ԵԿԴ/0308/01/16
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ
Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Լ.ԱԴԱՄՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`

ԴԱՏԱԽԱԶ՝ Մ.ԳԵՂԱՄՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Տ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Է.ԾԱՏԻՆՅԱՆԻ


2018 թվականի օգոստոսի 28-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում Վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Էդգար Ծատինյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետև` ընդհանուր իրավասության դատարան) 2018 մայիսի 11-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Է.Ծատինյանի պաշտպան Տիգրան Ղազարյանի վերաքննիչ բողոքը`

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2016 թվականի հուլիսի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Լ.Կարապետյանը որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասի գատկանիշներով թիվ 15131816 քրեական գործը հարուցելու և վարույթ ընդունելու մասին։
2016 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Է.Ծատինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը՝ չհեռանալու մասին։
2016 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Էդգար Ծատինյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ այն արարքի համար, որ 2016 թվականի հուլիսի 02-ին՝ ժամը 17։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտա 20 հասցեի մոտակայքում ուրիշի գույքի վնասմամբ կատարել է խուլիգանություն։
Այսպես.
Էդգար Արամի Ծատինյանը 2016 թվականի հուլիսի 02-ին՝ ժամը 17։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի 20 հասցեի դիմաց իրեն պատկանող «Միցուբիշի Պաջերո» մակնիշի 01 DO 099 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով ճանապարհը փակելու միջոցով կանգնեցրել է Հովհաննես Խաչիկի Ավագյանին պատկանող «Հոնդա» մակնիշի 0550 APA հաշվառման համարանիշի մոտոցիկլետը, որից հետո իջել է ավտոմեքենայից և սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալով վերջինիս` հարձակվել նրա վրա։ Հաշվի չառնելով հավաքված անձանց ներկայությունը, խուլիգանական մղումներով, այն է` սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու մոլուցքից մղված, հասարակության հանդեպ դրսևորելով ակընհայտ արհամարհանք` բարձրաձայն հնչեցնելով սեռական բնույթի հայհոյանքներ` դիտավորությամբ կոպիտ կերպով 3 րոպե տևողությամբ խախտել է հասարակական կարգը և օգտագործելով իրեն ճանապարհը չզիջելը որպես պատրվակ, մի քանի անգամ փորձել է հարվածներ հասցնել Հովհաննես Խաչիկի Ավագյանին, սակայն չի կարողացել, քանի որ վերջինս կիրառել է մարտարվեստի ինքնապաշտպանական հնարքներ։ Մոտ 3 րոպե տևողությամբ վիճաբանության ժամանակ չկարողանալով հարվածել վերջինիս` Էդգար Արամի Ծատինյանը դիտավորությամբ՝ խուլիգանական մղումներից ելնելով, ոտքով հարվածել և վնասել է Հովհաննես Խաչիկի Ավագյանի մոտոցիկլետը` պատճառելով 35.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
2016 թվականի նոյեմբերի 23-ին թիվ 15131816 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, իսկ 2016 թվականի նոյեմբերի 30-ին ընդունվել նույն դատարանի դատավոր Գ.Պողոսյանի վարույթ:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի մայիսի 11-ի դատավճռով Էդգար Ծատինյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել ազատազրկման 1 /մեկ/ տարի 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
Վճռվել է նաև`
<<Է.Ծատինյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, և ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից>>:
Ընդհանուր իարվասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2018 թվականի հունիսի 7-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Է.Ծատինյանի պաշտպան Տիգրան Ղազարյանը:
Թիվ ԵԿԴ/0308/01/16 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2018 թվականի հունիսի 20-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2018 թվականի հունիսի 21-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Է.Ծատինյանի պաշտպան Տ.Ղազարյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Թդգար Ծատինյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել Վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքին գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը, վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ, 258-րդ հոդվածները, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի մի շարք նախադեպային որոշումներ, նշել է, որ Է.Ծատինյանն իր գործողոթյունները կատարել է պայմանավորված տուժողի հակաօրինական և հակաբարոյական վարքագծով: Ինչպես պարզվել է գործով ձեռք բերված մի շարք տվյալներով, Հովհաննես Ավագյանը իր մոտոցիկլետով փակել է Է.Ծատինյանի ճանապարհը Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի և Մաշտոցի պողոտայի խաչմերուկի մոտակայքում՝ խախտելով <<Ճանապարհային երթևեկության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 1-ին մասի <<ա>> կետի կարգավորումները, որի արդյունքում Է.Ծատինյանը դուրս է եկել ճանապարհի հանդիպակաց հատված և խուսափել մեկ այլ ավտոմեքենայի հետ ընդհարվելուց: Այլ կերպ ասած, Հ.Ավագյանը իր հակաբարոյական և հակաօրինական վարքագծով հանգեցրել է նրան, որ վտանգավոր իրադրություն է ստեղծվել Է.Ծատինյանի, նրա ընկեր Դ.Կարախանյանի և անորոշ թվով այլ անձանց համար, իսկ հետո՝ առավել ընդգծելով իր վարքագծի հակաբարոյական բնույթը, Հ.Ավագյանը առանց նույնիսկ ուշադրություն դարձնելու, անբարեխիղճ հանդարտություն ու անտարբերություն դրսևորելով իրադրության և այլ անձանց գույքի, առողջության և կյանքի համար իր իսկ գործողությունների պատճառով առաջացած խիստ վտանգի նկատմամբ, շարունակել է վարել իր մոտոցիկլետը՝ այդպիսով առաջացնելով Է.Ծատինյանի մոտ խիստ հուզական վիճակ:
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ Է.Ծատինյանի արարքում բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով: Հ.Ավագյանը նույնիսկ ուշադրություն էլ չի դարձրել, թե ինչ սարսափելի հետևանքների կարող էին հանգեցնել իր գործողոթյունները ու շարունակել է իր ճանապարհը, ինչի արդյունքում էլ Է.Ծատինյանի մոտ առաջացել է խիստ հուզումնալից, էմոցիոնալ լարված ու հոգեվիճակ և այդ ամենի արդյունքում Է.Ծատինյանը ցանկացել է նախատել Հ.Ավագյանին:
Բողոքաբերը նշել է, որ Է.Ծատինայնի կողմից հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն, քանի որ Է.Ծատինյանի արարքը պայմանավորված է եղել Հ.Ավագյանի հակաբարոյական վարքագծով, իսկ Է.Ծատինյանը նպատակ չի ունեցել որևէ կերպ խախտել հասարակական անդորրը և բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ի ցույց դնել կամ ընդգծել իր անկախությունը հասարակությունից:
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ Է.Ծատինյանի արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստութոյւն չի պատճառվել, քանի որ վերջինիս և Հ.ավագյանի գործողոթյունների արդյունքում տևական ժամանակով տրանսպորտային միջոցների բնականոն ընթացքի խաթարում տեղի չի ունեցել:
Ելնելով վերոգրյալից` բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասոթւյան դատարանի թիվ ԵԿԴ/0308/01/16 քրեական գործով 2018 թվականի մայիսի 11-ի դատական ակտը և կայացնել արդարացման դատավճիռ՝ ճանաչելով և հռչակելով Էդգար Ծատինյանի անմեղոթւոյւնը՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Վերաքննիչ դատարանում պաշտպան Տ.Ղազարյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրելով բավարարել այն:
Դատախազ Մ.Գեղամյանը առարկեց ներկայացված բողոքի դեմ՝ խնդրելով այն մերժել:

Ընդհանուր իրավասության դատարանում հետազոտված ապացույցները

ԸՆդհանուր իրավասության դատարանում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
-Ամբաստանյալ Է.Ծատինյանը ցուցմունք է տվել, որ դեպքի օրը, երբ ինքը հղի կնոջ (վկա Սաթենիկ Մելքոնյանի) և Դավիթի (վկա Դավիթ Կարախանյանի) հետ իր ավտոմեքենայով Մաշտոցի պողոտայով ընթանալիս է եղել «Օպերայի» ուղղությամբ, տուժողն իր մոտոցիկլետով աջից դուրս է եկել իր ավտոմեքենայի առջև, որի պատճառով՝ վախենալով ընդհարումից, ավտոմեքենայով անցել է երրորդ գոտի և որոշ չափով էլ դուրս է եկել հանդիպակաց երթևեկության գոտի։ Շարունակելով երթևեկել և անցնելով որոշ ճանապարհ, իր ավտոմեքենայով կանգնեցրել է տուժողին ու, դուրս գալով ավտոմեքենայից և ձեռքն ուղղելով դեպի նա, ասել է՝ «այ ախմախ, էս ինչ ձև ես քշում»։ Տուժողը եղել է սաղավարտագլխարկով և ինքը չէր էլ կարող փորձել նրան խփել, իսկ նա մոտեցել է իրեն և տապալել գետնին։ Այնուհետև, տուժողը խփել է իր ավտոմեքենայից դուրս եկած Դավիթին, իսկ երբ ինքը փորձել է ոտքի կանգնել, տուժողը նորից իրեն գցել է գետնին ու սկսել է ծեծել։ Այդ ընթացքում, չգիտի, թե ինչու, իրեն հարվածել է նաև մի անծանոթ տղամարդ։ Որպեսզի կարողանա փախչել, ոտքով խփել է տուժողի մոտոցիկլետին ու նստել է ավտոմեքենան, սակայն տուժողը մոտեցել է իրեն և նորից խփել։ Դրանից հետո վարելով ավտոմեքենան՝ հեռացել է, սակայն տուժողը մի քանի այլ մոտոցիկլետիստների հետ՝ մինչև «Մասիվ» հասնելը, կարծես հետապնդել է իրեն և փորձել են կանգնեցնել իր ավտոմեքեքնան։
Ինքը տուժողին չի քաշքշել, սեռական բնույթի հայհոյանքներ չի տվել, թեև վիրավորական խոսքեր է ասել նրան, չի հիշում, որ նա այցեքարտ տված լինի իրեն, քննիչին չի ասել, որ իր հղի կինը նույնպես եղել է ավտոմեքենայի մեջ, քննիչն էլ իրեն չի հարցրել, թե քանի հոգով են եղել իրենք։
-Ամբաստանյալ Է.Ծատինյանի՝ դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքների համաձայն` 2016 թվականի հուլիսի 2-ին` ժամը 16:00-ի սահմաններում, իր վարած «Միտսուբիշի Պաջերո» մակնիշի 01DO099 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենայով ընկերոջ՝ Դավիթ Կարախանյանի հետ միասին երթևեկել է Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայով։ Ամիրյան փողոցի և Մաշտոցի պողոտայի խաչմերուկի մոտակայքում իր ավտոմեքենայի դիմացը մոտոցիկլետով կտրել է մի անձնավորություն, որի պատճառով ինքը դուրս է եկել հանդիպակաց գոտի և ավտոմեքենան փախցրել է ընդհարվելուց։ Վախենալով նշված միջադեպից, ինքն ավտոմեքենան վարել է մոտոցիկլետի հետևից և, անցնելով հաջորդ խաչմերուկը, կանգառի մոտ իր ավտոմեքենայով փակելով մոտոցիկլետի ճանապարհը «կանգնեցրել է մոտոցիկլետիստին, որից հետո իջել է ավտոմեքենայից և, դիտողություն անելով նրան, ասել է՝ «այ ախմախ, ուշադիր քշի»։ Իր դիտողությանը նա պատասխանել է՝ ախմախը դու ես, որից հետո ինքը տաքացել ու հարձակվել է նրա վրա և իրենց միջև քաշքշուկ է սկսվել, որի ընթացքում իրենք փոխադարձ հայհոյել են միմյանց։ Ինքը փորձել է անընդհատ հարվածել վերջինիս, սակայն նա շատ ուժեղ լինելով և մարտական հնարքներ կիրառելով՝ իրեն տապալել է գետնին։ Դավիթը վիճաբանությանը չի մասնակցել, այլ փորձել է միայն բաժանել իրենց, սակայն մոտոցիկլետիստը նրան նույնպես տապալել է գետնին։ Տեսնելով դա, ինքը ոտքով հարվածել է վերջինիս մոտոցիկլետին, որը վայր է ընկել գետնին։ Դրանից վարորդն ավելի է բորբոքվել ու մի քանի անգամ նորից հարվածել է իրենց։ Հասկանալով, որ նա իրենից ավելի ուժեղ է, ինքը Դավիթի հետ նստել է իր ավտոմեքենան ու հեռացել է։ Հայտնել է, որ զղջում է իր կատարածի համար և պատրաստ է վերականգնել իր կողմից պատճառված վնասները։
-Ամբաստանյալ Է.Ծատինյանը, որպես մեղադրյալ տուժող Հ.Ավագյանի հետ առերեսվելիս նշել է, որ տուժող Հ.Ավագյանի հայտնած տվյալները ճիշտ են և ինքը զղջում է իր կատարածի համար։
-Տուժող Հովհաննես Ավագյանը ցուցմունք է տվել, որ դեպքի օրը, երբ ինքը Մաշտոցի պողոտայով ընթանալիս է եղել իր մոտոցիկլետով և անցել է Մաշտոցի պողոտա Ամիրյան փողոցի խաչմերուկը, ամբաստանյալն ավտոմեքենայով փակել է իր ճանապարհը։ Չնայած որևէ խախտում կատարած չի եղել, բայց քանի որ եղել է սաղավարտագլխարկով և մտածել է, որ իրեն շփոթել են մեկ այլ անձի հետ, կանգնել է։ Այդ պահին ավտոմեքենայից դուրս գալով և սեռական բնույթի հայհոյանքեր տալով՝ ամբաստանյալը մոտցել է իրեն, քաշքշել և փորձել է ձեռքով խփել գլխին։ Թեև նրա հարվածը չի կպել իրեն, սակայն պաշտպանվելով՝ կիրառել է ձյուդոյի հնարք և ամբաստանյալին գցել է գետնին։ Այդ պահին նկատելով ավտոմեքենայի առջևի աջ նստատեղից իջած վկային (վկա Դավիթ Կարախանյանին), ինքնաբերաբար, պաշտպանվելու նկատառումով հարվածել է նաև նրան և գցել գետնին, թեև նա չի փորձել խփել իրեն։ Դրանից հետո, նկատելով ոտքի կանգնած ամբաստանյալին, նրան գցել է վկայի վրա և սկսել է ծեծել։ Միաջադեպի հետ կապված հավաքվել են մարդիկ, փակվել է ճանապարը, և հավաքվածներից մեկը նույնպես ձեռքերով խփել է ամբաստանյալին, ով նորից ընկել է գետնին, որից հետո կանգնել է, ոտքով հարվածել է իր մոտոցիկլետին ու հայհոյանքներ տալով՝ նստել է ավտոմեքենան։ Վրդովվելով, մոտեցել է նրա ավտոմեքենային, այցեքարտը շպրտել է դրա մեջ ու 2 անգամ ապտակել է ամբաստանյալին։ Դրանից հետո ամբաստանյալն ավտոմեքենայով հեռացել է և նրան որևէ մեկը չի հետապնդել։
-Վկա Դավիթ Կարախանյանի ցուցմունք է տվել, որ դեպքի օրը, երբ ինքն ամբաստանյալի և նրա կնոջ հետ ավտոմեքնայով գնալիս են եղել «Մասիվ», «Պրոսպեկտի» շուկայի մոտ տուժողն իր մոտոցիկլետը «քաշել է» ամբաստանյալի ավտոմեքենայի վրա, և ամբաստանյալը մի կերպ փախցրել է ավտոմեքենան, որ չխփի տուժողին։ Հետո, երբ անցել են «Ամիրյան» խաչմերուկը, իրենք են փակել մոտոցիկլետի ճանապարհը։ Իջնելով ավտոմեքենայից, տեսել է, որ ամբաստանյալին ծեծում են։ Նրան սկզբում գետնին է գցել և ծեծել տուժողը, այնուհետև՝ մի անծանոթ տղամարդ, որից հետո տուժողն իրեն է գցել գետնին, իսկ իր վրա՝ ամբաստանյալին ու սկսել է ծեծել։ Հետո Էդգարը ոտքով խփել է մոտոցիկլետին, որից հետո կարողացել են փախչել ու նստել են ավտոմեքենայի մեջ, սակայն տուժողը նորից մոտեցել և սկսել է խփել ամբաստանյալին։ Միջադեպի ընթացքում հայհոյանքներ չեն հնչել, սկզբում եղել է միայն քաշքշուկ, իրենց հետ ավտոմեքենայում է եղել նաև ամբաստանյալի կինը, ով նույնպես վախեցել է, երբ տուժողն իր մոտոցիկլետով խոչընդոտել է իրենց ավտոմեքենայի ընթացքին։
-Վկա Դավիթ Կարախանյանի նախաքննական ցուցմունքի համաձայն` 2016 թվականի հուլիսի 2-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, հարևանի՝ Էդգար Ծատինյանի հետ նրա կողմից օգտագործվող «Միցուբիշի Պաջերո Իո» մակնիշի 01DO099 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենայով երթևեկել են Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայով։ Ամիրյան փողոցի և Մաշտոցի պողոտայի խաչմերուկի մոտակայքում՝ ընթացքի մեջ, իրենց ճանապարհը փակել է մոտոցիկլետով մի անձնավորություն «որի պատճառով իրենք դուրս են եկել ճանապարհի հանդիպակաց հատված և խուսափել մեկ այլ ավտոմեքենայի հետ ընդհարվելուց։ Դրանից հետո Էդգարն ավտոմեքենան վարել է նշված մոտոցիկլետի հետևից և Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտա 20 հասցեի դիմացի հատվածում առկա հասարակական տրանսպորտի կանգառի մոտ՝ ավտոմեքենայով ճանապարհը փակելու միջոցով, կանգնեցրել է այն, որից հետո դուրս գալով ավտոմեքենայից՝ մոտեցել մոտոցիկլետի վարորդին։ Նրանց միջև նկատել է քաշքուկ, իջել է ավտոմեքենայից և փորձել բաժանել։ Այդ ընթացքում Էդգարը փորձել է հարվածել մոտոցիկլետի վարորդին, սակայն չի կարողացել, քանի որ վերջինս կիրառել է մարտարվեստի ինքնապաշտպանական հնարքներ։ Վիճաբանության ընթացքում նկատել է, որ նշված մոտոցիկլետը ընկել է գետնին, սակայն թե ինչի արդյունքում՝ չգիտի։
-Վկա Դավիթ Կարախանյանը հրապարակված ցուցմունքի կապակցությամբ հայտնել է, որ նախաքննության ընթացքում ցուցմունք տալիս ինքը չի ասել, որ ամբաստանյալը փորձել է հարվածել տուժողին։
-Վկա, ամբաստանյալի կին Սաթենիկ Մելքոնյանը ցուցմունք է տվել, որ դեպքի օրն ամուսնու՝ Էդգարի հետ միասին նրա ընկերոջ տնից իրենց տուն վերադառնալիս ճանապարհին՝ ավտոկայանի մոտից, վերցրել են նաև Էդգարի ընկերոջը՝ Դավիթին, և ուղևորվել են դեպի «Մասիվ»։ Ճանապարհին ինչ-որ մոտոցիկլետ ուժեղ ձայնով այնպես է անցել, որ վախից ճչացել է, քանի որ իրեն թվացել է, որ իրենց ավտոմեքենային է խփում։ Որոշ տարածություն անցնելուց հետո՝ տրանսպորտի կանգառում, Էդգարն իջել է ավտոմեքենայից, որպեսզի մոտոցիկլետիստին ասի, որ նա մի քիչ կամաց վարի մոտոցիկլետը, քանի որ իր ավտոմեքենայի մեջ հղի կին կա, քանի որ այդ օրվա դրությամբ ինքն ունեցել է մեկ ամսվա հղիություն և այդ մասին ասել էր ամուսնուն։ Սակայն մոտոցիկլետիստը Էդգարին տապալել գետին, ինչի պատճառով առջևի աջ նստատեղին նստած Դավիթին խնդրել է իջնել և բաժանել Էդգարին և մոտոցիկլետիստին։ Երբ Դավիթը դուրս է եկել ավցտոմեքենայից, մոտոցիկլետիստը նրան նույնպես տապալել գետնին, որից հետո Դավիթն ու ամուսինը փախնել են դեպի ավտոմեքենան։ Սակայն սաղավարտագլխարկով մոտոցիկլետիստը մոտեցել է ավտոմեքենային և կիսաբաց պատուհանից 2 անգամ բռունցքով հարվածել է վարորդի նստատեղին նստած Էդգարի գլխին։ Դրանից հետո իրենք հեռացել են։
Միջադեպի ընթացքում Էդգարը չի հայհոյել, քանի որ հետևի նստարանին նստած վիճակում ինքը հայհոյանքներ չի լսել, նա ուղղակի մոտոցիկլետիստին ասել է՝ «ո՞նց ես քշում»։ Ինքը նաև չի տեսել, որ ամուսինը ոտքով խփի տուժողի մոքտոցիկլետին։
-«Զննություն կատարելու մասին» 02.07.2016 թվականի արձանագրության համաձայն` զննության է ենթարկվել «Հոնդա» մակնիշի 0550 APA պետհամարանիշով սև մոտոցիկլետը, որի աջակողմյան հատվածում` հետևի նստատեղի և շարժիչի պաշտպանիչ երկաթյա վահանի վրա, հայտնաբերվել են խազեր։ Շարժիչի ներքևի հատվածում առկա պլաստմասե պատյանը գտնվել է կոտրված վիճակում։ Զննության մասնակից Հովհաննես Ավագյանը հայտարարել է, որ նույն օրը՝ ժամը 17։00-ի սահմաններում, Մաշտոցի 20 հասցեի մոտ անհայտ անձը հարվածել և գետնին է շրջել իր մոտոցիկլետը։
-Դատաապրանքագիտական փորձաքննության 11.07.2016 թվականի հ. 598-ԱՊ-16 եզրակացության համաձայն` փորձաքննությանը տրամադրված «Հոնդա» մակնիշի APA0550 հ/հ մոտոցիկլետը վնասելու հետևանքով պատճառված նյութական վնասի չափի ընդհանուր շուկայական արժեքը 02.07.2016 թվականի դրությամբ գնահատվել է 35.000 /երեսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ։
-«Այլ փաստաթուղթը որպես ապացույց ճանաչելու և քրեական գործին կցելու մասին» 14.11.2016 թվականի որոշման համաձայն` «Փարկինգ Սիթի Սերվիս» ՓԲԸ-ին պատկանող և Երևան քաղաքի Մաշտոցի 20 և 13 հասցեներում տեղեկայված տեսանկարահանող սարքերի տեսագրությունները պարունակող լազերային սկավառակը ճանաչվել է որպես ապացույց։
-«Լազերային սկավառակը զննելու մասին» 30.09.2016 թվականի, 06.10.2016 թվականի և 15.11.2016 թվականի արձանագրությունների համաձայն` 2016 թվականի հուլիսի 2-ին` ժամը 16։52։29-ին, Մաշտոցի 20 հասցեի կանգառի մոտ կայանել է «Հոնդա» մոդելի կարմիր մոտոցիկլետը, որից անմիջապես հետո կանգ է առել «Միցուբիշի Պաջերո» մակնիշի սպիտակ ավտոմեքենան, որի վարորդի դուռը բացելով մեքենայի ձախ կողմից իջել է կարմիր կարճաթև վերնազգեստով մի տղամարդ և, հարձակվելով մոտոցիկլետի վարորդի վրա, փորձել է հարվածել նրան, սակայն վերջինս կիրառելով մարտարվեստի ինքնապաշտպանական հնարքներ, գետնին է տապալել ավտոմեքենայի վարորդին։ 16։53։31-ին կարմիր վերնազգեստով տղամարդը, մոտենալով կանգառի մոտ կայանած մոտոցիկլին, ոտքով հարվածել է դրան, որի արդյունքում այն ընկել է գետնին։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով ամբաստանյալ Է.Ծատինյանի և նրա պաշտպան Տ.Ղազարյանի վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումները, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, իսկ ընդհանուր իրավասոթւայն դատարանի 2018 թվականի մայիսի 11-ի դատավճիռը՝ բեկանել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
<<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք:
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն`
<<Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման` արարքի մեջ հանցակազմ չլինելու դեպքում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ և 127-րդ հոդվածների համաձայն` <<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա` հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերի համաձայն` <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն (…):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` <<Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասի համաձայն՝ <<Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 3-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել>.:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-46/07 որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ <<...թե առաջին ատյանի դատարանը, թե վերաքննիչ դատարանը և թե վճռաբեկ դատարանը ամբաստանյալի կամ դատապարտյալի նկատմամբ գործը քննելիս և լուծելիս չեն կարող դուրս գալ նրան առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից: Հակառակ դեպքում կխախտվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքը` <<Կասկածյալի և մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքը և դրա ապահովումը>>:
Բացահայտելով մեղադրանք եզրույթի հասկացությունը` Վճռաբեկ դատարանը վերոհիշյալ որոշմամբ արտահայտել է նաև այն իրավական դիրքորոշումը, որ <<(…) մեղադրանք եզրույթը <<քրեաիրավական որակում>> իմաստով ընկալելու արդյունքում կասկածյալի և մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքը չի լինի կոնկրետ և իրական, այլ կլինի վերացական և պատրանքային (…): Կասկածյալի և մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի, ինչպես նաև գործի դատական քննության սահմանների առումով <<մեղադրանք>> հասկացությունը ներառում է նաև արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստերը (…)>>:
Այսինքն` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ <<մեղադրանք>> հասկացությունը պետք է ընկալել որպես արարքի փաստական նկարագրության և դրա քրեաիրավական որակման միասնություն:
Անդրադառնալով մեղադրանքի` քրեադատավարական օրենքի դրույթներին համապատասխան ձևակերպված լինելու հարցին` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ՏԴ/0115/01/09 որոշման մեջ այն իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել, որ <<(…) մեղադրանքի ձևակերպումը պետք է արտացոլի մեղսագրվող գործողությունների կամ անգործության բովանդակությունը, հետևաբար պետք է ներառի հանցակազմի բոլոր պարտադիր հատկանիշները բնութագրող փաստական տվյալները: Փաստական տվյալների ներառումն անհրաժեշտ նախապայման է, որ մեղադրանքի մեջ նշվի այն քրեական օրենքը, որով նախատեսված են հանրության համար վտանգավոր, հակաիրավական և քրեորեն պատժելի արարքի հատկանիշները, այսինքն` հանգեցնի մեղադրանքում ձևակերպված արարքին համապատասխան իրավաբանական գնահատական տալուն:
Վճռաբեկ դատարանի կողմից մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը: Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր (արարքի փաստական նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, դատակոչի ենթակա անձանց շրջանակը և այլն) էական նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար:
Եվրոպական դատարանի դիրքորոշմամբ` ներկայացված մեղադրանքի, հետևաբար` դատարանի կողմից դրա հնարավոր իրավական որակման մասին մեղադրյալի ճշգրիտ և լրիվ տեղեկացումը քրեական դատավարությունում արդար դատաքննության էական նախապայման է (տես Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականի ապրիլի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 25444/94, կետ 52): Ի վերջո, Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի (ՙբ՚) ենթակետի մասով բերված բողոքի վերաբերյալ Եվրոպական դատարանը գտել է, որ (ՙա՚) և (ՙբ՚) ենթակետերը կապված են միմյանց հետ, և որ մեղադրանքի բնույթի և առիթների մասին տեղեկացված լինելու իրավունքը պետք է դիտել պաշտպանության նախապատրաստության իրավունքի լույսի ներքո (տե°ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականի ապրիլի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 25444/94, կետ 54)>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` <<Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները>>:
Այսինքն` արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին (նման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Խուլիգանությունը՝ դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով՝
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի առավելագույնը հիսնապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մինչև մեկ ամիս ժամկետով:
2. Նույն արարքը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից երեքհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Քննարկվող հանցագործության անմիջական օբյեկտը հասարակաակն կարգն է:
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակաակն կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով:
Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքը դրսևորվում է նրանում, որ հանցավորը իր և հասարակության անդամների համար ակնհայտորեն խախտում է վարքագծի համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերը, բացահայտորեն ցույց է տալիս իր արհամարական վերաբերմունքը հասարակության, դրանում ընդունված բարոյական և իրավական նորմերի նկատմամբ:
Հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ:
Հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել 14 տարին լրացած մեղսունակ ֆիզիկական անձը:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Շ.Հախվերդյանի վերաբերյալ թիվ ԱՎԴ/0014/01/11 գործով արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. <<15. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմն ունի մեկ, իսկ որակյալ հանցակազմը՝ երկու օբյեկտ։ Մասնավորապես, հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա է որակման որպես հասարակ խուլիգանություն, մինչդեռ նույն արարքը, որը զուգորդվում է անձի առողջությանը, գույքային իրավունքներին և այլին վնաս պատճառելով, ենթակա է որակման խուլիգանության որակյալ հանցակազմով։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի վերոշարադրյալ վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանցակազմի օբյեկտի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի «հասարակական կարգ» հասկացության պարզաբանումը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակական կարգն ընկալվում է երկու իմաստով՝ լայն և նեղ։
Լայն իմաստով հասարակական կարգը հասարակության մեջ առկա սոցիալական կապերի և հարաբերությունների համակցությունն է, որը ձևավորվում է սոցիալական, իրավական և բարոյական նորմերի գործողության արդյունքում, և յուրաքանչյուր հանցագործություն, զանցանք կամ այլ իրավախախտում այս կամ այն չափով հանգեցնում է դրա խախտման։
(…)
16. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակական նշանակության վայրերում, ինչպես նաև հասարակական նշանակություն չունեցող այլ վայրերում, որտեղ առկա է հանրություն, սահմանված կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է այդ վայրերում գտնվող հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ Խուլիգանության որակյալ հանցակազմի պարագայում վերոնշյալ արարքները զուգորդում են բռնությամբ, գույքը վնասելով կամ ոչնչացնելով և այլն։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանության հանցակազմով որակելու համար անհրաժեշտ է նախևառաջ հիմնավորել խուլիգանության հիմնական հանցակազմի առկայությունը։
17. Խուլիգանության հիմնական և որակյալ հանցակազմերի օբյեկտների և օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ սույն որոշման 15-16-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ հասարակական կարգի ոչ կոպիտ խախտումը, որը թեև արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով։ Նույն կերպ, վկայակոչված հոդվածով ենթակա չէ որակման հասարակական կարգի այն կոպիտ խախտումը, որը չի դրսևորվել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ Ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը ենթակա է որակման որպես խուլիգանություն միայն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի հասարակական կարգի խախտման կոպիտ լինելը և միաժամանակ, հասարակության նկատմամբ այդ խախտմամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելը։
18.Կոպիտ խախտումը՝ որպես խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշ, բնութագրական է հասարակական կարգի կազմալուծման կամ խախտման գործընթացի արդյունքներին (հետևանքին)։ Այն արտահայտվում է նրանում, որ անձի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների մեջ առաջանում է զայրույթ, վրդովմունք, կամ նրանց անհարմարություն կամ լուրջ անհանգստություն է պատճառվում, կամ առաջանում է վախի զգացում իրենց կյանքի, առողջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ։ Բացի այդ, կոպիտ խախտումն արտահայտվում է նաև աշխատանքային և այլ գործունեության կամ հասարակական նշանակության արարողության կազմալուծմամբ։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խախտումը որպես կոպիտ գնահատելիս անհրաժեշտ է ելնել հասարակական կարգի վրա այդ խախտման ունեցած ազդեցությունից։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգանության առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլիգանություն կատարող անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց։
19. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում արարքը խուլիգանություն որակելու համար, ի թիվս սույն որոշման մեջ նշված այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է քննության առնել նաև այն, թե արդյոք այդ արարքի հետևանքով հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքի առկայությունը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել՝ ելնելով նեղ իմաստով հասարակական կարգի նկատմամբ դրա ուղղվածությունից։ Այլ խոսքով՝ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքն առկա է, եթե հանցավորի արարքի հետևանքով խախտվում է հասարակական նշանակության վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը, կամ էականորեն խաթարվում է կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը։
20. Խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքի՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման հարցը քննարկելիս Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի վերլուծությունից երևում է նաև, որ կոպիտ խախտումը կատարվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է հետևյալ երկու հատկանիշների միաժամանակյա առկայությամբ՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտում և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում։ Նշված հատկանիշներից որևէ մեկի բացակայության պարագայում արարքը խուլիգանություն որակվել չի կարող։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի նաև «բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք» հասկացության պարզաբանումը։
Այսպես` անձի գործողություններում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն արտահայտվում է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց և կոլեկտիվին հակադրվելու ձևով։ Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորող անձը դիտավորյալ կերպով խախտում է հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը (պարկեշտություն, պատշաճ վարքագիծ, բարեկրթություն և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման եղանակները տարբեր են՝ արարք, խոսք, ժեստ, մարմնաշարժում և այլն։
21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհարգալից վերաբերմունքը բացահայտ է ոչ թե այն պատճառով, որ կատարվում է հասարակական վայրերում կամ հասարակության անդամների ներկայությամբ, այլ այն պատճառով, որ կատարվում է հենց հասարակության նկատմամբ հանցավորի անհարգալից վերաբերմունքը ցուցադրելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ կոնկրետ դեպքում խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է պարզել խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը, այն է՝ հասարակական կարգը կոպիտ խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանցավորի դիտավորությունը, նպատակը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը, ժեստը, բառը, մարմնաշարժումը և այլն չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե ուղղված է կոնկրետ անձին և չի հետապնդում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, թեկուզ հանցավորը հասկանում է, իսկ որոշ դեպքերում պարտավոր է հասկանալ, որ կոնկրետ անձին ուղղված իր արարքը տեսանելի և ընկալելի է հասարակության համար։ Հակառակ դրան` անձի արարքը կարող է գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե կոնկրետ անձը, ում դեմ ուղղված է հանցավորի արարքը, ընտրվել է պատահաբար, և այդ անձի դեմ ուղղված արարքի միջոցով հանցավորը ցանկանում է բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ։
22. Խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արձանագրել է, որ «Խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ։ Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև ցանկանում է կատարել այդ գործողությունները։
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով։ Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ։ Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն։
Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում:
(...)>>:
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով կայացված որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությանը՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ (...) «Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը):
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքովª քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
(...)
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
(...)
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
(...)
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ (…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
(…)
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…): Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով չի հիմնավորվել Է.Ծատինյանի արարքում ուրիշի գույքի վնասմամբ խուլիգանության հանցակազմի առկայությունը։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ անձի արարքում խուլիգանության հանցակազմի առկայությունը փաստելու համար անհրաժեշտ է միաժամանակ հասարակական կարգի խախտման կոպիտ լինելու և հասարակության նկատմամբ այդ խախտմամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելու հանգամանքը։ Մինչդեռ կոնկրետ դեպքում առկա ապացույցներից և որևէ մեկը չի հաստատել, որ Է.Ծատինյանի արարքի հետևանքով հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն է պատճառվել և վերջինիս գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների մոտ զայրույթ, վրդովմունք, իրենց կյանքի, առողջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ վախի զգացում չի առաջացել:
Բացի այդ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում առկա չէ նաև հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը: Մասնավորապես, Է.Ծատինյանի արարքը չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, քանի որ ուղղված է եղել կոնկրետ անձի և չի հետապնդել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ: Այսպես, Է.Ծատինյանը ի սկզբանե խուլիագանական մղումներ չի ունեցել և Հ.Ավագյանին վիրավորանք է հասցրել վթարային իրադրություն առաջացնելու պատճառով, այսինքն վիճաբանությունը առաջացել է առօրյա-կենցաղային հարաբերությունների ոլորտում և չի հետապնդել հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, ինչպես նաև առկա չի եղել հասարակական կարգը խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ուղղակի դիտավորություն:
Սույն գործով առկա ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին է` Էդգար Ծատինյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով 2-րդ մասով նախատեսված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ:
Վերաքննիչ դատարանը, նկատի ունենալով, որ քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները բավարար չեն հաստատված համարելու, որ Էդգար Ծատինյանի արարքում առկա է հանցակազմ, գտնում է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել Էդգար Ծատինյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում` հանցակազմի բացակայության հիմքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
2) ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը>>:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով, 360-րդ, 366-րդ, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-395-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը`

 
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Էդգար Արամի Ծատինյանի պաշտպան Տիգրան Ղազարյանի վերաքննիչ բողոքը` բավարարել:
Ամբաստանյալ Էդգար Արամի Ծատինյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 11-ի դատավճիռը` բեկանել:
Էդգար Արամի Ծատինյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում ճանաչել անպարտ և արդարացնել` հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:





ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ

Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ