Գործ ԵԿԴ/0287/01/16


ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Դարինա Բեգլարյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Հրանտ Չախոյանի,
տուժող` Լևոն Ստեփանյանի,
տուժողի իրավահաջորդ` Սվետլանա Պողոսյանի,

պաշտպան(հանրային)` Արմինե Ֆանյանի,
օրինական ներկայացուցիչ` Լիդա Շահինյանի,


նույն դատարանում դռնբաց դատական նիստերի կարգով քննեց և 2017թ. հունիսի 2-ին ավար¬տեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս Սերյոժա Պավելի Համբարձումյանի` (ծնված 2000թ. մարտի 12-ին, Արմավիրի մարզի Արմավիր քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, իր հայտարարությամբ` հնգամյա կրթությամբ, ամուրի, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված է Արմավիր քաղաքի Սայաթ-Նովա փողոցի 7-րդ նրբանցքի 6-րդ տանը, մշտական բնակության վայր չունի, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորում, արգելանքի տակ է 2016թ. հունիսի 24-ից)։

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 15123216 քրեական գործը հարուցվել է 2016թ. հունիսի 24-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում` քաղ. Արսեն Պողոսյանին սպանելու դեպքի առթիվ։
2016թ. հունիսի 24-ին Ա.Պողոսյանի սպանությունը կատարելու կասկածանքով ձերբակալվել է Լևոն Ստեփանյանը։
2016թ. հունիսի 25-ին ձերբակալվել է դեռևս 2016թ. հունիսի 24-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին Ա.Պողոսյանի սպանություն կատարելու կասկածան¬քով բերման ենթարկված Սերյոժա Համբարձումյանը։
2016թ. հունիսի 26-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել տվյալ դեպքով Լևոն Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին` նրա արարքում այդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացա¬կայության հիմքով։
2016թ. հունիսի 27-ին Սերյոժա Համբարձումյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` քաղ. Արսեն Պողոսյանին ապօրինաբար դիտավորության կյանքից զրկելու և քաղ. Լևոն Ստեփանյանի առողջությանը դիտա¬վորութ¬յամբ ծանր վնաս պատճառելու համար։
2016թ. հունիսի 27-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬¬վասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, մեղադրյալ Սեր¬յոժա Համբարձումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանավորում, որի ժամկետը հետագայում երկարացվել է։
2016թ. հուլիսի 7-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել սույն քրեական գործի նյու¬թերով վկա Սամվել Պետրոսյանի կողմից սուտ մատնություն կատարելու դեպքով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նոր, թիվ 15129416 քրեական գործ հարուցելու և այն առանձին վարույթում առանձնացնելու մասին։
2016թ. հոկտեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել Սերյոժա Համբարձումյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր (վերջնական) մեղադրանք առաջադրելու մասին։
2016թ. հոկտեմբերի 31-ին քրեական գործը Սերյոժա Պավելի Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վասության դատարան (դատավորին փաստացի հանձնվել է 2016թ. նոյեմբերի 2-ին), 2016թ. նոյեմբերի 2-ին ընդունվել է վարույթ, այնուհետև` նշա¬նակվել դատա¬կան քննության։

2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬¬րանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց հետևյալը.
Անչափահաս Սերյոժա Համբարձումյանը 2016թ. հունիսի 23-ին՝ ժամը 23։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հրազդանի կիրճում` Ատոմային էներգետիկայի ինստիտուտի վարչական շենքից մոտ 200 մետր հեռավորության վրա գտնվող բաց տարածքում, առաջացած վիճաբանության ժամանակ քարերով հարվածներ է հասցրել Լևոն Աղվանի Ստեփանյանի գլխի և մարմնի տարբեր հատվածներին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով ծանր վնասի հատկանիշներ պարու¬նակող մարմնական վնասվածքներ, ապա կյանքից զրկելու դիտավորությամբ ձեռքերով և քարերով հարվածներ է հասցրել Արսեն Միշայի Պողոսյանի գլխի և մարմնի տարբեր հատվածներին, այդ կերպ` վերջինիս ապօրինաբար զրկելով կյանքից։
Այսպես, Սերյոժա Պավելի Համբարձումյանը, չունենալով մշտական բնակության վայր, վարել է թափառաշրջիկի կյանք։ 2016թ. հունիսի 23-ին` ժամը 17։00-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Հրազդանի կիրճում, ծանոթացել է թափառաշրջիկներ, նույն վայրում իրենց բնակությունը հաստատած Լևոն Աղվանի Ստեփանյանի և Արսեն Միշայի Պողոսյանի հետ։ Վերջիններիս հետ միասին Հրազդանի կիրճում ճաշելուց հետո երեքով գնացել են Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայում գտնվող «Երևան Սիթի» սուպերմարկետ, որտեղից Լ. Ստեփանյանը սպիրտ է գնել։ Սպիրտը Երևան քաղաքի Լեոյի փողոցում միասին օգտագործելուց հետո Լ.Ստեփանյանը ծխախոտ գնելու նպատակով գումար է տվել Ս.Համբարձումյանին, ով գումարը վերցնելով` գնացել է խանութ, սակայն տևական ժամանակ չի վերա¬դարձել։
Լ.Ստեփանյանը և Ա.Պողոսյանը տեսնելով, որ Ս.Համբարձումյանը չի վերադառնում, վերադարձել են Հրազդանի կիրճ՝ իրենց բնակության վայր, որտեղ Լ.Ստեփանյանը հանդիպելով Ս.Համբարձում¬յանին` ծխախոտ չգնելու համար նախատել և հայհոյել է նրան, ինչի պատճառով վերջիններիս միջև սկսվել է վիճաբանություն։ Վիճաբանության ընթացքում Ս.Համբարձումյանը, վիրավորական ընդունելով Լ.Ստեփանյանի նախատինքը, գետնից վերցրել է քարեր և դրանցով մի քանի անգամ հարվածել է վեր¬ջինիս գլխի և մարմնի տարբեր մասերին` դիտավորությամբ պատճառելով կյանքի համար վտանգ սպառնացող մարմնական վնասվածքներ` աջ քունքոսկրի, գանգի հիմի, աջ ակնակապճի կողմնային պատի կոտրվածքների, գլխուղեղի աջ կիսագնդի միջին աստիճանի սալջարդի, գլխուղեղի աջ քունքային շրջանի ենթակարծրենային արյունազեղման և արյունահավաքի, պնևմոցեֆալիայի, աջ քուն¬քագագաթային, ձախ հոնքային, աջ սրունքի և ձախ արմնկահոդի շրջանների փափուկ հյուս¬վածքների սալջարդ վերքերի ձևով, սակայն Լ.Ստեփանյանը, անցնելով գետը, դիմել է փախուստի։
Այսպիսով, Սերյոժա Համբարձումյանը կատարել է հան¬ցավոր արարք, որը նախա¬տես¬ված է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Նույն ժամանակ, Արսեն Պողոսյանը, գտնվելով տվյալ վայրում և տեսնելով Ս.Համբարձումյանի կողմից Լ.Ստեփանյանին հարվածներ հասցնելը` փորձել է միջամտել, սակայն Ս.Համբարձումյանը, գիտակցելով իր գործողությունների հետևանքով նաև մահ պատճառելու հնարավորությունը` ինչպես ձեռ¬քերով, այնպես էլ գետնից վերցրած քարերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Ա.Պողոսյանի գլխի և մարմնի տարբեր հատվածներին` դիտավորությամբ պատճառելով նրան կյանքի համար անհա¬մատեղելի մարմ¬նական վնասվածքներ` գլխի աջ կեսի` քունքային, ծոծրակային, ձախից կողմնային, աջից ակնակապճի դրսային եզրի, ձախ հոնքի, քթի թամբի, աջից վերին և ստորին շրթունքների ներսային մակերեսների, աջից ստործնոտային, ականջախեցու, աջ դաստակի թիկնային և 5-րդ մատի հիմային ֆալանգի դրսային մակերեսի շրջանների սալջարդ վերքերի, ձախից գլխի կողմնային, քունքային, ճակատային, ակնա¬կապճերի, ձախ հոնքի, այտային և ստորկոպային, դեմքի աջ կեսի, քթի, կրծքավանդակի աջ կեսի առաջային և հետին մակերեսների, աջ ուսագոտու, բազուկների, նախաբազուկների, դաստակների, ծնկահոդերի և սրունքների շրջանների քերծվածքների, գլխի և դեմքի փափուկ հյուսվածքների ներսային մակերեսների, քունքամկանների, գլխուղեղի և ուղեղիկի փափուկ թաղանթների, ուղեղային հյուսվածքի, ուղեղաբնի և ուղեղիկի, երկու կողմից վերին և ստորին կոպերի, աջից վերին լնդի, աջ ականջախեցու, ստորին ծնոտի անկյան և բազկի շրջանների արյունազեղումների, աջից ճակատ-քունքակողմնային շրջանում գանգաթաղի ոսկրերի բազմաբեկորային ներհրված, ձախից քունքոսկրի, գանգի հիմի ոսկրերի և քթոսկրերի բաց կոտրվածք¬ների, աջից վերին ծնոտի 6-րդ ատամի հոդախախտի ձևով, որոնցից վերջինս տեղում մահացել է։
Այսպիսով, Սերյոժա Համբարձումյանը կատարել է նաև հան¬ցավոր արարք, որը նախա¬տես¬ված է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճա¬նաչեց մասնակիորեն, ընդունեց տուժողներին քարերով հարվածներ հասցնելու հանգամանքները, սա¬կայն նշեց, որ նրանց մարմնական վնասվածքներ կամ մահ պատճառելու դիտավորություն չի ունե¬ցել, միայն ինքնապաշտպանվել է։
Ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանի վերոնշյալ պատճառաբանությունն անհիմն է, հե¬տապնդում են քրեական պատասխանատվությունից կամ արդարացի պատժից խուսափելու նպատակ։ Վե¬րոնշյալ հետևության Դա¬¬տա¬րանը հան¬գեց դատաքննությամբ հետա¬զոտ¬ված հետևյալ ապացույց¬ների համադրման և գնա¬հատման արդ¬յունք¬¬ներով.
Իր իսկ դատաքննական ցուցմունքների համադրման և արժևորման արդյունքներով ստացված փաստական տվյալներով. Այսպես, ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանը Դատարանում հայտ¬նեց, որ դեպքի օրը Երևանի «Նաբերեժնի» կոչվող վայրում՝ աստիճանների մոտ, Լևոն Ստեփանյանն առաջարկել է ծանոթանալ՝ ասելով, թե լավ տղա է երևում, առաջարկել է շփվել, ինչին դեմ չի եղել։ Դրանից հետո Արսեն Պողոսյանը, պատճառաբանելով, որ նա մեծ մարդ է, խնդրել է գնալ և ծխախոտ ու պաղպաղակ գնել, նշել նաև, որ դրանց գումարը կտա։ Գնացել և գնել է ծխախոտն ու պաղպաղակը, իսկ երբ վերադարձել է, Լևոնն ու Արսենն այլևս նույն վայրում չէին, տևական ժամանակ փնտրել է, սակայն նրանց չի գտել, միայն որոշակի ժամանակ անց է գնացել նրանց քնելու վայր՝ գնած ծխախոտը հանձնելու, որտեղ Արսենին հայտնաբերել է աստիճանների վրա վայր ընկած, սակայն նա խմած չէր։ «Նավեսի» տակ ծխախոտը հանձնել է Լևոնին, ով հանդիմանել է իրեն` հետաքրքրվելով, թե ինչու այն շուտ չի բերել, ինչին ի պատասխան ինքն արդարացել է, թե փնտրել է նրանց, սակայն չի գտել։ Լևոնը հայհոյել է իրեն, իր հարցին, թե ինչու է հայհոյում՝ Լևոնը վերցրել է քարն ու մոտ 1 մետր հեռավորությունից փորձել է հարվածել իրեն, սակայն ինքը նրա ձեռքից այդ քարը խլել է, հարվածել նրա դեմքին ու քաշվել մի կողմ։ Զգալով, որ իր հետևից դարձյալ քարեր են նետվում, քարը վերցրել ու նետել է նրանց ուղղությամբ՝ չհասկանալով, թե ում է դիպչել ու մարմնի որ մասին։ Նրանք անընդհատ փորձել են քարերով իրեն հարվածել, իսկ ինքը քարով հարվածել է` վախենալով ու իրեն տիրապետելու նպատակով, որ նրանց պատճառով «վարի չգնա»։ Լևոնի նետած քարերը գետնից բարձրացրել և նրա վրա է նետել։ Այնուհետև Լևոնը փայտ է վերցրել, փորձել է հարձակվել իր վրա, ինքը հետ է քաշվել, որ իրեն չհարվածի, որից հետո Լևոնը փախել է իրեն անհայտ ուղղությամբ, ինքն էլ մտածել է, թե՝ նույնպես փախչի, որ իր հետևից չհարձակվեն։ Այդ պահին զգացել է, որ իր աջ կողմում գտնվող Արսենը փորձում է իր վրա քար շպրտել, Արսենը խմած չէր ու ամեն ինչ գիտակցում էր, նրա նետած քարերը դարձյալ վերցրել և շպրտել է Արսենի վրա, քարերը դիպել են նրա մարմնին, սակայն չի տեսել, թե մարմնի որ հատվածներին։ Ինքը չի իմացել` արդյոք իր հարվածներից Արսենը մահացել է, թե՝ ոչ, քանզի գրեթե անմիջապես այդտեղից փախել է։ Պնդեց, որ Արսենին սպանելու ցանկություն չի ունեցել, ուղղակի վախեցել է և փորձել է պաշտպանվել ու դրա արդյունքում ողջ են մնացել թե՛ ինքը, թե՛ Լևոնը։ Տուժող Լևոն Ստեփանյանի դատաքննական ցուցմունքը չընդունեց, նշեց, որ նրանց հետ խորոված չի եկել, անգամ չի իմացել, որ նրանք խորոված էին սարքել, նրանցից հաց ու գումար չի խնդրել, խմիչք չի գործածել, այդ ժամանակ ինքն «Ախթամար» տեսակի ծխախոտ չի ծխել։
Օգտվելով իր իրավունքներից` հրաժարվեց մեղադրողի և Դատարանի հարցերին պատաս¬խանելուց, իսկ պաշտպանի հարցադրումներին ի պատասխան` հայտնեց, որ Լևոնը փայտը վերցրել էր, որ իրեն հարվածեր, Արսենը, քարերը նետելուց բացի, փորձում էր իրեն հարվածեր, Արսենը իրենից մոտ 2-3 մետր հեռավորությունից է իր վրա քարերը նետել, պաշտպանվելու նպատակով է քարերը նրա ուղղութ¬յամբ հետ շպրտել։ Մինչ իր փախուստի դիմելն Արսենը փորձել է ոտքի կանգնել, հարվածել, քարեր նետել, որից հետո ինքը դարձյալ քարերով հակահարվածներ է հասցրել ու փախել, այդ ժամանակ ինքը զգացել է, որ իր կյանքին վտանգ է սպառնում։ Նշեց, որ իր հեռանալուց առաջ Արսենը շարժվում էր, կենդանի էր։ Նշեց, որ նախահարձակ է եղել Լևոնը, վերջինս իրեն հայհոյելով և քարը վերցնելով` մոտ մեկ մետր հեռավորությունից հարվածել է իրեն, հրել է, նրանք տարիքով իրենից մեծ էին և ուժեղ, կարող էին իրեն վնասել, մինչ իրեն հրելը նրանց նկատմամբ որևէ գործողություն չի արել։ Նշեց նաև, որ Լևոնին ու Արսենին վնաս պատճառելու ցանկություն կամ պատճառ չի ունեցել։
Դատարանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 337-րդ հոդվածի կարգով հրապա¬րակվեցին և հետազոտվեցին Սերգեյ Համբարձումյանի նախաքննական ցուցմունքներ, համաձայն որոնց` 2016թ. հունիսի 23-ի առավոտյան Զովաշեն գյուղում գտնվող սարում, որտեղ ապրել և անաս¬նապահությամբ է զբաղվել իր ընտանիքը, վիճաբանել է հոր հետ և ցանկացել է հեռանալ ընտանիքից։ Այդ պատճառով եկել է Երևան, որտեղ էլ հանդիպել է Հրազդանի կիրճում բնակվող, թափառաշրջիկներ Արսենի և Լևոնի հետ։ Հանդիպելով վերջիններիս` գնացել են «Երևան Սիթի» սուպերմարկետ, որտեղից Լևոնը գնել է սպիրտ։ Այդ ժամանակ իրենց է միացել Լևոնի և Արսենի ծանոթը, ում չի ճանաչել։ Այնուհետև չորսով` ինքը, Արսենը, Լևոնը և անծանոթ տղամարդը գնացել են Երևան քաղաքի Լեոյի փողոց, նստել այդտեղ գտնվող նստարանին և օգտագործել սպիրտը, սակայն ինքը չի խմել, քանի որ ընդհանրապես ալկոհոլ չի օգտագործում։ Այդ ընթացքում Լևոնն իրեն տվել է 200 դրամ և խնդրել, որ գնա պաղպաղակ գնելու։ Գնացել է խանութ և րոպեներ անց գալով` բերել է երեք հատ պաղպաղակ, որը կիսել են չորսի մեջ և կերել։ Այնուհետև Լևոնն իրեն տվել է 300 դրամ և խնդրել, որ գնա խանութ և ծխախոտ գնի։ Վերցնելով Լևոնի տված գումարը` գնացել է «Երևան Սիթի» սուպերմարկետ։ Մոտ 15 րոպե անց վերադարձել է Լեոյի փողոցի վրա գտնվող նստարանի մոտ, սակայն Լևոնն ու Արսենն այնտեղ չեն գտնվել։ Քանի որ իմացել է Լևոնի և Արսենի բնակվելու վայրը, որոշել է գնալ այնտեղ և տալ գնած ծխախոտը։ Երբ իջել է եկեղեցու դիմացի աստիճաններով, տեսել է աստիճաններին նստած Արսենին, ով գտնվել է հարբած վիճակում։ Անհանգստանալով նրա մասին` օգնել է և միասին իջել են Հրազդանի կիրճ` Արսենի ապրելու վայրը։ Դրանից 15-20 րոպե անց նշված վայր է եկել նաև Լևոնը, ով սկսել է իրեն դիտողություն անել այն բանի համար, որ նա վերցրել է իրենց գումարները, սակայն ծխախոտ չի բերել, որին ի պատասխան ինքը հայտնել է, որ երբ վերադարձել է խանութից, նրանք նստարանի մոտ չեն գտնվել։ Այդ թեմայի շուրջ իր և Լևոնի միջև սկսվել է վիճաբանություն, որի ընթացքում քաշքշել են միմյանց, սակայն րոպեներ անց հանգստացել են։ Այնուհետև Լևոնին առաջարկել է նստել, հանգստանալ և մոռանալ իրենց միջև տեղի ունեցած տարաձայնությունների մասին, սակայն Լևոնը գետնից վերցրել է քար, պահել ձեռքում և ցանկացել է դրանով հարվածել իրեն, բայց որպեսզի նա իրեն չհարվածի, պաշտպանվելու նպատակով մոտեցել է Լևոնին, նրա ձեռքից վերցրել խոշոր քարը, գնացել մոտ մեկ մետր հեռու և քարը նետել նրա ուղղությամբ։ Իր նետած քարը դիպչել է Լևոնի դեմքին, ինչի հետևանքով վերջինս ընկել է գետնին։ Դրանից հետո Լևոնը վեր է կացել և կրկին փորձել է գետնից վերցրած քարերով հարվածել իրեն, սակայն քանի որ ցանկացել է պաշտպանվել Լևոնից, նրա նետած քարերը գետնից վերցրել է և մի քանի մետր հեռավորությունից երեք անգամ նետել նրա ուղղությամբ։ Իր նետած քարերը դիպչել են Լևոնի մարմնի տարբեր մասերին։ Նույն ժամանակ նկատել է, որ իր աջ կողմում գտնվող «նավեսի» կողմից իր ուղղությամբ քարեր է նետում Արսենը, որից հետո մի փոքր հետ է գնացել, ապա արագ առաջացել Լևոնի և Արսենի կողմը, որ վերջիններս վախենան և փախնեն։ Այդ ժամանակ Լևոնը, ձախ ուղղությամբ փախնելով, անցել է ձորը և դուրս եկել իր տեսադաշտից, իսկ Արսենը շարունակել է գետնից վերցնել քարեր և նետել իր ուղղությամբ, որոնք սակայն իրեն չեն դիպչել։ Դրանից հետո գետնից վերցրել է մի խոշոր քար և մոտ 1-2 մետր հեռավորությունից այն նետել է Արսենի ուղղությամբ։ Իր նետած քարը դիպչել է Արսենի գլխին, որի հետևանքով վերջինս ընկել է գետնին։ Երբ արդեն Արսենն ընկած է եղել գետնին, հասկացել է, որ նա ցանկանում է բարձրանալ և գետնից վերցնելով քար` փորձում է իրեն հարվածել, սակայն չի հասցրել վեր կենալ և ինքը ևս երեք անգամ գետնից վերցնելով տարբեր, առաջինից ավելի փոքր քարեր, մոտ 2 մետր հեռավորությունից նետել է Արսենի ուղղությամբ և դրանք բոլորն էլ դիպչել են նրա գլխին։ Այդ ժամանակ Արսենը գետնին ընկած շարժվելիս է եղել և ինքն այդտեղից փախնելով հեռացել է` առանց մոտենալու նրան։ Այնուհետև շրջել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանով, իսկ արդեն 2016թ. հունիսի 24-ին իրեն բռնել են ոստիկանության աշխատակիցները և բերել ոստիկանություն։ Նշել է, որ չի ցանկացել սպանել Արսենին, այլ պարզապես ցանկացել է պաշտպանվել նրա և Լևոնի գործո¬ղություններից, ինչպես Լևոնին, այնպես էլ Արսենին հարվածել է միայն քարով և որոշակի հեռա¬վորությունից, ձեռքերով կամ ոտքերով նրանց չի հարվածել։
Միմյանց հետ համադրելով և պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հե¬տա¬զոտելով գործով ամբաստանյալ Ս.Համբարձումյանի դատաքննական և նախաքննական ցուց¬մունք¬¬ները` Դատարանը ի հաշիվ դատաքննականի առավել արժևորում է նախաքննականը` փաստելով, որ դրանք մասամբ հաստատվել են տուժող Լ.Ստեփանյանի, ինչպես նաև դատաքննությամբ հետազոտ¬ված այլ ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով։
Երևան քաղաքի Հրազ¬դանի կիրճում գտնվող ատոմային էներգետիկայի ինստիտուտի վար¬չական շենքից մոտ 200 մետր հեռավորության վրա գտնվող բաց տարածքում կատարված 2016թ. հու¬նիսի 25-ի զննության (ըստ էության` լրացուցիչ զննության) արձա¬նագրությամբ և կից լուսանկարչական հավել¬վածով, համաձայն որի` տվյալ քննչական գործողությանը կաս¬կած¬յալի կարգավիճակով մաս¬նակցած Սերգեյ Համբարձումյանը պաշտպանի և օրինական ներկայացուցչի ներկայությամբ մատնա¬ցույց է արել դեպքի վայրի առանձին տեղամասեր` հայտարարելով, որ դեպքի վայրում գտնվող քարե ծածկից մոտ չորս մետր դեպի ձախ և վերև գտնվող բետոնե ծածկի մոտ է վիճաբանել Լևոնի հետ, որից հետո Լևոնը նստել է նշված բետոնե ծածկի վրա, ապա գետնից վերցրել է քար և ցանկացել այն նետել իր ուղղությամբ։ Տվյալ քարը Լևոնի ձեռքից վերցնելով` մոտ մեկ մետր հեռավորությունից դրանով հար¬վածել է նրա դեմքին, որից հետո գետնից վերցնելով ևս երկու քար` դրանք նետել է Լևոնի ուղղությամբ, որոնցից մեկը դիպչել է վերջինիս թիակին, իսկ մյուսը` ոտքին։ Դրանից հետո Լևոնը դեպքի վայրում առկա հաստաբուն ծառի կողքով դիմել է փախուստի։ Այնուհետև քարե ծածկի կողքին նստած Արսենը քար է նետել իր վրա, որից հետո ինքը կրկին գետնից վերցրել է թվով չորս քար, որոնք նետել է Արսենի վրա և այդ բոլոր քարերը դիպչել են նրա գլխին, վերջինս մեջքի կողմով վայր է ընկել, իսկ ինքը հեռացել է։
Տուժող Լևոն Աղվանի Ստեփանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ հաշ¬վառման և մշտական բնակության վայր չունի, շուրջ երկու ամիս է, ինչ բնակվում է Երևան քաղաքի Հրազդանի կիրճում` Ատոմային էներգետիկայի վարչական շենքից մոտ 200 մետր հեռավորության վրա գտնվող տարածքում։ Այդ ժամանակվանից ճանաչում է Հրազդանի կիրճում բնակվող, մշտական բնակության վայր չունեցող Արսեն Պողոսյանին և վերջինիս հետ գտնվել է մտերիմ հարաբերությունների մեջ, միասին հաճախ են հաց կերել, օղի խմել և այլն, բացի այդ, նշված վայրում միասին են բնակվել։ Արսենը զբաղվել է մուրացկանությամբ։ 2016թ. հունիսի 23-ի առավոտվանից սկսած ինքն ու Արսենը, «Երևան Սիթի» սուպերմարկետից գնելով սպիրտ, հավի միս, խորոված են սարքել, օգտագործել են խմիչք և միասին ճաշել։ Ժամը 17։00-ի սահմաններում, երբ ինքն ու Արսենը գտնվել են Հրազդանի կիրճում, իրենց է մոտեցել մի անծանոթ տղա, ով ներկայացել է Սերգեյ անունով և խնդրել է թույլատրել իրենց հետ հաց ուտել։ Նրա խնդրանքը չեն մերժել և միասին հաց են կերել, քանի որ այդ երիտասարդն ասել է, որ նույն օրն է ազատվել «Սովետաշենում» պատժի կրումից։ Միասին հաց ուտելու ժամանակ Սերգեյը պատմել է նրա մասին։ Զրուցելուց հետո երեքով բարձրացել են վերև և ինքը «Երևան Սիթի» սուպերմարկետից կրկին գնել է սպիրտ և այդ ժամանակ հանդիպել են իրենց ծանոթ Ստյոպին։ Արդեն չորսով` ինքը, Արսենը, Սերգեյն ու Ստյոպը քայլելով գնացել են դեպի Երևանի Լեոյի փողոց, որտեղ նստել են նստարանին և չորսով, այդ թվում` Սերգեյը, օգտագործել են սպիրտ։ Այնուհետև Սերգեյն իրենից խնդրել է 200 դրամ գումար, որ պաղպաղակ գնի և ինքը չմերժելով նրան` տվել է այդ գումարը, վերջինս գնացել է խանութ։ Սերգեյի գնալուց հետո Ստյոպը հեռացել է, իսկ ինքն ու Արսենը մնացել են նույն վայրում։ Մոտ 10 րոպե անց Սերգեյը վերադարձել է` իր հետ բերելով երեք հատ պաղպաղակ, որը ուտելուց հետո շարունակել են բոլորով խմել։ Լեոյի փողոցում մնացել են մինչև մոտավորապես ժամը 21։30-ը։ Այդ ժամանակ, քանի որ իրենց ծխախոտը վերջացել էր, որոշել են ծխախոտ գնել։ Այդ նպատակով Սերգեյի առաջարկով նրան տվել է 300 դրամ գումար, որից հետո վերջինս խնդրել է էլի գումար տալ` «պրյանիկ» գնելու նպատակով, նրան չի մերժել և ևս 200 դրամ է տվել։ Վերցնելով ընդհանուր 500 դրամ` Սերգեյը գնացել է ծխախոտ գնելու։ Անցել է մոտ մեկ ժամ, սակայն Սերգեյը չի վերադարձել, անգամ Արսենն ասել է, թե նա չի վերադառնալու, ինքն էլ մտածել, թե երևի այդ գումարը Սերգեյին պետք էր։ Տեսնելով, որ վերջինս չի վերադառնում, Արսենին առաջարկել է սպիրտ, ծխախոտ ու սնունդ գնել ու իջնել ձոր։
Հասնելով կիրճ` իրենց բնակության վայր, տեսել է, որ այնտեղ նստած է Սերգեյը, նրան առաջարկել է միասին սպիրտ խմել և վերջինս համաձայնել է։ Քիչ անց Արսենը հեռացել է քնելու, քանի որ արդեն լավ խմած էր։ Մի քանի բաժակ խմելուց հետո ինքը Սերգեյին նախատել է, թե` «չի ամաչում, որ ծխախոտ գնելու համար գումարը վերցրել է, գնացել է խանութ ու չի վերադարձել, նաև հայհոյել է նրան։ Սերգեյին հայհոյելուց հետո նրա կրծքավանդակից երկու ձեռքով հրել է, որից հետո Սերգեյը գետնից վերցրել է մեծ քար և մոտ երկու մետր հեռավորությունից այդ քարով հարվածել է իր դեմքին, որից իր մոտ արյունահոսություն է սկսվել։ Այդ հարվածից հետո ինքը ձեռքերով բռնել է գլուխն ու կքանստել, որից հետո Սերգեյը քարով ևս երեք անգամ հարվածել է իր գլխին։ Այնուհետև ինքը գետնից վերցրել է փայտ, դրանով հարվածել Սերգեյին ու գետն անցնելով` դիմել փախուստի։ Այդ ընթացքում Արսենը որևէ կերպ չի միջամտել, հավանաբար եղել է քնած։ Անցնելով գետը` գնացել է «Միկա» բենզալցակայան, որտեղ մոտ 10 րոպե անց պատահական հանդիպել է այդ բենզալցակայանում բնակվող Սամվելին և Ռուբոյին։ Սամվելը հարցրել է, թե ինչ է պատահել, իսկ ինքը պատասխանել է, որ Սերգեյը ձորում հար¬վածել է իր գլխին։ Դրանից հետո Սամվելը զանգահարել է շտապօգնություն, որի բրիգադը գալով` իրեն տեղափոխել է հիվանդանոց։
Հիվանդանոց եկած քննիչներն իրեն հարցրել են, թե արդյոք ինքն չէ Արսենին հետ կռիվ արել, սակայն նրանց հայտնել է, որ իրենք երեքով են եղել, ինքը Արսենի հետ չի վիճել, գնան ու այդ մասին Արսենին հարցնեն, վերջինս կհաստատի, սակայն քննիչներն ասել են, որ Արսենն արդեն մահացած է։
Հարցերին պատասխանելիս պնդեց, որ Սերգեյի հետ ծանոթացել է դեպքի օրը, ինքն է առաջինը հայհոյել Սերգեյին, այնուհետև` հրել է նրան, որից հետո Սերգեյը բռի չափ քարով հարվածել է իր դեմքի աջ հատվածին, հարվածից չի ընկել, կքանստել է, ընդհանուր առմամբ քարով հարվածել է 3 անգամ, հարվածել է տարբեր քարերով։ Ինքը թեև ոգելից խմիչք էր գործածել, սակայն հարբած չէր և կարող էր իրեն տիրապետել, որպեսզի գետնին չընկներ։ Սերգեյն իրեն այլ առարկայով չի հարվածել։ Պնդեց, որ Արսենն այդ միջադեպի ժամանակ մոտ 10 մետր հեռավորության վրա քնած էր, բացի այդ, մութ էր։ Ինքը վերցրել է փայտ, մոտենալով Սերգեյին` հարվածել է նրան, սակայն չի նկատել, թե այդ հարվածը նրան դիպել է, թե` ոչ։ Այդ ընթացքում Սերգեյը քարերով իրեն այլևս չի հարվածել։ Վեճի ընթացքում իրար որևէ բան չեն ասել։ Երբ ինքը հեռանում էր, Սերգեյը կանգնած էր նույն տեղում և չի փորձել իրեն հետապնդել։ Ամբաստանյալի հարցադրմանն ի պատասխան պնդեց, որ վեճի ընթացքում ինքը քար չի վերցրել և Սերգեյին չի հարվածել։ Պնդեց, որ բացի իրենցից` դեպքի ժամանակ այլ մարդի չի եղել։ Նշեց նաև, որ Սերգեյին ասել էր, որ նա «Ախթամար» ծխախոտ գնի։
Ամբաստանյալի հարցաքննությունից հետո առաջադրված լրացուցիչ հարցերին պատասխա¬նելիս տուժող Լ.Ստեփանյանը պնդեց, որ Սերյոժա Համբարձումյանի և Արսեն Պողոսյանի միջև վիճաբանությանն ինքն ականատես չի եղել, հնարավոր է, որ նրանց միջև դեպքը տեղի ունեցել իր հեռա¬նալուց հետո։ Իր հեռանալու պահին Արսենը դեռևս քնած էր, նա մեծ քանակությամբ ոգելից խմիչք էր գործածել։
Նշեց, որ ամբաստանյալի դեմ որևէ բողոք կամ պահանջ, այդ թվում` նյութաիրավական չունի, խնդրեց նրա նկատմամբ նշանակել հնարավորինս մեղմ պատիժ` նկատի ունենալով, որ նա անչափա¬հաս է։
Անձին ճանաչման ներկայացնելու վերաբերյալ արձա¬նագրությամբ, համաձայն որի` 2016թ. հունիսի 25-ին կատարված այդ քննչական գործողության արդյունքներով գործով տուժող Լևոն Ստե¬փանյանը նրա ճանաչմանը ներկայացված անձանց կազմում ճանաչել է գործով ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանին և հայտարարել, որ վերջինիս հետ ինքն ու Արսեն Պողոսյանը խմել են Լեոյի փողոցում, որից հետո ծխախոտ գնելու համար նրան է տվել 500 ՀՀ դրամ գումար, ով սակայն, վերցնելով գումարը, նա չի վերադարձել։ Դրանից հետո նրան տեսել է Հրազդանի կիրճում և ծխախոտը չբերելու հարցի շուրջ իր և նրա միջև վիճաբանություն է սկսվել, որի ընթացքում վերջինս չորս անգամ քարով հարվածել է իր ոտքին և գլխին։ Ճանաչման ներկայացված Ս.Համբարձումյանը հայտարարել է, որ հիմնականում համաձայն է ճանաչողի հայտարարության հետ, բացի այն հանգամանքից, որ ինքը խմել է նրանց հետ և մինչ իր կողմից քարով հարվածելը Լ.Ստեփանյանն է նախահարձակ եղել և քարով ցանկացել հար¬վածել իրեն, ինչը կանխելու համար նրա ձեռքից քարը վերցրել և այդ քարով հարվածել է նրան։
Դեպքի վայրի զննութ¬յան արձանագրությամբ, համաձայն որի` Երևան քաղաքի Հրազդանի կիր¬ճում գտնվող Ատոմային էներգե¬տիկայի ինս¬տիտուտի վարչական շենքից մոտ 200 մետր հեռա¬վորութ¬յան վրա գտնվող բաց տարածքում 2016թ. հունիսի 23-ից լույս 24-ն իրականացված այդ քննչական գոր¬ծողության ընթացքում և արդյունքներով բաց տարածքից դեպի գետ տանող հատվածում` գլխով դեպի ներքև դիրքում գետնին պառկած վիճակում, հայտնաբերվել է Արսեն Միշայի Պողոսյանի դին, ում դեմքն ամբողջությամբ արնանման հետքերով է, որոնք տարածվում են հագուստների և վերին վերջույթների, ինչպես նաև մոտակայքում առկա քարերի վրա։ Դիակի բերանի խոռոչում առկա են արնանման հետքեր, բերանի խոռոչում առկա է նաև ստորին ծնոտի ատամնաշարի կտորը, ստորին ծնոտի աջ կեսում առկա է ոսկրատրավմատիկ շարժունակություն։ Նմանատիպ շարժունակություն առկա է նաև գանգի թաղի աջ կեսին։ Աջից ստորին ծնոտի մարմնի շրջանում առկա է կիսաօվալաձև վերք, որի տակ զգացվում է ստորին ծնոտի շարժունակություն։ Աջ ականջախեցու բլթակի շրջանում, աջ հետա¬կան¬ջախեցային շրջանում, աջ ակնակապճի դրսային անկյան շրջանում, աջ քունքային շրջա¬նում, աջ քունքային հետին շրջանում, գլխի աջ հետին ծոծրակային շրջանում առկա են սալջարդ, տեղ-տեղ արնանման պատռված վերքեր։ Զույգ ակնակապիճների շրջանն արյունազեղված է, բերանի խոռոչում նույնպես շոշափվում են նմանատիպ վերքեր։ Դիակի կրծքավանդակի առաջային մակերեսին, ձախ վերին վերջույթին, աջ վերջույթին առկա են անկանոն ձևի քերծված տեղամասեր։ Դիակի կողքից զննությամբ վերցվել է արնանման հետքերով քար։
Երևան քաղաքի «Հաղթանակ» կամրջի մոտ գտնվող «Միկա Քորփորեյշն» ՓԲ ընկերությանը պատկանող չգործող բենզալցակայանի զննության արձանագրությամբ, համա¬ձայն որի` 2016թ. հունիսի 24-ին կատարված այդ քննչական գործողության արդյունքում նշված բենզալցակայանի տարբեր հատ¬վածներից հայտնաբերվել և վերցվել են արնանման նյութի հետքեր, ինչպես նաև արնանման հետքերով սպունգ։
Դիակի դատաբժշկական փորձաքննության 2016թ. օգոստոսի 9-ի թիվ 0727 եզրակացությամբ, համաձայն որի` գործով տուժող Արսեն Պողոսյանի մահը հետևանք է գլխուղեղի դիֆուզ տրավմատիկ ախտահարման, որն էլ պայմանավորված է եղել գանգուղեղային բաց բութ վնասվածքով։ Ա.Պողոսյանի մահը վրա է հասել դիակի դատաբժշկական փորձաքննությունից 12-14 ժամ առաջ։ Ա.Պողոսյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են հետևյալ վնասվածքները` գլխի աջ կեսի` քուն¬քային, ծոծրակային, ձախից կողմնային, աջից ակնակապճի դրսային եզրի, ձախ հոնքի, քթի թամբի, աջից վերին և ստորին շրթունքների ներսային մակերեսների, աջից ստործնոտային, ականջախեցու, աջ դաստակի թիկնային և 5-րդ մատի հիմային ֆալանգի դրսային մակերեսի շրջանների սալջարդ վերքեր, ձախից գլխի կողմնային, քունքային, ճակատային, ակնակապճերի, ձախ հոնքի, այտային և ստոր¬կոպային, դեմքի աջ կեսի, քթի, կրծքավանդակի աջ կեսի առաջային և հետին մակերեսների, աջ ուսա¬գոտու, բազուկների, նախաբազուկների, դաստակների, ծնկահոդերի և սրունքների շրջանների քերծ¬վածքներ, գլխի և դեմքի փափուկ հյուսվածքների ներսային մակերեսների, քունքամկանների, գլխուղեղի և ուղեղիկի փափուկ թաղանթների, ուղեղային հյուսվածքի, ուղեղաբնի և ուղեղիկի, երկու կողմից վերին և ստորին կոպերի, քթի թամբի, աջից վերին և ստորին շրթունքների ներսային մակերեսների, աջից վերին լնդի, աջ ականջախեցու, ստորին ծնոտի անկյան և բազկի շրջանների արյունազեղումներ, աջից ճակատ-քունքակողմնային շրջանում գանգաթաղի ոսկրերի բազմաբեկորային ներհրված, ձախից քունքոսկրի, գանգի հիմի ոսկրերի և քթոսկրերի բաց կոտրվածքներ, աջից վերին ծնոտի 6-րդ ատամի հոդախախտ, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք, ստործնոտային, վերին և ստորին շրթունք¬ների շրջանների սալջարդ վերքերը սուր ծայր և համեմատաբար սուր եզրեր ունեցող բութ առարկայով կամ գործիքով, իսկ մնացած վնասվածքները` բութ առարկաների ազդեցությամբ, հնարավոր է սալջարդ վերքերի առաջացումը փորձաքննության ներկայացված քարով, որոնք կենդանի անձանց մոտ իրենց հա¬մակցությամբ ունեն կյանքին վտանգ սպառնացող առողջությանը ծանր վնասի պատճառման հատ¬կանիշներ և նրա մահվան հետ գտնվում են անմիջական պատճառական կապի մեջ։ Գանգուղեղային վնասվածք ստանալուց հետո Ա.Պողոսյանի կողմից ինքնուրույն գործողությունների կատարումը հնա¬րավոր չէր։ Բացի այդ դիակի արտաքին ուսումնասիրությամբ պարզվել է նաև, որ աջից վերին ծնոտի 6-րդ ատամի բնոցն արյունազեղված է և լցված արյան մակարդուկով, իսկ ատամն ազատ ընկած է բերանի խոռոչում։ Ա.Պողոսյանի դիակից վերցված արյան մեջ հայտնաբերվել է ալկոհոլ։
Դիակի դատաբժշկական փորձաքննության 2016թ. օգոստոսի 9-ի թիվ 0727 եզրակացության շուրջ ՀՀ ԱՆ դատաբժշկական գիտագործնական կենտրոնի փորձագետ Շավարշ Սմբատի Գևորգյանի պարզաբանումներով, համաձայն որոնց` գործով տուժող Արսեն Պողոսյանի դիակի գլխի և դեմքի շրջաններին հայտնա¬բերված բոլոր վնասվածքները, բացառությամբ ծակած վնասվածքների, կարող էին առաջացնել գլխուղեղի տրավմատիկ ախտահարում, որը կյանքին վտանգ սպառնացող է։ Բացառութ¬յամբ քթի, շրթունքների, աջ այտի շրջանների և ստորկզակային շրջանների վնասվածքների` մնացած բոլոր վնասվածքները կարող էին առաջանալ բութ առարկաների ներգործությունից, այդ թվում` փորձաքննության ներկայացված քարի ներգործությամբ։
Փորձագետը նաև հստակեցրեց, որ տուժողի մահը վրա է հասել գանգուղեղային վնասվածքից, նրա գլխին և դեմքն պատճառվել են առնվազն 5-6 հարվածներ, որպիսի հետևության հանգում է հայտ¬նաբերված վնասվածքների խմբավոր¬ման և հաշվարկի ձևով, օրինակ` գլխի աջ կեսի շրջանի, քունքային, ականջախեցու վերքերը, արյու¬նազեղումը ընդգրկում է քարի մեկ հարվածի տակ։ Նշեց, որ բոլոր վնասվածքները հնարավոր էին առաջանալ ինչպես քարի, այնպես էլ մեկ այլ բութ առարկայի հարվածի հետևանքով, սակայն ամենայն հավանականությամբ, գլխի աջ կեսի վնասվածքն առաջացել է քարով հարվածելու հետևանքով։ Մեկ հարվածը կարող էր մահ առաջացնել, գանգուղեղի վնասվածք ստանալուց հետո տուժողն ինքնուրույն գործողություններ չէր կարող կատարել, մյուս վնասվածքները ծանր չեն։ Նշեց, որ ձախ ուսագոտու շրջանում առկա են քերծվածքներ և արյունազեղումներ, գրեթե մարմնի 4 տարբեր մակերեսների վրա վնասվածքներ են առկա, հետևաբար` այդ վնասվածքները տուժողի կողմից ընկնելու հետևանքով չէին կարող առաջանալ։ Հնարավոր չէ տարանջատել ստացած մարմնական վնասվածքների հաջորդականությունը, քանի որ դրանք հասցվել են կարճ ժամանակում, թեև եթե առաջինը ստանար գանգուղեղային վնասվածքը, դրանից հետո մյուս վնասվածքներ չէին կարող առաջանալ, քանի որ զրկված կլիներ ինքնուրույն գործողություններ կատարելու հնարավո¬րությունից։ Մյուս վնասվածքները առաջինը ստանալուց հետո ի վիճակի կլիներ այլ գործողություններ կատարել և հնարավոր էր գանգուղեղային վնասվածքը ստանար դրանցից հետո։ Նշեց, որ քարերով հարվածելու հեռավորությունը հնարավոր չէ որոշել, վնասվածքները կարող էին առաջանային ինչպես նույն, այնպես էլ տարբեր քարերով հարվածներ ստանալուց։ Տուժողի մահը վրա է հասել շատ արագ, հարվածների միջև ժամանակը եղել է շատ կարճ, հարվածների միջև դադարը պետք է լիներ մոտ 20-30 րոպե, որ հնարավոր լիներ որոշելու դրանց հերթա¬կանությունը, ինչը կախված է նաև օրգանիզմի ռեակ¬տիվ գործողություն¬ներից։ Նշեց, որ տվյալ դեպքում տուժող Ա.Պողոսյանի դիակ վրա առկա հայտնաբերված վնաս¬վածքները հասցվել են Պողոսյանի կենդա¬նության օրոք։
Դատաբժշկական փորձաքննության 2016թ. օգոստոսի 18-ի թիվ 1756/հ եզրակացությամբ, հա¬մա¬ձայն որի` տուժող Լևոն Աղվանի Ստեփանյանի մարմնական վնասվածքներն ըստ բժշկական փաս¬տաթղթերի` բաց թափանցող գանգուղեղային վնասվածքի` աջ քունքոսկրի, գանգի հիմի և աջ ակնա¬կապճի կողմնային պատի կոտրվածքների, գլխուղեղի աջ կիսագնդի միջին աստիճանի սալջարդի, գլխու¬ղեղի աջ քունքային շրջանի ենթակարծրենային արյունազեղման և արյունահավաքի, պնևմո¬ցեֆալիայի, աջ քունքագագաթային, ձախ հոնքային, աջ սրունքի և ձախ արմնկահոդի շրջանների փա¬փուկ հյուսվածքների սալջարդ վերքերի ձևով, պատճառվել են բութ առարկաներով, հնարավոր է որոշմամբ նշված ժամկետում, որոնք Լ.Ստեփանյանի առողջությանը պատճառել են կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս։ Նույն եզրակացության «բժշկական փաստաթղթերի տվյալները» բաժնում առկա գրառումների համաձայն` «Արմենիա» ՀԲԿ վերակենդանացման բաժանմունք 2016թ. հունիսի 23-ին` ժամը 23.10-ին ընդունված Լևոն Ստեփանյանը գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ։
Դատաբժշկական փորձաքննության 2016թ. հունիսի 30-ին թիվ 1786 եզրակացությամբ, հա¬մաձայն որի` ամբաստանյալ Սերյոժա Պավելի Համբարձումյանի մարմնական վնասվածքները` կրծքա¬վան¬դակի աջ կեսի հետին մակերեսի և աջ արմնկահոդի հետին մակերեսի շրջանների քերծվածք¬ների ձևով, պատճառվել են բութ առարկաներով, հնարավոր է որոշմամբ նշված ժամկետում, չի բացառվում ինչպես որոշմամբ նախաքննական մարմնի առաջադրած, այնպես էլ գործով ամբաստանյալ Ս.Համ¬բար¬ձումյանի նշված հանգամանքներում, որոնք ինչ¬պես միասին, այնպես էլ առանձին-առանձին վերց¬րած` առող¬ջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարու¬նակում։ Նշված եզրակացության համա¬ձայն` Ս.Համբարձումյանը փորձագետի մոտ հայ¬տա¬րարել է, որ մոտ մեկ շաբաթ առաջ ձորում սիգա¬րետի համար վիճաբանություն է ծագել իր և անծանոթի միջև, որի ժամանակ անծանոթն իրեն հրել է և ինքը մեջքի վրա ընկել է հողերի և քարերի վրա։
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձաքննության 2016թ. սեպտեմբերի 15-ի թիվ 511/16 եզրակացությամբ, համաձայն որի` գործով ամբաստանյալ Սերյոժա Պավելի Համբարձումյանը որևէ հոգեկան հիվանդությամբ, հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարմամբ, տկարամտութ¬յամբ, մտավոր հետամնացութ¬յամբ չի տառապել և չի տառապում, հանդիսանում է «Հոգեպես առողջ, սոցիալ-մանկավարժական բար¬ձիթողի անձնավորություն»։ Որպես հոգեպես առողջ անձ` Ս.Համբար¬ձում¬յանն ինչպես հանցանքը կա¬տա¬րելուց առաջ, այնպես էլ հանցանքը կատարելու պահին ունակ է եղել և ներկայումս նույնպես ունակ է գիտակցելու իր գործողությունների բնույթն ու նշանակությունը, դրանց վտանգավորությունը և ղեկավարելու դրանք, ուստի հարկ է Ս.Համբարձումյանին իրեն մեղ¬սագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչել մեղսունակ։
Դատակենսաբանական փորձաքննության 2016թ. օգոստոսի 18-ի թիվ 218 եզրակացությամբ, համաձայն որի` գործով տուժող Արսեն Պողոսյանի անդրավարտիքի և վերնա¬շա¬պիկի վրա տեղա¬կայված կասկածելի հետքերում հաստատվել է մարդկային ծագման արյան առկայություն, որն առա¬ջացել է արյան «A» խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում կարող էր առաջանալ Ա.Պողոսյանից։ Գործով տուժող Լ.Ստեփանյանի նախկին մայկայի, անդրավարտիքի և զույգ կոշիկ¬ների վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում հաստատվել է մարդկային ծագման արյան առկայություն, որն առաջացել է արյան «Օ» խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում կարող էր առաջանալ Լ.Ստեփանյանից։
Փորձաքննության ներկայացված ընդհանուր թվով 10 մառլայի խծուծներով վերցված կասկա¬ծելի հետքերում հաստատվել է մարդկային ծագման արյան առկայություն, որոնց մի մասն առաջացել է արյան «A» խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում` կարող էր առաջանալ գործով տուժող Ա.Պողոս¬յանից, մյուս մասը` «Օ» խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում` կարող էր առաջանալ Լ.Ստեփանյանից։ Ներկայացված սպունգի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում հաստատվել է մարդկային ծագման արյան առկայություն, որն առաջացել է արյան «Օ» խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում կարող էր առաջանալ գործով տուժող Լ.Ստեփանյանից։
Դատակենսաբանական փորձաքննության 2016թ. օգոստոսի 10-ի թիվ 243 եզրա¬կացությամբ, հա¬մա¬ձայն որի` գործով ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանի ջինսե անդրավար¬տիքի վրա առկա կասկածելի արնանման հետքերում հաստատվել է մարդկային ծագման արյան առկա¬յություն, որն առաջացել է արյան «A» խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում` կարող էր առաջանալ գործով տուժող Արսեն Պողոսյանից։
Դատակենսաբանական փորձաքննության 2016թ. սեպտեմբերի 14-ի թիվ 276 եզրակացությամբ, համաձայն որի` փորձաքննության ներկայացված քարի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում հաստատվել է մարդկային ծագման արյան առկայություն, որը կարող էր առաջանալ ինչպես ուղեկցող «H» հակածնով արյան «A» խումբ ունեցող անձից կամ անձանցից, այդ թվում` գործով տուժող Արսեն Պողոսյանից, այնպես էլ «A» և «Օ» խմբի արյուն ունեցող անձանց արյան հետքերի խառնուրդից, այդ թվում` ինչպես տուժող Ա.Պողոսյանից, այնպես էլ տուժող Լ.Ստեփանյանից։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ և դրանց զննության արձանագրություններով, մասնավո¬րապես`
- «Շտապբուժօգնություն» ՓԲ ընկերությունից ստացված, դեպքի վերաբերյալ 1-03 հեռախոսա¬հա¬մարին Սամվել Ռադիկի Պետրոսյանի կատարած կանչի հեռախոսազանգերի ձայ¬նագ¬րություն¬ները պարունակող լազերային սկավառակով և դրա զննության արձանագրությամբ, համաձայն որոնց` Ս.Պետ¬րոսյանն իր 098408160 բջջային հեռախոսահամարով 23.06.2016թ.` ժամը 22։56-ին, ահա¬զանգ է ներկայացրել շտապօգնության ենթակայան և հայտնել է Լ.Ստեփանյանի մարմնական վնաս¬վածքների վերաբերյալ տեղեկություններ։
- ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՕԿԿ-ից ստացված, դեպքի վերաբերյալ 1-02 հեռախոսահամարին Սամվել Ռադիկի Պետրոսյանի կատարած ահազանգի ձայնագրությունը պարու¬նա¬կող լազերային սկավառակով և դրա զննության արձանագրությամբ, համաձայն որոնց` Ս.Պետրոս¬յանն իր 098408160 բջջային հեռախոսահամարով 23.06.2016թ.` ժամը 23։20-ին, զանգահարել է ոստի¬կա¬նություն և հայտնել Հրազդանի կիրճում Ա.Պողոսյանի դին հայտնաբերելու, ինչպես նաև գործով նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքների մասին։
2016թ. հունիսի 25-ին` ժամը 01։50-ին, ՀՀ ոստիկանության ԵՔՎ ՁՊՎ-ից ստացված իրազեկ¬մամբ, ինչպես նաև ՀՀ ԱՆ «Աբովյան» ՔԿ հիմնարկից ստացված կալանավորված անձին բուժզննութ¬յան ենթարկելու մասին 2016թ. հունիսի 27-ին կազմված արձանագրության պատճենով, համաձայն որոնց` գործով ամբաստանյալ Սերյոժա Պավելի Համբարձումյանի աջ ձեռքի միջնամատի, ձախ ձեռքի ցուցամատի, աջ ձեռքի ցուցամատի և հինգերորդ մատի վրա հայտնաբերվել են շրջանաձև վերքեր։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված առարկաների առկայությամբ և Դատարանում դրանց զննության արդյունքներով (արձանագրությամբ), մասնավորապես`
-դեպքի պահին տուժողներ Լևոն Ստեփանյանի և Արսեն Պողոսյանի կրած հագուստներով և դրանց առգրավման արձանագրություններով, որոնցով փաստվել է վերջիններիս հագուստների վրա հայտնաբերված արյան հետքերի առկայությունը,
- դեպքի պահին ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանի կրած հագուստներով, դրանց առգրավ¬ման և զննության արձանագրություններով, որոնցով փաստվել է Ս.Համբարձումյանի անդրա¬վարտիքի վրա տուժող Արսեն Պողոսյանի արյան հետքերի առկայությունը,
- դեպքի վայրից վերցված քարով, որով փաստվել է դրա վրա տուժողներ Ա.Պողոսյանի և/կամ Լ.Ստեփան¬յանի արյան հետքերի առկայությունը, ինչպես նաև դրանով տուժողներին մարմնական վնաս¬վածքներ պատ¬ճառելու հանգամանքը, ինչպես նաև
- դեպքի վայրերի զննության ժամանակ հայտնաբերված և վերցված, տուժողներ Լ.Ստեփանյանի և Ա.Պողոսյանի արյան հետքերը կրող ընդհանուր թվով 10 բինտե խծուծներով։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանը վեճի ընթացքում տուժողներ Լևոն Ստեփանյանի, ապա Արսեն Պողոսյանի առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել է նրանցից յուրաքանչյուրի կյանքի համար վտանգավոր ծանր վնաս, ինչպես նաև այդ դիտավորյալ գործո¬ղություններով, սակայն անուղղակի դիտավորությամբ ապօրինաբար կյանքից զրկել է տուժողին Արսեն Պողոսյանին, այսինքն` կատարել է հան¬ցա¬վոր արարքներ« որոնք համա¬պա¬տաս¬¬խանում են տուժող Լ.Ստե¬փանյանի դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ տուժող Ա.Պողոս¬յանի դրվագով` ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գոր¬ծությունների հատ¬կանիշ¬ներին։ Ամբաստանյալ Ս.Համբարձումյանը քրեա¬¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդ¬վածների վերոնշյալ մասերով։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Ս.Համբարձումյանի մեղավորության վերաբերյալ հետևության հանգելիս Դատարանը նախապես քննարկեց այն վիճարկելու վերաբերյալ պաշտպա¬նա¬կան ճառով ներկայացված փաստարկները՝ արձանագրելով, որ դրանք անհիմն են, գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները յուրովի գնահատելու հետևանք։
Դատարանը փաստում է, որ վեճի ընթացքում տուժողներ Լևոն Ստեփանյանին, ապա Արսեն Պողոսյանին դիտավորությամբ կյանքի համար վտանգավոր մարմ¬¬նական վնաս պատճառելը, իսկ այդ հարվածների հետևանքով Արսեն Պողոսյանին նաև անուղղակի դիտավորությամբ սպանելը հաս¬տատվել է դատաքննությամբ հաստատված հետևյալ հանգա¬մանք¬ների հա¬մակցությունը` հանցագոր¬ծութ¬յան դեպքերի հանգամանքները, մասնավորապես՝ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու պա¬հին ամբաստանյալի և տու¬ժողների փոխադարձ դիրքերով (միմյանցից գտնվել են 1-2 մետր հեռավո¬րության վրա), ամբաստանյալի կողմից նաև մարմնական վնասվածք պատ¬ճառելու գործիքի՝ քարերի գործադրումը, դրանով կա¬տար¬ված հարվածների քանակը, ուղղվածությունը և դիպուկությունը (ըստ ամբաստանյալի և տուժող Լ.Ստեփանյանի ցուցմունքների` տվյալ դրվագով տուժողին քարերով պատճառվել է 3-4 հարված, մյուս դրվագով` իսկ ըստ դատաբժշկական բնագավառի փորձագետ Շ.Գևորգյանի` տուժող Ա.Պողոսյանի գլխին կատարվել է առնվազն 5-6 հարված, իսկ ըստ ամբաս¬տան¬յալ Ս.Համբարձումյանի նախաքննական ցուցմունքի` 4 հարված, որոնցից երեքի ժամանակ տուժող Ա.Պողոսյանը գտնվել է առաջին հարվածից գետնին հայտնված վիճակում), տուժողների հատկապես գլխի և դեմքի հատվածներին քարերով հարվածելը և նրանց պատճառված մարմնական վնաս¬վածքների բնույթը և տեղակայումը, որոնց կազմում առկա են նաև կյանքին վտանգ սպառնացող, ծանր մարմ¬նական վնաս¬վածքներ, հարվածներ ստանալուց գրեթե անմիջապես անց ստացած այդ հարվածներից տուժող Ա.Պողոսյանի տեղում մա¬հանալը, ինչ¬պես նաև քննվող վերոնշյալ դեպքին անմիջապես հաջոր¬դած՝ ամբաստանյալ Ս.Համբարձումյանի հետհանցավոր վար¬քա¬գիծը` խուլ վայրում քարի հարված¬ներից տուժած և արյունահոսող Արսեն Պողոսյանին անօգնական վի¬ճա¬կում թողելն ու դեպքի վայրից հե¬ռանալը։
Դատարանը նաև փաստում է, որ գործով ամբաս¬տանյալ Ս.Համբարձումյանը չի գտնվել անհրա¬ժեշտ պաշտպանության կամ կարծեցյալ պաշտ¬պանության վիճակով, այդ կապակցությամբ Դա¬տարա¬նում նրա տված ցուցմունքը և առաջ քաշած վարկածը մերկապարանոց է, չի հաստատվել դա¬տաքննությամբ հետազոտված գեթ մեկ ապացույցով, հակասում է նույն դեպքի հանգամանքների վերա¬բերյալ նույնիսկ իր նախաքննական ցուց¬մունքներին։ Անհրա¬ժեշտ պաշտպանության կամ կարծեցյալ պաշտ¬պանության վիճակի բացակա¬յության ակնհայտ փաստարկներ են նաև այն, որ անմիջապես դեպքի հաջորդ օրը բերման ենթարկված և դատաբժշկա¬կան փոր¬ձաքննության ներկայացված գործով ամբաստանյալ Ս.Համբարձումյանի մարմնին այդ փոր¬ձաքննութ¬յամբ հայտնաբերվել են ընդամենն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարու¬նակող քերծվածքներ, իսկ գործով տուժողներ Լ.Ստեփանյանը և Ա.Պողոսյանը թեև ամբաստանյալ Ս.Համ¬բար¬ձումյանից տարիքով մեծ էին, սակայն քննվող դեպքերի պահին գտնվել են ոգելից խմիչքի ազդեցության տակ։
Ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬գոր¬ծությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձնա¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույնանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պա,տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանի անձը բնութագրող տվյալ է գնա¬հա¬տում՝ նախկինում դատապարտված չլինելը (համաձայն ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2016թ. հունիսի 25-ի դրությամբ կատարված հարցման արդյունքների)« իսկ որպես պատասխանատվութ¬յունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` հանցանքները կատարելու պահին անչափահաս (16 տարեկան) լինելը, դեռևս մինչդատական վարույթից մասնակի, հատկապես տուժող Ա.Պողոսյանի սպանության դրվագին իր առնչության վերաբերյալ խոստովանական ցուցմունքներ տալը և գործի հանգամանքների բացահայտմանը որոշակիորեն աջակցելը` հաշվի առնելով, որ կասկածյալի կարգավիճակում պաշտպանի և օրինական ներկայացուցչի ներկայությամբ հարցաքննվել, ապա մասնակցել է 2016թ. հունիսի 25-ին իրակա¬նացված դեպքի վայրի լրացուցիչ զննմանը` հայտնելով կարևոր փաստական տվյալ¬ներ, այն դեպքում, երբ տուժող Լ.Ստեփանյանն այդ դրվագով որևէ էական փաստական տվյալ¬ների չէր տիրապետում և վարույթն իրականացնող մարմնին չէր հայտնել։
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցով` տուժող Լ.Ստեփանյանի դատաքննական ցուց¬մունքով պարզվեց, որ նրա առողջությանը ծանր վնաս պատճառելիս, ինչպես նաև տուժող Ա.Պո¬ղոսյանի սպանությունը կատարելուց առաջ գործով ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանը գտնվել է ալկո¬հոլի ազդեցության տակ, թեև ամբաստանյալ Ս.Համբարձումյանը Դատարանում այդ ցուցմունքը չհաստատեց, իսկ քննվող դեպքերից անմիջապես հետո կամ առնվազն քրեական հե¬տապնդման մարմնի տրամադրության տակ հայտնվելու պահից ևեթ գործով ամբաստանյալ Ս.Համ¬բարձումյանը բժշկա¬կան ստուգման չի ենթարկվել։ Նման պայմաններում վերագրված հանցանքներն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը հաստատող ապացույցների բավարար ամբողջությունը բացակայում է և Դա¬տա¬րանն այն որպես ամբաստանյալ Ս.Համբարձումյանի պատաս¬խանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք չի դիտարկում։
Դատարանը ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանի պատաս¬խա¬նատ¬վութ¬յունն ու պա¬տիժը ծանրացնող այլ հանգամանք ևս չարձանագրեց։
Անչափահաս Սերյոժա Համբարձումյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նաև անչափա¬հասների գործերի վարույթը կարգավորող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ գլխում սահմանված դրույթները։
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջական վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը։
Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանը ծնվել է 2000թ. մարտի 12-ին, Արմավիրի մարզի Արմավիր քաղաքում, սակայն փոքր հասակից ընտանիքով տեղափոխվել են նույն մարզի Նոր Կեսարիա գյուղ և մինչև հինգերորդ դասարան հաճախել է նույն գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ Ընտանիքում նորմալ դաստիարակություն չի ստացել, քանի որ իր ծնողներն աշխատել են։ Հինգերորդ դասարանից դուրս է եկել դպրոցից, իսկ դրանից մեկ տարի անց ընտանիքով տեղափոխվել են Ռուսաստանի Դաշնության Մոսկվա քաղաք, որտեղ չի շարունակել ուսումը։ Շուրջ 8-ից 9 տարի զբաղվել է «Թեյքվանդո» սպոր¬տաձևով։ Մշտական բնակության վայր չունենալու պատճառով ընտա¬նիքով ապրել են անասնաֆեր¬մաներում, որտեղ մայրը` Ժաննա Համբարձումյանը և եղբայրը` Աշոտ Համբարձումյանը զբաղվել են կթվորությամբ, իսկ ինքը` անասնապահությամբ։ Վերջին ժամանա¬կահատվածում տանը հիմնականում չի բնակվել և վարել թափառաշրջիկ կյանք։ 2016թ. հունիսի 23-ի առավոտյան Զովաշեն գյուղում գտնվող սարում, որտեղ ապրել և անասնապահությամբ է զբաղվել իր ընտանիքը, վիճաբանել է հոր հետ և ցանկացել է հեռանալ ընտանիքից, այդ նպատակով եկել է Երևան։
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձաքննության 2016թ. սեպտեմբերի 15-ի թիվ 511/16 եզրակացությամբ պարզվել է, որ գործով ամբաստանյալ Սերյոժա Պավելի Համբարձումյանը որևէ հոգեկան հիվանդությամբ, հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարմամբ, տկարամտութ¬յամբ, մտավոր հետամնացութ¬յամբ չի տառապել և չի տառապում, հանդիսանում է «Հոգեպես առողջ, սոցիալ-մանկավարժական բար¬ձիթողի անձնավորություն»։
Ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վե¬րոնշյալ հան¬գամանքները, նրա անձը բնու¬թագրող տվյալները, դաստիարակության և խնամքի հանգամանքները հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և Դատարանում ուսումնասիրված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերաբերելիության չափա¬նիշ¬ներին համա¬պա¬տաս¬խանող ապա¬ցույց¬¬ներով, ող¬ջամտո¬րեն մեղմացնում են նրա հանրային վտան¬գավո¬րությունը։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Սերյոժա Համբարձումյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի խնդրին` Դատարանը ղեկավարվում է անչափա¬հասների վարույթներով միջազգային և ներպետական հետևյալի իրավա¬կան դիրքորոշումներով.
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրա¬¬կանության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրա¬ժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։
«Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվա¬զագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկե¬ցութ¬յան ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցան¬կացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատ¬կութ¬յուններին, այն¬պես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
«Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն` «Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։
«Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներ¬փակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառված»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ. (...)
(բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձեր¬բակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գործադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է՝ կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։
«Ազատազրկված անչափահաս անձանց պաշտպանության վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի կանոնների («Հավանայի կանոններ») 2-րդ կետը սահմանում է. «Անչափահասին ազատությունից զրկելը պետք է կիրառվի որպես ներգործության ծայրահեղ միջոց՝ անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետով։ Այն պետք է սահմանափակվի բացառիկ դեպքերում։ Պատժի ժամկետը պետք է որոշվի դատական մարմնի կողմից` չբացառելով նրան վաղաժամկետ ազատելու հնարավորությունը»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաս¬տանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համա¬ձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռ¬նարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկ¬ների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրութ¬յուն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մե¬ղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրա¬վունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանա¬կա¬լիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրա¬վունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաս¬տելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փոր¬ձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագ¬րերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահո¬վում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագոր¬ծության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով մեջբերված դրույթները, ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշմամբ արձանագրել է, որ. «13. (…) անչափահասները, պայ¬մանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռ¬նարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորա¬պես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատ¬կություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափա¬հաս¬¬ների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում։ (…)
Այդ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնա¬հատ¬կություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսաց¬նելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջա¬պատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրաց¬նելու հավանա¬կանությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են ենթարկ¬վում պատ¬ժի ուղղիչ ազդեցությանը։Հետևաբար` դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ազատությունից զրկե¬լու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամկետով ազա¬տազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատժատեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։
16. Սույն որոշման նախորդ կետում արտահայտված դիրքորոշումը վերլուծելով սույն որոշման 13-15-րդ կետերում մեջբերված միջազգային և ներպետական իրավական կարգավորումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բոլոր այն դեպքերում, երբ անչափահասին մեղսագրվող արարքի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսվում է միայն ազատազրկում պատժատեսակը, դատարանը պետք է քննարկի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ ավելի մեղմ պատժամիջոց ընտրելու կամ ավելի ցածր պատժաչափ նշանակելու հնարավորությունը` հաշվի առնելով առկա մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, անչափա¬հասի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, նրա վրա այլոց ազդեցությունը, անձը բնութագրող այլ տվյալները, ինչպես նաև հանցա¬գործության` հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը։ Այս մոտեցումը համահունչ է անչա¬փա¬հասների պաշտպանությանն ուղղված միջազգային-իրավական փաստաթղթերի բովանդակությանը և հետապնդում է վերջիններիս բնականոն զարգացումն ու բարեկեցությունն ապահովելու իրավաչափ նպատակ։ (...)»։
Տվյալ դեպքում Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ Սերյոժա Համբարձումյանին վերագրվող ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նա¬խա¬տեսված են պատիժներ բացառապես ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման ենթակա են՝ նշանակվող պատիժների չափի, տվյալ հոդվածներով նախատես¬վածից ավելի մեղմ պա¬տիժ կամ պատժաչափ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կարգով հանցանքների համակցությամբ վերջնական պատիժ նշանակելու, նշա¬նակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդ¬վածի կի¬րա¬ռում) հար¬ցերը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 89-րդ հոդվածի համաձայն`
(…) 2. Ազատազրկումն անչափահասների նկատմամբ նշանակվում է՝
(…) 3) տասնվեցից մինչև տասնութ տարին լրանալը կատարած ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքի համար` առավելագույնը տասը տարի ժամկետով։»։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանի անձը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրան վերագրվող հանցա¬գոր¬ծութ¬յունների բնույթն ու հասարա¬կական վտանգա¬վորության բարձր աստիճանը (անձի կյանքի և առողջության դեմ ուղղված ծանր և առանձ¬նապես ծանր հանցագործություններ են), ինչպես նաև ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տեսանկյու¬նով բա¬ցառիկ հան¬գա¬մանք¬ների բա¬ցա¬¬կայութ¬յունը` Դա¬տա¬րանը փաստում է, որ վերջինիս նկատ¬մամբ յուրաքանչյուր հոդվածի համապատասխան մասերով պատիժ կարող է նշանակվել բացա¬ռապես ազատազրկման ձևով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տեսված պատժամասերի սահմաններում։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով տուժող Լևոն Ստեփանյանի դիրքո¬րոշումը` նրան հնարավորինս մեղմ պատժելու առումով, ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատ¬վությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ամբողջությունը, փաստում է, որ նրա նկատմամբ պատիժ կարող է նշանակվել տվյալ հոդվածների սանկցիայով նախա¬տես¬ված ազատազրկման նվազագույն չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` եթե հանցագոր¬ծութ¬յունների հա¬մակցությունն ընդգրկում է ծանր կամ առանձնապես ծանր հան¬ցանք¬¬ներ, ապա վերջ¬նական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գու¬մարելու մի¬ջոցով, այսինքն` առանձնապես ծանր և ծանր հանցագործությունների կատարման մեջ մեղսագրվող ամբաս¬տան¬յալ Սերյոժա Համբար¬ձումյանի նկատ¬մամբ վերջնա¬կան պատիժ նշանակելիս կիրառելի է նաև պատիժները մասնակիորեն գու¬մա¬րելու կանոնը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի համաձայն`
(…) 3. Տասնվեցից մինչև տասնութ տարին լրանալը միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ ազատազրկումը, ըստ հանցագործությունների համակցութ¬յան, չի կարող գերազանցել տասը տարին։ (…)»։
Վերոնշյալ վերջնական պատիժն ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանը պետք է կրի, այն արդա¬րացի և անհրա¬ժեշտ է սոցիալական արդարությունը վերա¬կանգնելու, ամբաս¬տանյալին ուղղելու, նրա կողմից նոր հան¬ցագործությունների կատարումը կան¬խելու համար։
Քննարկելով ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանի նկատ¬մամբ ընտրված խափանման մի¬ջոց կալանավորման հարցը` Դատարանը փաստում է, որ այդ խափանման միջոցը վերացնելու կամ փո¬փո¬խելու հիմ¬քերը բացակայում են` պայմա¬նա¬վորված նրան իրական պատժի` ազա¬տազրկման դա¬տա¬¬պարտելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու անհրաժեշ¬տութ¬յամբ։ Միաժա¬մա¬նակ անդրա¬¬¬դառ¬նալով ամբաս¬տանյալի պատժի կրման սկիզբը հաշ¬վարկելու և անազա¬տության մեջ գտնվելու ժամկետն հաշվակցելու հար¬ցերին` Դատա¬րանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Ս.Համբարձումյանի պատ¬ժի կրման սկիզբն անհրա¬ժեշտ է հաշ¬վար¬կել վերջինիս փաս¬տացի անազատության մեջ վերցնելու` բերման ենթարկելու օրվանից՝ 2016թ. հունիսի 24-ից, որի դեպքում նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը լրացուցիչ հաշ¬վակցե¬լու անհրա¬ժեշտութ¬¬յունը վե¬րանում է, քանի որ հաշվակցման ենթակա ժամկետը, առանց ընդհատման, ընդգրկում և ընդգրկելու է 2016թ. հունիսի 24-ից մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելն ընկած ողջ ժամանակահատվածը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Սերյոժա Համբարձումյանի գույ¬քի վրա արգելանք չի կիրառվել« վերջինս չունի որևէ գույք, քրեական գործում բացակայում են դատական ծախսերի վերաբերյալ տվյալները, իսկ նրա դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ։
Ինչ վերաբերում է տուժող Լևոն Ստեփանյանին և տուժողի իրավահաջորդ Սվետլանա Պողոսյանին հան¬ցագործությամբ պատճառված վնասի փոխհատուցման խնդրին, Դատարանը նրանց պարզաբանում է տուժող Լ.Ստեփանյանի դեպքում` բուժման, իսկ Ա.Պողոսյանի իրավահաջորդի դեպ¬քում` հուղարկավորության ծախսերը բռնագանձելու պահանջով քաղաքացիադատավարական կարգով դատարան դիմելու և Սերյոժա Համբարձումյանից փոխհատուցում ստանալու իրավունքը։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված իրերը` տուժող Լևոն Ստեփանյանի և Սերյոժա Համբարձումյանի հագուստներն անհրաժեշտ է վերադարձնել նրանցից յուրաքանչյուրին, իսկ տուժող Արսեն Պողոսյանի հագուստները` վերջինիս իրավահաջորդ Սվետլանա Պողոսյանին, դեպքի վայրից առգրավ¬ված քարը և տուժողների արյան հետքերը կրող բինտե 10 խծուծներն անհրաժեշտ է ոչնչացնել` սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավարվե¬լով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, Դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց՝

Սերյոժա Պավելի Համբարձումյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում 8 (ութ) տարի ժամկետով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելով` Սերյոժա Պավելի Համբարձումյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 9 (ինը) տարի ժամկետով։
Սերյոժա Համբարձումյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից` 2016թ. հունիսի 24-ից, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Տուժող Լևոն Ստեփանյանին և տուժողի իրավահաջորդ Սվետլանա Պողոսյանին պարզաբանել հան¬ցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման պահանջով քաղաքացիադատավարական կար¬գով դատարան դիմելու և փոխհատուցում ստանալու իրավունքը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող իրերը` տուժող Լևոն Ստեփանյանի և Սերյոժա Համբարձումյանի հագուստները վերադարձնել նրանցից յուրաքանչյուրին, իսկ տուժող Արսեն Պողոսյանի հագուստները` վերջինիս իրավահաջորդ Սվետլանա Պողոսյանին, դեպքի վայրից առգրավված քարը և տուժողների արյան հետքերը կրող բինտե 10 խծուծները ոչնչացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատական ծախսերի հատուցման հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստացման օրվանից մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.Ժ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ