Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0285/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
8.21
Պատասխանող
Էդգար Հայրապետյան Վահրամի
Էդգար Հայրապետյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-11-18 | 16:00 | 4 | Կայացել է |
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Վ. Ասատրյանի,
պաշտպան Վ. Ամիրջանյանի,
ամբաստանյալի
օրինական ներկայացուցիչ Վ. Հայրապետյանի,
2016թ. նոյեմբերի 18-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ/0285/01/16 (13822416) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս
Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի`
ծնված 1999թ. նոյեմբերի 25-ին Կապան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, սովորում է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի առաջին կուրսում, ամուրի, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է ՀՀ Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքի Գարեգին Նժդեհի թիվ 16 շենքի թիվ 27 բնակարանում, բնակվում է Երևան քաղաքի Նորքի 2-րդ զանգվածի Դավիթ Մալյանի թիվ 5 շենքի թիվ 41 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2016թ. հոկտեմբերի 21-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի կողմից ապօրինի սառը զենք կրելու դեպքի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 13822416 քրեական գործը և ընդունվել է վարույթ։
Նախաքննության մարմնի նույն օրվա որոշմամբ անչափահաս Է. Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է հսկողության հանձնելը։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. հոկտեմբերի 25-ի որոշմամբ անչափահաս Է. Հայրապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2016թ.-ի հոկտեմբերի 10-ին ապօրինի կերպով, տաբատի դիմացի ձախ գրպանում կրել է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող` ինքնաշեն եղանակով պատրաստված մետաղյա առարկա, որը նույն օրը ժամը 18։05-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ընթացքում։
Այսինքն` Էդգար Վահրամի Հայրապետյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք։»։
2016թ. հոկտեմբերի 31-ին թիվ 13822416 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. նոյեմբերի 01-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. նոյեմբերի 08-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. նոյեմբերի 18-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Անչափահաս ամբաստանյալ Էդգար Վահրամի Հայրապետյանը ծնվել է 1999թ. նոյեմբերի 25-ին, Կապան քաղաքում, բնակվում է հարազատ ծնողների հետ միասին։ Է. Հայրապետյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանը և մայրը` Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանը։ Է. Հայրապետյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք են, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` բավարար։
2016թ. հոկտեմբերի 10-ին, ժամը 18։00-ի սահմաններում, անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանը տաբատի առջևի ձախ գրպանում կրելով արհեստագործական եղանակով պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք` զբոսնել է Երևանի Ազատության հրապարակում։
Նույն տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակետային ծառայության /այսուհետ ՊՊԾ/ գնդի 5-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկանները նկատելով, որ ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի տաբատի առջևի ձախ գրպանում ուրվագծվում է կռփազենքի նման իր` պահանջել են ներկայացնել գրպանի պարունակությունը, որից հետո տեսնելով, որ ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի մոտ առկա է կռփազենք` նրան Ազատության հրապարակից բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ Է. Հայրապետյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության, որի ընթացքում նրա մոտից հայտնաբերվել է նրա կողմից ապօրինի կերպով կրվող` սառը զենք հանդիսացող կռփազենքը։
Անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է նաև, որ նա իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` տասնվեց տարեկան հասակում, սովորում է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի առաջին կուրսում, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ կռփազենքը գտել է 2016թ. հոկտեմբերի 10-ին, ժամը 15։00-ի սահմաններում, Երևանի Նորքի 1-ին զանգվածում, ինչից հետո կրել է այն։ Նույն օրը Երևանի Ազատության հրապարակում ոստիկանները մոտեցել են իրեն և պահանջել են ցուցադրել գրպանի պարունակությունը, ինչը կատարել է։ Այնուհետև իրեն բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ անձնական խուզարկության է ենթարկվել, ինչի ընթացքում իր մոտից հայտնաբերվել է կռփազենքը։
Առաջադրված մեղադրանքն ընդունում է, իրեն մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարած արարքի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 56-57/
Կռփազենքը փորձաքննության ենթարկելու մասին ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչության փորձագետի 2016թ. հոկտեմբերի 18-ի թիվ 2619-16 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«1.Փորձաքննության ներկայացված արծաթագույն մետաղյա առարկան պատրաստված է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 11-12/
Անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 2016թ. հոկտեմբերի 10-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նույն օրը, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում Է. Հայրապետյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության և այդտեղ նրա տաբատի առջևի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ արծաթագույն մետաղյա կռփազենք, ինչը հետագա գործողություններ կատարելու նպատակով փաթեթավորվել և կնիքվել է։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 7/
Անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի մոտից հայտնաբերված, նախաքննության մարմնի 2016թ. հոկտեմբերի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, սառը զենք հանդիսացող կռփազենքով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 20/
Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի ԱԱ N 334326 /տրված 2002թ. հոկտեմբերի 30-ին, ՀՀ արդարադատության նախարարության քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման Սյունիքի տարածքային բաժնի կողմից/ ծննդյան վկայականի պատճենի և Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի AP0425574 /տրված 2016թ. փետրվարի 26-ին, 041-ի կողմից/ անձնագրի համաձայն` նա ծնվել է 1999թ. նոյեմբերի 25-ին։ Նրա հայրը հանդիսանում է Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանը, մայրը` Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 26/
Համաձայն քրեական գործի նյութերում առկա բնութագրերի` Է. Հայրապետյանը բնութագրվում է դրական։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 50-51/
Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի դեկանի կողմից 2016թ. հոկտեմբերի 28-ին տրված թիվ 07 տեղեկանքի համաձայն` Է. Հայրապետյանը սովորում է նույն համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի առաջին կուրսում։ Ուսման վարձը կազմում է 315.000 (երեք հարյուր տասնհինգ հազար) ՀՀ դրամ։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Քննելով անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթարկելու հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
(...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով.
(...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)»։
Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։
Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն`
«5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին։»։
Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն`
«17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի.
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։
Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն`
«18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են.
ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը`
բ) պրոբացիան `
գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը`
դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան
ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը`
զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը`
է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը`
ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
Տվյալ գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանը տասնվեց տարեկան անչափահաս է, բնակվում է ծնողների հետ միասին։ Է. Հայրապետյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանը և մայրը` Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանը։ Է. Հայրապետյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Է. Հայրապետյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, սովորում է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի առաջին կուրսում, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելով` անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատկությունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն հետևությանը, որ Է. Հայրապետյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով ծնողների` Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանի և Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ տվյալ որոշման` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2016թ. հոկտեմբերի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարան ներկայացված սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 151-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ԵԿԴ/0285/01/16 (13822416) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ամբաստանյալ Էդգար Հայրապետյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով ծնողների` Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանի և Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։
Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Վ. Ասատրյանի,
պաշտպան Վ. Ամիրջանյանի,
ամբաստանյալի
օրինական ներկայացուցիչ Վ. Հայրապետյանի,
2016թ. նոյեմբերի 18-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ/0285/01/16 (13822416) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս
Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի`
ծնված 1999թ. նոյեմբերի 25-ին Կապան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, սովորում է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի առաջին կուրսում, ամուրի, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է ՀՀ Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքի Գարեգին Նժդեհի թիվ 16 շենքի թիվ 27 բնակարանում, բնակվում է Երևան քաղաքի Նորքի 2-րդ զանգվածի Դավիթ Մալյանի թիվ 5 շենքի թիվ 41 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2016թ. հոկտեմբերի 21-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի կողմից ապօրինի սառը զենք կրելու դեպքի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 13822416 քրեական գործը և ընդունվել է վարույթ։
Նախաքննության մարմնի նույն օրվա որոշմամբ անչափահաս Է. Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է հսկողության հանձնելը։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. հոկտեմբերի 25-ի որոշմամբ անչափահաս Է. Հայրապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2016թ.-ի հոկտեմբերի 10-ին ապօրինի կերպով, տաբատի դիմացի ձախ գրպանում կրել է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող` ինքնաշեն եղանակով պատրաստված մետաղյա առարկա, որը նույն օրը ժամը 18։05-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ընթացքում։
Այսինքն` Էդգար Վահրամի Հայրապետյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք։»։
2016թ. հոկտեմբերի 31-ին թիվ 13822416 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. նոյեմբերի 01-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. նոյեմբերի 08-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. նոյեմբերի 18-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Անչափահաս ամբաստանյալ Էդգար Վահրամի Հայրապետյանը ծնվել է 1999թ. նոյեմբերի 25-ին, Կապան քաղաքում, բնակվում է հարազատ ծնողների հետ միասին։ Է. Հայրապետյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանը և մայրը` Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանը։ Է. Հայրապետյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք են, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` բավարար։
2016թ. հոկտեմբերի 10-ին, ժամը 18։00-ի սահմաններում, անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանը տաբատի առջևի ձախ գրպանում կրելով արհեստագործական եղանակով պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք` զբոսնել է Երևանի Ազատության հրապարակում։
Նույն տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակետային ծառայության /այսուհետ ՊՊԾ/ գնդի 5-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկանները նկատելով, որ ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի տաբատի առջևի ձախ գրպանում ուրվագծվում է կռփազենքի նման իր` պահանջել են ներկայացնել գրպանի պարունակությունը, որից հետո տեսնելով, որ ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի մոտ առկա է կռփազենք` նրան Ազատության հրապարակից բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ Է. Հայրապետյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության, որի ընթացքում նրա մոտից հայտնաբերվել է նրա կողմից ապօրինի կերպով կրվող` սառը զենք հանդիսացող կռփազենքը։
Անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է նաև, որ նա իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` տասնվեց տարեկան հասակում, սովորում է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի առաջին կուրսում, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ կռփազենքը գտել է 2016թ. հոկտեմբերի 10-ին, ժամը 15։00-ի սահմաններում, Երևանի Նորքի 1-ին զանգվածում, ինչից հետո կրել է այն։ Նույն օրը Երևանի Ազատության հրապարակում ոստիկանները մոտեցել են իրեն և պահանջել են ցուցադրել գրպանի պարունակությունը, ինչը կատարել է։ Այնուհետև իրեն բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ անձնական խուզարկության է ենթարկվել, ինչի ընթացքում իր մոտից հայտնաբերվել է կռփազենքը։
Առաջադրված մեղադրանքն ընդունում է, իրեն մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարած արարքի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 56-57/
Կռփազենքը փորձաքննության ենթարկելու մասին ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչության փորձագետի 2016թ. հոկտեմբերի 18-ի թիվ 2619-16 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«1.Փորձաքննության ներկայացված արծաթագույն մետաղյա առարկան պատրաստված է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 11-12/
Անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 2016թ. հոկտեմբերի 10-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նույն օրը, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում Է. Հայրապետյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության և այդտեղ նրա տաբատի առջևի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ արծաթագույն մետաղյա կռփազենք, ինչը հետագա գործողություններ կատարելու նպատակով փաթեթավորվել և կնիքվել է։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 7/
Անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի մոտից հայտնաբերված, նախաքննության մարմնի 2016թ. հոկտեմբերի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, սառը զենք հանդիսացող կռփազենքով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 20/
Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի ԱԱ N 334326 /տրված 2002թ. հոկտեմբերի 30-ին, ՀՀ արդարադատության նախարարության քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման Սյունիքի տարածքային բաժնի կողմից/ ծննդյան վկայականի պատճենի և Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի AP0425574 /տրված 2016թ. փետրվարի 26-ին, 041-ի կողմից/ անձնագրի համաձայն` նա ծնվել է 1999թ. նոյեմբերի 25-ին։ Նրա հայրը հանդիսանում է Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանը, մայրը` Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 26/
Համաձայն քրեական գործի նյութերում առկա բնութագրերի` Է. Հայրապետյանը բնութագրվում է դրական։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 50-51/
Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի դեկանի կողմից 2016թ. հոկտեմբերի 28-ին տրված թիվ 07 տեղեկանքի համաձայն` Է. Հայրապետյանը սովորում է նույն համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի առաջին կուրսում։ Ուսման վարձը կազմում է 315.000 (երեք հարյուր տասնհինգ հազար) ՀՀ դրամ։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Քննելով անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթարկելու հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
(...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով.
(...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)»։
Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։
Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն`
«5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին։»։
Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն`
«17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի.
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։
Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն`
«18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են.
ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը`
բ) պրոբացիան `
գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը`
դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան
ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը`
զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը`
է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը`
ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
Տվյալ գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանը տասնվեց տարեկան անչափահաս է, բնակվում է ծնողների հետ միասին։ Է. Հայրապետյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանը և մայրը` Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանը։ Է. Հայրապետյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Է. Հայրապետյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, սովորում է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի առաջին կուրսում, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելով` անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատկությունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն հետևությանը, որ Է. Հայրապետյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով ծնողների` Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանի և Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ տվյալ որոշման` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2016թ. հոկտեմբերի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարան ներկայացված սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 151-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ԵԿԴ/0285/01/16 (13822416) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ամբաստանյալ Էդգար Հայրապետյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով ծնողների` Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանի և Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։
Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0285/01/16
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 31-10-2016 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13822416 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Էդգար Հայրապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2016թ.հոկտեմբերի 10-ին ապօրինի կերպով տաբատի ձախ գրպանում կրել է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող` ինքնաշեն եղանակով պատրաստված մետաղյա առարկա, որը նույն օրը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ընթացքում: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
| Հայրանուն | Վահրամի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.21 |
| Չափահաս | Ոչ |
Մակագրել
| Երբ | 31-10-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 01-11-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-11-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | ք.Երևան, Դավիթ Մալյան 5շ., բն. 41 |
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 18-11-2016 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 18-11-2016 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Քրեական պատասխանատվությունից ազատելը՝ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելով | Ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամսով |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ. Ասատրյանի, պաշտպան Վ. Ամիրջանյանի, ամբաստանյալի օրինական ներկայացուցիչ Վ. Հայրապետյանի, 2016թ. նոյեմբերի 18-ին Երևանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ/0285/01/16 (13822416) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի` ծնված 1999թ. նոյեմբերի 25-ին Կապան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, սովորում է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի առաջին կուրսում, ամուրի, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է ՀՀ Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքի Գարեգին Նժդեհի թիվ 16 շենքի թիվ 27 բնակարանում, բնակվում է Երևան քաղաքի Նորքի 2-րդ զանգվածի Դավիթ Մալյանի թիվ 5 շենքի թիվ 41 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը 2016թ. հոկտեմբերի 21-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի կողմից ապօրինի սառը զենք կրելու դեպքի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 13822416 քրեական գործը և ընդունվել է վարույթ։ Նախաքննության մարմնի նույն օրվա որոշմամբ անչափահաս Է. Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է հսկողության հանձնելը։ Նախաքննության մարմնի 2016թ. հոկտեմբերի 25-ի որոշմամբ անչափահաս Է. Հայրապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2016թ.-ի հոկտեմբերի 10-ին ապօրինի կերպով, տաբատի դիմացի ձախ գրպանում կրել է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող` ինքնաշեն եղանակով պատրաստված մետաղյա առարկա, որը նույն օրը ժամը 18։05-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ընթացքում։ Այսինքն` Էդգար Վահրամի Հայրապետյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք։»։ 2016թ. հոկտեմբերի 31-ին թիվ 13822416 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. նոյեմբերի 01-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. նոյեմբերի 08-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. նոյեմբերի 18-ին նշանակելու մասին։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. Անչափահաս ամբաստանյալ Էդգար Վահրամի Հայրապետյանը ծնվել է 1999թ. նոյեմբերի 25-ին, Կապան քաղաքում, բնակվում է հարազատ ծնողների հետ միասին։ Է. Հայրապետյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանը և մայրը` Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանը։ Է. Հայրապետյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք են, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` բավարար։ 2016թ. հոկտեմբերի 10-ին, ժամը 18։00-ի սահմաններում, անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանը տաբատի առջևի ձախ գրպանում կրելով արհեստագործական եղանակով պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք` զբոսնել է Երևանի Ազատության հրապարակում։ Նույն տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակետային ծառայության /այսուհետ ՊՊԾ/ գնդի 5-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկանները նկատելով, որ ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի տաբատի առջևի ձախ գրպանում ուրվագծվում է կռփազենքի նման իր` պահանջել են ներկայացնել գրպանի պարունակությունը, որից հետո տեսնելով, որ ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի մոտ առկա է կռփազենք` նրան Ազատության հրապարակից բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ Է. Հայրապետյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության, որի ընթացքում նրա մոտից հայտնաբերվել է նրա կողմից ապօրինի կերպով կրվող` սառը զենք հանդիսացող կռփազենքը։ Անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է նաև, որ նա իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` տասնվեց տարեկան հասակում, սովորում է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի առաջին կուրսում, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով. Ամբաստանյալ Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ կռփազենքը գտել է 2016թ. հոկտեմբերի 10-ին, ժամը 15։00-ի սահմաններում, Երևանի Նորքի 1-ին զանգվածում, ինչից հետո կրել է այն։ Նույն օրը Երևանի Ազատության հրապարակում ոստիկանները մոտեցել են իրեն և պահանջել են ցուցադրել գրպանի պարունակությունը, ինչը կատարել է։ Այնուհետև իրեն բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ անձնական խուզարկության է ենթարկվել, ինչի ընթացքում իր մոտից հայտնաբերվել է կռփազենքը։ Առաջադրված մեղադրանքն ընդունում է, իրեն մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարած արարքի համար։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 56-57/ Կռփազենքը փորձաքննության ենթարկելու մասին ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչության փորձագետի 2016թ. հոկտեմբերի 18-ի թիվ 2619-16 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1.Փորձաքննության ներկայացված արծաթագույն մետաղյա առարկան պատրաստված է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։»։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 11-12/ Անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 2016թ. հոկտեմբերի 10-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նույն օրը, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում Է. Հայրապետյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության և այդտեղ նրա տաբատի առջևի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ արծաթագույն մետաղյա կռփազենք, ինչը հետագա գործողություններ կատարելու նպատակով փաթեթավորվել և կնիքվել է։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 7/ Անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի մոտից հայտնաբերված, նախաքննության մարմնի 2016թ. հոկտեմբերի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, սառը զենք հանդիսացող կռփազենքով։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 20/ Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի ԱԱ N 334326 /տրված 2002թ. հոկտեմբերի 30-ին, ՀՀ արդարադատության նախարարության քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման Սյունիքի տարածքային բաժնի կողմից/ ծննդյան վկայականի պատճենի և Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի AP0425574 /տրված 2016թ. փետրվարի 26-ին, 041-ի կողմից/ անձնագրի համաձայն` նա ծնվել է 1999թ. նոյեմբերի 25-ին։ Նրա հայրը հանդիսանում է Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանը, մայրը` Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանը։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 26/ Համաձայն քրեական գործի նյութերում առկա բնութագրերի` Է. Հայրապետյանը բնութագրվում է դրական։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 50-51/ Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի դեկանի կողմից 2016թ. հոկտեմբերի 28-ին տրված թիվ 07 տեղեկանքի համաձայն` Է. Հայրապետյանը սովորում է նույն համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի առաջին կուրսում։ Ուսման վարձը կազմում է 315.000 (երեք հարյուր տասնհինգ հազար) ՀՀ դրամ։ /դատական նիստի արձանագրություն/ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Քննելով անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթարկելու հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ»։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները. (...) 2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով. (...)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը` պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)»։ Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։ Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն` «5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին։»։ Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն` «17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով. ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին. բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում. դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։ Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն` «18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են. ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը` բ) պրոբացիան ` գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը` դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը` զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը` է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը` ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։ «Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։ Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…) 4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։ Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։ Տվյալ գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանը տասնվեց տարեկան անչափահաս է, բնակվում է ծնողների հետ միասին։ Է. Հայրապետյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանը և մայրը` Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանը։ Է. Հայրապետյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Է. Հայրապետյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, սովորում է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմության և իրավագիտության ֆակուլտետի առաջին կուրսում, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելով` անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։ Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատկությունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն հետևությանը, որ Է. Հայրապետյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով ծնողների` Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանի և Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։ Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։ Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ տվյալ որոշման` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2016թ. հոկտեմբերի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարան ներկայացված սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Է. Հայրապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման։ Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 151-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ԵԿԴ/0285/01/16 (13822416) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Էդգար Վահրամի Հայրապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ամբաստանյալ Էդգար Հայրապետյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով ծնողների` Վահրամ Սուրենի Հայրապետյանի և Հասմիկ Կլիմենտի Հակոբյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։ Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։ Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-11-2016 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 20-12-2016 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 04-04-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 67, 66 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 06-04-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 67, 66 |