ուսումնական տարվա շրջանավարտ Հովհաննես Հրանտի Մալխասյանին։
Երևանի ինֆորմատիկայի պետական քոլեջ ՊՈԱԿ-ի տնօրենի 20.04.2016թ.-ի հ. 34 գրության համաձայն` Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանը 2001թ. ընդունվել է «Երևանի ին-ֆորմատիկայի պետական քոլեջ» ՊՈԱԿ 2201 «Հաշվողական մեքենաներ, համալիրներ, հա-մակարգեր և ցանցեր» մասնագիտության ցերեկային /առկա/ ուսուցման բաժին և 2005թ-ին ավարտել է այն։
«Այլ փաստաթղթերն ապացույց ճանաչելու մասին» 10.10.2016թ. որոշման համաձայն` 07.10.2014թ.-ի արձանագրությամբ ներկայացված, Շ.Հովհաննիսյանի կողմից գրված դիմու-մը` դիպլոմը և դրա հավելվածը վերահաստատելու մասին, ՀՀ կրթության և գիտության նա-խարարության աշխատակազմից ստացված 15.10. 2015թ. հ. 04/25/12293-15 և ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության «Երևանի ինֆորմատիկայի պետական քոլեջ» ՊՈԱԿ-ից ստացված 20.04.2016թ.-ի հ. 34 գրությունները ճանաչվել են ապացույց։

Դատարանի վերլուծությունը և եզրահանգումը.

ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածն ամրագրում է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարա-ցի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք»։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պար-տականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչու-թյամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջա-միտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…) »։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են-թադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հա-վաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Շարադրված դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն ենթա-կա է հիմնավորման գործին վերաբերող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բավա-րար ամբողջությամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապա-ցույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ա-պացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դա-տավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նա-խատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլա-տրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկա-վարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դը-րանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզ-մամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համա-ձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կա-յացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորու-թյունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամ-բաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկա-վարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապա-ցույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է սահ-մանում իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ կեղծելու` կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելու կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային միջոցնե-րի հաշվառման համարանիշներ պատրաստելու կամ իրացնելու, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու համար։
Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի քրեաիրավական բնութագրին, արձանագրում է, որ հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնու-թագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է, որ օգտագործում է կեղծ փաստաթուղթ։
Դատարանն իրավական դիրքորշում է հայտնում այն մասին, որ կեղծ փաստաթղթեր օգտագործելու տակ պետք է հասկանալ դրանք շրջանառության մեջ դնելը սեփական կա-րիքների համար` դրանց միջոցով իրավունքներ ձեռք բերելու կամ պատասխանատվությու-նից ազատվելու նպատակով։
Քրեական գործի հետազոտված ապացույցներից, մասնավորապես՝ ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքից հետևում է, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իրեն տրամա-դըրված դիպլոմը կեղծ է, քանի որ 2001-2006թ.թ. չի սովորել Երևանի պետական տնտեսա-գիտական ինստիտուտում, և 2015թ-ին կեղծ դիպլոմը գիտակցված ներկայացրել է վերահաս-տատման՝ այն ապոստիլով հաստատելու և անհրաժեշտության դեպքում օգտագործելու նպատակով։
Ամբաստանյալն իր նախաքննական ցուցմունքով հայտնել է նաև, որ դիպլոմն ստա-նալուց հետո այն պատճենահանել և ներկայացրել է «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության կադրերի բաժին` իր անձնական գործին կցելու համար, չնայած որ դրա անհրաժեշտությունը չի եղել։
Մեջբերված փաստական տվյալների և հանգամանքների վերլուծության հիման վրա դատարանը հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալը, գիտակցելով իրեն տրամադըր-ված փաստաթղթի՝ դիպլոմի կեղծ լինելու հանգամանքը, այն ապոստիլով հաստատելու և ան-հրաժեշտության դեպքում օգտագործելու նպատակով՝ վերահաստատման համար, ներկա-յացրել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան։ Այսինքն, ամբաստան-յալն օգտագործել է կեղծ փաստաթուղ՝ դիպլոմ, այն դրել է շրջանառության մեջ` դրա միջո-ցով նոր իրավունքներ ձեռք բերելու նպատակով։
Վերը նշված իրավական վերլուծությամբ և հիմնավորումներով դատարանը գտնում է, որ անհիմն են ամբաստանյալի և պաշտպանի այն պատճառաբանությունները, որ կեղծ դիպ-լոմը վերահաստատման ներկայացնելու փաստն ամբաստանյալի մոտ անմիջականորեն չի առաջացրել որևէ իրավունք, որը կարող էր առաջանալ միայն այն դեպքում, երբ նա վերա-հաստատված դիպլոմը ներկայացներ օրինակ՝ ՀՀ տարածքում գործող որևէ կազմակերպու-թյան և ընդունվեր այնպիսի աշխատանքի, որի համար նման դիպլոմի առկայությունն ան-հրաժեշտ պայման է, մինչդեռ գործով ձեռք չի բերվել նաև տեղեկություն՝ առ այն, որ դիպլոմը վերահաստատման է ներկայացվել ՀՀ-ում գործող որևէ կազմակերպությունում աշխատանքի ընդունվելու նպատակով, հետևաբար՝ ամբաստանյալին վերագրված գործողությունները չեն պարունակում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի բոլոր տարրերը, ուստի պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ։
Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ պաշտպանը նույնպես ընդունել է, որ ամ-բաստանյալը 28.09.2015թ-ին կեղծ դիպլոմը ներկայացրել է Հայաստանի պետական տըն-տեսագիտական համալսարան՝ վերահաստատման, այն ակնկալիքով, որ Կանադա մեկնելու դեպքում ապոստիլով թարգմանված դիպլոմը կարող է պետք լինի Կանադայում աշխատան-քի ընդունվելու համար։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի այն առարկություններին, որ.
- իր տրամադրության տակ եղած կեղծ դիպլոմը ոչ մի տեղ երբեք չի օգտագործել և դրա պատճենը «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերություն չի ներկայացրել, քանի որ դրա անհրա-ժեշտությունը չի էլ եղել,
- նախաքննության ժամանակ որպես կասկածյալ ցուցմունք տալիս, երբ հայտնել է, որ դիպլոմի պատճենը ներկայացրել է աշխատանքի վայր, որը կցվել է իր անձնական գործին, ԱԱԾ աշխատակիցների թելադրմամբ է նման ցուցմունք տվել, հետագայում այն չի հերքել, քանի որ իրեն մեղադրանք է առաջադրվել այլ բովանդակությամբ, այսինքն՝ դիպլոմը վերա-հաստատման ներկայացնելու միջոցով օգտագործելու, այլ ոչ թե դրա պատճենը կազմակեր-պություն ներկայացնելու համար։ Չցանկանալով երկարաձգել դատական գործընթացը, չի հերքել այդ հանգամանքը։
- որպես մեղադրյալ լրացուցիչ ցուցմունք տալիս՝ պնդել է իր որպես կասկածյալ տված ցուցմունքը, քանի որ ցանկացել է շուտ դուրս գալ այդ հաստատությունից,
- երբ դատարանում հրապարակվել են իր նախաքննական ցուցմունքները, չի առար-կել դիպլոմի պատճենն ընկերության կադրերի բաժին ներկայացնելու հանգամանքի դեմ ու չի ասել, որ թելադրանքով և ուղղորդմամբ է նշել նման բան, քանի որ իրեն մեղադրանք է առա-ջադրված այլ բովանդակությամբ,
դատարանը, գտնում է, որ դրանք անհիմն են՝ հետևյալ պատճառաբանություններով.
- նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալին մեղադրանք չի առաջադրվել կեղծ դիպլոմի պատճենը «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերություն ներկայացնելու միջոցով օգ-տագործելու համար։ Հետևաբար, անիմաստ է եղել ամբաստանյալին նման բովանդակու-թյամբ ցուցմունք թելադրելը։
Բացի դա, ամբաստանյալի առարկություններով իսկ հերքվում է նրա պնդումը, որ վերը նշված բովանդակությամբ ցուցմունքը նրան թելադրվել է ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից, քանի որ նրա իսկ առարկությամբ հաստատվում է, որ նրան այլ բովանդակությամբ մեղադը-րանք է առաջադրվել, մինչդեռ նա՝ որպես մեղադրյալ, պաշտպանի ներկայությամբ ցուցմունք տալիս ամբողջությամբ պնդել է որպես կասկածյալ իր տված ցուցմունքը։
- Քրեական գործով ձեռք չի բերվել որևէ ապացույց, որ նախաքննությունը կատարվել է ամբաստանյալի դատավարական իրավունքների խախտմամբ, ինչպես նա, այնպես էլ նրա պաշտպանը չեն հայտնել այդ մասին կամ նման բովանդակությամբ դիմում-բողոքով չեն դի-մել որևէ պատկան մարմին։
Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալը չի գտնվել անազատության մեջ և նրա կողմից չի ներկայացվել որևէ հիմնավոր փաստարկ, որ նրան ստիպողաբար պահել են ազ-գային անվտանգության ծառայությունում, որտեղից շուտ դուրս գալ համար նա ստիպված է եղել տալ իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունք։
Այսպիսով, դատարանը հանգում է եզրակացության, որ առկա չէ որևէ ողջամիտ պատ-ճառաբանություն կամ հիմնավորում՝ ամբաստանյալի նախաքննական ցուցմունքները որպես արժանահավատ չգնահատելու համար։ Ուստի, գտնում է, որ վերը նշված հիմնավորումնե-րով անարժանահավատ է ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքը, նկատի ունենալով, որ դրանում նշված պատճառաբանություններով նա ցանկանում է խուսափել կատարած հանցագործության համար քրեական պատասխանատվությունից և պատժից։
Անդրադառնալով քրեական գործի նախաքննությունը քրեադատավարական օրենքի կոպիտ խախտումներով կատարված լինելու մասին պաշտպանի ներկայացրած գրավոր ճա-ռում նշված՝ քրեական գործով քրեական դատավարություն իրականացնելու, համապատաս-խան քննչական և այլ դատավարական գործողություն կատարելու իրավունք չունեցող ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից կատարված բոլոր քննչական գործողություններն անօրի-նական լինելու, ինչպես նաև իրավական հետևանքներ չառաջացնող դատավարական որո-շումներ կայացնելու հիմքով նույնպես ամբաստանյալին արդարացնելու մասին նրա խընդ-րանքին, դատարանը, արձանագրելով, որ ամբաստանյալի վերաբերյալ քրեական գործի նա-խաքննությունը ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում շարունակվել է ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի հանձարարությամբ, գտնում է, որ պաշտպանի նշած ենթադրյալ խախտումները չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կար-գի այնպիսի էական, քրեական դատավարության մասնակիցների հիմնական իրավունքների և ազատությունների կամ քրեական դատավարության սկզբունքների խախտումներ, որոնք կարող ամբաստանյալին արդարացնելու հիմք հանդիսանալ։
Ինչ վերաբերվում է պաշտպան Ա.Զաքարյանին ուղարկված «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության գլխավոր տնօրենի 2018թ. մայիսի 18-ի գրությանը, համաձայն որի. «Ի պա-տասխան Ձեր 14.05.2018 թ-նի թիվ ՇՀ-2 գրության, հայտնում եմ, որ Շուշան Հովհաննիսյանը 2007թ-նի սեպտեմբերի 01-ին ընդունվել և անընդհատության սկզբունքով մինչ օրս աշխա-տում է «Րութ ԱյԹիէսՓի» ԱՊԸ-ում՝ որպես գլխավոր հաշվապահ։ Թե' աշխատանքի ընդուն-վելիս, թե' հետագայում Շուշան Հովհաննիսյանը «Ռութ ԱյԹիէսՓի» ԱՊԸ-ը չի ներկայացրել տնտեսագետի որակավորում ստանալու հանգամանքը հաստատող որևէ փաստաթուղթ, քա-նի որ «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը սահմանում է, որ միայն հրապա-րակման ենթակա ֆինանսական հաշվետվությունների ստորագրման համար է անհրաժեշտ, որպիսի գլխավոր հաշվապահը ունենա հաշվապահական որակավորում, իսկ «Րութ ԱյԹիԷս-Փի» ԱՊԸ-ի 2007-2015թթ.-ի ֆինանսական հաշվետվությունները օրենքով սահամանված կարգով ենթակա չեն եղել հրապարակման։ Բոլոր այլ պարագաներում «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը չի պարտավորեցնում առևտրային կազմակերպության գըլ-խավոր հաշվապահին ունենալ համապատասխան որակավորում», ապա դատարանը չա-ռարկելով, որ «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը սահմանում է, որ միայն հրապարակման ենթակա ֆինանսական հաշվետվությունների ստորագրման համար է ան-հրաժեշտ, որպեսզի գլխավոր հաշվապահն ունենա հաշվապահական որակավորում, գտնում է, որ որևէ կապ չկա նշվածի և տնտեսագետի որակավորում ստանալու հանգամանքը հաս-տատող որևէ փաստաթուղթ ունենալու կամ չունենալու կամ այն աշխատավայրի կադրերի բաժին ներկայացնելու կամ չներկայացնելու միջև, քանի որ նշված օրենքի 12-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն. «Առևտրային կազմակերպությունների հրապարակվող ֆինանսական հաշվետվություններն ստորագրելու իրավունք ունի որակավորված գլխավոր հաշվապահը, ինչպես նաև օրենսդրությամբ սահմանված կարգով աուդիտորի որակավորում ունեցող ֆի-զիկական անձը։ Այդ նպատակով գլխավոր հաշվապահների որակավորումն իրականացնում է կամ հաշվապահական հաշվառումը կարգավորող պետական մարմինը, կամ նրա կողմից սահմանված չափանիշների համաձայն ընտրված մասնագիտացված կառույցը»։ Այլ կերպ՝ բարձրագույն կրթության մասին փաստաթութը բավարար չէ և կապ չունի գլխավոր հաշվա-պահի առանձին որակավորման հետ, քանի որ նման որակավորումն իրականացվում է ա-ռանձին պետական մարմնի կողմից։
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության գլխավոր տնօրենի գրությունը հիմնված է ընդամենը վերը նշված տրամաբանական հետևության վրա և դրանից չի հետևում, որ դրանում նշված փաստը հիմնված է ընկերության կադրերի բաժնի կողմից տրված տեղեկության վրա։
Նշվածից հետևում է, որ «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության գլխավոր տնօրենի 2018թ. մայիսի 18-ի գրությունը չի կարող համարվել ամբաստանյալի ցուցմունքն հիմնավորող փաստաթուղթ։
Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները, վերլուծելով գոր-ծի փաստական հանգամանքները, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակ-ցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգա-մանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ դատարանը հանգում է հետևության, որ քրեական գործի` դատարանի կողմից գնահատված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավա-րար ամբողջությամբ՝ հաստատվում է, որ ամբաստանյալը կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը, այսինքն՝ կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որով և պետք է մեղավոր ճանաչվի։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ.Հովհաննսիյանի նկատ-մամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը, ու նա պետք է ազատվի քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով՝ հետևյալ պատճառաբանություններով.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի հա-մաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրակա-նացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վա-ղեմության ժամկետները։
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` «Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հե-տապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հե-տապնդումը դադարեցնելու հարցը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտ-ված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից։
(...)
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օր-վանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը։ Տևող հանցագործության դեպ-քում վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է արարքը դադարելու, իսկ շարունակվող հան-ցագործության դեպքում` վերջին արարքը կատարելու պահից»։
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հան-ցանք։ Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտ-ված համարելու պահից։
4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությու-նից կամ դատից։ Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից։ Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պա-տասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հան-ցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից՝ քսան տարի, և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ։
(...)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարած այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ...»։
Այսպիսով, ղեկավարվելով վերը նշված հոդվածների պահանջներով և նկատի ունե-նալով, որ ամբաստանյալի կողմից դիտավորությամբ կատարված արարքի համար ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գե-րազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումն ու քրեական գործի նյութերի համա-ձայն՝ վաղեմության ժամկետի ընթացքը չի ընդհատվել և կասեցվել, այսինքն` ամբաստան-յալը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, նրա կատարած հանցանքից հետո անցել է երկու տարի և առկա չեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով նախատեսված սահմանափակումները, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանի նկատ-մամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը, ու նա պետք է ազատվի քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Դատարանը, քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, գտնում է, որ սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույցը` AD030467 համարով դիպլոմը և դրա հավելվածը, պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին` վերջի-նիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում։
Դատարանը, անդրադառնալով խափանաման միջոցի հարցին, գտնում է, որ Շ.Հով-հաննիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրութ-յունը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացվի։
Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գըրքի 119-րդ, 57-360-րդ, 365-րդ, 367-րդ և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Շ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ դադարեցնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը, կարճել թիվ ԵԿԴ/0311/01/16 քրեական գործի վարույ-թը և Շ.Հովհաննիսյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պա-տասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանութ-յամբ։
Իրեղեն ապացույցը` AD030467 համարով դիպլոմը և դրա հավելվածը, պահել քրեա-կան գործի հետ միասին` վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում։
Շ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0311/01/16
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 28-11-2016
Ինչ կարգով է գործը ստացվել Առաջին անգամ
Դատախազություն ՀՀ Գլխավոր դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 58214815
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Շուշան Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա իր ազգական Թամարա Գևորգյանի միջոցով, Տերնոպոլ ազգային տնտեսագիտական համալսարանի դասախոս Ռաֆիկ Մխիթարյանից 600.000 ՀՀ դրամ գումարի դիմաց ձեռք է բերել Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի կեղծ դիպլոմ, որը 2015թ. սեպտեմբերի 28-ին օգտագործելով` վերահաստատման նպատակով ներկայացրել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան:
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Շուշան
Ազգանուն Հովհաննիսյան
Հայրանուն Թելմանի
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Վիճակագրական տողի համարը 15.10
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 28-11-2016
Նախագահող դատավոր
Անուն Գագիկ
Ազգանուն Պողոսյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 30-11-2016
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 19-12-2016
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր Պաշտպան
Դատավարության կողմեր
Անուն Ա.
Ազգանուն Արամյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Արա
Ազգանուն Զաքարյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ժամ 17:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 12-01-2017
Ժամ 09:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2017թ.
Տեսակը Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 15-02-2017
Ժամ 09:30
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 02-03-2017
Ժամ 09:30
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 29-03-2017
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 26-04-2017
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 10-05-2017
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 08-06-2017
Ժամ 16:30
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 11-07-2017
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 24-07-2017
Ժամ 09:30
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 25-08-2017
Ժամ 16:30
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 24-10-2017
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 06-12-2017
Ժամ 09:30
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 22-01-2018
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
Տեսակը Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 27-02-2018
Ժամ 16:30
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 27-03-2018
Ժամ 09:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 14-05-2018
Ժամ 09:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 31-05-2018
Ժամ 14:30
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 28-06-2018
Ժամ 09:45
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 24-08-2018
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 28-09-2018
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 15-10-2018
Ժամ 17:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 25-10-2018
Ժամ 17:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Չի կայացել
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 09-11-2018
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 09-11-2018
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Շուշան
Ազգանուն Հովհաննիսյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ամսաթիվ 09-11-2018
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Օրենսգիրք Քրեական դատավարության օրենսգիրք
Առավել ծանր հանցագործության հոդված
Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով Դատապարտվել է
Այլ նշումներ Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանը ճանաչվել է մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Շ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ դադարեցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը, կարճվել է թիվ ԵԿԴ/0311/01/16 քրեական գործի վարույթը և Շ.Հովհաննիսյանն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ։
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը ԵԿԴ/0311/01/16


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

09 նոյեմբերի 2018թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
դատարանը`

նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ա.ԱՐԱՄՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Շ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
պաշտպան Ա.ԶԱՔԱՐՅԱՆԻ

դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանի` ծնված 19.07.1985թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքա-ցի, չամուսնացած, իր հայտարարությամբ` խնամքին մեկ անձ, միջնակարգ-մասնագիտա-կան կրթությամբ, աշխատում է «Րութ ԱյԹիէսՓի» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես գլխավոր հաշվապահ, առողջ, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Գայի պողոտա, 1/1 շենք, բնակարան հ. 65, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Ա.Հակոբյանը 26.10.2015թ. որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել է թիվ 58214815 քրեական գործը։
ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Ա.Հակոբյանը 09.11.2015թ. որոշմամբ թիվ 58214815 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։
Քննիչի 14.12.2015թ. որոշմամբ որպես խափանման միջոց` Շ.Հովհաննիսյանի նկատ-մամբ ընտրվել է ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին։
Քննիչի 21.12.2015թ. որոշմամբ Շ.Հովհաննիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Գ.Մելիքջանյանը 02.02.2016թ. որոշմամբ թիվ 58214815 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։
ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Դ.Թորոսյանը 23.08.2016թ. որոշմամբ թիվ 58214815 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։
Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալ Շ.Հովհաննիսյանին պաշտպանել է փաս-տաբան Ա.Զաքարյանը։
2016թ. նոյեմբերի 21-ին թիվ 58214815 քրեական գործը մեղադրական եզրակացութ-յամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհա-նուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2016թ. նոյեմբերի 30-ի ո-րոշմամբ Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2016թ. դեկտեմբերի 9-ի որոշ-մամբ նշանակվել է դատաքննության։
Ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «Իր ազգական Թամարա Գե-վորգյանի միջոցով Տերնոպոլի ազգային տնտեսագիտական համալսարանի դասախոս Ռա-ֆիկ Մխիթարյանից 600.000 ՀՀ դրամ գումարի դիմաց ձեռք է բերել Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի թիվ AD 030467 համարի կեղծ դիպլոմը, որը 2015 թվակա-նի սեպտեմբերի 28-ին օգտագործելով` վերահաստատման նպատակով ներկայացրել է Հա-յաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան»։
Դատաքննությամբ մեղադրողը, «Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մե-ղադրանք առաջադրելու մասին» 27.02.2018թ. որոշմամբ փոփոխելով ամբաստանյալ Շ.Հով-հաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրան նոր մեղադրանք առաջադրեց այն բանի համար, որ նա. «2008 թվականին իր ազգական Թամարա Գևորգյանի միջոցով վերջինիս մտերիմ Ռաֆիկ Մխիթարյանից 600.000 ՀՀ դրամով ձեռք է բերել Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի թիվ AD սե-րիայի 030467 համարի կեղծ դիպլոմը, ապա այն պատճենահանել ու ներկայացրել է «Րութ ԱյԹիԷսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության կադրերի բաժին` իր անձնական գործին կցելու համար։
Այնուհետև, Շուշան Հովհաննիսյանը նպատակադրվել է կեղծ դիպլոմն օգտագործել արտերկրում։ Այդ կապակցությամբ, հաշվի առնելով այն փաստը, որ ՀՀ կառավարության 2006 թվականի հունիսի 8-ի թիվ 799-Ն որոշմամբ «Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը վերանվանվել է «Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան» պետական ոչ առևտրային կազմակերպու-թյան և միաժամանակ նկատի ունենալով, որ ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության կող-մից փաստաթուղթն ապոստիլով վավերացնելու կարգի 13-րդ կետի համաձայն` փաստաթղթի վաղեմության կամ այլ պատճառներով փաստաթղթում առկա ստորագրության, կնիքի կամ դրոշմակնիքի իսկության ստուգման անհնարինության դեպքում փաստաթղթի ապոստիլով վավերացումը կատարվում է տվյալ փաստաթուղթը տրամադրած մարմնի պաշտոնավարող ղեկավարի կամ վերադաս մարմնի, կամ, եթե փաստաթուղթը տրամադրած մարմինը լուծար-վել է և իրավահաջորդ չկա` դրա փաստաթղթերը պահպանող արխիվի ղեկավարի հաստա-տումից հետո, նույն բարձրագույն ուսումնական հաստատության նոր անվանումով (Հայաս-տանի պետական տնտեսագիտական համալսարան) իրավունք վերապահող փաստաթուղթ ստանալու, ինչպես նաև տվյալ կեղծ դիպլոմը արտերկրում օգտագործելու համար ապոստի-լով հաստատելու իրավունք ձեռք բերելու նպատակով 2015թ. սեպտեմբերի 28-ին Շուշան Հովհաննիսյանը, օգտագործելվ նշված ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթը, Հայաստանի պե-տական տնտեսագիտական համալսարանի ռեկտորին հասցեգրված դիմումով՝ տվյալ դիպ-լոմը վերահաստատելու նպատակով, այն ներկայացրել է նշված ուսումնական հաստատու-թյուն, որից հետո կեղծիքի փաստը բացահայտվել է»։

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները.

Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանը 25.08.2007թ-ին «Րութ ԱյԹիԷսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության տնօրենին ներ-կայացրած գրավոր դիմումով խնդրել է ընկերությունում իրեն ընդունել աշխատանքի՝ որպես հաշվապահ։ 01.09.2007թ-ին նրա և ընկերության տնօրենի միջև կնքվել է հաշվապահի պաշ-տոնում նրան նշանակելու մասին հ. 2 աշխատանքային պայմանագիրը, սակայն տնօրենի նույն օրվա հրամանով ամբաստանյալը նշված ընկերությունում համատեղության կարգով ընդունվել է աշխատանքի՝ որպես գլխավոր հաշվապահ։
2008թ-ին ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանն իր ազգական, վկա Թամարա Գևորգյա-նի միջոցով վերջինիս մտերիմ Ռաֆիկ Մխիթարյանից 600.000 ՀՀ դրամի դիմաց ձեռք է բերել Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի AD հ. 030467 կեղծ դիպլոմը՝ հավել-վածով, որի համաձայն՝ նա 2001թ-ից մինչև 17.05.2006թ. սովորել է նշված ինստիտուտում, որի պետական քննական հանձնաժողովի 17.05.2006թ. որոշմամբ նրան շնորհվել է տնտեսա-գետի որակավորում՝ «Հաշվապահական հաշվառում և աուդիտ» մասնագիտությամբ։
Նշված կեղծ դիպլոմն ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանը 2008թ-ին ներկայացրել է «Րութ ԱյԹիԷսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության կադրերի բաժին` իր անձնական գործին կցելու համար։
Այնուհետև, ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանը, հաշվի առնելով, որ «Երևանի պետա-կան տնտեսագիտական ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը վեր-անվանվել է «Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության, ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության կողմից փաստա-թուղթն ապոստիլով վավերացնելու կարգի համաձայն` նշված կեղծ դիպլոմն արտերկրում օգտագործելու համար ապոստիլով հաստատելու իրավունք ձեռք բերելու նպատակով 2015թ. սեպտեմբերի 28-ին «Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան»-ի ռեկտո-րին հասցեագրած դիմումով՝ վերահաստատման համար, դիպլոմը ներկայացրել է նշված ուսումնական հաստատություն, որտեղ սակայն բացահայտվել է կեղծիքի փաստը։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալն իրեն մեղավոր չճանաչեց` պատճառաբանելով, որ ինքը չի օգտագործել կեղծ դիպլոմը։
Ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանի ցուցմունքի համաձայն` ինքը 2001-2005թ.թ. սովո-րել է Երևանի Ինֆորմատիկայի պետական քոլեջում, իսկ 2007թ. սեպտեմբերի 1-ից աշխա-տում է «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես գլխավոր հաշվապահ։ Նշված ընկե-րությունում աշխատանքի անցնելիս ինքը կրթության վերաբերյալ որևէ փաստաթուղթ չի ներ-կայացրել։ 2008թ-ին ցանկացել է կրթությունը շարունակել և իմանալով, որ քոլեջի ավարտ-ման փաստաթղթի հիման վրա հնարավոր է շարունակել ուսումը բարձրագույն ուսումնական հաստատության 2-րդ կուրսից, դիմել է իր ազգականին` Թամարա Բաղդասարյանին, ով աշ-խատելիս է եղել կրթության ոլորտում։ Նրան խնդրել է հնարավորինս արագ օգնել ընդունվել որևէ բարձրագույն ուսումնական հաստատություն։ Թամարան համաձայնվել է օգնել իրեն և որոշ ժամանակ հետո հայտնել է, որ հնարավոր է իրեն որոշակի ուսումնական հաստատու-թյունում ձևակերպել որպես 3-րդ կուրսի ուսանող, որի համար ինքը որպես ընդունման հիմք պետք է տա քոլեջի ավարտման իր փաստաթուղթը և 600.000 ՀՀ դրամ։ Նշված գումարը՝ ըստ Թամարայի, հանդիսացել է առաջին տարվա վարձը և գործընթացը կազմակերպող անձի` Ռաֆիկի համար «մաղարիչ»։ Պահանաջված փաստաթղթերը հանձնել է Թամարային, ով որոշ ժամանակ անց եկել է իր տուն և իրեն արտաքնապես ոչ մի կասկած չներշնչող դիպլոմ է տվել։ Ինքը վերցրել է դիպլոմն ու տեսնելով, դրանում արված նշումի համաձայն ինքը 2001-2006թ.թ. սովորել է ինստիտուտում, հասկացել է, որ այն իր անունով տրված կեղծ փաստա-թուղթ է, քանի որ չի սովորել։ Բայց քանի որ չի պատրաստվել նշված դիպլոմն օգտագործել, այն չի վերադարձրել Թամարային և պահել է իր մոտ։ Հավանաբար սխալ է արել, որ չի վե-րադարձրել այն, սակայն գիտակցված չի արել։ Երբ ինքը 2015թ. համալասարանում դիպլոմի վերահաստատման դիմում է գրել այդ ժամանակ դա գիտակցված է եղել՝ գիտակցված կեղծ դիպլոմը ներկայացրել է վերահաստատման, սակայն դա դեռ չի նշանակում, որ դիպլոմն օգ-տագործել է։ Նշված դիպլոմը ոչ մի տեղ երբեք չի օգտագործել և դրա պատճենը «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերություն չի ներկայացրել, քանի որ դրա անհրաժեշտությունը չի էլ եղել։
Նախաքննության ժամանակ որպես կասկածյալ ցուցմունք տալիս, երբ հայտնել է, որ դիպլոմի պատճենը ներկայացրել է աշխատանքի վայր, որը կցվել է իր անձնական գործին, ԱԱԾ աշխատակիցների թելադրմամբ է նման ցուցմունք տվել, հետագայում այն չի հերքել, քանի որ իրեն մեղադրանք է առաջադրվել այլ բովանդակությամբ, այսինքն՝ դիպլոմը վերա-հաստատման ներկայացնելու միջոցով օգտագործելու, այլ ոչ թե դրա պատճենը կազմակեր-պություն ներկայացնելու համար։ Չցանկանալով երկարաձգել դատական գործընթացը, չի հերքել այդ հանգամանքը։ Որպես մեղադրյալ լրացուցիչ ցուցմունք տալիս ինքը պնդել է իր որպես կասկածյալ տված ցուցմունքը, քանի որ ցանկացել է շուտ դուրս գալ այդ հաստա-տությունից, իսկ երբ դատարանում հրապարակվել են իր նախաքննական ցուցմունքները, ին-քը չի առարկել դիպլոմի պատճենն ընկերության կադրերի բաժին ներկայացնելու հանգա-մանքի դեմ ու չի ասել, որ թելադրանքով և ուղղորդմամբ է նշել նման բան, քանի որ իրեն մե-ղադրանք է առաջադրված այլ բովանդակությամբ։
Ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանի դատաքննությամբ հետազոտված, նախաքննու-թյան ընթացքում որպես կասկածյալ տված ցուցմունքի համաձայն` ինքը 1992-2001թթ. խո-վորել է Երևանի թիվ 25 միջնակարգ դպրոցում, որի 9-րդ դասարանն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Երևանի Ինֆորմատիկայի պետական քոլեջում, որն ավարտել է 2005թ-ին։ Քոլեջն ավարտելուց հետո ուսումը որևէ տեղ չի շարունակել և 2008թ-ին ընդունվել է աշ-խատանքի «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես հաշվապահ, հետագայում՝ որպես գլխավոր հաշվապահ։ Նույն 2008թ-ին դիմել է իր ազգական, կրթական ոլորտում աշխատող Թամարա Գևորգյանին` խնդրելով աջակցել իրեն ԵԻՊ քոլեջն ավարտելու մասին իր փաս-տաթղթերի հիման վրա ընդունվել որևէ բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, ինչին Թ.Գևորգյանը խոստացել է աջակցել որևէ կերպ։ Որոշ ժամանակ անց Թ.Գևորգյանն իրեն տեղեկացրել է, որ ոմն Ռաֆիկի հետ համաձայնության է եկել և 600.000 ՀՀ դրամի դիմաց վերջինս պարտավորվել է աջակցել իրեն։ Համաձայնության գալով նրա հետ, նրան է հանձ-նել 600.000 ՀՀ դրամ և քոլեջն ավարտելու վերաբերյալ իր փաստաթղթերը։ Դրանից մոտ մեկ ամիս անց հանդիպել է Թ.Գևորգյանին, ով իրեն է փոխանցել իր անվամբ լրացված Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի բակալավրատի դիպլոմը և դրա հավելվածը, ըստ որի ինքը 2001-2006թթ. սովորել և ավարտել է նշված ԲՈՒՀ-ը։ Թ. Գևորգյանն իրեն հա-վաստիացրել է, որ այդ դիպլոմը բնօրինակ է և ուսման հետ կապված բոլոր փաստաթղթերն առկա են համալսարանում։ Դիպլոմի պատճենն ինքը ներկայացրել է «Րութ Այ-ԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության կադրերի բաժին` իր անձնական գործին կցելու համար։ Նշված դիպլոմը բացի 2008թ-ին իր անձնական գործին կցելուց, որևէ այլ տեղ չի ներկայացրել, միայն 2015թ-ին, երբ մտադրություն է ունեցել մեկնել Կանադա, անհրաժեշտություն է առաջացել վերա-հաստատելու դիպլոմը։ Այդ նպատակով 2015թ. սեպտեմբերի 28-ին գնացել է ԵՊՏՀ, ներ-կայացրել դիպլոմն ու դրա հավելվածը և դիմում է գրել` այն վերահաստատելու համար։ Հա-մոզված է եղել, որ դիպլոմի հետ կապված բոլոր հիմքերը և փաստաթղթերն ստեղծվել են դիպ-լոմն իրեն տալու ժամանակ, այդ նպատակով համոզված է եղել, որ այն կեղծ չէ և խնդիր չի ունենա։ Սակայն, երբ Թ.Գևորգյանի հետ այցելել է համալսարան և համեմատելու համար իրեն ցույց են տվել իրական դիպլոմներ, հասկացել է, որ իր դիպլոմը կեղծ է, քանի որ ակն-հայտ է եղել տարբերությունը։
Շարադրված նախաքննական ցուցմունքն ամբաստանյալը պնդել է որպես մեղադրյալ լրացուցիչ ցուցմունք տալիս։
Վկա Թամարա Գևորգյանի ցուցմունքի համաձայն՝ իր բարեկամուհի Շուշանը դիմել է իրեն և, ասելով, որ ավարտել է քոլեջն ու ցանկանում է քոլեջի ավարտման թղթի հիման վրա ստանալ բարձրագույն կրթություն, խնդրել է օգնել իրեն ինչ-որ ուսումնական հաստատութ-յուն ընդունվել, որտեղ կարող է միանգամից նստել 2-րդ կամ 3-րդ կուրս։ Ինքն այդ հարցով դիմել է իր ընկերոջը՝ Մխիթարյան Ռաֆիկին, ով թիվ 124 դպրոցում տնօրեն է եղել։ Ռաֆիկն իրեն ասել է, որ քոլեջի ավարտման փաստաթուղթը Շուշանը պետք է տա իրեն ու նրան ու-սումնական հաստատությունում կձևակերպեն որպես 3-րդ կուրսի ուսանող, որի համար Շու-շանը պետք է 600.000 ՀՀ դրամ վճարեր` որպես ուսման վարձ։ Որոշ ժամանակ անց Շուշանը փաստաթղթերն ու գումարը բերել է իր բնակարան ու գնացել։ Նույն օրը՝ ժամը 23-ի սահ-մաններում Ռաֆիկն իր տնից վերցրել է գումարը։ Դրանից շուրջ մեկ ամիս անց Ռաֆիկն իրեն դիպլոմ է տվել։ Ինքը զարմացել և հարցրել է, թե արդյոք նման բան հնարավոր է, ինչին նա պատասխանել է, որ հիմա ամեն ինչ էլ հնարավոր է։ Դրանից հետո զանգահարել է Շու-շանին, ով իր տնից վերցրել է դիպլոմը։ Որոշ ժամանակ հետո Շուշանը դիպլոմը տարել է ինստիտուտ, որպեսզի այն վերահաստատվի։ Հաջորդ օրը նա համալսարանից զանգել և ասել են, որ դիպլոմի հետ կապված խնդիր կա։ Ինքը զանգահարել է Ռաֆիկին և փորձել է ճշտել, թե ինչ խնդիր կարող է լինել դիպլոմի հետ, քանի որ վերջինս ասած է եղել, որ այն օրի-նական է և ամեն տեղ կարող եք ներկայացնել։ Ինքն ու Շուշանը գնացել են պրոռեկտորի մոտ, ով իրենց ասել է, որ դիպլոմը կեղծ է և այն ԱԱԾ աշխատակիցը տարել է։
Վկա Ռաֆիկ Մխիթարյանի ցուցմունքի համաձայն` ինքն աշխատել է Երևանի թիվ 124 դպրոցում՝ որպես տնօրեն, այնուհետև աշխատել է Ուկրաինայի Տերնոպոլի համալսա-րանի հայաստանյան մասնաճյուղում՝ որպես ավագ դասախոս։ Թամարա Գևորգյանին ճա-նաչում է ավելի քան 20 տարի` որպես միևնույն թաղամասի բնակչի։ 2008թ-ին նա դիմել է իրեն և խնդրել է օգնել իր բարեկամուհու համար դիպլոմ ձեռք բերելու հարցում։ Սկզբնական շրջանում չի կարողացել օգնել, սակայն երբ Թ.Գևորգյանը կրկին դիմել է այդ հարցով, խոս-տացել է օգնել նրան։ Չի հիշում, թե որտեղից, տանն ունեցել է Երևանի պետական տնտեսա-գիտական համալսարանի չլրացված դիպլոմ և, ունենալով ֆինանսական խնդիրներ, այդ դիպլոմը լրացրել է Շուշան Հովհաննիսյանի անվամբ, ում տվյալներն իրեն Թամարան է փո-խանցել, և 600.000 ՀՀ դրամի դիմաց այդ դիպլոմը տվել է վերջինիս։ Ինքը նախկինում Շու-շանին երբևէ չի տեսել և չի հանդիպել։
Թիվ AD 030467 կեղծ դիպլոմի համաձայն` Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանը 2001թ-ից մինչև 17.05.2006թ. սովորել է Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտում, որի պետական քննական հանձնաժողովի 17.05.2006թ. որոշմամբ նրան շնորհվել է տնտեսագետի որակավորում՝ «Հաշվապահական հաշվառում և աուդիտ» մասնագիտությամբ։
«Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին» 10.10.2016թ. որոշմամբ թիվ 030467 դիպլոմը և դրա հավելվածը ճանաչվել են որպես իրեղեն ապացույց։
Շ.Հովհաննիսյանի կողմից Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարա-նի ռեկտոր Կ.Աթոյանին ներկայացված 28.09.2015թ. դիմումի համաձայն` նա խնդրել է ապոստիլի համար վերահասատատել իր դիպլոմը և դիպլոմի հավելվածը, որոնց բնօրինակ-ները ներկայացվել են դիմումին կից։
ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության աշխատակազմի ղեկավարի 2015թ. հոկտեմբերի 15-ի հ. 04/25/12293-15 գրության համաձայն` AD 030467 համարով դիպլոմը տրվել է Գյումրու Մ.Նալբանդյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի 2004-2005 ուսումնական տարվա շրջանավարտ Հովհաննես Հրանտի Մալխասյանին։
Երևանի ինֆորմատիկայի պետական քոլեջ ՊՈԱԿ-ի տնօրենի 20.04.2016թ.-ի հ. 34 գրության համաձայն` Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանը 2001թ. ընդունվել է «Երևանի ին-ֆորմատիկայի պետական քոլեջ» ՊՈԱԿ 2201 «Հաշվողական մեքենաներ, համալիրներ, հա-մակարգեր և ցանցեր» մասնագիտության ցերեկային /առկա/ ուսուցման բաժին և 2005թ-ին ավարտել է այն։
«Այլ փաստաթղթերն ապացույց ճանաչելու մասին» 10.10.2016թ. որոշման համաձայն` 07.10.2014թ.-ի արձանագրությամբ ներկայացված, Շ.Հովհաննիսյանի կողմից գրված դիմու-մը` դիպլոմը և դրա հավելվածը վերահաստատելու մասին, ՀՀ կրթության և գիտության նա-խարարության աշխատակազմից ստացված 15.10. 2015թ. հ. 04/25/12293-15 և ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության «Երևանի ինֆորմատիկայի պետական քոլեջ» ՊՈԱԿ-ից ստացված 20.04.2016թ.-ի հ. 34 գրությունները ճանաչվել են ապացույց։

Դատարանի վերլուծությունը և եզրահանգումը.

ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածն ամրագրում է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարա-ցի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք»։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պար-տականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչու-թյամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջա-միտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…) »։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են-թադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հա-վաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Շարադրված դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն ենթա-կա է հիմնավորման գործին վերաբերող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բավա-րար ամբողջությամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապա-ցույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ա-պացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դա-տավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նա-խատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլա-տրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկա-վարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դը-րանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզ-մամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համա-ձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կա-յացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորու-թյունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամ-բաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկա-վարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապա-ցույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է սահ-մանում իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ կեղծելու` կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելու կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային միջոցնե-րի հաշվառման համարանիշներ պատրաստելու կամ իրացնելու, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու համար։
Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի քրեաիրավական բնութագրին, արձանագրում է, որ հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնու-թագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է, որ օգտագործում է կեղծ փաստաթուղթ։
Դատարանն իրավական դիրքորշում է հայտնում այն մասին, որ կեղծ փաստաթղթեր օգտագործելու տակ պետք է հասկանալ դրանք շրջանառության մեջ դնելը սեփական կա-րիքների համար` դրանց միջոցով իրավունքներ ձեռք բերելու կամ պատասխանատվությու-նից ազատվելու նպատակով։
Քրեական գործի հետազոտված ապացույցներից, մասնավորապես՝ ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքից հետևում է, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իրեն տրամա-դըրված դիպլոմը կեղծ է, քանի որ 2001-2006թ.թ. չի սովորել Երևանի պետական տնտեսա-գիտական ինստիտուտում, և 2015թ-ին կեղծ դիպլոմը գիտակցված ներկայացրել է վերահաս-տատման՝ այն ապոստիլով հաստատելու և անհրաժեշտության դեպքում օգտագործելու նպատակով։
Ամբաստանյալն իր նախաքննական ցուցմունքով հայտնել է նաև, որ դիպլոմն ստա-նալուց հետո այն պատճենահանել և ներկայացրել է «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության կադրերի բաժին` իր անձնական գործին կցելու համար, չնայած որ դրա անհրաժեշտությունը չի եղել։
Մեջբերված փաստական տվյալների և հանգամանքների վերլուծության հիման վրա դատարանը հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալը, գիտակցելով իրեն տրամադըր-ված փաստաթղթի՝ դիպլոմի կեղծ լինելու հանգամանքը, այն ապոստիլով հաստատելու և ան-հրաժեշտության դեպքում օգտագործելու նպատակով՝ վերահաստատման համար, ներկա-յացրել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան։ Այսինքն, ամբաստան-յալն օգտագործել է կեղծ փաստաթուղ՝ դիպլոմ, այն դրել է շրջանառության մեջ` դրա միջո-ցով նոր իրավունքներ ձեռք բերելու նպատակով։
Վերը նշված իրավական վերլուծությամբ և հիմնավորումներով դատարանը գտնում է, որ անհիմն են ամբաստանյալի և պաշտպանի այն պատճառաբանությունները, որ կեղծ դիպ-լոմը վերահաստատման ներկայացնելու փաստն ամբաստանյալի մոտ անմիջականորեն չի առաջացրել որևէ իրավունք, որը կարող էր առաջանալ միայն այն դեպքում, երբ նա վերա-հաստատված դիպլոմը ներկայացներ օրինակ՝ ՀՀ տարածքում գործող որևէ կազմակերպու-թյան և ընդունվեր այնպիսի աշխատանքի, որի համար նման դիպլոմի առկայությունն ան-հրաժեշտ պայման է, մինչդեռ գործով ձեռք չի բերվել նաև տեղեկություն՝ առ այն, որ դիպլոմը վերահաստատման է ներկայացվել ՀՀ-ում գործող որևէ կազմակերպությունում աշխատանքի ընդունվելու նպատակով, հետևաբար՝ ամբաստանյալին վերագրված գործողությունները չեն պարունակում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի բոլոր տարրերը, ուստի պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ։
Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ պաշտպանը նույնպես ընդունել է, որ ամ-բաստանյալը 28.09.2015թ-ին կեղծ դիպլոմը ներկայացրել է Հայաստանի պետական տըն-տեսագիտական համալսարան՝ վերահաստատման, այն ակնկալիքով, որ Կանադա մեկնելու դեպքում ապոստիլով թարգմանված դիպլոմը կարող է պետք լինի Կանադայում աշխատան-քի ընդունվելու համար։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի այն առարկություններին, որ.
- իր տրամադրության տակ եղած կեղծ դիպլոմը ոչ մի տեղ երբեք չի օգտագործել և դրա պատճենը «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերություն չի ներկայացրել, քանի որ դրա անհրա-ժեշտությունը չի էլ եղել,
- նախաքննության ժամանակ որպես կասկածյալ ցուցմունք տալիս, երբ հայտնել է, որ դիպլոմի պատճենը ներկայացրել է աշխատանքի վայր, որը կցվել է իր անձնական գործին, ԱԱԾ աշխատակիցների թելադրմամբ է նման ցուցմունք տվել, հետագայում այն չի հերքել, քանի որ իրեն մեղադրանք է առաջադրվել այլ բովանդակությամբ, այսինքն՝ դիպլոմը վերա-հաստատման ներկայացնելու միջոցով օգտագործելու, այլ ոչ թե դրա պատճենը կազմակեր-պություն ներկայացնելու համար։ Չցանկանալով երկարաձգել դատական գործընթացը, չի հերքել այդ հանգամանքը։
- որպես մեղադրյալ լրացուցիչ ցուցմունք տալիս՝ պնդել է իր որպես կասկածյալ տված ցուցմունքը, քանի որ ցանկացել է շուտ դուրս գալ այդ հաստատությունից,
- երբ դատարանում հրապարակվել են իր նախաքննական ցուցմունքները, չի առար-կել դիպլոմի պատճենն ընկերության կադրերի բաժին ներկայացնելու հանգամանքի դեմ ու չի ասել, որ թելադրանքով և ուղղորդմամբ է նշել նման բան, քանի որ իրեն մեղադրանք է առա-ջադրված այլ բովանդակությամբ,
դատարանը, գտնում է, որ դրանք անհիմն են՝ հետևյալ պատճառաբանություններով.
- նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալին մեղադրանք չի առաջադրվել կեղծ դիպլոմի պատճենը «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերություն ներկայացնելու միջոցով օգ-տագործելու համար։ Հետևաբար, անիմաստ է եղել ամբաստանյալին նման բովանդակու-թյամբ ցուցմունք թելադրելը։
Բացի դա, ամբաստանյալի առարկություններով իսկ հերքվում է նրա պնդումը, որ վերը նշված բովանդակությամբ ցուցմունքը նրան թելադրվել է ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից, քանի որ նրա իսկ առարկությամբ հաստատվում է, որ նրան այլ բովանդակությամբ մեղադը-րանք է առաջադրվել, մինչդեռ նա՝ որպես մեղադրյալ, պաշտպանի ներկայությամբ ցուցմունք տալիս ամբողջությամբ պնդել է որպես կասկածյալ իր տված ցուցմունքը։
- Քրեական գործով ձեռք չի բերվել որևէ ապացույց, որ նախաքննությունը կատարվել է ամբաստանյալի դատավարական իրավունքների խախտմամբ, ինչպես նա, այնպես էլ նրա պաշտպանը չեն հայտնել այդ մասին կամ նման բովանդակությամբ դիմում-բողոքով չեն դի-մել որևէ պատկան մարմին։
Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալը չի գտնվել անազատության մեջ և նրա կողմից չի ներկայացվել որևէ հիմնավոր փաստարկ, որ նրան ստիպողաբար պահել են ազ-գային անվտանգության ծառայությունում, որտեղից շուտ դուրս գալ համար նա ստիպված է եղել տալ իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունք։
Այսպիսով, դատարանը հանգում է եզրակացության, որ առկա չէ որևէ ողջամիտ պատ-ճառաբանություն կամ հիմնավորում՝ ամբաստանյալի նախաքննական ցուցմունքները որպես արժանահավատ չգնահատելու համար։ Ուստի, գտնում է, որ վերը նշված հիմնավորումնե-րով անարժանահավատ է ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքը, նկատի ունենալով, որ դրանում նշված պատճառաբանություններով նա ցանկանում է խուսափել կատարած հանցագործության համար քրեական պատասխանատվությունից և պատժից։
Անդրադառնալով քրեական գործի նախաքննությունը քրեադատավարական օրենքի կոպիտ խախտումներով կատարված լինելու մասին պաշտպանի ներկայացրած գրավոր ճա-ռում նշված՝ քրեական գործով քրեական դատավարություն իրականացնելու, համապատաս-խան քննչական և այլ դատավարական գործողություն կատարելու իրավունք չունեցող ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից կատարված բոլոր քննչական գործողություններն անօրի-նական լինելու, ինչպես նաև իրավական հետևանքներ չառաջացնող դատավարական որո-շումներ կայացնելու հիմքով նույնպես ամբաստանյալին արդարացնելու մասին նրա խընդ-րանքին, դատարանը, արձանագրելով, որ ամբաստանյալի վերաբերյալ քրեական գործի նա-խաքննությունը ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում շարունակվել է ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի հանձարարությամբ, գտնում է, որ պաշտպանի նշած ենթադրյալ խախտումները չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կար-գի այնպիսի էական, քրեական դատավարության մասնակիցների հիմնական իրավունքների և ազատությունների կամ քրեական դատավարության սկզբունքների խախտումներ, որոնք կարող ամբաստանյալին արդարացնելու հիմք հանդիսանալ։
Ինչ վերաբերվում է պաշտպան Ա.Զաքարյանին ուղարկված «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության գլխավոր տնօրենի 2018թ. մայիսի 18-ի գրությանը, համաձայն որի. «Ի պա-տասխան Ձեր 14.05.2018 թ-նի թիվ ՇՀ-2 գրության, հայտնում եմ, որ Շուշան Հովհաննիսյանը 2007թ-նի սեպտեմբերի 01-ին ընդունվել և անընդհատության սկզբունքով մինչ օրս աշխա-տում է «Րութ ԱյԹիէսՓի» ԱՊԸ-ում՝ որպես գլխավոր հաշվապահ։ Թե' աշխատանքի ընդուն-վելիս, թե' հետագայում Շուշան Հովհաննիսյանը «Ռութ ԱյԹիէսՓի» ԱՊԸ-ը չի ներկայացրել տնտեսագետի որակավորում ստանալու հանգամանքը հաստատող որևէ փաստաթուղթ, քա-նի որ «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը սահմանում է, որ միայն հրապա-րակման ենթակա ֆինանսական հաշվետվությունների ստորագրման համար է անհրաժեշտ, որպիսի գլխավոր հաշվապահը ունենա հաշվապահական որակավորում, իսկ «Րութ ԱյԹիԷս-Փի» ԱՊԸ-ի 2007-2015թթ.-ի ֆինանսական հաշվետվությունները օրենքով սահամանված կարգով ենթակա չեն եղել հրապարակման։ Բոլոր այլ պարագաներում «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը չի պարտավորեցնում առևտրային կազմակերպության գըլ-խավոր հաշվապահին ունենալ համապատասխան որակավորում», ապա դատարանը չա-ռարկելով, որ «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը սահմանում է, որ միայն հրապարակման ենթակա ֆինանսական հաշվետվությունների ստորագրման համար է ան-հրաժեշտ, որպեսզի գլխավոր հաշվապահն ունենա հաշվապահական որակավորում, գտնում է, որ որևէ կապ չկա նշվածի և տնտեսագետի որակավորում ստանալու հանգամանքը հաս-տատող որևէ փաստաթուղթ ունենալու կամ չունենալու կամ այն աշխատավայրի կադրերի բաժին ներկայացնելու կամ չներկայացնելու միջև, քանի որ նշված օրենքի 12-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն. «Առևտրային կազմակերպությունների հրապարակվող ֆինանսական հաշվետվություններն ստորագրելու իրավունք ունի որակավորված գլխավոր հաշվապահը, ինչպես նաև օրենսդրությամբ սահմանված կարգով աուդիտորի որակավորում ունեցող ֆի-զիկական անձը։ Այդ նպատակով գլխավոր հաշվապահների որակավորումն իրականացնում է կամ հաշվապահական հաշվառումը կարգավորող պետական մարմինը, կամ նրա կողմից սահմանված չափանիշների համաձայն ընտրված մասնագիտացված կառույցը»։ Այլ կերպ՝ բարձրագույն կրթության մասին փաստաթութը բավարար չէ և կապ չունի գլխավոր հաշվա-պահի առանձին որակավորման հետ, քանի որ նման որակավորումն իրականացվում է ա-ռանձին պետական մարմնի կողմից։
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության գլխավոր տնօրենի գրությունը հիմնված է ընդամենը վերը նշված տրամաբանական հետևության վրա և դրանից չի հետևում, որ դրանում նշված փաստը հիմնված է ընկերության կադրերի բաժնի կողմից տրված տեղեկության վրա։
Նշվածից հետևում է, որ «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության գլխավոր տնօրենի 2018թ. մայիսի 18-ի գրությունը չի կարող համարվել ամբաստանյալի ցուցմունքն հիմնավորող փաստաթուղթ։
Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները, վերլուծելով գոր-ծի փաստական հանգամանքները, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակ-ցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգա-մանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ դատարանը հանգում է հետևության, որ քրեական գործի` դատարանի կողմից գնահատված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավա-րար ամբողջությամբ՝ հաստատվում է, որ ամբաստանյալը կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը, այսինքն՝ կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որով և պետք է մեղավոր ճանաչվի։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ.Հովհաննսիյանի նկատ-մամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը, ու նա պետք է ազատվի քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով՝ հետևյալ պատճառաբանություններով.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի հա-մաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրակա-նացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վա-ղեմության ժամկետները։
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` «Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հե-տապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հե-տապնդումը դադարեցնելու հարցը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտ-ված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից։
(...)
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օր-վանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը։ Տևող հանցագործության դեպ-քում վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է արարքը դադարելու, իսկ շարունակվող հան-ցագործության դեպքում` վերջին արարքը կատարելու պահից»։
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հան-ցանք։ Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտ-ված համարելու պահից։
4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությու-նից կամ դատից։ Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից։ Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պա-տասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հան-ցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից՝ քսան տարի, և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ։
(...)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարած այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ...»։
Այսպիսով, ղեկավարվելով վերը նշված հոդվածների պահանջներով և նկատի ունե-նալով, որ ամբաստանյալի կողմից դիտավորությամբ կատարված արարքի համար ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գե-րազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումն ու քրեական գործի նյութերի համա-ձայն՝ վաղեմության ժամկետի ընթացքը չի ընդհատվել և կասեցվել, այսինքն` ամբաստան-յալը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, նրա կատարած հանցանքից հետո անցել է երկու տարի և առկա չեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով նախատեսված սահմանափակումները, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանի նկատ-մամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը, ու նա պետք է ազատվի քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Դատարանը, քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, գտնում է, որ սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույցը` AD030467 համարով դիպլոմը և դրա հավելվածը, պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին` վերջի-նիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում։
Դատարանը, անդրադառնալով խափանաման միջոցի հարցին, գտնում է, որ Շ.Հով-հաննիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրութ-յունը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացվի։
Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գըրքի 119-րդ, 57-360-րդ, 365-րդ, 367-րդ և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Շ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ դադարեցնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը, կարճել թիվ ԵԿԴ/0311/01/16 քրեական գործի վարույ-թը և Շ.Հովհաննիսյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պա-տասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանութ-յամբ։
Իրեղեն ապացույցը` AD030467 համարով դիպլոմը և դրա հավելվածը, պահել քրեա-կան գործի հետ միասին` վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում։
Շ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 09-11-2018
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 21-01-2019
Էջերի քանակ 129, 89, 83
Գործն ուղարկվել է
Գործը ուղարկվել է 21-01-2019
Էջերի քանակը 129, 89, 83
ՈՒր(դատարան) Քրեական վերաքննիչ
Ելքի գրության համարը Ե-8683,
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
Ամսաթիվ 25-04-2019
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 30-04-2019
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 22-05-2019
Էջերի քանակ 129, 89, 83, 65
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 22-05-2019
Էջերի քանակը 129, 89, 83, 65
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0311/01/16
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
Ամսաթիվ 24-12-2018
Ամսաթիվ 21-12-2018
Ում կողմից է բերվել բողոքը Դատապարտյալ
Բողոքը բերող անձը
Անուն Շուշան
Ազգանուն Հովհաննիսյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Բողոքի բովանդակությունը Շուշան Հովհաննիսյան Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Կենտրոն/`Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քր. օր-ի 325 հոդ. 1-ին մասով վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին 09.11.2018թ. կայացրած դատավճիռը և կայացնել արդարացման վճիռ :
Բողոքի ստացման կարգը Հանձնվել է փոստին
Չափահաս Այո
Գործը ստացվել է
Գործի ստացման ամսաթիվ 25-01-2019
Գործը ստացվել է Երևան քաղաքի դատարան
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
Ըստ էության լուծող դատական ակտեր Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական)
Մակագրել
Ամսաթիվ 25-01-2019
Նախագահող դատավոր
Անուն Արշակ
Ազգանուն Վարդանյան
Դատավոր
Անուն Մանուշակ
Ազգանուն Պետրոսյան
Դատավոր
Անուն Մխիթար
Ազգանուն Պապոյան
Ընդունվել է վարույթ
Ամսաթիվ 29-01-2019
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 12-02-2019
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացվել է
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 27-02-2019
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացվել է
Դատավորի փոխարինում
Փոխարինման ամսաթիվ 27-02-2019
Բացակայող դատավոր
Անուն Մանուշակ
Ազգանուն Պետրոսյան
Փոխարինող դատավոր
Անուն Կարեն
Ազգանուն Մարդանյան
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 27-02-2019
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացվել է
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
Անփոփոխ թողնված դատական ակտը Պատճառաբանվել է
Ամսաթիվ 27-02-2019
Ամբաստանյալ
Անուն Շուշան
Ազգանուն Հովհաննիսյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր.օր. հոդված
Դատական ակտ
Դատական ակտ ԵԿԴ/0311/01/16

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ


« 27 » փետրվարի 2019թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահող դատավոր՝ Ա.Վարդանյանի,
դատավորներ՝ Կ.Մարդանյանի և
Մ.Պապոյանի,

քարտուղարությամբ՝ Ա.Ավդալյանի,

մասնակցությամբ`
ամբաստանյալ՝ Շ.Հովհաննիսյանի,
պաշտպան՝ Գ.Հարությունյանի,
դատախազ՝ Ա.Արամյանի,

դռնբաց դատական նիստում, Վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննելով թիվ ԵԿԴ/0311/01/16 քրեական գործով Երևան քաղա¬քի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նո¬յեմ¬բերի 9-ի դա¬տավճռի դեմ ամբաստանյալ Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանի ներկա¬յաց¬րած վե-րաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել է թիվ 58214815 քրեական գործը:
2015 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Շուշան Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խա-փան¬ման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2015 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի նոյեմբերի 28-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստաց¬վել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհա¬նուր իրա¬վասության առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԿԴ/0311/01/16 համարը:
2018 թվականի փետրվարի 27-ին գործով մեղադրող, ավագ դատախազ Ա.Արա¬մ¬յանը որոշում է կայացրել Շուշան Հովհաննիսյանին առաջադրված մե¬ղադրանքը փոփո¬խե¬լու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր մեղադրանք առա¬ջադրե-լու մասին:
Թիվ ԵԿԴ/0311/01/16 քրեական գործով Երևան քաղա¬քի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նո¬յեմ¬բերի 9-ի դա¬տավճռի համաձայն՝ Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Շ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է, թիվ ԵԿԴ/0311/01/16 քրեական գործի վա¬րույթը կարճվել է և Շ.Հովհաննիսյանը ազատվել է քրեական պատասխանատվութ¬յու¬¬նից` քրեա-կան պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնե¬լու պատճառա-բա¬նությամբ։
Շուշան Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ չհեռա¬նալու մա¬¬¬սին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:

Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերջնական մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա «2008 թվա-կանին իր ազ¬գական Թամարա Գևորգյանի միջոցով վերջինիս մտերիմ Ռաֆիկ Մխիթար-յանից 600.000 ՀՀ դրամով ձեռք է բերել Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստի-տուտի AD սե¬րիայի 030467 համարի կեղծ դիպլոմը, ապա այն պատճենահանել և ներկա-յացրել է «Րութ ԱյԹիԷսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության կադ-րերի բաժին` իր անձնական գործին կցելու համար։
Այնուհետև, Շուշան Հովհաննիսյանը նպատակադրվել է կեղծ դիպլոմն օգտագոր¬ծել արտերկրում: Այդ կապակցությամբ, հաշվի առնելով այն փաստը, որ ՀՀ կառավա¬րութ¬յան 2006 թվականի հունիսի 8-ի թիվ 799-Ն որոշմամբ «Երևանի պետական տնտե¬սա¬¬գիտական ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը վերանվան¬վել է «Հայաս-տանի պետական տնտեսագիտական համալսարան» պետական ոչ առևտրա¬յին կազմա-կեր¬պության և միաժամանակ նկատի ունենալով, որ ՀՀ արտաքին գործերի նախարա-րութ¬յան կողմից փաստաթուղթն ապոստիլով վավերացնելու կարգի 13-րդ կետի համա-ձայն` փաստաթղթի վաղեմության կամ այլ պատճառներով փաս¬տաթղթում առկա ստո-րագրութ¬յան, կնիքի կամ դրոշմակնիքի իսկության ստուգման անհնա¬րինության դեպքում փաստաթղթի ապոստիլով վավերացումը կատարվում է տվյալ փաստաթուղթը տրա-մադրած մարմնի պաշտոնավարող ղեկավարի կամ վերա¬դաս մարմնի, կամ, եթե փաս-տաթուղթը տրամադրած մարմինը լուծարվել է և իրավա¬հա¬ջորդ չկա` դրա փաս¬տաթղթե-րը պահպանող արխիվի ղեկավարի հաստատումից հե¬տո, նույն բարձրագույն ուսումնա-կան հաստատության նոր անվանումով (Հայաստանի պետական տնտեսագի¬տական հա-մալ¬սարան) իրավունք վերապահող փաստա¬թուղթ ստանալու, ինչպես նաև տվյալ կեղծ դիպլոմը արտերկրում օգտագործելու համար ապոստիլով հաստատելու իրավունք ձեռք բերելու նպատակով 2015թ. սեպտեմ¬բե¬րի 28-ին Շուշան Հովհաննիսյանը, օգտագոր¬ծելով նշված ակնհայտ կեղծ փաստաթուղ¬թը, Հայաստանի պետական տնտեսագիտական հա-մալ¬սարանի ռեկտորին հասցեգրված դիմումով՝ տվյալ դիպլոմը վերահաստատելու նպա-տա¬կով, այն ներկայացրել է նշված ուսումնական հաստատութ¬յուն, որից հետո կեղ¬ծիքի փաստը բացահայտվել է»:
2018 թվականի նո¬յեմ¬բերի 9-ին Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Շ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սով քրեական հետապնդումը դադարեցրել է, թիվ ԵԿԴ/0311/01/16 քրեական գործի վա¬րույթը կարճել է և Շ.Հովհաննիսյանը ազատել է քրեական պատասխանատվութ¬յու¬¬նից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնե¬լու պատ-ճա¬ռա¬բա¬նութ¬յամբ: (…)
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, մասնավորապես, նշված է.
«(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է սահմանում իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող վկայա¬կան կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ կեղծելու` կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաս¬տաթուղթ իրացնելու կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպոր-տա¬յին միջոցների հաշվառման համարանիշներ պատրաստելու կամ իրաց¬նե¬լու, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու համար:
Դա¬¬տա¬րա¬նը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սի քրեաիրավական բնութագրին, արձանագրում է, որ հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է, որ օգտագոր¬ծում է կեղծ փաստաթուղթ:
Դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնում այն մասին, որ կեղծ փաս-տաթղթեր օգտագործելու տակ պետք է հասկանալ դրանք շրջանառության մեջ դնելը սեփա¬կան կարիքների համար` դրանց միջոցով իրավունքներ ձեռք բերելու կամ պատաս¬խա¬¬նատ¬վութ¬յու¬նից ազատվելու նպատակով:
Քրեական գործի հետազոտված ապացույցներից, մասնավորապես՝ ամբաստանյա¬լի դատաքննական ցուցմունքից հետևում է, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իրեն տրա-մադրված դիպլոմը կեղծ է, քանի որ 2001-2006թ.թ. չի սովորել Երևանի պետական տնտե-սագիտական ինստիտուտում, և 2015թ-ին կեղծ դիպլոմը գիտակցված ներկայաց¬րել է վե-րա¬¬հաստատման՝ այն ապոստիլով հաստատելու և անհրաժեշտության դեպքում օգ¬տա-գոր¬ծելու նպատակով:
Ամբաստանյալն իր նախաքննական ցուցմունքով հայտնել է նաև, որ դիպլոմն ստա-նալուց հետո այն պատճենահանել և ներկայացրել է «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկե¬րութ¬յան կադրերի բաժին` իր անձնական գործին կցելու համար, չնայած որ դրա անհրա¬ժեշտութ-յունը չի եղել:
Մեջբերված փաստական տվյալների և հանգամանքների վերլուծության հիման վրա դատարանը հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալը, գիտակցելով իրեն տրա-մադրված փաստաթղթի՝ դիպլոմի կեղծ լինելու հանգամանքը, այն ապոստիլով հաս¬տա-տե¬լու և անհրաժեշտության դեպքում օգտագործելու նպատակով՝ վերահաս¬տատ¬ման հա-մար, ներկայացրել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալ¬սա¬րան։ Այսինքն, ամբաստանյալն օգտագործել է կեղծ փաստաթուղթ՝ դիպլոմ, այն դրել է շրջանառության մեջ` դրա միջոցով նոր իրավունքներ ձեռք բերելու նպատակով:
Վերը նշված իրավական վերլուծությամբ և հիմնավորումներով դատարանը գտնում է, որ անհիմն են ամբաստանյալի և պաշտպանի այն պատճառաբանություն¬ները, որ կեղծ դիպլոմը վերահաստատման ներկայացնելու փաստն ամբաստանյալի մոտ անմիջակա-նորեն չի առաջացրել որևէ իրավունք, որը կարող էր առաջանալ միայն այն դեպքում, երբ նա վերահաստատված դիպլոմը ներկայացներ օրինակ՝ ՀՀ տարած¬քում գործող որևէ կազմակերպության և ընդունվեր այնպիսի աշխատանքի, որի համար նման դիպլոմի առկայությունն անհրաժեշտ պայման է, մինչդեռ գործով ձեռք չի բերվել նաև տեղեկութ-յուն՝ առ այն, որ դիպլոմը վերահաստատման է ներկայացվել ՀՀ-ում գոր¬ծող որևէ կազմա-կեր¬¬պությունում աշխատանքի ընդունվելու նպատակով, հետևաբար՝ ամբաստանյալին վերագրված գործողությունները չեն պարունակում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդ-վածով նախատեսված հանցանքի բոլոր տարրերը, ուստի պետք է կայացվի արդա¬րաց-ման դատավճիռ:
Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ պաշտպանը նույնպես ընդունել է, որ ամբաստանյալը 28.09.2015թ-ին կեղծ դիպլոմը ներկայացրել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան՝ վերահաստատման, այն ակնկալիքով, որ Կանադա մեկնելու դեպքում ապոստիլով թարգմանված դիպլոմը կարող է պետք լինի Կանադա¬յում աշխատանքի ընդունվելու համար:
Անդրադառնալով ամբաստանյալի այն առարկություններին, որ.
- իր տրամադրության տակ եղած կեղծ դիպլոմը ոչ մի տեղ երբեք չի օգտագործել և դրա պատճենը «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերություն չի ներկայացրել, քանի որ դրա անհրա¬ժեշ¬տությունը չի էլ եղել,
- նախաքննության ժամանակ որպես կասկածյալ ցուցմունք տալիս, երբ հայտնել է, որ դիպլոմի պատճենը ներկայացրել է աշխատանքի վայր, որը կցվել է իր անձնական գործին, ԱԱԾ աշխատակիցների թելադրմամբ է նման ցուցմունք տվել, հետագայում այն չի հերքել, քանի որ իրեն մեղադրանք է առաջադրվել այլ բովանդակությամբ, այսինքն՝ դիպլոմը վերահաստատման ներկայացնելու միջոցով օգտագործելու, այլ ոչ թե դրա պատճենը կազմակերպություն ներկայացնելու համար: Չցանկանալով երկարաձգել դա-տա¬կան գործընթացը, չի հերքել այդ հանգամանքը:
- որպես մեղադրյալ լրացուցիչ ցուցմունք տալիս՝ պնդել է իր որպես կասկածյալ տված ցուցմունքը, քանի որ ցանկացել է շուտ դուրս գալ այդ հաստատությունից,
- երբ դատարանում հրապարակվել են իր նախաքննական ցուցմունքները, չի առար¬-կել դիպլոմի պատճենն ընկերության կադրերի բաժին ներկայացնելու հանգա¬ման¬քի դեմ ու չի ասել, որ թելադրանքով և ուղղորդմամբ է նշել նման բան, քանի որ իրեն մեղադրանք է առաջադրված այլ բովանդակությամբ,
դատարանը, գտնում է, որ դրանք անհիմն են՝ հետևյալ պատճառաբանություն¬նե¬րով.
- նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալին մեղադրանք չի առաջադրվել կեղծ դիպլոմի պատճենը «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերություն ներկայացնելու միջոցով օգտագործելու համար: Հետևաբար, անիմաստ է եղել ամբաստանյալին նման բովան¬դա-կութ¬յամբ ցուցմունք թելադրելը:
Բացի դա, ամբաստանյալի առարկություններով իսկ հերքվում է նրա պնդումը, որ վերը նշված բովանդակությամբ ցուցմունքը նրան թելադրվել է ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից, քանի որ նրա իսկ առարկությամբ հաստատվում է, որ նրան այլ բովանդա¬կութ-յամբ մեղադրանք է առաջադրվել, մինչդեռ նա՝ որպես մեղադրյալ, պաշտպանի ներ¬կա-յությամբ ցուցմունք տալիս ամբողջությամբ պնդել է որպես կասկածյալ իր տված ցուց-մունքը։
- Քրեական գործով ձեռք չի բերվել որևէ ապացույց, որ նախաքննությունը կատար-վել է ամբաստանյալի դատավարական իրավունքների խախտմամբ, ինչպես նա, այն¬պես էլ նրա պաշտպանը չեն հայտնել այդ մասին կամ նման բովանդակությամբ դիմում-բողոքով չեն դիմել որևէ պատկան մարմին:
Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալը չի գտնվել անազատության մեջ և նրա կողմից չի ներկայացվել որևէ հիմնավոր փաստարկ, որ նրան ստիպողաբար պահել են ազգային անվտանգության ծառայությունում, որտեղից շուտ դուրս գալ համար նա ստիպված է եղել տալ իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունք:
Այսպիսով, դատարանը հանգում է եզրակացության, որ առկա չէ որևէ ողջամիտ պատճառաբանություն կամ հիմնավորում՝ ամբաստանյալի նախաքննական ցուց¬մունք-նե¬րը որպես արժանահավատ չգնահատելու համար: Ուստի, գտնում է, որ վերը նշված հիմնավորումներով անարժանահավատ է ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքը, նկատի ունենալով, որ դրանում նշված պատճառաբանություններով նա ցանկանում է խու¬¬սափել կատարած հանցագործության համար քրեական պատասխա¬նատ¬վութ¬յունից և պատժից:
Անդրադառնալով քրեական գործի նախաքննությունը քրեադատավարական օրեն¬քի կոպիտ խախտումներով կատարված լինելու մասին պաշտպանի ներկայացրած գրա¬վոր ճառում նշված՝ քրեական գործով քրեական դատավարություն իրականացնելու, համա-պա¬¬տասխան քննչական և այլ դատավարական գործողություն կատարելու իրավունք չունե¬ցող ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից կատարված բոլոր քննչական գոր¬ծո¬ղութ¬յուն-ներն անօրինական լինելու, ինչպես նաև իրավական հետևանքներ չառա¬ջաց¬նող դատա-վա¬րական որոշումներ կայացնելու հիմքով նույնպես ամբաստանյալին արդարաց¬նելու մասին նրա խնդրանքին, դատարանը, արձանագրելով, որ ամբաս¬տան¬յա¬լի վերա¬բեր¬յալ քրեական գործի նախաքննությունը ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչութ¬յու¬նում շարու¬նակ¬վել է ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի հանձարարությամբ, գտնում է, որ պաշտ¬պանի նշած ենթադրյալ խախտումները չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատա¬վա¬րական գործողության կատարման կարգի այնպիսի էա¬կան, քրեական դատա¬վա¬րության մաս-նակիցների հիմնական իրավունքների և ազա¬տութ¬յուն¬ների կամ քրեա¬կան դատավա-րութ¬յան սկզբունքների խախտումներ, որոնք կարող էին ամբաստանյալին ար¬դա¬րացնե-լու հիմք հանդիսանալ:
Ինչ վերաբերում է պաշտպան Ա.Զաքարյանին ուղարկված «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության գլխավոր տնօրենի 2018թ. մայիսի 18-ի գրությանը, համաձայն որի` «Ի պա-տասխան Ձեր 14.05.2018 թ-նի թիվ ՇՀ-2 գրության, հայտնում եմ, որ Շուշան Հովհան¬նիս-յանը 2007թ-նի սեպտեմբերի 01-ին ընդունվել և անընդհատության սկզբունքով մինչ օրս աշխատում է «Րութ ԱյԹիէսՓի» ԱՊԸ-ում՝ որպես գլխավոր հաշվապահ: Թե՛ աշխատանքի ընդունվելիս, թե՛ հետագայում Շուշան Հովհաննիսյանը «Ռութ ԱյԹիէսՓի» ԱՊԸ-ը չի ներ-կա¬յացրել տնտեսագետի որակավորում ստանալու հանգամանքը հաստա¬տող որևէ փաս-տաթուղթ, քանի որ «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը սահմանում է, որ միայն հրապարակման ենթակա ֆինանսական հաշվետվությունների ստորագրման համար է անհրաժեշտ, որպիսի գլխավոր հաշվապահը ունենա հաշ¬վա¬պա¬հական որակա-վո¬րում, իսկ «Րութ ԱյԹիԷս-Փի» ԱՊԸ-ի 2007-2015թթ.-ի ֆինանսական հաշվետվություն-ները օրենքով սահամանված կարգով ենթակա չեն եղել հրապարակ¬ման։ Բոլոր այլ պարագաներում «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը չի պարտավորեց¬նում առևտրային կազմակերպության գլխավոր հաշվապահին ունենալ համապատաս¬խան որակավորում», ապա դատարանը, չառարկելով, որ «Հաշվապահա¬կան հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը սահմանում է, որ միայն հրապարակման ենթակա ֆինանսական հաշվետվությունների ստորագրման համար է անհրաժեշտ, որպեսզի գլխավոր հաշ-վապահն ունենա հաշվապահական որակավորում, գտնում է, որ որևէ կապ չկա նշվածի և տնտեսագետի որակավորում ստանալու հանգամանքը հաստատող որևէ փաստաթուղթ ունենալու կամ չունենալու կամ այն աշխատավայրի կադրերի բա¬ժին ներկայացնելու կամ չներկայացնելու միջև, քանի որ նշված օրենքի 12-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն. «Առևտրային կազմակերպությունների հրապարակվող ֆինան¬սա¬կան հաշվետվություն-ներն ստորագրելու իրավունք ունի որակավորված գլխավոր հաշվապա¬հը, ինչպես նաև օրենսդրությամբ սահմանված կարգով աուդիտորի որա¬կա¬վո¬րում ունեցող ֆիզիկական անձը։ Այդ նպատակով գլխավոր հաշվապահների որակա¬վո¬րումն իրականացնում է կամ հաշվապահական հաշվառումը կարգավորող պետա¬կան մար¬մինը, կամ նրա կողմից սահմանված չափանիշների համաձայն ընտրված մասնագի¬տաց¬ված կառույցը»։ Այլ կերպ՝ բարձրագույն կրթության մասին փաստաթութը բավարար չէ և կապ չունի գլխավոր հաշվապահի առանձին որակավորման հետ, քանի որ նման որա¬կավորումն իրակա-նացվում է առանձին պետական մարմնի կողմից:
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության գլխա¬վոր տնօրենի գրությունը հիմնված է ընդամենը վերը նշված տրամաբանական հետևութ¬յան վրա և դրանից չի հետևում, որ դրանում նշված փաստը հիմնված է ընկերության կադրերի բաժնի կողմից տրված տեղեկության վրա:
Նշվածից հետևում է, որ «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության գլխավոր տնօրենի 2018թ. մայիսի 18-ի գրությունը չի կարող համարվել ամբաստանյալի ցուցմունքն հիմնա-վո¬րող փաստաթուղթ:
Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները, վերլուծելով գոր¬ծի փաստական հանգամանքները, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գոր¬ծի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավոր¬ված համոզմամբ դատարանը հանգում է հետևության, որ քրեական գործի` դատարանի կող-մից գնահատված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջ-ների պահպանմամբ, և սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ՝ հաստատվում է, որ ամբաստան¬յալը կա¬տարել է իրեն մեղսագրվող արարքը, այսինքն՝ կատարել է հանցագործություն` նախա¬տեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որով և պետք է մեղավոր ճանաչվի:
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանի նկատ-մամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը, ու նա պետք է ազատվի քրեական պատասխանատվութ¬յունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով՝ հետևյալ պատճառաբանություններով.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրա¬կանացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` «Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հե-տապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ա-վարտ¬ված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից։
(...)
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օր-վանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը: Տևող հանցագործության դեպքում վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է արարքը դադարելու, իսկ շարունակ¬վող հանցագործության դեպքում` վերջին արարքը կատարելու պահից»։
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետ¬ներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հան-ցանք։ Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցան¬քի ավարտ¬ված համարելու պահից։
4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննութ-յունից կամ դատից։ Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբա¬կա-լելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Ընդ որում, անձը չի կարող քրեա-կան պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրութ-յան հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից՝ քսան տարի, և վաղե-մության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագոր¬ծութ¬յամբ:
(...)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարած այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում եր¬կու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազա-տազրկ¬ման հետ կապ չունեցող պատիժ...»։
Այսպիսով, ղեկավարվելով վերը նշված հոդվածների պահանջներով և նկատի ունե-նալով, որ ամբաստանյալի կողմից դիտավորությամբ կատարված արարքի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առավելագույն պա¬տի-ժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումն ու քրեական գործի նյութերի հա¬մաձայն՝ վաղեմության ժամկետի ընթացքը չի ընդհատվել և կասեցվել, այսինքն` ամ-բաստանյալը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, նրա կատարած հան-ցան¬քից հետո անցել է երկու տարի և առկա չեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդ¬վածով նախատեսված սահմանափակումները, դատարանը գտնում է, որ ամբաստան¬յալ Շ.Հով-հան¬նիսյանի նկատմամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը, ու նա պետք է ազատվի քրեական պա-տասխանատվությունից` քրեական պատասխա¬նատվութ¬յան ենթարկելու վաղեմութ¬յան ժամկետն անցնելու հիմքով։
Դատարանը, քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, գտնում է, որ սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույցը` AD 030467 համարով դիպլոմը և դրա հավելվածը, պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին` վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատարանը, անդրադառնալով խափանաման միջոցի հարցին, գտնում է, որ Շ.Հով-հան¬¬նիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստո¬րագ-րութ¬յունը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացվի: (…)»:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ամբաստանյալ Շուշան Հովհաննիսյանը, վերաքննիչ բողոք ներկայացնելով, խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանել և կայացնել արդարացման դա-տավճիռ:
Այսպես, հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ, 18-րդ և 325-րդ հոդ¬ված¬նե-րով, ՀՀ քրեական դատա¬վարության օրենսգրքի 17-րդ, 18-րդ, 23-րդ և 366-րդ հոդվածն¬ե¬րով և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվ¬-րո¬պական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված դրույթներին՝ ներ¬կա¬-յացրած վերաքննիչ բողոքում բողո¬քաբերը նշել է հետևյալը.
«(…) Ըստ դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքների «...Շ.Հովհաննիսյանը 25.08.2007թ-ին «Րութ ԱյԹիէսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության տնօ¬րենին ներկայացրած գրավոր դիմումով խնդրել է ընկերությունում իրեն ընդունել աշ¬¬¬խա¬¬տան¬քի՝ որպես հաշվապահ։
01.09.2007թ-ին նրա և ընկերության տնօրենի միջև կնքվել է հաշվապահի պաշտոնում նրան նշանակելու մասին հ. 2 աշխատանքային պայմանագիրը, սակայն տնօրենի նույն օր¬վա հրամանով ամբաստանյալը նշված ընկերությունում համատեղության կարգով ըն¬դուն¬վել է աշխատանքի՝ որպես գլխավոր հաշվապահ։
2008թ-ին ամբաստանյալ Շ.Հովհանիսյանն իր ազգական, վկա Թամարա Գևորգյանի մի¬ջո¬ցով վերջինիս մտերիմ Ռաֆիկ Մխիթարյանից 600.000 ՀՀ դրամի դիմաց ձեռք է բերել Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի AD հ. 030467 կեղծ դիպլոմը՝ հավել-վա¬ծով, որի համաձայն՝ նա 2001թ-ից մինչև 17.05.2006թ. սովորել է նշված ինստի¬տու¬տում, որի պետական քննական հանձնաժողովի 17.05.2006թ. որոշմամբ նրան շնորհ¬վել է տնտե-սա¬գետի որոկավորում՝ «Հաշվապահական հաշվառում և աուդիտ» մասնագի¬տութ¬յամբ։
Նշված կեղծ դիպլոմն ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանը 2008թ-ին ներկայացրել է «Րութ ԱյԹիէսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության կադրերի բա-ժին՝ իր անձնական գործին կցելու համար։
Այնուհետև, ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանը, հաշվի առնելով, որ «Երևանի պետա-կան տնտեսագիտական ինստիտուտ» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը վե¬ր¬անվանվել է «Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության, ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության կողմից փաս¬¬տաթուղթն ապոստիլով վավերացնելու կարգի համաձայն՚նշված կեղծ դիպլոմն արտերկրում օգտագործելու համար ապոստիլով հաստատելու իրավունք ձեռք բերելու նպատակով 2015թ սեպտեմբերի 28-ին «Հայաստանի պետական տնտեսագիտաան հա-մալ¬¬սա¬րան»-ի ռեկտորին հասցեագրած դիմումով՝ վերահաստատման համար, դիպլո¬մը ներկայացրել է նշված ուսումնական հաստատություն, որտեղ սակայն բացահայտվել է կեղ¬ծիքի պաստը...»:
Ինչ վերաբերվում է այն հանգամանքին, թե ամբաստանյալը նշված կեղծ դիպլոմն 2008թ-ին ներկայացրել է «Րութ ԱյԹիէսՓի» սահմանափակ պատասխանատվության ըն-կե¬¬րութ¬յան կադրերի բաժին՝ իր անձնական գործին կցելու համար, ապա դա չի համապա-տասխանում իրականությանը, քանի որ քրեական գործում առկա է ՀՀ ԱԱԾ քննչական վար¬չության պետ Մ.Մարուքյանի կողմից 18.04.2016թ թիվ 8/1750 գրությամբ կատարված հարցումը «Րութ ԱյԹիէսՓի» ՍՊԸ-ի տնօրեն Գ.Սարգսյանին (...Շուշանիկ Հովհաննիսյանը 2008 թվականին Ձեր ՍՊԸ-ում աշխատանքի ընդունվելու ժամանակ ներկայացրել է արդ-յոք Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի AD 030467 համարի դիպ-լոմը, թե ոչ...) և վերջինիս կողմից ի պատասխան ուղարկված 21.04.2016թ. թիվ 021-16 գրությունը (...Շուշան Հովհաննիսյանը ընդունվել է «Րութ ԱյԹիէսՓի» ՍՊԸ աշխատանքի 2007թ-ի սեպտեմբերի 01-ին, որպես հաշվապահ։ Աշխատանքի ընդունվելիս չի ներ¬կա-յաց¬րել կրթությունը հավաստող որևէ փաստաթուղթ։...):
Այսինքն նշված փաստաթղթերով հիմնավորվում է ամբաստանյալի դատարանում առարկելը, այն որ իր տրամադրության տակ եղած կեղծ դիպլոմը ոչ մի տեղ երբեք չի օգ-տագործել և դրա պատճենը «Րութ ԱյԹիէսՓի» ՍՊԸ չի ներկայացրել, քանի որ դրա անհրա¬ժեշտությունը չի եղել, սակայն, նախաքննության ժամանակ ԱԱԾ աշխատակից¬նե-րի թելադրմամբ է ցուցմունք տվել, որ կեղծ դիպլոմի պատճենը ներկայացրել է աշխա-տան¬քի վայր, որը կցվել է իր անձնական գործին:
Ավելին, դատարանը արձանագրել է, որ նախաքննական մարմնի կողմից ամ-բաստան¬յա¬լին մե¬¬ղադ¬րանք չի առաջադրվել կեղծ դիպլոմի պատճենն «Րութ ԱյԹիէս¬Փի» ՍՊ ընկերութ¬¬յուն ներկայացնելու միջոցով օգտագործելու համար, սակայն, դա¬տաքննութ-յամբ մեղադ¬րո¬¬ղը «Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մե¬ղադրանք առա-ջադրելու մասին» 27.02.2018թ. որոշմամբ փոփոխելով ամբաստանյալ Շ.Հով¬հաննիսյանին առա¬ջադր¬ված մե¬ղադ¬րանքը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվա¬ծի 1-ին մասով նոր մեղադ¬րանք առա¬ջադ¬րեց այն բանի համար, որ Շ.Հովհաննիսյանը 2008թ. իր ազգական Թամարա Գևորգ¬յանի միջոցով վերջինիս մտերիմ Ռաֆիկ Մխիթար¬յանից 600.000 ՀՀ դրամի դիմաց ձեռք է բերել Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստի¬տուտի թիվ AD սերիայի 030467 կեղծ դիպլոմը, ապա այն պատճենահանել ու ներ¬կայացրել է «Րութ ԱյԹիէսՓի» ՍՊ ընկերութ¬յան կադրերի բաժին՝ իր անձնական գործին կցելու համար։
Նաև մեղադրողը «Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առա-ջադ¬րե¬լու մասին» 27.02.2018թ. որոշման մեջ նշել է, որ ...Շուշան Հովհաննիսյանը նպատա-կադ¬րվել է կեղծ դիպլոմն օգտագործել արտերկրում, ...ինչպես նաև տվյալ կեղծ դիպլոմը արտ¬երկ¬րում օգտագործելու համար ապոստիլով հաստատելու իրավունք ձեռք բերելու նպատակով 2015թ. սեպտեմբերի 28-ին Շուշան Հովհաննիսյանը, օգտագործելով նշված ակն¬հայտ կեղծ փաստաթուղթը, Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսա-րա¬¬նի ռեկտորին հասցեագրված դիմումով՝ տվյալ դիպլոմը վերահաստատելու նպատա-կով, այն ներկայացրել է նշված ուսումնական հաստատություն, սակայն դա չի կարող դիտ¬վել որպես կեղծ փաստաթուղթ օգտագործել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում իրա¬¬վունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշ-տո¬¬նական այլ փաստաթուղթ կեղծելու՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնե-լու կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային մի-ջոց¬ների պետհամարանիշներ պատրաստելու կամ իրացնելու, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածով պատասխանատվություն նախատեսող՝ փաս¬¬¬տաթղթեր կեղծելու հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանցա-գոր¬¬ծութ¬յան առարկան՝ իրավունք վերապահող կամ պարտականություններից ազատող պաշ¬տոնական փաստաթղթերը, որպիսիք կարող են հանդիսանալ պետական կամ տեղա-կան ինքնակառավարման մարմինների, դրանց հիմնարկությունների, ձեռնարկություննե¬րի և կազմակերպությունների կողմից տրվող այն վավերացված տեղեկատվությունը, որը գտնվում է նյութական կրիչների վրա և հավաստում է իրավաբանական նշանակություն ունե¬ցող փաստեր կամ իրադարձություններ:
Մեկնաբանվող հոդվածով նախատեսված հանցագործության վտանգավորությունը կա¬¬յա¬¬նում է նրանում, որ այն կարող է էապես խախտել առանձին քաղաքացիների, ինչ-պես նաև հասարակական կամ պետական հաստատությունների, կազմակերպություննե-րի կամ ձեռնարկությունների օրենքով պաշտպանվող իրավունքներն ու շահերը։
Այսինքն, փաստաթղթեր կեղծելու հանցակազմի առարկա կարող են հանդիսանալ միայն այն փաստաթղթերը, որոնք հաստատում են իրավաբանական նշանակություն ու-նե¬ցող փաստեր՝ այն փաստերը, որոնցից կախված է քաղաքացիների կամ իրավաբա¬նա-կան անձանց անձնական կամ գույքային իրավունքների ծագումը, փոփոխումը կամ դադարումը։
Օբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը կարող է դրսևորվել իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշտոնական այլ փաս-տաթղթեր, կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր կամ տրանսպորտային միջոցների պետհամա-րա¬նիշներ կեղծելու այդպիսիք պատրաստելու, իրացնելու կամ օգտագործելու միջոցով:
Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը կարող է դրսևորվել միայն ուղղակի դիտա-վորությամբ, երբ անձը գիտակցում է, որ կեղծում կամ օգտագործում է ակնհայտ կեղծ վկա¬յական կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Նույն օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցագործություն է հա-մար¬վում մեղավորությամբ կատարված հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով։
Արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրեն-քով նախատեսված բոլոր հատկանիշները։ Հանցագործությունն իրենից ներկայաց¬նում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբ¬յեկտ, սուբ-յեկ¬տիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկա¬յում է հան¬ցակազմի բացակայության մասին։
Նախաքննական մարմինը Շուշան Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325 հոդ¬վածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ նա իր ազգական Թամարա Գևորգյանի միջոցով Տերնոպոլի ազգային տնտեսագիտական համալսսարանի դասախոս Ռաֆիկ Մխիթարյանից 600.000 ՀՀ դրամի դիմաց ձեռք է բերել Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի թիվ AD 030467 համարի կեղծ դիպլոմը, որը 2015 թվականի սեպտեմբերի 28-ին օգտագործելով՝ վերահաստատման նպատակով ներկայացրել է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան։
Իր բնույթով նշված կեղծ դիպլոմը իրավաբանական նշանակություն ունեցող որևէ փաստ չէր կարող հաստատել, չէր կարող էապես խախտել առանձին քաղաքացիների, ինչ¬պես նաև հասարակական կամ պետական հաստատությունների, կազմակերպություն-նե¬րի կամ ձեռնարկությունների օրենքով պաշտպանվող իրավունքներն ու շահերը, նաև Շուշան Հովհաննիսյանին որևէ իրավունքի ծագում չէր կարող առաջացնել։
Նախաքննության մարմնի կողմից Շուշան Հովհաննիսյանին առաջադրված է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք, մինչդեռ նրա արարքում հան¬ցակազմի տարրերից բացակայում են օբյեկտը, օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, որը և դատարանը հաշվի չի առել։
Վերը թվարկված տարրերից առկա է միայն սուբյեկտը, սակայն հանցագործության որա¬կումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի առկայության հավաստումն է, իսկ հանցակազմի տարրերից մեկի բացակայությունը, հակառակը, նշա-նակում է, որ կատարված արարքը հանցագործություն չէ, ուստի և բացակայում է քրեա-կան պատասխանատվության հիմքը։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ քրեա¬կան հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները՝ գործի հանգամանքների բազմակող-մանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մե-ղադրյալի մեղավո¬րութ¬¬յունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատաս¬խա¬նատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հան¬ցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են¬թադ¬րութ¬¬յունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համա-ձայն՝ մեղադ¬րանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատ¬վել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավա-կան ընթացակար¬գի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի։
Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ չփարատված կասկած-ները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ դա¬տա¬րա¬նը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայ-տում է միայն իրավունքի շահերը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ դա¬տա¬րանը պարտավոր է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպ¬քում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ:
Հիմք ընդունելով վերը շարադրված պատճառաբանությունները` գտնում եմ, որ Շուշան Հովհաննիսյանի արարքում բացակայում են հանցագործության հատկանիշները՝ հետևաբար նաև հանցակազմը, ինչը հիմք է տալիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդ-վածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում նրան ճանաչել անպարտ և արդարաց-նել:
Անդրառնալով Երևան քաղաքի ընդ¬հա¬նուր իրավասության առաջին ատյանի դա-տա¬րանի կողմից 09.11.2018թ. կայացված դատավճռին`գտնում եմ, որ այն հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, կայացվել է դատա¬վա¬րա¬կան նորմերի խախտումներով և հակա-սում է ՀՀ Սահմանադրությամբ և ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքով սահման¬ված օրինականության սկզբունքներին:
Դատարանը գործը քննելիս պատշաճ չի գնահատել սույն գործի վերաբերելի բոլոր փաս¬¬տական հանգամանքները, որոնք վերաբերվում են Սահմանադրությամբ երաշխա-վոր¬¬¬ված քաղաքացու իրավունքների և ազատությունների պաշտպանությանը, ուստի դա-տա¬¬¬րանի հետևությունները չեն կարող համարվել հիմնավորված և պատճառաբանված: (…)»:

Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորո¬շում¬ները.
Դատական նիստի ժամանակ ամբաստանյալ Շուշան Հովհաննիսյանը և վեր-ջինիս պաշտպան Գայանե Հարությունյանը ներկայացված վե¬րաքննիչ բողոքը պնդեցին՝ խնդրե¬լով այն բավարարել:
Ավագ դատախազ Ա.Արամյանը բողոքի դեմ առարկեց՝ նշելով, որ Առաջին ատ-յանի դատարանի դատավճիռը բավարար չափով հիմնավորված և պատճառա¬բան¬ված է:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահան¬գումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական ստուգ¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնա¬վորվածութ¬յունը, ուսում¬նա¬սիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործի նյու¬թերը` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ հետևությունների.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376.1 հոդվածի համաձայն՝ վե¬րաքն¬նութ-յան կարգով բողոքարկման ենթակա են՝
1) առաջին ատյանի դատարանների՝ գործն ըստ էության լուծող օրինական ուժի մեջ չմտած դատական ակտերը. /…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Վերաքննիչ բողոք բերվում են՝
1) առաջին ատյանի դատարանների` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտե-րը` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում. /…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 380.1 հոդվածի համաձայն՝
1. Վերաքննիչ բողոք բերելու հիմքերն են`
1) դատական սխալը` նյութական կամ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախ-տու¬մը, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա. /…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում /…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի համաձայն՝
Վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաս¬տա-կան հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչ-պես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահ¬պա-նու¬մը /…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Բողոքը քննելու արդյունքում` վերաքննիչ դատարանը կայացնում է դատական ակտ, որն ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին: /…/
4. Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտում պետք է նշվեն, թե ինչ հիմքերով է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը համարվում ճիշտ, իսկ բողոքում բերված եզրահանգումները` անհիմն, ինչն է հիմք ծառայել առաջին ատյանի դատա¬րա¬նի դատա-կան ակտն ամբողջությամբ կամ մի մասով բեկանելու կամ փոխելու հա¬մար»: /.../
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
1) մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն դա¬տա-րանի կայացրած գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ սխալ է պատ¬ճառաբանված, ապա վերաքննիչ դատարանը պատճառաբանում է ան¬փոփոխ թողնված դատական ակտը. /…/»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
«3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկա-պակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավա-կան ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կաս-կածյալի:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգ-ման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջո-ցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույ¬լատ-րելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկա-վարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին հա-մոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղա-վորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատա-րանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգա¬մանք-ների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հա-վաս¬տի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփա¬րատ¬վող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդ¬վածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին [1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը; 2) այդ արարքը համապա¬տաս-խանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին; 3) ա-պա¬¬ցուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը; 4) ապա¬ցուց¬ված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն] տալիս է հաստատող պատասխաններ»:
Սիրակ Սաքանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորո-շումը.
«[Ա]պացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների հա-մակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանա-կություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորութ-յամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը (…) վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտա¬ցիութ-յունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնա¬հա-տելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիո-լո¬գիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ու¬նեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնա-հատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ըն-թացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կա¬յացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստաց-ված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրա¬ժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապա-ցույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակա-սության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
(…)
Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղ-թա¬հարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնա-վոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարա-վորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(…)
Քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չա-փա¬¬նիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորո-շումների լույսի ներքո բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման ենթարկելով դատաքննութ¬յան ընթացքում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցութ¬յամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքն անհիմն է, ենթակա է մերժման, որպիսի հետևության հանգում է հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատողութ¬յունների արդյունքներով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է սահմանում իրավունք վերապահող (…) վկայա¬կան կամ պաշտոնական այլ փաստա-թուղթ կեղծելու` կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաս¬տաթուղթ իրացնելու կամ նույն նպա-տակ¬ներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպոր¬տա¬յին միջոցների հաշվառ-ման համարանիշներ պատրաստելու կամ իրաց¬նե¬լու, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաս-տա¬թուղթ օգտագործելու համար:
Քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է գործողությամբ, հանցա-կազ¬մը ձևական է. հանցագործությունն ավարտված է համարվում օրենքում նկա¬րագրված գործողություններից որևէ մեկի կատարմամբ: Օբյեկտիվ կողմը կազմող գործո¬ղություն-ներն են փաստաթղթեր, կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային միջոցների պետ¬համարանիշներ կեղծելը, դրանք իրացնելը կամ ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտա¬գոր¬ծելը:
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ. հան-ցավորը գիտակցում է, որ (…) օգտագործում է կեղծ փաստաթղթեր:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բարձրագույն կրթություն ստանալու փաս-տը վկայող դիպլոմը իրավունք վերապահող պաշտոնական փաստաթուղթ է, քանի որ հա¬վաստում է իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ (հնարավորություն է տալիս անձին այլ հավասար պայմաններում զբաղեցնելու բարձր պաշտոն, ստանալու հա¬¬րա¬բերականորեն բարձր վար¬¬ձատրվող աշխատանք, կենսաթոշակ և այլն), այն ունի հա¬¬մա¬¬պա¬տասխան տեսք` ձևաթղթի վրա է, ռեկվիզիտներ` կնիք, հավաստված է համա-պա¬տասխան պաշտոնյայի ստորագրությամբ:
Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում, որ Ամբաստանյալը, գիտակցե-լով վերոնշյալ ԲՈւՀ-ն ավարտած չլինելու, ուստիև` բարձրագույն կրթություն չունենալու, հետևաբար նաև` իրեն տրա¬մադրված դիպլոմի կեղծ լինելու փաստերը, այն ապոստիլով հաս¬¬տա¬տե¬լու և արտերկրում օգտագործե¬լու նպատակով վերահաս¬տատ¬ման է ներկա¬յաց-րել է նույն ԲՈւՀ` Հայաստանի պետական տնտեսա¬գիտական համալ¬սա¬րան, այդ կերպ` օգտագործելով ակնհայտ կեղծ այդ փաս¬տաթուղթը՝ դիպլոմը: Վերաքննիչ դատա¬րա¬նը նաև փաստում է, որ անկախ կեղծ դիպլոմն օգտագործելու արդյունքներից` Ամ¬բաս-տանյալի վերոնշյալ գործողություններն արդեն իսկ բովանդակում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ավարտված հանցակազմի հատ-կա¬նիշներ, քանի որ տվյալ հանցագործության ավարտ¬ման փաստն արձանագրելու հա-մար հետևանքներ չեն պահանջվում, տվյալ հոդվածով նախատեսված արարքն ունի ձևա-կան հան¬ցակազմ:
Վերոնշյալ վերլուծության և դատողությունների արդյունքներով Վերաքննիչ դա-տարանը փաստում է, որ իր արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ Ամբաստանյալի վե-րաքննիչ բողոքը, դրա հիմքերն ու հիմնավորումներն անհիմն են, Առաջին ատյանի դատարանը Ամբաստանյալի մեղավորությունն այդ հոդվածով հաստատված համարելիս հանգել է ճիշտ հետևության: Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ակնհայտ կեղծ դիպլոմի պատճենն աշխատավայր` «Րութ ԱյԹիԷսՓի» ՍՊ ընկերության կադ¬¬¬րերի բաժին ներկայացնելու և այդ կերպ օգտագործելու վերաբերյալ առաջին ատյանի դատա¬րանի հետևությունը ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատված չէ, թեև, հաշվի առնելով մեղադրողի կողմից վերջնական մեղադրանքի որոշման մեջ Ամբաս-տան¬¬յալի արարքները մեկ հոդվածով որա¬կելու փաստը, Վերաքննիչ դատարանն արձա-նագրում է, որ դատավարական այդ խախ¬տումը գործի ելքի վրա չի ազդել:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ըստ մեղադրող կողմի վարկածի` կեղծ դիպլոմի պատճենն Ամբաստանյալն աշխատավայր է ներկայացրել աշխատանքի անցնե-լուն հաջորդող ժամանակահատվածում, սակայն տվյալ հետևության մեղադրող կողմը հանգել է Ամբաստանյալի նախաքննական խոստովանական ցուցմունքի հիման վրա, իսկ Առաջին ատյանի դատարանը` այն դատաքննական ցուցմունքների հետ հա¬մադրելու և ի հաշիվ դատաքննականի նախաքննական այդ ցուցմունքն առավել արժևո¬րելու արդյունք-նե¬րով (Ընկերություն կատարված հարցումներին ի պատասխան` հայտնվել է, որ ինչպես աշխատանքի ընդունվելիս, այնպես էլ հետագայում Ամբաստանյալը վերոնշյալ դիպլոմը կամ դրա պատճենը չի ներկայացրել, կեղծ դիպլոմը կամ դրա պատ¬ճենը ներկայացնելու վե¬րա¬բերյալ մեղադրող կողմի վարկածը չի հաստատվել նաև ընկերութ¬յան որևէ աշխա-տակցի հնարավոր ցուցմունքով):
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդ¬վա-ծի 1-ին մասով կայացրած մեղադրող դատավճռով Ամբաս¬տան¬յալին մեղավոր ճանա¬չելով և նրա անմեղությունը հաղթահարելով` Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևութ¬յան այն մասին, որ անցել է այդ հոդվածով նրան քրեական պա¬տաս¬խա¬նատ-վության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը (այդ մասին ուղղակիորեն արտո¬ցոլ¬ված է նաև դատավճռի եզրափակիչ մասում): Տվյալ հարցի համատեքստում Վե¬րաքննիչ դատա-րա¬նը հարկ է համարում արձանագրել, որ ամբաստան¬յալ Շ.Հով¬հան¬նիս¬յանը մինչև առա-ջին ատյանի դատարանի` վերջնական դա¬տական ակտ կայացնելու համար խորհրդակ-ցական սենյակ հեռանալը չի համաձայնել ոչ արդարացնող տվյալ հիմ¬քով իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և/կամ գործի վա¬րույթը կարճելու հետ, որը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համա-ձայն, պարտադիր պայման էր այդ հե¬տապնդումը դադարեցնելու և∕կամ գործի վա¬րույթը կար¬ճելու համար: Վերոնշյալ դատողությունների արդյունքներով Վերաքննիչ դա¬¬տա¬¬-րանը փաս¬տում է, որ ամբաստանյալ Շ.Հովհաննիսյանն ենթակա էր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված քրեական պատաս¬խանատ¬վութ-յունից ազատ¬ման:
Այսպիսով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դա-տավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, սույն որոշման մեջ նշված պատճառաբա¬նութ¬յուն-նե¬րով:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ, 361.1, 377-րդ, 385-րդ, 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝

Ամբաստանյալ Շուշան Թելմանի Հովհաննիսյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողո¬քը մերժել՝ թիվ ԵԿԴ/0311/01/16 քրեական գործով Երևան քաղա¬քի ընդհանուր իրավա¬սութ¬-յան առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նո¬յեմ¬բերի 9-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստաց¬ման պահից մեկամս¬յա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ

Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 27-02-2019
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Ամսաթիվ 15-04-2019
Էջերի քանակը 4 հատորից. 129, 89, 83, 60 թերթերից
Գործն ուղարկվել է
Գործն ուղարկվել է 15-04-2019
Էջերի քանակը 4 հատորից. 129, 89, 83, 60 թերթերից:
Ուր Երևան քաղաքի դատարան
Գրության համարը Ե-12700/19