ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵԿԴ/0281/01/16

10 հունվարի 2019թ. ք.Երևան


ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ս.ԱՆԴՐԵՍԱՍՅԱՆԻ

ՊԱՇՏՊԱՆ` Հ.ԲԱԲԱՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ՝ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.05.2018թ. դատավճռի դեմ.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

18.01.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել՝ դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 13103416 քրեական գործը հարուցելու և այն վարույթ ընդունելու մասին /հ.1, գ.թ. 33/:
14.03.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել նախաքննության ժամկետը 1 ամիս ժամանակով երկարացնելու միջնորդություն ներկայացնելու մասին, որում առկա գրառման համաձայն դատախազի կողմից այն երկարացվել է 20 /քսան/ օրով /հ. 1, գ.թ. 73-75/:
04.04.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել նախաքննության ժամկետը 1 ամիս ժամանակով երկարացնելու միջնորդություն ներկայացնելու մասին, որում առկա գրառման համաձայն դատախազի կողմից այն երկարացվել է 10 /տաս/ օրով /հ.1, գ.թ. 89-91/:
15.04.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել Կարեն Սամվելի Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին:
15.04.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել նախաքննության ժամկետը 15 օր ժամանակով երկարացնելու միջնորդություն ներկայացնելու մասին, որում առկա գրառման համաձայն դատախազի կողմից այն երկարացվել է 5 /հինգ/ օր ժամանակով /հ.1, գ.թ. 119-121/:
19.04.2016թ. կազմվել է արձանագրություն՝ նախաքննության ավարտման վերաբերյալ մեղադրյալ Կ.Հովհաննիսյանին հայտնելու մասին /հ.1, գ.թ. 124/:
19.04.2016թ. վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կազմվել է արձանագրություն քրեական գործի նյութերը մեղադրյալ Կ.Հովհաննիսյանին և պաշտպանին ծանոթացնելու մասին /հ.1, գ.թ. 125/:
Այնուհետև, 21.04.2016թ. Կ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ կազմվել է մեղադրական եզրակացություն, որը 22.04.2016թ. ուղարկվել է դատախազին /հ.1, գ.թ. 132-136, 140/:
26.04.2016թ. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազի կողմից որոշում է կայացվել՝ թիվ 13103416 քրեական գործով մեղադրական եզրակացությունը չհաստատելու և քրեական գործը լրացուցիչ քննության վերադարձնելու մասին /հ.1, գ.թ. 142-146/:
Այնուհետև.
24.05.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել նախաքննության ժամկետը 2 ամիս ժամանակով երկարացնելու միջնորդություն ներկայացնելու մասին, որում առկա գրառման համաձայն դատախազի կողմից այն երկարացվել է 15 /տասնհինգ/ օր ժամանակով /հ.1, գ.թ. 119-121/:
09.06.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել նախաքննության ժամկետը 2 ամիս ժամանակով երկարացնելու միջնորդություն ներկայացնելու մասին, որում առկա գրառման համաձայն դատախազի կողմից այն երկարացվել է մեկամսյա ժամանակով /հ.1, գ.թ. 199-201//:
08.07.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել նախաքննության ժամկետը 1 ամիս ժամանակով երկարացնելու միջնորդություն ներկայացնելու մասին, որում առկա գրառման համաձայն դատախազի կողմից այն երկարացվել է մեկամսյա ժամանակով /հ.1, գ.թ. 216-218/:
28.09.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել Կ.Հովհաննիսյանին նախկինում առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով կրկին մեղադրանք է առաջադրելու մասին /հ.1, գ.թ. 240/։
28.09.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել Կ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին /հ.1, գ.թ. 241/:
Կ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ նոր մեղադրական եզրակացությունը կազմվել է 20.10.2016թ. /հ.1, գ.թ. 275-281/:
26.10.2016թ. թիվ 13103416 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /հ.2, գ.թ. 1/:
01.11.2017թ. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Կ.Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին /հ. 3, գ.թ. 1-5/:
30.11.2017թ. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Կ.Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին /հ. 3, գ.թ. 10-14/:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.05.2018թ. դատավճռով.
Կարեն Սամվելի Հովհաննիսյանը ճանաչվել է մեղավոր մինչև 2016 թվականի մայիսի 16-ը գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Կ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ դադարեցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումն ու նա ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ։
Կ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացվել է։
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.05.2018թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպանը:


Գործի փաստական հանգամանքները.

Ամբաստանյալ Կ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. <հանդիսանալով <ԴՐԻՄԹԻՄ 1. ՍՊԸ-ի տնօրեն՝ 2015թ. մարտի 19-ից մինչև հունիսի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում նախազգուշացված լինելով ՍՊԸ-ի հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող դրամական միջոցների վրա արգելանք դրվելու և այդ դրամական միջոցները ինքնուրույն տնօրինելու դեպքում վրա հասնող քրեական պատասխանատվության մասին՝ թաքցրել է իրեն վստահված արգելանքի տակ գտնվող ՍՊԸ-ի հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրված 2.559.852 ՀՀ դրամ գումարը՝ չվճարելով պետության հանդեպ ունեցած հարկային պարտավորությունները>։
Դատաքննությամբ մեղադրողը, <Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին> 30.11.2017թ. որոշմամբ փոփոխելով ամբաստանյալ Կ.Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա <2012 թվականի դեկտեմբերի 11-ից հանդիսանալով ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալող <Դրիմթիմ 1> ՍՊ ընկերության 75% բաժնեմասերի բաժնետեր և ընկերության տնօրեն, չի կատարել ՀՀ ֆինանսների նախարարության <Կենտրոն> հարկային տեսչության կողմից կայացված թվով չորս որոշումներով արձանագրված, ընկերության կողմից ժամանակին չվճարված հարկային պարտավորությունների գծով վճարման ենթակա գումարները գանձելու, ինչպես նաև դրանց վրա արգելանք դնելու մասին որոշումներով արձանագրված, պետության հանդեպ ունեցած հարկային պարտավորությունները։ Նշված որոշումների հիման վրա ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայությունում հարուցված կատարողական վարույթի շրջանակներում 2015 թվականի մարտի 19-ին և նույն թվականի հունիսի 10-ին արգելանք է դրվել պարտապան հանդիսացող <Դրիմթիմ 1> ՍՊ ընկերության դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող դրամական միջոցների վրա, միաժամանակ ընկերության տնօրեն Կարեն Հովհաննիսյանը զգուշացվել է հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող դրամական միջոցները ԴԱՀԿ ծառայությունում կանխիկ վճարելու կամ Երևանի թիվ 1 գանձապետական բաժանմունքի 900013288015 հաշվեհամարին փոխանցելու պարտավորության մասին, ինչպես նաև զգուշացվել է. այդուհետ հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող դրամական միջոցներն ինքնուրույն տնօրինելու դեպքում սահմանված պատախանատվության մասին։
Այսինքն՝ Կարեն Հովհաննիսյանը, գիտակցելով, որ ստանձնել է ընկերության հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող դրամական միջոցները ԴԱՀԿ ծառայությունում կանխիկ վճարելու կամ Երևանի թիվ 1 գանձապետական բաժանմունքի 900013288015 հաշվեհամարին փոխանցելու պարտավորություն, միաժամանակ գիտակցելով, որ իրեն է վստահվել արգելանքի տակ գտնվող դրամական միջնոցները վճարելը, իր՝ որպես գործադիր մարմնի ղեկավարի լիազորություններն իրականացրել է ձևականորեն և առանց ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության թույլտվության՝ դրամարկղային մեքենա մուտքագրված 2.559.852 ՀՀ դրամի չափով դրամական միջոցները հանձնել է այլ անձանց՝ այդ կերպ կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կազմող գործողություններից մեկը, այն է՝ արգելանքի տակ գտնվող խոշոր չափերով գույքը ապoրինաբար մեկ ուրիշին հանձնելն այն անձի կողմից, ում այդ գույքը վստահված է եղել>։
Ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը /այսուհետ` դատարան/ հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալ Կ.Հովհաննիսյանը հանդիսացել է ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալող <Դրիմթիմ 1> ՍՊ ընկերության 75% բաժնեմասի բաժնետերն ու ընկերության տնօրենը։
ՀՀ ֆինանսների նախարարության Կենտրոնի հարկային տեսչության ղեկավարների <Հարկ վճարողից ժամանակին չվճարված հարկային պարտավորությունների գծով վճարման ենթակա գումարը գանձելու մասին> 16.09.2014թ. թիվ 1045, 24.11.2014թ. թիվ 1466, 10.02.2015թ. թիվ 173 և 15.05.2015թ. թիվ 858 որոշումներով արձանագրված, <Դրիմթիմ 1> ՍՊ ընկերության կողմից ժամանակին չվճարված հարկային պարտավորությունների գծով վճարման ենթակա գումարները՝ 4.751.972 ՀՀ դրամը, գանձելու համար ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության հարկադիր կատարող, վկա Ներսես Ներսեսյանի կողմից կայացվել են կատարողական վարույթ հարուցելու և արգելանք դնելու մասին 25.11.2014թ. թիվ 01/13-Թ2840/14, 23.02.2015թ. 01/11-1659/15, 20.05.2015թ. թիվ 01/11-3181/15 և 17.09.2015թ. թիվ 01389896 որոշումները։
Հարկադիր կատարող Ն.Ներսեսյանն ի կատարումն վերը նշված որոշումների՝ արգելանք է դրել <Դրիմթիմ 1> ՍՊ ընկերության հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող դրամական միջոցների վրա և կազմել է <Պարտապանի հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելու մասին> 19.03.2015թ. և 10.06.2015թ. արձանագրությունները։ Նշված արձանագրություները՝ որպես <Դրիմթիմ 1> ՍՊ ընկերության տնօրեն, ստորագրվել է նաև ամբաստանյալ Կ.Հովհաննսիյանը՝ նշելով, որ զգուշացվել է այն մասին, որ հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող դրամական միջոցները պարտավոր է կանխիկ վճարել ԴԱՀԿ ծառայությունում կամ փոխանցել Երևանի թիվ 1 գանձապետական բաժանմունք՝ ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության Երևանի բաժնի թիվ 900013288015 հաշվեհամարին։ Միաժամանակ, նա նախազգուշացվել է հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող դրամական միջոցներն ինքնուրույն տնօրինելու դեպքում պատախանատվության ենթարկվելու մասին։
16.04.2015թ.-ին հ.197502 անդորրագրով, որը որպես պարտապան ստորագրել է ամբաստանյալը, թիվ 01/11-1659/15 վարույթով վճարվել է 560.000 ՀՀ դրամ։
Դրանից հետո ամբաստանյալ Կ.Հովհաննիսյանը նաև երկու գրավոր հայտարարություններով պարտավորվել է ընկերության դրամարկղ գումար մուտք լինելու դեպքում դրանք չտնօրինել և փոխանցել որպես հարկային պարտքի մարում կամ ԴԱՀԿ ծառայության դեպոզիտ հաշվեհարամարին։
Այսինքն, ամբաստանյալը, գիտակցելով, որ արգելանք է դրվել ընկերության հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող դրամական միջոցների վրա և այդ գումարները վստահվել են իրեն, ստանձնել է դրանք ԴԱՀԿ ծառայությունում կանխիկ վճարելու կամ համապատասխան հաշվեհամարին փոխանցելու պարտավորություն։
Չնայած վերը նշված նախազգուշացումներին և պարտավորություններին, ամբաստանյալ Կ.Հովհաննիսյանը չի կատարել ստանձնած պարտավորությունները, չի հետևել և պարզել, թե որքան գումարներ են մուտքագրվել ընկերության հսկիչ դրամարկղային մեքենա՝ ապօրինաբար մուտքագրվող գումարները հանձնելով ընկերության գործունեությունը փաստացի ղեկավարող մեկ ուրիշ անձի։ Արդյունքում 10.06.2015թ. դրությամբ ընկերության հսկիչ դրամարկղային մեքենա է մուտքագրվել 2.559.852 ՀՀ դրամ, որոնք չեն ուղղվել ընկերության պարտքերի մարմանը:
Դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ ամբաստանյալը պետք է ճանաչվի մեղավոր մինչև 2016 թվականի մայիսի 16-ը գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Միաժամանակ, դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Կ.Հովհաննսիյանի նկատմամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը, ու նա պետք է ազատվի քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով՝ /…/.>:


Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Պաշտպանը վկայակոչելով իր իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված պատճառաբանությունները, խնդրել է բեկանել Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.05.2018թ. դատավճիռը Կ.Հովհաննիսյանին ճանաչել անպարտ և արդարացնել:
Վերաքննիչ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմնավորումներով.
Բողոքի հեղինակը գտել է, որ առաջին ատյանի դատարանի կայացրած դատական ակտով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ դատավարական և նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են և ազդել են գործի ելքի վրա։
Ըստ բողոքաբեր կողմի դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17,18, 23 և 25 հոդվածներով սահմանված մի շարք սկզբունքներ, ինչն իր հերթին հանգեցրել է նյութական իրավունքի խախտման, քրեական օրենքի սխալ կիրառմամբ ամբաստանյալը մեղավոր է ճանաչվել։
Դատարանի կողմից թույլ տրված դատավարական և նյութական իրավունքի նորմերի խախտումները արտահայտվել են հետևյալում.
Դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներով չի հաստատվել Կ.Հովհաննիսյանին մեղսագրվող արարքը, ավելին այն ամբողջությամբ հերքվել է։
Դատարանը գործում առկա ապացույցների գնահատում որպես այդպիսին չի կատարել, ընդամենը ապացույցները շարադրվել են դատավճռում։
Այսպես.

Արարքի չապացուցվածության և սխալ իրավաբանական որակման մասով.

Դատարանը քրեորեն պատժելի արարքի գոյությունը փաստելու և անձի մեղավորության վերաբերյալ հետևության հանգելու համար, նախ պետք է ստուգեր ամբաստանյալի ցուցմունքում մատնանշված հանգամանքները, որոնք ստուգելով միայն ըստ էության կարող էր հաղթահարեր անմեղության կանխավարկածը։
Այսպես.
Կ.Հովհաննիսյանը դատաքննության ընթացքում տրված իր ցուցմունքով հայտնել է հետևյալը.
Առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր, չի ճանաչել, քանի որ արգելանքի տակ գտնվող գույք չի վատնել, չի օտարել, չի թաքցրել և ուրիշի չի հանձնել։ Օբյեկտիվորեն չէր կարող նման գործողություն կատարել, քանի որ փաստացի չի տնօրինել այդ գույքը, տեղյակ չի եղել, թե ընկերության դրամարկղ ինչ միջոցներ են մուտքագրվել և ինչպես են տնօրինվել։
Դեռևս 2012թ. հիմնադրվել է <Դրիմ Թիմ1> ՍՊԸ-ն, որտեղ հանդես է եկել որպես 100 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր, սակայն փաստացի սեփականատերերը հանդիսացել են այլ անձինք, իսկ ինքը եղել է միայն ՍՊԸ տնօրենը։ Դեռևս 2010 թվականից ճանաչել է Հայկ Ադամյանիև, ով հանդիսացել է ռեստորանների բիզնեսի կազմակերպիչ։ 2013թ. փետրվար–մարտ ամիսներին Հ.Ադամյանն ասել է, որ լիազորված է սեփականատերերի անունից վաճառելու ՍՊԸ բաժնեմասը։ 2013թ. մարտի 1-ին Հայկ Ադամյանի ներկայացրած անձի սիրիահայ Վիգեն Գափլանյանի հետ կնքվել է բաժնեմասի առուվաճառքի պայմանագիր, որի համաձայն նա գնել ՍՊԸ բաժնեմասի 25 տոկոսը։ Այս հարցով բոլոր պայմանավորվածությունները ձեռք են բերել Վիգենը և Հայկը, դրանց մանրամասներին տեղյակ չի եղել, քանի որ այդ ժամանակ ինքն արդեն հիմնադրել էր անձնապես իրեն պատկանող բիզնես, վարձակալել էր տարածք Կասկադում, որտեղ գործող ռեստորանի բացումը կատարվել է 2013թ. մայիսի 10-ին։
<Պեկին> ռեստորանից դուրս գալուց հետո ինքր ձեականորեն, զուտ փաստաթղթային առումով մնացել է որպես <Դրիմ Թիմ1> ՍՊԸ տնօրեն և որևէ կապ չի ունեցել ընկերության գործունեության, ֆինանսական մուտքերի, դրանց բաշխման, կադրերի ընտրության և նշանակման հետ, փաստաթղթային առումով որպես հիմնադիր չի ստացել որևէ շահաբաժին և այլ։ Իր դուրս գալուց հետո ռեստորանը աշխատացրել են մյուս բաժնետեր Վիգեն Գափլանյանը և նրա շրջապատի անձինք, որոնց ինքը կամ չի ճանաչել կամ լավագույն դեպքում ճանաչել է հեռակա կարգով։ Իմացել է, որ ռեստորանը հաջորդաբար տնօրինել և աշխատեցրել են Վիգեն Գափլանյանը, Հայկ Ադամյանը, Արտյոմ Ադամյանը և Արմեն Աֆրիկյանը, ինչպես նաև մենեջերներ Ինգա Օքրոյանը, Մարիամ Շահբազյանը, Նանե Տիտանյանը և այլոք։
2013թ. մայիսի 10-ից հետո ամբողջությամբ զբաղված է եղել Կասկադում գործող իր նոր ռեստորանի աշխատանքներով և այդ ժամանակվանից սկսած չի հաճախել Թումանյան 9/1 հասցեում գործող ռեստորան։
Նշել է նաև, որ իր տեղափոխվելուց հետո բազմիցս պահանջել է <Դրիմ Թիմ1> ՍՊԸ փաստացի տնօրինող Հայկ Ադամյանից իրեն ազատել այդ ՍՊԸ տնօրենի պաշտոնից, սակայն նա անընդհատ ձգձգել է, պատճառաբանելով, որ գտել է նաև բաժնեմասի այլ գնորդ, ով կգնի նաև մնացած 75 տոկոսը և այդ հարցը վերջնական կլուծվի։
Այդ նպատակով դեռևս 2013թ. մայիսի քսանինին իր և Արտյոմ Ադամյանի միջև կնքվել է բաժնեմասի առուվաճառքի պայմանագիր, որ համաձայն Ա.Ադամյանը գնում էր բաժնեմասի 50 տոկոսը։ Այդ պայմանագիրը Հայկ և Արտյոմ Ադամյանները պետք է գրանցերին ռեգիստրի մարմնում, սակայն թե ինչու չեն գրանցել, տեղյակ չէ։
2015թ. մարտ ամսին իրեն զանգահարել են ԴԱՀԿ ծառայությունից, բացատրել, որ ՍՊԸ հարկային պարտավորությունների հետ կապված իրենք ինչ որ գործողություններ ունեն կատարելու։ Հայտնել է, որ ՍՊԸ գործունեության հետ որևէ կապ չունի, սակայն նրանք բացատրել են, որ միևնույն է պաշտոնապես հանդիսանում է ՍՊԸ տնօրենը հանդիպել է հարկադիր կատարող Ներսես Ներսիսյանին, ով կազմել է արձանագրություն ՀԴՄ մուտքագրվող դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելու մասին, որն ինքը ստորագրել է :
Դրանից որոշ ժամանակ անց զանգահարել է հարկադիր կատարողը և հայտնել, որ ստուգել է ընկերության ՀԴՄ և պարզել է, որ մուտք են եղել գումարներ, սակայն դրանք ԴԱՀԿ չեն վճարվել։ Նա տեղեկացրել է, որ եթե այդ գումարը չվճարվի ԴԱՀԿ, ապա իրենք կդիմեն դատախազություն և դա կառաջացնի քրեական պատասխանատվություն։
Այդ հարցով դիմել է Հայկ Ադամյանին և պահանջել է միջոցներ ձեռնարկել։ Նրա հետ գնացել է ԴԱՀԿ ծառայություն և հնարավոր բարդություններից խուսափելու համար Հայկի կողմից բերված 560.000 դրամը մուտքագրել է ԴԱՀԿ հաշվին։ Դրանից հետո նույպես տեղյակ չի եղել, թե ինչպես են տնօրինվել ընկերության միջոցները։
2013թ. սկսած ՍՊԸ գործունեության հարցում որևէ անօրինական գործառույթ և իրավունքներ չի ունեցել, չի իմացել և չէր կարող իմանալ, թե ՍՊԸ-ն գործում է, թե՝ ոչ, առավել ես ինչ միջոցներ են գոյանում դրանից, հետևաբար իրեն այդ գույքն իրականում վստահված չի եղել, ինչպես նշված է օրենքում, հետևաբար չէր կարող թույլ տալ մեղադրանքի որոշման մեջ նշված ապօրինի գործողությունները՝ արգելադրված գույքի նկատմամբ։ Այն, որ տեղյակ չի ՍՊԸ դրամական միջոցներից, նշել է նաև տարիներ առաջ ԴԱՀԿ ծառայությունում տրված բացատրությամբ, որն առկա է գործի 27-ից 29-րդ թերթերում։
Բողոքաբեր կողմը նշել է, որ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալի ցուցմունքներն նույնությամբ հաստատել են վկաներ Հայկ Ադամյանը, Արտյոմ Ադամյանը, Վիգեն Գափլանյանը, Մարիամ Շահբազյանը, ԴԱՀԿԾ աշխատակից Ներսես Ներսեսյանը:
Ինչպես վերը նշվեց դատարանը ամբաստանյալի ցուցմունքը հերքող նույնիսկ նվազագույն տվյալներ չի ունեցել, սակայն արձանագրել է
<Քրեական գործի հետազոտված ապացույցներից երևում է, որ <Դրիմթիմ 1> ՍՊ ընկերության հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող, արգելանքի տակ գտնվող դրամական միջոցները վստահվել են՛ ամբաստանյալին, ով դրանք ապօրինաբար հանձնել է մեկ ուրիշի>։
Դատարանը անտեսել է, մի տարրական իրողություն, այն, որ 2013թ. մարտ ամսից Կ.Հովհաննիսյանը առնչություն չի ունեցել <Դրիմթիմ 1> ՍՊԸ գործունեության, առավել ևս դրամարկղի հետ, ուստի ողջամտորեն չէր կարող 2015թ. մարտ ամսին ընկերության դրամական միջոցները ապօրինաբար հանձնել է մեկ ուրիշի։
Դատարանի նման դիրքորոշումից կարելի է հասկանալ, որ էական չէ, թե ով է փաստացի ղեկավարել ընկերությունը և տնօրինել նյութական միջոցները, քանի որ պաշտոնապես՝ փաստաթղթային առումով Կ.Հովհաննիսյանն է հանդիսացել տնօրեն։ Այս տրամաբանության պայմաններում կարելի է եզրահանգել, որ Կ.Հովհաննիսյանը արարքը կատարել է անզգուշությամբ, դրսևորելով անգործություն։ Մինչդեռ ՀՀ քր.օր. 345 հոդվածով նախատեսված հանցագործությունը օբյեկտիվ կողմից կարող է կատարվել միայն գործողությամբ, իսկ սուբյեկտիվ կողմից՝ ուղղակի դիտավորությամբ։
Այս հարցի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ԿԴ1/0040/01/11 գործով հայտնել է հետևյալ հստակ դիրքորոշումը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է վերգրված և արգելանքի տակ գտնվող գույքը
ա) վատնելով,
բ) օտարելով,
գ)թաքցնելով,
դ) ապօրինաբար մեկ ուրիշին հանձնելով
ե) կալանքի տակ գտնվող դրամական միջոցներով բանկային գործառնություններ իրականացնելով։ (...)
16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է, որ ապօրինի գործողություններ է կատարում, վերգրված և արգելանքի տակ գտնվող գույքի կամ կալանքի տակ գտնվող դրամական միջոցների հետ>։
Ինքնին հոդվածի դիսպոզիացիայի հայերեն ստուգաբանական վերլուծությունը բավարար է փաստելու համար, որ հանցանքը կարող է դրսևորվել միայն որոշակի գործողություններով, այլ ոչ թե անգործությամբ։ Հետևաբար, Կ.Հովհաննիսյանին նշված արարքը չի կարող մեղսագրվել։
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր բազմաթիվ որոշումներում ամրագրել է, որ անձին կատարած հանցանքի մեջ մեղավոր ճանաչելու և դատապարտելու համար բավարար է ոչ թե նրա մեղքը առերևույթ ապացուցող փաստերի զանգված, այլ կասկածից ավելի վեր դասվող իրավական հիմնավորումների, փաստերի ու ծանրակշիռ ապացույցների բավարար ամբողջությունից բխող ներքին համոզմունք։ Անձին մեղավոր ճանաչելու առաջին նախապայմանը, դա Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով ամրագրված անմեղության կանխավարկածի հաղթահարումն է, որը կարող է իրականացվել միայն անհերքելի և ծանրակշիռ մեղադրանքի ապացույցների առկայութամբ։
Բողոքի հեղինակը վկայակոչել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածը, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ, 107-րդ հոդվածները:

Ապօրինի մեղադրանք առաջադրելու մասով.

Բողոքի հեղինակը վկայակոչել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածը, 202 հոդվածը:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթներր Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Գրիգոր Խաչատուրի Ճաղարյանի և այլոց գործով վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշմամբ :
Իր հերթին մեջբերված նախադեպային որոշումից պարզ է դառնում, որ քրեական արդարադատության հիմքն անձին առաջադրված մեղադրանքն է։
Ինչպես արդեն հայտնի է սույն գործի դատավարական նախապատմությունից քննիչը Կ.Հովհաննիսյանին 28.09.2016թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ նա <հանդիսանալով <ԴՐԻՄԹԻՄ1> ՍՊԸ-ի անօրեն 2015թ. մարտի 19-ից մինչև հունիսի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում նախազգուշացված լինելով ՍՊԸ-ի հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող դրամական միջոցների վրա արգելանք դրվելու և այդ դրամական միջոցները ինքնուրույն տնօրինելու դեպքում վրա հասնող քրեական պատասխանատվության մասին թաքցրել է իրեն վստահված արգելանքի տակ գտնվող ՍՊԸ-ի հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրված 2.559.852 ՀՀ դրամ գումարը չվճարելով պետության հանդեպ ունեցած հարկային պարտավորությունները> ։
Բողոքաբերը վկայակոչել է` 2016 թվականի մայիսի 16-ին ընդունված <ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին> ՀՕ-83-Ն ՀՀ օրենքի 10-րդ հոդվածը:
Օրենքի փոփոխությունն ուժի մեջ է մտել 07.06.2016թ:
2016թ. մայիսի 16-ին ընդունվել է <ՀՀ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ> օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին> ՀՕ -82-Ն ՀՀ օրենքի 5-րդ հոդվածը:
Այս փոփոխությունը նույնպես ուժի մեջ է մտել 06.07.2016թ.։
Բողոքի հեղինակը գտել է, որ նշված փոփոխություններն ուժի մեջ մտնելուց հետո շուրջ երեք ամիս անց քննիչը Կ.Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրել այլևս վարչական իրավախախտում հանդիսացող և ՀՀ ՎԻՎ օրենսգրքի 204.1 հոդվածով նախատեսված գործողություն կատարելու համար։
Սա ինքնին նշանակում է, որ <Որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին> քննիչի 28.09.2016թ. որոշմամբ չեն նկարագրվել հանցագործության տարրեր, այլ նկարագրվել է վարչական զանցանք, հետևաբար այդպիսի որոշումն ապօրինի է և այն չէր կարող որևէ իրավական հետևանք առաջացնել (անձին մեղադրյալի կարգավիճակ տալ, սկիզբ դառնալ քրեական հետապնդման և այլն)։ Դրանով պայմանավորված դրանից չէր կարող ածանցյալ լինել նաև քրեական արդարադատության իրականացման գործառույթը։
Չնայած դրան, այդ վարչական իրավախախտման <մեղադրանքը> հաստատվել է դատախազի կողմից, իսկ դատարանը, գործը վարույթ ընդունելու փուլում չի կատարել օրենքով վերապահված լիազորությունները և չի կարճել գործի վարույթը, այլ 1,5 տարի քննել է վարչական իրավախախտման գործը։
Հանրաճանաչ է, որ ՀՀ քր.դատ. օր 309-րդ հոդվածի համաձայն գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել։
Քրեական դատավարությունում <Մեղադրանք եզրույթը> մեկնաբանվում է մեկ կերպ, այն նույնն է թե նախաքննության փուլում, թե դատարանում։ Հետևաբար ամփոփելով վերը շարադրված նորմերի վերլուծություն գտել է, որ անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը եղել է ապօրինի, ուստի դատարանում չի եղել մեղադրանք, որի սահմաններում կարող էր քննություն կատարվել։
Նույնը վերաբերվում է նաև դատարանում մեղադրողի կողմից առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելուն, քանի որ օրենքը մեղադրողին հնարավորություն է տալիս փոփոխել գոյություն ունեցող այն մեղադրանքը, ինչից իրավաչափորեն կարող էր սկիզբ առնել քրեական հետապնդումը, այլ ոչ թե դատարանում նոր մեղադրանք առաջադրել։
Սույն հարցի համատեքստում հետաքրքրական է նաև դատարանի լուծումը:
Դատավճռի նկարագրական-պաաճառաբանական մասում դատարանը վկայակոչել է երկու մեղադրանք, մեկը քննիչի առաջադրած մեղադրանքը զանցանքի բովանդակությամբ, մյուսը դատախազի փոփոխած մեղադրանքը, արդեն իսկ հարմարեցված 06.07.2016թ. գործող նոր խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի դիսպոզիցիային։
Դատավճռի բովանդակությունը բառացիորեն ընկալելով, պարզ է դառնում, որ դատարանը անձին դատապարտել է վարչական իրավախախտման համար և ոչ այն մեղադրանքով, որը դատարանում առաջադրված է եղել։

Իրավական հետևանքներ չառաջացնող դատավարական այլ որոշումներ կայացնելու մասով
Դեռևս 21.04.2016թ. քննիչը ավարտել է նախաքննությունը, կազմել է մեղադրական եզրակացություն և գործը ուղարկել դատախազին։
26.04.2016թ. որոշմամբ հսկող դատախազը չի հաստատել մեղադրական եզրակացությունը և գործը վերադարձրել է լրացուցիչ նախաքննության։
Գործը քննչական բաժնի պետի անունով ստացվելուց հետո քննչական բաժնի պետի մակագրությամբ այն հանձնվել է քննիչ Ս.Նազարյանին, ով սկսել է կատարել քննչական գործողություններ, առանց քրեական գործը վարույթ ընդունելու, ինչը նշանակում է, որ քննիչ Ս.Նազարյանր կատարել է իր վարույթում չգտնվող, ավարտված գործով նախնական քննություն։
Բացի այդ, դատախազը մեղադրական եզրակացություն չհաստատելու և գործը լրացուցիչ նախաքննության վերադարձնելու վերաբերյալ որոշում է կայացրել 26.04.2016թ., այն է՝ նախաքննության ժամկետներն անցած լինելուց հետո:
Վերոգրյալից ելնելով, դատախազի գործի քննության ժամկետներից դուրս որոշում կայացնելը, դրան հաջորդող ցուցումներ տալը, քննիչի՝ ոչ իր վարույթում գտնվող գործով կատարված քննչական գործողությունները և կայացված դատավարական որոշումները չեն կարող որևէ իրավական հետևանք առաջացնել։

Պաշտպանության կողմին օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելը

Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում պաշտպանության կողմը հարուցել է գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող մի շարք միջնորդություններ, մինչդեռ քննիչը կողմի նկատմամբ ցուցաբերելով ակնհայտ կանխակալ վերաբերմունք, խախտել է կողմերի մրցակցության և արդարացի քննության սկզբունքները, ոչ միայն ակնհայտ անհիմն մերժել է այդ միջնորդությունները, այլև հրաժարվել է նախաքննություն կատարելուց, ուստի 19.04.2016թ. քրեական գործի նյութերին ծանոթանալու ընթացքում մեղադրյալի և պաշտպանի կողմից քննիչին բացարկ է հայտնվել, որը սակայն չի քննարկվել և այն հայտնելուց 6 ամիս անց 20.10.2016թ. դրությամբ քննարկված չի եղել և այդ պայմաններում քննիչը կրկին անգամ ավարտել է նախաքննությունը (տես՝ քրեական գործի նյութերը)։
Այն, որ քննիչը եղել է բացարկման ենթակա անձ, բավարար է դատել միայն արդեն քննարկված այն իրողությամբ, որ վերջինս անձին ապօրինի մեղադրանք է առաջադրել։
Քննիչին բացարկ հայտնելուց հետո, այն չի լուծվել դատախազի կողմից, քննիչը 6 ամիս շարունակել է նախաքննություն կատարել՝ ժամկետներ ստանալով դատախազից և ապացույցներ ձեռք բերելով։
20.10.2016թ. ինչպես քննիչի գործողությունները քննարկելու, այնպես էլ (թեկուզև 6 ամիս անց) բացարկը քննության առնելու միջնորդություն (իրազեկում) եմ ներկայացրել Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Անդրեասյանին։
28.10.2016թ. ստացել եմ դատախազ Ս.Անդրեասյանի՝ բողոքը մերժելու մասին որոշումը, որով ի թիվս այլ հարցերի, անդրադառնալով բացարկը քննարկելու հարցին, դատախազը գտել է, որ այն նպատակահարմար չէ քննարկել, քանի որ «այն հայտնվել է նախաքննության ավարտին և բացարկը քննարկելու մասին դատախազի որոշումը կլիներ հիմնազուրկ և կկրեր ձևական բնույթ>։
Փաստորեն, դատախազն անտեսելով օրինականության սկզբունքը, ղեկավարվելով նպատակահարմարության սկզբունքով, սահմանել է բացարկը քննելու նոր կամայական ընթացակարգ, հրաժարվել է բացարկի վերաբերյալ միջնորդությունը քննարկելուց, դրանով կողմին զրկելով քննիչին բացարկելու օրենքով երաշխավորված իրավունքից։
Փաստորեն, լինելով բացարկման ենթակա անձ քննիչը շարունակել է նախաքննություն կատարել նաև գործը լրացուցիչ քննության վերադարձնելուց հետո։
Դատարանը հասկանալով թույլ տրված օրինականության լրջագույն խախտումները և չկարողանալով գտնել պաշտպանի միջնորդությունը մերժելու հիմքեր, որոշել է խեղաթյուրել գործի հանգամանքները, նշելով հետեյալը.
<Քրեական գործի նյութերի համաձայն լրացուցիչ նախաքննության ընթացքում քննիչի կողմից չեն հավաքվել, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում չեն նշվել և մեղադրական եզրակացությամբ չեն գնահատվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք կարող են հիմք հանդիսանալ եզրահանգելու, որ խախտվել են ամբաստանյալի հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները>։
Սա իրողության պարզ խեղաթյուրում է, քանի որ դատախազի կողմից գործը լրացուցիչ նախաքննության վերադարձնելուց հետո քննիչը 6 ամիս շարունակ կատարել է նույն դատախազի գրավոր ցուցումները, հարցաքննել է հետագայում մեղադրական եզրակացությամբ դատակոչված վկաների, մեղադրյալին, նրան նոր <մեղադրանք> է առաջադրել և այլն։
Կամ որքանով է օրինական դատարանի այն փաստարկը, որով դատարանը անձի խախտված իրավունքի հարցը փորձել է կապել ապացույց հավաքել կամ չհավաքելու հետ։
Բողոքաբերը վկայակոչել է ՀՀ քր. դատ. օրենսգրքի 398-րդ հոդվածը:
Սույն բողոքով վերը շարադրված փաստերը և դրանց վերլուծությունը վկայում է, որ գործի նախաքննության ընթացքում դատախազն իր անգործությամբ, ապա նաև իր կամայական որոշմամբ ամբաստանյալին զրկել է օրենքով երաշխավորված քննիչին բացարկելու և դրանից բխող իր գործի արդարացի քննության սկզբունքից, ինչը դեռևս նախաքննության փուլում ազդել է գործի ելքի վրա։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը կայացվել է Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրության նորմերի կոպիտ խախտումներով, ինչը հանգեցրել է դատական սխալի։
Խախտումներն իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի համաձայն՝ հիմք են առաջին ատյանի և դատարանի դատական ակտի համար։
Մեջբերված նախադեպային որոշման պահանջները և իրավական վերլուծությունները հաշվի առնելով, խնդրել է վերաքննիչ դատարանին, դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության հարցը ստուգելիս, ստուգել հետևյալ հանգամանքները.
-հանցագործություն չհամարվող և այլևս վարչական զանցանք համարվող արարքի համար անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը կարող է արդյոք առաջացնել իրավական հետևանքներ,
-Իրավասու է արդյոք մեղադրողը դատարանում անձին նոր մեղադրանք առաջադրել, եթե նախաքննության փուլում անձին օրինական մեղադրանք առաջադրված չի եղել,
-Իրավասու է արդյոք դատախազը հրաժարվել քննիչին հայտնված բացարկը լուծելուց և արդյոք դրանով անձը չի զրկվում օրենքով երաշխավորված իրավունքներից,
-Բացարկված դատավարական սուբյեկտի կողմից հավաքված ապացույցները և դատավարական որոշումները կարող են համարվել թույլատրելի և առաջացնել իրավական հետևանքներ։
Միջնորդություն բաց թողնված ժամկետն իրավունքի ուժով հարգելի համարելու մասին
ՍԴՈ-1052 և ՍԴՈ-1062 որոշումներով ՀՀ Սահմանադրական դատարանն արձանագրել է, որ <Ստորադաս դատարանի դատական ակտը վերադասության կարգով բողոքարկելու եղանակով անձի դատական պաշտպանության սահմանադրական իրավունքի լիարժեք իրացումը մեծապես կախված է այն հանգամանքից, թե որքանով է բողոքարկվող դատական ակտը հասու շահագրգիռ անձին, (...):
Վերոգրյալի հիման վրա ՀՀ Սահմանադրական դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոքներն օրենքով դրանց ներկայացված պահանջներին համահունչ նախապատրաստելու համար հարկ է, վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոք ներկայացնող անձն իր տնօրինության ներքո ունենա բողոքարկվող ղատական ակտը, (...) ինչը կերաշխավորի անձի՝ դատարանի մատչելիության և արդար դատաքննության իրավունքների արդյունավետ իրացումը>։
ՀՀ Սահմանադրական դատարանը որպես ընդհանուր կանոն, սահմանել է նաև, որ երբ բողոքը բերվել է օրենքով սահմանված ժամկետը լրանալուց հետո, ապա բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին պետք է ներկայացի միջնորդություն, որը հնարավորություն կնձեռնի իրավասու մարմնին քննության առարկա դարձնել միջնորդության մեջ ներառված խնդրանքը։
Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման օրինակը ստացվել է փոստային առաքմամբ 15.06.2018թ., ինչը, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի հիշատակված որոշումների հիմքով, պայմանավորում է բաց թոդնված ժամկետն իրավունքի ուժով հարգելի համարելու անհրաժեշտությունը։


Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Ըստ ներկայացված քրեական գործի նյութերի.
Ամբաստանյալ Կ.Հովհաննիսյանի ցուցմունքի համաձայն. <Առաջադրված մեղադրանքում ինձ մեղավոր չեմ ճանաչում« քանի որ արգելանքի տակ գտնվող գույք չեմ վատնել« չեմ օտարել և չեմ թաքցրել։ Ես օբյեկտիվորեն չէի կարող նման գործողություն կատարել« քանի որ փաստացի չեմ տնօրինել այդ գույքը« տեղյակ չեմ եղել« թե ընկերության դրամարկղ ինչ միջոցներ են մուտքագրվել և ինչպես են տնօրինվել։
Ցուցմունք եմ տալիս այն մասին« որ դեռևս 2012թ. հիմնադրվել է <Դրիմ Թիմ1> ՍՊԸ-ն« որտեղ ես հանդես եմ եկել որպես 100 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր« սակայն փաստացի սեփականատերերը հանդիսացել են այլ անձինք« իսկ ես եղել եմ միայն ՍՊԸ տնօրենը։ Դեռևս 2010 թվականից ես ճանաչել եմ Հայկ Ադամյանին« ով հանդիսանում էր ռեստորանների բիզնեսի կազմակերպիչ։ 2013թ. փետրվար-մարտ ամիսներին Հայկ Ադամյանն ասաց« որ լիազորված է սեփականատերերի անունից վաճառելու ՍՊԸ բաժնեմասը։ 2013թ. մարտի 1-ին Հայկ Ադամյանի բերած անձի« սիրիահայ Վիգեն Գափլանյանի հետ կնքվեց բաժնեմասի առուվաճառքի պայմանագիր« որի համաձայն նա գնեց ՍՊԸ բաժնեմասի 25 տոկոսը։ Այս հարցով բոլոր պայմանավորվածությունները ձեռք են բերել Վիգենը և Հայկը« դրանց մանրամասներին ես տեղյակ չեմ« դա ինձ չի հետաքրքրել« քանի որ այդ ժամանակ ես արդեն հիմնադրել էի անձնապես ինձ պատկանող բիզնես« հիմնադրել էի <Կարտել-Եր>« ապա <Կարար> ընկերությունները« վարձակալել էի տարածք Կասկադում` Թամանյան 2 հասցեում« որտեղ գործող ռեստորանի բացումը կատարվեց 2013թ. մայիսի 10-ին և այն մինչև օրս ես եմ տնօրինում։
<Պեկին> ռեստորանից դուրս գալուց հետո ես ձևականորեն« զուտ փաստաթղթային առումով մնացել եմ որպես <Դրիմ Թիմ1>ՍՊԸ տնօրեն և որևէ կապ չեմ ունեցել ընկերության գործունեության« ֆինանսական մուտքերի« դրանց բաշխման« կադրերի ընտրության և նշանակման հետ« որպես փաստաթղթային հիմնադիր չեմ ստացել որևէ շահաբաժին և այլ։ Իմ դուրս գալուց հետո ռեստորանը աշխատացրել է մյուս բաժնետեր Վիգեն Գափլանյանը և նրա շրջապատի անձինք« որոնց ես կամ չեմ ճանաչել կամ լավագույն դեպքում ճանաչել եմ հեռակա կարգով։ Մասնավորապես« իմացել եմ« որ ռեստորանը հաջորդաբար աշխատեցրել են Վիգեն Գափլանյանը« Հայկ Ադամյանը« Արտյոմ Ադամյանը և Արմեն Աֆրիկյանը« ինչպես նաև մենեջերներ Ինգա Օքրոյանը« Մարիամ Շահբազյանը« Նանե Տիտանյանը և այլոք։
Ընթացքում շատ հազվադեպ ինձ որոշ տեխնիկական հարցերով զանգահարել են այդ աշխատակիցներից ոմանք« օրինակ՝ խնդրել են հուշել« թե իմ աշխատած ժամանակ ով է նորոգել օդորակիչը« որտեղ է գտնվում հոսանքի հիմնական անջատիչը և նման բնույթի այլ հարցեր։ Ես՝ որպես նախկին տնօրեն, ընդամենը հեռախոսով փորձել եմ օգտակար լինել այդպիսի հարցերում։ Ինչպես նշեցի, 2013թ. մայիսի 10-ից հետո ես ամբողջությամբ զբաղված եմ եղել Կասկադում գործող իմ նոր ռեստորանի աշխատանքներով և այդ ժամանակվանից սկսած չեմ հաճախել Թումանյան 9/1 հասցեում գործող ռեստորան։
Քննիչին միջնորդել եմ այդ ժամանակվանից սկսած ստանալ իմ հեռախոսային զանգերի վերծանումները« զանգերն սպասարկող ալեհավաքների տեղակայությամբ« որից պարզ կդառնա« որ ես 2013թ. մայիս ամսից սկսած ընդհանրապես չեմ գտնվել Թումանյան 9/1 հասցեում գործող ռեստորանում։ Եթե ես շարունակել եմ հանդես գալ որպես իրական տնօրեն« ապա ենթադրվում է« որ գոնե շաբաթվա մեջ 1-2 անգամ պետք է գնամ աշխատանքի` <Դրիմ Թիմ1>ՍՊԸ գործունեության վայր« քանի որ այդ հասցեում է գտնվել ընկերության դրամարկղը« ՀԴ մեքենան« այդտեղ են գտնվել աշխատակիցները« այդտեղ են առաքվել ապրանքներ և այլն։ Միջնորդել եմ նաև հարցաքննել նշված անձանց« սակայն քննիչը ցուցաբերել է կանխակալ մոտեցում և ինչպես նախորդ նիստին պարզվեց նույնիսկ Վիգենին արգելել է պատմել իրականությունը։
Նշել է նաև« որ իմ տեղափոխվելուց հետո ես բազմիցս խնդրել եմ <Դրիմ Թիմ1>ՍՊԸ փաստացի գործունեությամբ զբաղվող Հայկ Ադամյանից ինձ ազատել այդ ՍՊԸ տնօրենի պաշտոնից« սակայն նա անընդհատ ձգձգում էր այդ հարցը պատճառաբանելով« որ գտել է նաև բաժնեմասի այլ գնորդ« ով կգնի նաև մնացած 75 տոկոսը և այդ հարցը վերջնական կլուծվի։
Այդ նպատակով դեռևս 2013թ. մայիսի 29-ին իմ և Արտյոմ Ադամյանի միջև կնքվեց բաժնեմասի առուվաճառքի պայմանագիր« որ համաձայն Ա.Ադամյանը գնում էր բաժնեմասի 50 տոկոսը։ Այդ պայմանագիրը Հայկը և Արտյոմը պետք է գրանցեին ռեգիստրի մարմնում, սակայն թե ինչու չգրանցեցին« ես տեղյակ չեմ։ Դրանից հետո, Հայկն ասաց« որ Վիգեն Գափլանյանը ցանկանում է գնել ևս 25 տոկոս բաժնեմաս և ինձ ներկայացրեց 2014թ. հունիսի 3-ով թվագրված« իմ և Վիգեն Գափլանյանի միջև կնքված ևս 25 տոկոս բաժնեմաս գնելու առուվաճառքի պայմանագիրը« նույն օրը ես բաժնեմասի 50 տոկոսն Արտյոմ Ադամյանին վաճառելու ևս մեկ պայմանագիր ստորագրեցի« որոնք տվեցի Հայկին և նա դրանք պետք է գրանցեր և ես վերջնականապես ազատվեի այդ ՍՊԸ հիմնադիր և տնօրեն լինելուց« սակայն« թե ինչու չգրանցեց և ինձ չազատեց տնօրենի պաշտոնից« ես տեղյակ չեմ։
2015թ. մարտ ամսին ինձ զանգահարեցին ԴԱՀԿ ծառայությունից« բացատրեցին« որ ՍՊԸ հարկային պարտավորությունների հետ կապված իրենք ինչ-որ գործողություններ ունեն կատարելու։ Ես հայտնեցի« որ ՍՊԸ գործունեության հետ որևէ կապ չունեմ« սակայն նրանք բացատրեցին« որ միևնույն է պաշտոնապես ես եմ հանդիսանում ՍՊԸ տնօրենը« ուստի ես պետք է ներկայանամ։ Այդ մասին ես հայտնեցի Հայկ և Արտյոմ Ադամյաններին« նրանք խոստացան« որ կկարգավորեն այդ խնդիրները և ես որևէ պրոբլեմ չեմ ունենա։ Դրանից 1-2 օր« կրկին ինձ զանգեցին և ես ստիպված« կոնֆլիկտ չստեղծելու համար« գնացի Թումանյան 9/1 հասցե« որտեղ հանդիպեցի հարկադիր կատարող Ներսես Ներսիսյանին, ով կազմեց արձանագրություն ՀԴՄ մուտքագրվող դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելու մասին« որը ես ստորագրեցի« ԴԱՀԿ աշխատակցին ասացի« որ ես այս օբյեկտի հետ որևէ կապ չունեմ և գնացի իմ գործերով՝ կրկին անգամ զգուշացնելով Հայկին և Արտյոմին լուծել այդ խնդիրները։
Դրանից որոշ ժամանակ անց ինձ զանգահարեց հարկադիր կատարողը և հայտնեց« որ ստուգել է ընկերության ՀԴՄ-ն և պարզել է« որ մուտք են եղել գումարներ« սակայն դրանք ԴԱՀԿ չեն վճարվել։ Նա տեղեկացրեց« որ եթե այդ գումարը չվճարվի ԴԱՀԿ« ապա իրենք կդիմեն դատախազություն և դա իմ համար կառաջացնի քրեական պատասխանատվություն։
Ես այս հարցով դիմեցի Հայկ Ադամյանին և կտրուկ պահանջեցի միջոցներ ձեռնարկել։ Ես նրա հետ գնացի ԴԱՀԿ ծառայություն և հնարավոր բարդություններից խուսափելու համար ես Հայկի կողմից բերված 560.000 դրամը մուտքագրեցի ԴԱՀԿ հաշվին։ Դրանից հետո նույնպես տեղյակ չեմ եղել« թե ինչպես են տնօրինվել ընկերության միջոցները։
Իմ ցուցմունքները կարող են հաստատել այն անձինք« ովքեր 2015թ. մարտ-հուլիս ամիսներին փաստացի տնօրինել են ընկերությունը« հետևաբար նաև դրամական միջոցները« ինչպես նաև այն անձինք« ովքեր շփվել են ընկերության աշխատանքները տնօրինող անձանց հետ։ Այդ անձինք են Հայկ Ադամյանը« Արտյոմ Ադամյանը« տարածքի վարձատու Հրանտ Գլիջյանը« Ինգա Օքրոյանը« Մարիամ Շահբազյանը« ՍՊԸ-ում օգտագործվող մսի սանիտարական սպասարկումն իրականացնող բժիշկ Հասմիկ Բաղդասարյանը« ով ամեն օր լինում էր և Թումանյան 9/1 հասցեում« ինչպես նաև իմ նոր ընկերությունում` Կասկադի ռեստորանում։
Ես կրկին նշում եմ« որ 2013թ. սկսած ՍՊԸ գործունեության հարցում որևէ տնօրինչական գործառույթ և իրավունքներ չեմ ունեցել« ես չեմ իմացել և չէի կարող իմանալ« թե ՍՊԸ-ն գործում է« թե` ոչ« առավել ևս ինչ միջոցներ են գոյանում դրանից« հետևաբար ինձ այդ գույքն իրականում վստահված չի եղել« ինչպես նշված է օրենքում« հետևաբար չէի կարող թույլ տալ մեղադրանքի որոշման մեջ նշված ապօրինի գործողությունները` արգելադրված գույքի նկատմամբ։ Այն« որ ես տեղյակ չեմ ՍՊԸ դրամական միջոցներից« նշել եմ նաև տարիներ առաջ ԴԱՀԿ ծառայությունում տրված իմ բացատրությամբ« որն առկա է գործի 27-ից 29-րդ թերթերում>։
Միաժամանակ, ամբաստանյալը ցուցմունք է տվել, որ 2015թ. մարտի 15-ի դրությամբ ռեստորանի տնօրենը Մարիամն է եղել, իսկ հուլիսի 10-ի դրությամբ իր ընկեր Գևորգը։ Ինքը Հայկին ու Գևորգին ծանոթացրել է, որպեսզի վերջինս օգնի Հայկին ռեստորանն աշխատեցնելու հարցում։ Քանի որ ինքը բոլոր հարցերը լուծել է Հայկի հետ, Մարիամին և Գևորգին չի տեղեկացրել, որ ինքը պարտավորություն է ստանձնել և գումարը չվճարելու դեպքում պատասխանատվության կենթարկվի, սակայն Հայկն այդ մասին ասել է Մարիամին։ Ինքը Հայկի հետ գնացել է ԴԱՀԿ ծառայություն, Հայկը գումարը մարել է, նրան ծանոթացրել է ԴԱՀԿ աշխատակից Ն.Ներսեսյանի հետ և ասել է, որ ինքը փաստացի ռեստորանի հետ որևէ կապ չունի, այլ այդ հարցերով Հայկն է զբաղվում, սակայն վերջինս դա հաշվի չի առել և ասել է, որ ինքը պետք է ստորագրի փաստաթուղթը։
Վկա Վ.Գափլանեանի ցուցմունքի համաձայն՝ ինքն իր եղբոր միջոցով ծանոթացել է Հայկ Ադամյանի հետ, իսկ հետագայում վերջինիս միջոցով՝ Կարեն Հովհաննիսյանի հետ։ Ռեստորանի բաժնեմասը գնելու համար ինքը 2013թ. մարտ ամսին 25.000 ԱՄՆ դոլարը տվել է Հայկ Ադամյանին։ Երբ ինքը գնել է իր բաժնեմասը, չի իմացել թե այդ ժամանակ ով է ռեստորանի փաստացի տնօրենը, սակայն փաստաթղթերով տնօրենը եղել է Կարեն Հովհաննիսյանը։ Ինքը ռեստորանից մոտ 6-7 ամիս շահույթ չի ստացել և երբեք ռեստորանի համար առևտուր չի արել ու 10-րդ ամսին գնացել է Հայկի մոտ, որպեսզի հետ վերցնի իր գումարը, սակայն այդ ժամանակ նա չի տվել գումարը, որը հետագայում սակայն տրվել է իրեն։ Փաստաթղթերով ինքը մնացել է բաժնետեր, սակայն որևէ պարտավորվածություն չի ունեցել և որևէ գործողություն չի կատարել։ Ինքն Արտյոմ Ադամյանին տեսել է ռեստորանում և իրեն ասել են, որ ռեստորանն ուզում են փոխանցել նրան։
2015թ-ից ինքն ընդհանրապես չի հետաքրքրվել ռեստորանի գործերով և չի իմացել, թե մարտ-հունիս ամիսներին ով է եղել ռեստորանի փաստացի տնօրենը։
Վկա Վիգեն Գափլանեանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն` ինքը 2013թ. սկզբին բուլղարահայ Մարիոյի միջոցով իմացել է, որ Պեկին ռեստորանի բաժնեմասերից վաճառվում է և ցանկացել է գնել։ Մարտ ամսին հանդիպել է <Դրիմթիմ 1>ՍՊԸ-ի և <Պեկին>ռեստորանի տնօրեն Կարեն Հովհաննիսյանի հետ և գնել է 25 տոկոս բաժնեմասը, իսկ մնացած 75 տոկոս բաժնեմասի տերը մնացել է Կարենը։ Իր կողմից բաժնեմասը գնելու նպատակն ամսեկան մոտ 1000 ԱՄՆ դոլար շահույթ ստանալն էր, սակայն երբևէ ինքը շահույթ չի ստացել, քանի որ ռեստորանը վատ վիճակում է եղել։ Ինքը երբեմն գնացել է ռեստորան, սակայն երբեք չի խառնվել դրա ղեկավարման աշխատանքներին, ռեստորանը ղեկավարել են տնօրեն Կարենը և մենեջեր Ինգան։
Ինքը տեղյակ չի եղել ՍՊԸ-ի հարկային պարտավորությունների, դրանց կատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման, ինչպես նաև արգելադրված գույքի նկատմամբ կատարված ապօրինի գործողությունների մասին, քանի որ ինչպես փաստացի այնպես էլ ձևակերպված տնօրենը եղել է Կարեն Հովհաննիսյանը։
Վկա Հայկ Ադամյանի ցուցմունքի համաձայն` ինքը 2013թ. փետրվար-մարտ ամիներին իմացել է, որ <Պեկին>ռեստորանից մասնաբաժին է վաճառվում և իր ընկերներից Վիգենին միջնորդել է գնել նշված մասնաբաժինը, քանի որ վերջինս ցանկացել է Հայաստանում ներդրում կատարել։ Վիգենը գնել է ընկերության 25 տոկոս բաժնեմասը, իսկ Արտյոմ Ադամյանը՝ 50 տոկոսը։ Մնացած 25 տոկոս բաժնեմասը փաստացի ինքն է տնօրինել։ Վիգենն սկզբում գնել է 25 տոկոս բաժնեմասը, իսկ հետագայում շահույթ ստանալու դեպքում պետք է գներ ևս 25 տոկոս։ Ինքը Վիգենին օգնել է իր փորձով։ Ռեստորանն իրականում Կարենին չի պատկանել, այլ մի բուլղարացու է պատկանել, ով այն Կարենի անունով է գրանցած եղել և նրան էլ տնօրեն է նշանակել։ 2013թ. փետրվար-մարտ ամիսներին իր մասնաբաժինը ձեռք է բերել Վիգենը, իսկ մայիս-հունիս ամիսներին` Արտյոմը։ Վիգենը ռեստորանը ղեկավարել է մինչև մայիս ամիսը, իսկ դրանից հետո ռեստորանի ղեկավարումն ստանձնել է Արտյոմը, ով 2-3 ամիս տանջվել է, սակայն նրա մոտ էլ ոչինչ չի ստացվել։ 2013թ. օգոստոս ամսից ինքը նոր անձնակազմ է բերել ռեստորան, որոնց ցուցանիշները ևս գոհացնող չեն եղել և ռեստորանի ղեկավարումը հանձնվել է Արմեն Աֆրիկյանին։ Ա.Աֆրիկյանը տանջվել է մինչև 2015թ. հունվարի վերջ, և Արտյոմ Ադամյանը որոշել է ռեստորանի ղեկավարումը հանձնել Մարիամին, ով նախկինում եղել է շեֆ-խոհարար։ Նա ռեստորանը ղեկավարել է մինչև 2015թ. հունիս ամիսը։ Դրանից հետո ինքն է փորձել ղեկավարել ռեստորանը, սակայն այդպես էլ չի ստացվել և այն փակվել է։
Կարեն Հովհաննիսյանն իր մասնաբաժինը 2013թ-ին վաճառելուց հետո որևէ կապ չի ունեցել ռեստորանի հետ։ 2015թ. գարնանը նա զանգահարել իրեն ու հայտնել, որ ԴԱՀԿ ծառայության հետ խնդիր կա, և ինքը պատրաստակամություն է հայտնել վերջինիս հետ գնալ այնտեղ, քանի որ նման բաներից ոչ Արտյոմն է հասկացել, ոչ էլ Վիգենը։ Ինքը ԴԱՀԿ ծառայությունում 560.000 ՀՀ դրամ է վճարել, քանի որ եթե այդ պահին չվճարեր, ապա քրեական գործ կհարուցվեր։ 2014թ. սեպտեմբերին ռեստորանի տնօրենն Ա.Աֆրիկյանն է եղել, ումից ինքը հետագայում փորձել է ստանալ իր վճարած գումարը, սակայն վերջինս խուսափել է հանդիպել իր հետ, իսկ հետո մեկնել է արտասահման։ 560.000 ՀՀ դրամի մասին ինքը տեղեկացրել է նաև Արտյոմին և ասել է, որ մնացած գումարն էլ նա պետք է վճարի։ Վերջինս հայտնել է, որ գումար չունի։ Ինքը նշված գումարը վճարել է բարոյականությունից ելնելով, քանի որ հակառակ դեպքում Կ.Հովհաննիսյանը կդատապարտվեր։
Խոսակցության ընթացքում Կ.Հովհաննիսյանն իրեն հայտնել է, որ <ԴԱՀԿ աշխատակցի ձեռքը կրակն է ընկել, կյանքը կերել է>, քանի որ վերջինիս կողմից արձանագրություն է կազմվել, որն ինքը ստորագրել է, սակայն չպետք է ստորագրեր։ Իր կարծիքով Մարիամը չի իմացել, որ դրամարկղ մուտքագրվող գումարները չպետք է տնօրինվեն։
Վկա Արտյոմ Ադամյանի ցուցմունքի համաձայն` Թումանյան փողոցում գտնվող <Պեկին> ռեստորանը փաստացի պատկանում է բուլղարացի Մարինին, սակայն փաստաթղթերով ռեստորանը Կարեն Հովհաննիսյանի անունով է։ Քանի որ բուլղարացին իրեն գումար է պարտք եղել, դրա փոխարեն իրեն առաջարկել է ռեստորանի 50 տոկոս բաժնեմասը և այդ հարցերով թղթաբանությունը կատարելու համար ինքը հանդիպել է Կարենի հետ։ 2013թ. մարտի 1-ից ինքը փաստացի դարձել է ռեստորանի 50 տոկոս բաժնեմասի սեփականատերը, սակայն այն պետական ռեսգիստրում չի գրանցվել իր անունով, քանի որ որոշակի փաստաթղթեր են պակասել։ Ռեստորանի բաժնեմասի մնացած 25 տոկոսը պատկանել է Վիգենին, իսկ մյուս 25-ը` փաստացի Հայկին։ Փաստաթղթերով ռեստորանի 75 տոկոս բաժնեմասը գրանցված է եղել Կարեն Հովհաննիսյանի անունով, իսկ 25 տոկոսը` Վիգենի։ Տարբեր ժամանակահատվածներում ռեստորանի մենեջմենթով տարբեր մարդիկ են զբաղվել։
Մինչև 2013թ. ռեստորանը պարտքեր է ունեցել, սակայն ոչ մեծ չափերով։ Ընդհանրապես ով աշխատեցրել է ռեստորանը դրամարկղը գտնվել է նրա մոտ և անգամ ինքը տեղյակ չի եղել դրամարկղի մուտքերից և ելքերից, այլ դրանց մասին տեղեկացել է փաստաթղթերից։
Երբ ինքը դարձել է 50 տոկոս բաժնեմասի սեփականատերը, այդ ժամանակ ռեստորանի գործերով զբաղվելիս է եղել Վիգենը, հետո՝ որպես փորձառու մասնագետ, Հայկն է զբաղվել ռեստորանի գործերով, դրանից հետո՝ 2014թ. փետրվարից մինչև 2015թ. փետրվար ամիսը, ռեստորանն աշխատեցրել է Արմեն Աֆրիկյանը, սակայն փաստաթղթերով տնօրեն չի եղել։ Ա.Աֆրիկյանից հետո ռեստորանը մոտ 3-4 ամիս աշխատեցրել է Մարիամ Շահբազյանը, սակայն նրա մոտ կրկին ոչինչ չի ստացվել։ 2015թ. հունիս ամսից ռեստորանն աշխատեցրել Կարեն Հովհաննիսյանի ընկերը, ով սակայն հուլիս-օգոստոս ամիսներին հայտնել է, որ ռեստորանի ղեկավարումը հանձնել է ռեստորանի տարածքի տիրոջը։
2013թ-ից հետո նկարագրված ամբողջ ընթացքում Կ.Հովհաննիսյանը մեկ կամ երկու անգամ է գնացել ռեստորան, քանի որ վերջինս աշխատեցրել է Կասկադի մոտ գտնվող ռեստորանը։
Ինքը Հայկին հարկադիր կատարման ծառայություն վճարում կատարելու համար գումար չի տվել, այլ ուրիշ վճարումներ կատարելու համար է տվել։
Վկա Մ.Շահբազյանի ցուցմունքի համաձայն` ինքը 2009թ-ից մինչև 2015թ. հունիս ամիսն աշխատել է <Դրիմ Թիմ 1> ՍՊ ընկերությունում՝ որպես շեֆ-խոհարար։ Նշված ժամանակահատվածում տնօրենները մի քանիսն են եղել։ 2009թ-ից տնօրեն եղել է Կարենը, հետո Հայկը, Արտյոմը, Վիգենը և Արմեն Աֆրիկյանը։ 2015թ. ընթացքում Կարենը ռեստորանում տնօրեն չի եղել, որպես ղեկավար չի եկել ռեստորան և որևէ մասնակցություն չի ունեցել ռեստորանի գործերում, ռեստորանում տնօրենն այդ ժամանակ եղել է Արտյոմը։ Ինքը երբեք ռեստորանում տնօրեն չի եղել, ուղղակի երկուս ու կես ամիս Արտյոմի խնդրանքով նրան օգնել է ռեստորանի մյուս հարցերում, որ կարգուկանոն հաստատվի և ծախսերը քիչ լինեն։ Այդ ժամանակահատվածում դրամարկղի գումարները տնօրինել է Արտյոմը, իսկ ինքը ժամանակին հարկերն է հավաքել ու տվել հաշվապահին։ Դրանից հետո որպես տնօրեն եկել է Հայկը ու ևս մի տղա։ Կարեն Հովհաննիսյանն Արտյոմի և մյուսների տնօրինության ժամանակ երբեք չի հետաքրքրվել ռեստորանի գործերով։
Ինքը Կ.Հովհաննիսյանի հետ միշտ շփման մեջ է եղել ու մի քանի անգամ տեսել է ռեստորանում, սակայն վերջինս ռեստորանի հետ փաստացի կապ չի ունեցել։
Երբ քննիչի մոտ ասել է, որ որպես տնօրեն իր համար միշտ եղել է Կարենը, ի նկատի է ունեցել, որ որպես տնօրենի կերպար՝ ինքը ճանաչել է Կարենին։
Վկա Մարիամ Շահբազյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն` ինքը 2009թ-ից մինչև մոտ 2015թ. աշխատել է Թումանյան 9/1 հասցեում գործող <Պեկին>ռեստորանում՝ որպես խոհարար, որից հետո դուրս է եկել աշխատանքից, իսկ ռեստորանը դեռևս աշխատել է Կարեն Հովհաննիսյանի ղեկավարությամբ, ով միաժամանակ ղեկավարել է <Կասկադի Պեկին> ռեստորանը։ Վերջին ժամանակներում Կարենի հետ ռեստորանում են եղել նաև սիրիահայ Վիգենը և Արմեն Աֆրիկյանը, սակայն իր աշխատած ժամանակահատվածում տնօրենը եղել է Կարենը, իսկ մենեջերը` Նանեն, և որպես տնօրենի՝ ինքն իմացել է միայն Կարենին։
Իր աշխատելու ժամանակ լսել է, որ ռեստորանի գույքի և դրամական միջոցների վրա կալանք է դրվել, սակայն տեղյակ չի եղել, որ արգելադրված գույքի նկատմամբ ապօրինի գործողություններ են կատարվել։ Այդ ժամանակշրջանում տնօրեն եղել է Կարենը, իսկ ինչպես ինքն է հիշում, Աֆրիկյանն ու Վիգենն այնտեղ չեն եղել։
Վկա Մ.Շահբազյանը մեղադրյալ Կ.Հովհաննիյանի հետ առերեսվելիս հայտնել է, որ իր աշխատած ողջ ժամանակահատվածում փաստաթղթերով տնօրեն եղել է Կարենը, սակայն այլ տնօրեններ ևս եղել են։ 2013թ. Կարեն Հովհաննիսյանն իր մասնաբաժինը վաճառել և տեղափոխվել է <Կասկադ>-ի իր նոր ռեստորան, որից հետ Թումանյան փողոցի վրա գործող <Պեկին>ռեստորանի գործերի հետ չի առնչվել։ Ռեստորանն աշխատեցնելու հարցում Վիգենին օգնել է Հայկ Ադամյանը, որից հետո իրեն և մնացած ողջ անձնակազմին ազատել են աշխատանքից։ Հայկի ու Վիգենի հետ մեկտեղ ռեստորանը տնօրինել է նաև Արտյոմ Ադամյանը։ 2014թ. մայիսին Արտյոմը ռեստորանի կառավարումը հանձնել է Արմեն Աֆրիկյանին, և այդ ժամանակ ինքը վերադարձել է աշխատանքի։ Ինքը երբևէ ոչ պաշտոնապես, ոչ էլ փաստացի չի կառավարել ռեստորանը, այլ օգնել է Արտյոմին ռեստորանի գործերում` փաստացի աշխատելով որպես խոհարար։ Կարեն Հովհաննիսյանը փաստացի ռեստորանի ղեկավարմամբ չի զբաղվել։ Ինքը տեխնիկական հարցերով և որոշ խորհուրդներ ստանալու հա-մար զանգահարել է Կարենին։ 2015թ. ընթացքում որպես տնօրեն եղել է Արտյոմը։ Արտյոմը, Հայկը և Վիգենը միաժամանակ են եղել ռեստորանում, իսկ Աֆրիկյանը` առանձին։
Վկա Ներսես Ներսեսյանի ցուցմունքի համաձայն` պետական եկամուտների կոմիտեի կողմից հարկադիր կատարման են ներկայացվել <Դրիմ Թիմ 1> ՍՊ ընկերությունից որոշակի գումար գանձելու վարչական ակտեր։ ԴԱՀԿ ծառայության ՊԵԿ հայցերով բռնագանձումների Երևան քաղաքի բաժնում հարուցվել են կատարողական վարույթներ և կատարողական գործողությունների ընթացքում հարկային տեսչություն հարցում է կատարվել, որի պատասխանի համաձայն` <Դրիմթիմ 1>ՍՊ ընկերությունը գործել է Երևան քաղաքի Թումանյան 9/1 հասցեում, և ընկերության տնօրենը հանդիսացել է Կարեն Հովհաննիսյանը։ Պետական ռեգիստրի կողմից տրված տվյալների համաձայն` ընկերության հիմնադիրը և տնօրենը կրկին համարվել է Կարեն Հովհաննիսյանը։ Կատարողական գործողությունների ընթացքում ինքն այցելել է Թումանյան 9/1 հասցեում գործող <Պեկին>ռեստորան, աշխատողներից խնդրել է, որ ներկայանա ղեկավար անձ և ներկայացել է Կարեն Հովհաննիսյանը, սակայն ինքը չի հիշում, թե իրենք նախապես պայմանավորված եղել են հանդիպել, թե՝ ոչ։ Կարեն Հովհաննիսյանի կողմից լրացվել է գույքի կազմի և քանակի վերաբերյալ հայտարարագիր և նրա կողմից ընկերության գործունեության վերաբերյալ հայտարարություն է տրվել։ Իր կողմից կազմված արձանագրությամբ արգելանք է դրվել ընկերության հսկիչ դրամային մեքենա մուտքագրվող գումարների վրա։ Որոշ ժամանակ անց ինքը կրկին այցելել է հասցե, զննելով ընկերության դրամային շարժը, որը հսկվել է ՀԴՄ սարքի միջոցով, արձանագրել է դրամային շարժ։ Կարեն Հովհաննիսյանը մի քանի օրվա ընթացքում այդ գումարը վճարել է ԴԱՀԿ ծառայություն, որն էլ հետագայում փոխանցվել է հարկային տեսչություն։ Հետագայում ինքը նորից այցելել է ընկերության գործունեության հասցե և կրկին դրամային շարժ է ֆիքսվել։ Այդ գումարն իր կողմից չի առգրավվել, քանի որ տնօրենը հայտնել է, որ գումարը չկա։ Կարեն Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ ընկերության փաստացի տնօրենն ինքը չէ և չի տնօրինում ընկերության գումարները, սակայն ինքը բացատրել է վերջինիս, որ քանի որ պաշտոնական փաստաթղթերի համաձայն նա է տնօրենը, ապա որպես պարտապան հենց նա էլ պետք է ստորագրի կազմված արձանագրության տակ։
Երևան քաղաքի Թումանյան 9/1 հասցեում գանձապահը գրավոր հայտարարություն է տվել, որ ինքը դրամարկղ մուտք եղած գումարները հանձնում է ընկերության տնօրենին։
Կարեն Հովհաննիսյանը մի ճաղատ մարդու հետ այցելել է ԴԱՀԿ ծառայություն և գումար է վճարել ԴԱՀԿ ծառայություն։
<Զննության մասին> 15.03.2016թ. արձանագրությամբ զննված <Դրիմթիմ 1>ՍՊ ընկերության պետական գրանցման հ. 03Ա894710 վկայականի համաձայն` ընկերության գործադիր մարմնի ղեկավար, տնօրեն հանդիսանում է Կարեն Հովհաննիսյանը։
<Զննության մասին> 13.04.2016թ. արձանագրության համաձայն` զննվել է <Դրիմթիմ 1>ՍՊ ընկերության հարկային գործը և զննությամբ պարզվել է.
195-րդ թերթին` թվագրված 13.04.2015թ. վերնագրված հանձնարարագիր, ստորագրված Կենտրոնի ՀՏ պետ Ա..Հարությունյանի կողմից, դարձերեսիներկու տողով որպես տնտեսվարվող սուբյեկտի ղեկավարի` տնօրեն գրված է Կ.Հովհաննիսյան, դրված է նրա ստորագրությունը և 16.04.2015թ. ամսաթիվը։
200-րդ էջին որպես որպես տնտեսվարվող սուբյեկտի ղեկավարի` տնօրեն գրված է Կ.Հովհաննիսյան, դրված է նրա ստորագրությունը և 30.04.2015թ. ամսաթիվը, որի տակ ծանոթացա ակտի նախագծին, առարկություններ չունեմ Կ.Հովհաննիսյան <ստորագրություն>։
203-րդ, 204-րդ և 205-րդ էջերին որպես տնտեսվարվող սուբյեկտի ղեկավարի` տնօրեն գրված է Կ.Հովհաննիսյան, դրված է նրա ստորագրությունը` 204-րդ էջին` 05.05.2015թ. ամսաթիվը։
214-րդ էջին որպես կազմակերպության տնօրեն դրված է Կ.Հովհաննիսյանի ստորագրությունը և <Դրիմիթիմ 1> ՍՊԸ-ի կնիքը։
<Այլ փաստաթղթերն ապացույց ճանաչելու մասին> 15.04.2016թ. որոշման համաձայն` թիվ 13103416 քրեական գործով որպես ապացույց են ճանաչվել քրեական գործում առկա, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող.
16.09.2014թ. Կենտրոն հարկային տեսչության պետի թիվ 1045 որոշման պատճենը,
24.11.2014թ. Կենտրոն հարկային տեսչության պետի թիվ 1466 որոշման պատճենը,
10.02.2015թ. Կենտրոն հարկային տեսչության պետի թիվ 173 որոշման պատճենը,
15.05.2015թ. Կենտրոն հարկային տեսչության պետի թիվ 858 որոշման պատճենը,
25.11.2014թ. կատարողական վարույթ հարուցելու և արգելանք դնելու մասին թիվ 01/13-Թ2840/14 որոշման պատճենը,
23.02.2015թ. կատարողական վարույթ հարուցելու և արգելանք դնելու մասին թիվ 01/11-1659/15 որոշման պատճենը,
20.05.2015թ. կատարողական վարույթ հարուցելու և արգելանք դնելու մասին թիվ 01/11-3181/15 որոշման պատճենը,
17.09.2015թ. կատարողական վարույթ հարուցելու և արգելանք դնելու մասին թիվ 01389896 որոշման պատճենը,
19.03.2015թ. պարտապանի հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելու մասին արձանագրության պատճենը,
10.06.2015թ. պարտապանի հսկիչ դրամարկղային մեքենա մուտքագրվող դրամական միջոցների վրա արգելանք դնելու մասին արձանագրության պատճենը,
Կարեն Հովհաննիսյանի կողմից գրված երկու <Հայտարարությունների> պատճենները,
<Դրիմթիմ 1>ՍՊԸ-ի իրավաբանական անձի պետական գրանցման վկայկանի պատճենը,
<Դրիմթիմ 1>ՍՊԸ-ի հարկային գործից պատճենահանված և հարկային գործի զննության արձանագրությանը կցված փաստաթղթերը։
Սույն գործով, դատարանը եզրահանգել է, որ /…/ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ ամբաստանյալը պետք է ճանաչվի մեղավոր մինչև 2016 թվականի մայիսի 16-ը գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Միաժամանակ, դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Կ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը, ու նա պետք է ազատվի քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով՝ /…/.>:
Դատարանը մասնավորապես պատճառաբանել է նաև, որ.
</…/

Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ քրեական գործի` դատարանի կողմից գնահատված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ՝ հաստատվում է, որ ամբաստանյալը կատարվել է իրեն մեղսագրվող արարքը, այսինքն՝ կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի նախկին խմբագրությամբ 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որով և պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
/…/
Դատարանը, անդրադառնալով քրեական գործի նախաքննությունը քրեական դատավարության սկզբունքների էական խախտումներով կատարված լինելու մասին պաշտպանի ներկայացրած գրավոր ճառում նշված պատճառաբանություններին և հանցակազմի բացակայության ու քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջների մի շարք խախտումների, այդ խախտումներով անթույլատրելի ապացույցներ ձեռք բերելու, ինչպես նաև իրավական հետևանքներ չառաջացնող դատավարական որոշումներ կայացնելու հիմքով ամբաստանյալին արդարացնելու մասին նրա միջնորդությանը, գտել է, որ նրա կողմից նշված խախտումները, այդ թվում՝ ենթադրյալ խախտումները, չեն կարող ամբաստանյալին արդարացնելու հիմք հանդիսանալ։
Դատարանը նաև գտել է, որ անհիմն են ամբաստանյալի արարքում հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ պաշտպանի պատճառաբանությունն ու իրավական վերլուծությունը։
Այսպես.
Դեռևս, 21.04.2016թ-ին քննիչն ավարտել է նախաքննությունը, կազմել է մեղադրական եզրակացություն և գործն ուղարկել դատախազին, ով 26.04.2016թ. որոշմամբ չի հաստատել մեղադրական եզրակացությունը և գործը վերադարձրել է լրացուցիչ նախաքննության։ Գործը քննչական բաժնում ստացվելուց հետո քննչական բաժնի պետի մակագրությամբ հանձնվել է նույն քննիչին` Ս.Նազարյանին, ով շարունակել է քննությունը` առանց քրեական գործը կրկին վարույթ ընդունելու մասին որոշում կայացնելու։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի համաձայն՝ քրեական գործը լրացուցիչ քննության վերադարձնելու դեպքում նախաքննությունը պետք է ավարտվի մեկամսյա ժամկետում՝ լրացուցիչ քննության վերադարձված քրեական գործը քննիչի կողմից ստանալու օրվանից սկսած։
Նույն օրենսգրքի 274-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատախազը մեղադրական եզրակացությամբ գործն ստանալուց հետո` 5 օրվա ընթացքում պարտավոր է ընդունել հետևյալ որոշումներից մեկը ...:
Նշված իրավանորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ քննիչը պարտավոր չէ դատախազի կողմից լրացուցիչ նախաքննության վերադրաձված գործը կրկին ընդունել վարույթ, այլ այն ստանալուց հետո պետք է նախաքննությունն ավարտի մեկամսյա ժամկետում, իսկ դատախազը պարտավոր է ոչ թե նախաքննության համար սահմանված ժամկետում այլ մեղադրական եզրակացությամբ գործն ստանալուց հետո` 5 օրվա ընթացքում, կայացնել որոշում, ինչը նշանակում է, որ 5-օրյա ժամկետը չի հաշվարկվում նախաքննության համար օրենքով սահամանված ժամկետի մեջ։
Հետևաբար, անհիմն են պաշտպանի այն պատճառաբանությունները, որ քննիչ Ս.Նազարյանը կատարել է իր վարույթում չգտնվող, ավարտված գործով նախնական քննություն, դատախազը մեղադրական եզրակացությունը չհաստատելու և գործը լրացուցիչ նախաքննության վերադարձնելու վերաբերյալ որոշում է կայացրել նախաքննության ժամկետներն անցած լինելուց հետո, ուստի դատախազի գործի քննության ժամկետներից դուրս որոշում կայացնելը, դրան հաջորդող ցուցումներ տալը, քննիչի` ոչ իր վարույթում գտնվող գործով կատարված քննչական գործողությունները և կայացված դատավարական որոշումները չեն կարող որևէ իրավական հետևանք առաջացնել։
Անդրադառնալով պաշտպանի այն պատճառաբանությանը, որ 19.04.2016թ. քրեական գործի նյութերին ծանոթանալու ընթացքում մեղադրյալի և իր կողմից քննիչին բացարկ է հայտնվել, որը սակայն 20.10.2016թ. դրությամբ քննարկված չի եղել և այդ պայմաններում քննիչը կրկին անգամ ավարտել է նախաքննությունը, այսինքն՝ լինելով բացարկման ենթակա անձ, քննիչը 6 ամիս շարունակել է նախաքննություն կատարել` ժամկետներ ստանալով դատախազից, դատարանն արձանագրում է, որ ի պատասխան պաշտպանի միջնորդության (իրազեկման), նա 28.10.2016թ-ին ստացել է դատախազ Ս.Անդրեասյանի որոշումը, որով անդրադառնալով բացարկը քննարկելու հարցին, դատախազը գտել է, որ <այն նպատակահարմար չէ քննարկել, քանի որ այն հայտնվել է նախաքննության ավարտին և բացարկը քննարկելու մասին դատախազի որոշումը կլիներ հիմնազուրկ և կկրեր ձևական բնույթ>։
Դատարանը, համաձայնվելով պաշտպանի պատճառաբանության հետ, գտնում է, որ չնայած վերոգրյալ որոշմանը, քրեական գործը լրացուցիչ քննության վերադարձնելուց և նախաքննության կատարումը նույն քննիչի կողմից շարունակելու դեպքում դատախազը պարտավոր էր ըստ էության քննության առնել քննիչին հայտնված բացարկը, սակայն հարկ է համարում քննարկել այն հարցը, թե արդյոք սույն գործով նշված խախտումը քրեադատավարական սկզբունքի այնպիսի էական խախտում է, որը կարող է ինքին վերցված բավարար լինել ամբաստանյալին արդարացնելու համար, նկատի ունենալով, որ պաշտպանի նշած քրեադատավարական մյուս ենթադրյալ խախտումների վերաբերյալ դատարանն արդեն իսկ հայտնել է իր դիրքորշումը։
Քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ լրացուցիչ նախաքննության ընթացքում քննիչի կողմից չեն հավաքվել, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում չեն նշվել և մեղադրական եզրակացությամբ չեն գնահատվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք կարող են հիմք հանդիսանալ եզրահանգելու, որ խախտվել են ամբաստանյալի հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները։
/…/
Դատարանը գտել է, որ դատաքննությամբ նաև չհաստատվեց, որ նախաքննության ընթացքում ապացույցներ ձեռք բերելիս թույլ են տրվել քննչական կամ դատավարական գործողությունների կատարման կարգի այնպիսի էական խախտումներ, որոնցով խախտվել են քրեական դատավարության մասնակիցների, մասնավորապես՝ ամբաստանյալ Կ.Հովհաննիսյանի հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները կամ քրեական դատավարության սկզբունքները։
Այսպիսով, դատարանը հանգում է եզրակացության, որ թեև քննիչին հայտնված բացարկի չքննարկմամբ թույլ է տրվել քրեադատավարական օրենքի պահանջի խախտում, սակայն այն իր բնույթով և առաջացրած հետևանքներով չի կարող համարվել օրենքի ու դատավարական սկզբունքի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է կամ կարող էր ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա և առաջացրել է ամբաստանյալի հիմնական իրավունքների և ազատությունների կամ քրեական դատավարության սկզբունքների խախտում, որի արդյունքում նախաքննությամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները` որպես ապացույց պետք է համարվեն անթույլատրելի և այդ հիմքով ամբաստանյալը պետք է արդարացվի։
/…/:>
Պաշտպանության կողմի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է, հիմնավորված և պատճառաբանված են արդյոք դատարանի հետևությունները, ամբաստանյալ Կ.Հովնաննիսյանին մինչև 2016 թվականի մայիսի 16-ը գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր ճանաչելու վերաբերյալ:
Մինչ, նշված հարցին պատասխանելը, վերաքննիչ դատարանը, նախ հարկ է համարում հանգամանորեն անդրադառնալ պաշտպանության կողմի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին` գործով թույլ տրված դատավարական իրավունքի խատումների վերաբերյալ և այդ առնչությամբ արձանագրել հետևյալը.
18.01.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել՝ դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 13103416 քրեական գործը հարուցելու և այն վարույթ ընդունելու մասին /հ.1, գ.թ. 33/:
14.03.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել նախաքննության ժամկետը 1 ամիս ժամանակով երկարացնելու միջնորդություն ներկայացնելու մասին, որում առկա գրառման համաձայն դատախազի կողմից այն երկարացվել է 20 /քսան/ օրով /հ. 1, գ.թ. 73-75/:
Այսինքն, նախաքննության ժամկետը երկարացվել է մինչև՝ 08.04.2016թ.:
04.04.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել նախաքննության ժամկետը 1 ամիս ժամանակով երկարացնելու միջնորդություն ներկայացնելու մասին, որում առկա գրառման համաձայն դատախազի կողմից այն երկարացվել է 10 /տաս/ օրով /հ.1, գ.թ. 89-91/:
Այսինքն, նախաքննության ժամկետը երկարացվել է մինչև՝ 18.04.2016թ.:
15.04.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել Կարեն Սամվելի Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին:
15.04.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել նախաքննության ժամկետը 15 օր ժամանակով երկարացնելու միջնորդություն ներկայացնելու մասին, որում առկա գրառման համաձայն դատախազի կողմից այն երկարացվել է 5 /հինգ/ օր ժամանակով /հ.1, գ.թ. 119-121/:
Այսինքն, նախաքննության ժամկետը երկարացվել է մինչև՝ 23.04.2016թ.:
Ընդ որում, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կայացված նշված որոշմամբ ևս արձանագրվել է, որ նախաքննության ժամկետը լրանում է 18.04.2016թ.:
19.04.2016թ. կազմվել է արձանագրություն՝ նախաքննության ավարտման վերաբերյալ մեղադրյալ Կ.Հովհաննիսյանին հայտնելու մասին /հ.1, գ.թ. 124/:
Այսինքն, նախաքննական մարմնի կողմից 19.04.2016թ. դրությամբ հայտարարվել է նախաքննության ավարտման վերաբերյալ:
Նշված արձանագրության հետին մասում առկա գրառումների համաձայն. Կարեն Սամվելի Հովհաննիսյանը և վերջինիս շահերի պաշտպան Հ.Բաբայանը բացարկ են հայտնել քննիչ Ս.Նազարյանին:
Պաշտպանության կողմը մասնավորապես պատճառաբանել է, որ առանց քրեական գործի բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննություն կատարելու, խախտելով մրցակցության և արդար դատական քննության սկզբունքը, լիովին մերժելով մեղադրյալի միջնորդությունը քննիչ Ս.Նազարյանը հայտարարում է նախաքննության ավարտի մասին, ինչը վկայում է քննիչի կանխակալ և ոչ օբյեկտիվ վերաբերմունքի մասին:
Մինչ այդ, 18.04.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կ.Հովհաննիսյանի միջնորդությունը ամբողջությամբ մերժելու մասին /հ.1, գ.թ. 122/:
19.04.2016թ. վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կազմվել է արձանագրություն քրեական գործի նյութերը մեղադրյալ Կ.Հովհաննիսյանին և պաշտպանին ծանոթացնելու մասին /հ.1, գ.թ. 125/:
Նշված արձանագրության հետին մասում առկա է նաև պաշտպանի կողմից արված հայտարարությունն այն մասին, որ քննիչի կողմից քրեական գործի նյութերին ծանոթացնելու քննչական գործողություն է կատարում առանց նրան հայտնած բացարկի հարցը լուծելու /հ.1, գ.թ. 125/:
Այնուհետև, 21.04.2016թ. Կ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ կազմվել է մեղադրական եզրակացություն, որը 22.04.2016թ. ուղարկվել է դատախազին /հ.1, գ.թ. 132-136, 140/:
Դրանից հետո, 26.04.2016թ. նոր միայն Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազի կողմից որոշում է կայացվել՝ թիվ 13103416 քրեական գործով մեղադրական եզրակացությունը չհաստատելու և քրեական գործը լրացուցիչ քննության վերադարձնելու մասին /հ.1, գ.թ. 142-146/:
Հատկանշական է, որ սույն գործով դատախազի կողմից նման դատավարական որոշում է կայացվել քրեական գործի նախաքննության ժամկետը լրացած լինելու պայմաններում:
Այլ կերպ ասած, նախաքնության ժամկետն ավարտված լինելու պայմաններում, նշված ժամկետից դուրս:
Ընդ որում, ստորև մեջ բերված իրավակարգավորումների համատեքստում, դատախազին նման դատավարական որոշում կայացնելու համար վերապահված 5 օրյա ժամկետը չի կարող դիտարկվել նախաքննության համար սահմանված ժամկետներից դուրս:
Հարկ է նշել նաև, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն այդ ժամկետը հաշվվում է քրեական գործ հարուցելու մասին որոշում կայացնելու օրվանից և ավարտվում է գործը դատարան ուղարկելու մասին կամ գործով վարույթի կարճման մասին որոշման կայացման օրը:
Իսկ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 174-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն ժամկետն անցնելուց հետո կատարված դատավարական գործողությունները համարվում են անվավեր, /…/:
Այնուհետև.
24.05.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել նախաքննության ժամկետը 2 ամիս ժամանակով երկարացնելու միջնորդություն ներկայացնելու մասին, որում առկա գրառման համաձայն դատախազի կողմից այն երկարացվել է 15 /տասնհինգ/ օր ժամանակով /հ.1, գ.թ. 119-121/:
09.06.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել նախաքննության ժամկետը 2 ամիս ժամանակով երկարացնելու միջնորդություն ներկայացնելու մասին, որում առկա գրառման համաձայն դատախազի կողմից այն երկարացվել է մեկամսյա ժամանակով /հ.1, գ.թ. 199-201//:
08.07.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել նախաքննության ժամկետը 1 ամիս ժամանակով երկարացնելու միջնորդություն ներկայացնելու մասին, որում առկա գրառման համաձայն դատախազի կողմից այն երկարացվել է մեկամսյա ժամանակով /հ.1, գ.թ. 216-218/:
28.09.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել Կ.Հովհաննիսյանին նախկինում առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով կրկին մեղադրանք առաջադրելու մասին /հ.1, գ.թ. 240/։
28.09.2016թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ՝ Զ.Նազարյանի կողմից որոշում է կայացվել Կ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին /հ.1, գ.թ. 241/:
Կ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ նոր մեղադրական եզրակացությունը կազմվել է 20.10.2016թ. /հ.1, գ.թ. 275-281/:
26.10.2016թ. թիվ 13103416 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /հ.2, գ.թ. 1/:
01.11.2017թ. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Կ.Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին /հ. 3, գ.թ. 1-5/:
30.11.2017թ. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Կ.Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին /հ. 3, գ.թ. 10-14/:
Մինչ այդ, ստացվել է Կ.Հովհաննիսյանի պաշտպանի բողոքը միջնորդությունը մերժելու մասին քննիչի 19.02.2016թ. որոշման դեմ: Վերջինս միջնորդել է որպես վկա հարցաքննել Հ.Ադամյանին, Գ.Մանվելյանին, Հ.Գլիչյանին, պարզել թե ովքեր և ում ցուցումով են 2015թ. մարտ-հուլիս ամիսներին հարկային մարմին վճարել ընկերության ամսեկան արտոնագրային վճարները:
25.10.2016թ. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կ.Հովհաննիսյանի պաշտպանի բողոքը մերժելու մասին:
Նշված որոշմամբ արձանագրվել է նաև, որ.
< /.../ Ինչ վերաբերում է 19.04.2016թ. քննիչին հայտնած բացարկի չքննարկմանը, ապա հարկ է նշել, որ այն հայտնվել է նախաքննության ավարտին և նախաքննության ավարտման վերաբերյալ մեղադրյալին հայտնելիս գրված բացարկը քննարկելու մասին դատախազի որոշումը կլիներ հիմնազուրկ և կկրեր ձևական բնույթ, քանի որ քննիչը այլևս որևէ քննչական և դատավարական գործողություն չէր կատարելու /հ. 3, գ.թ. 44-48/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 53-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի համաձայն.
< /.../
2. Նախաքննության և հետաքննության նկատմամբ դատավարական ղեկավարում իրականացնելով՝ դատախազի բացառիկ լիազորություն է՝
5/ լուծել հետաքննության մարմնի աշխատակցին, քննչին, ստորադաս դատախազին հայտնված բացարկի, ինչպես նաև վերջիններիս ինքնաբացարկի հարցերը.
/.../>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 196-րդ հոդվածի համաձայն.
<1. Նախաքննությունն ավարտվում է մեղադրական եզրակացություն, բժշկական բնույթի միջոցների կիրառման համար քրեական գործը դատարան ուղարկելու մասին կամ քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշում կազմելով:
2. Հետաքննությունն ավարտելուց հետո հետաքննության մարմնի պետը գործն ուղարկում է քննիչին, որի մասին կայացվում է համապատասխան որոշում: Հետաքննությունն ավարտվում է, երբ`
1) ավարտվում է հետաքննության ժամկետը.
2) մինչև հետաքննության ժամկետը լրանալն ի հայտ է գալիս հանցանք կատարած անձը.
3) դատախազը հետաքննության մարմնի վարույթում գտնվող գործը հանձնում է քննիչին` նախաքննություն կատարելու համար, կամ քննիչը ներգրավվում է գործի քննությանը:>
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի համաձայն.
<1. Հետաքննությունն ավարտվում է քրեական գործ հարուցելու պահից 10 օրվա ընթացքում:
2. Քրեական գործով նախաքննությունը պետք է ավարտվի ոչ ուշ, քան երկամսյա ժամկետում: Այդ ժամկետը հաշվվում է քրեական գործ հարուցելու մասին որոշում կայացնելու օրվանից և ավարտվում է գործը դատարան ուղարկելու մասին կամ գործով վարույթի կարճման մասին որոշման կայացման օրը:
3. Քրեական գործի նյութերին մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի ծանոթանալու ժամկետը չի մտնում գործի քննության ժամկետի մեջ: Եթե մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանն առանց հարգելի պատճառների ձգձգում են քրեական գործին ծանոթանալը, քննիչի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել ծանոթանալու ժամկետը:
4. Նախաքննության ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում նախաքննությունը սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով եղել է կասեցված:
5. Նախաքննության ժամկետը քննիչի պատճառաբանված միջնորդության հիման վրա երկարացնում է հսկող դատախազը՝ միջնորդությունը լրիվ կամ մասնակիորեն բավարարելու վերաբերյալ որոշում կայացնելով: Նախաքննության ժամկետի մասնակի երկարացումը ենթակա է պատճառաբանման: Նախաքննության ժամկետը յուրաքանչյուր դեպքում կարող է երկարացվել մինչև երկու ամիս ժամանակով:
5.1. Նախաքննության ժամկետը երկարացնելու մասին քննիչի միջնորդությունը մասնակիորեն բավարարելու դեպքում հսկող դատախազն իրավասու է ցուցում տալու քննիչին քրեական գործով վարույթը կասեցնելու կամ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու համար քրեական գործը դատարան ուղարկելու կամ քրեական գործով վարույթը կարճելու վերաբերյալ՝ քննիչին տրամադրելով մինչև 15-օրյա ժամկետ, իսկ մեղադրական եզրակացություն կազմելու ցուցում տալու դեպքում քննիչին կարող է տրամադրվել մինչև երկու ամիս ժամկետ:
Այդ դեպքում դատախազի կողմից սահմանված ժամկետի ընթացքում քննչական գործողությունների կատարումն արգելվում է, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 267-րդ հոդվածի հիման վրա կատարվող քննչական գործողությունների:
6. Քննության ժամկետը երկարացնելու մասին պատճառաբանված միջնորդությունը քննիչը պարտավոր է ներկայացնել դատախազին` քննության ժամկետը լրանալու օրվանից առնվազն 4 օր առաջ:
7. Քրեական գործի նախաքննությունը վերսկսելու, քրեական գործը լրացուցիչ քննության վերադարձնելու, ինչպես նաև կարճված գործի վարույթը նորոգելու դեպքերում նախաքննությունը պետք է ավարտվի մեկամսյա ժամկետում՝ համապատասխանաբար գործի նախաքննությունը վերսկսելու մասին որոշում կայացնելու, լրացուցիչ քննության վերադարձված քրեական գործը քննիչի կողմից ստանալու, գործի վարույթը նորոգելու մասին որոշում կայացնելու օրվանից սկսած։ Այդ ժամկետի հետագա երկարացումը կարող է կատարվել սույն հոդվածի հինգերորդ մասով սահմանված կարգով:>
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 274-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն.
<1.Դատախազը մեղադրական եզրակացությամբ գործն ստանալուց հետո՝ 5 օրվա ընթացքում, պարտավոր է ընդունել հետևյալ որոշումներից մեկը՝
3/ իր ցուցումով գործը վերադարձնել քննիչին՝ լրացուցիչ քննություն կատարելու կամ մեղադրական եզրակացությունը վերակազմելու համար.
/.../:>
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի համաձայն.
<1.Քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ են դատական քննության ժամանակ սույն օրենսգրքի սկզբունքների և այլ ընդհանուր դրույթների խախտումները, որոնք գործին մասնակցող անձանց՝ օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
/.../:>
Հարկ է նշել, որ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դիմումների հիման վրա` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի 5-րդ և 6-րդ մասերի` Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը որոշելու վերաբերյալ գործով, ՀՀ Սահմանադրական դատարանն իր 28.07.2015թ. որոշմամբ` արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
</.../
6. Սահմանադրության 103-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն՝ դատախազությունը հսկողություն է իրականացնում հետաքննության և նախաքննության օրինականության նկատմամբ։
Վերոնշյալ սահմանադրաիրավական դրույթն իր արտացոլումն է գտել, ի թիվս այլնի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի վիճարկվող մասերում, որոնց համաձայն՝ նախաքննության օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնելու համար դատախազը լուծում է նախաքննության ժամկետի երկարացման հարցը՝ քննիչի պատճառաբանված որոշման հիման վրա։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի վերլուծության արդյունքում՝ սահմանադրական դատարանն արձանագրում է, որ օրենսդիրը քրեական գործերով որպես նախաքննության իրականացման առավելագույն ժամկետ է սահմանել երկամսյա ժամկետը։ Այդ ժամկետը հաշվվում է քրեական գործ հարուցելու մասին որոշում կայացնելու օրվանից եւ ավարտվում է գործը դատարան ուղարկելու մասին կամ գործով վարույթի կարճման մասին որոշման կայացման օրը /հողվ. 197, մաս 2/:
/…/ >:
Հարկ է նշել նաև, որ Արմեն Սեյրանի Սարգսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ի ԵՔՐԴ/0295/01/18 նախադեպային որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
< … Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա.Սարգսյանին վկաներ Ա.Ասրյանի և Տ.Խաչատրյանի ճանաչմանը ներկայացնելու երկու արձանագրությունները որպես անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու պարագայում ճանաչման ներկայացնելուց հետո այդ նույն վկաների տված ցուցմունքները չէին կարող որպես ապացույց օգտագործվել և դրվել Ա. Սարգսյանի մեղադրանքի հիմքում: Այդ ապացույցները թույլատրելի չեն, քանի որ դրանց բովանդակությունն ամբողջությամբ հիմնված է եղել անթույլատրելի ճանաչված քննչական գործողության տվյալների վրա, իսկ օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործման սահմանադրական արգելքը վերաբերում է նաև դրանցից բխող ապացույցներին:
Հետևաբար, սույն գործով իրավաչափ չի եղել Ա.Սարգսյանին երկու վկաների ճանաչմանը ներկայացնելու արձանագրությունները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ և 5-րդ կետերի հիմքով որպես անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու պայմաններում նույն վկաների` Ա. Սարգսյանին որպես զանգվածային անկարգությունների անմիջական մասնակցի մատնացույց անելու մասին ցուցմունքները որպես ապացույց օգտագործելու և մեղադրանքի հիմքում դնելու դատարանների որոշումը:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալ հիմնավորումները` Վճռաբեկ դատարանը հանգում է հետևության, որ ինչպես Քրեական դատարանը, այնպես էլ Վերաքննիչ դատարանը, ճանաչման ներկայացնելու մասին 2008 թվականի հունիսի 6-ի արձանագրությունները որպես քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգի էական խախտմամբ և Ա. Սարգսյանի պաշտպանության իրավունքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցներ անթույլատրելի ճանաչելու հետ մեկտեղ ամբաստանյալ Ա. Սարգսյանի մեղադրանքի հիմքում դնելով ճանաչման գործընթացի մասնակիցներ, վկաներ Ա. Ասրյանի և Տ. Խաչատրյանի՝ ճանաչման ներկայացնելուց հետո տրված ցուցմունքները, թույլ են տվել ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ, 358-րդ, 360-րդ, 365-րդ, իսկ Վերաքննիչ դատարանը` նաև 398-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, որոնք հանգեցրել են Ա. Սարգսյանի իրավունքների էական խախտման: Արդյունքում խախտվել է նաև ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածով և Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով երաշխավորված` Ա. Սարգսյանի արդարացի դատաքննության իրավունքը:
18. Վերլուծելով գործով ձեռք բերված ապացույցները՝ ամբաստանյալի ցուցմունքները, մինչև ճանաչման ներկայացնելը վկաներ Ա. Ասրյանի և Տ. Խաչատրյանի ցուցմունքները, մյուս վկաների ցուցմունքները, «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնից առգրավված Ա. Սարգսյանի բաճկոնը, դեպքի վայրի զննության արձանագրությունները, փորձագիտական եզրակացությունները, ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալի, Երևանի քաղաքապետի գրությունները, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք 2008 թվականի մարտի 1-ից 2-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի կենտրոնական փողոցներում տեղի ունեցած զանգվածային անկարգություններին Ա. Սարգսյանի անմիջական մասնակցությունը հիմնավորող փաստական տվյալներ չեն պարունակում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման՝ կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անձին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողությունը դասվում է այն դատավարական գործողությունների շարքին, որն իր բնույթով կրկնակի կատարման հնարավորություն չի ընձեռում: Կրկնակի ճանաչման դեպքում դրա արդյունքների վերաբերյալ կարող են հարուցվել քրեադատավարական օրենքի իմաստով փարատման ոչ ենթակա կասկածներ, քանի որ ճանաչողն արդեն տիրապետում է նրա ցուցմունքների օբյեկտիվությունը բացառող տեղեկությունների:
Հետևաբար, սույն գործով սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները:
19. Հիմք ընդունելով վերը շարադրված պատճառաբանությունները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Ա. Սարգսյանի վերաբերյալ կայացված դատական ակտերը ենթական են բեկանման, քրեական հետապնդումը՝ դադարեցման, քանի որ քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները բավարար չեն Ա. Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված և կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված համարելու համար, և սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քննվող բողոքի կապակցությամբ առկա է անթույլատրելի ճանաչված ապացույցներից անմիջականորեն բխող այլ ապացույցների անթույլատրելիության հարցի վերաբերյալ օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր:>
Հարկ է նշել նաև, որ Ալեքսեյ Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ՎԲ-01/09 նախադեպային որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
< /.../
28. Ինչպես երևում է գործի նյութերից` Վճռաբեկ դատարանը, 2005թ. մայիսի 6-ի որոշմամբ անփոփոխ թողնելով Ալեքսեյ Մկրտչյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 185-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործը լրացուցիչ նախաքննության ուղարկելու մասին ՀՀ քրեական և զինվորական գործերով վերաքննիչ դատարանի 2005թ. մարտի 18-ի որոշումը, նշել է, որ քննչական խմբի ղեկավարի կողմից առանց քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում կայացնելու գործով քննչական գործողություններ կատարելը քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է, և քննիչի կողմից թույլ տրված օրինականության սկզբունքի խախտմամբ ստացված ապացույցներն անթույլատրելի են:
29. Ելնելով այն բանից, որ առաջին նախաքննության ընթացքում ապացույցները ձեռք են բերվել քննչական և դատավարական գործողություններ կատարելու իրավունք չունեցող անձանց կողմից և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույցներ, գործը վարույթ ընդունած քննիչը նոր նախաքննությամբ դրանք մեղադրանքի հիմքում չի դրել:
/.../>:
Վերը մեջ բերված իրավադրույթների համակարգային վերլուծությունից և իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ քրեական գործով նախաքննությունը պետք է ավարտվի ոչ ուշ, քան երկամսյա ժամկետում, իսկ այդ ժամկետը հաշվվում է քրեական գործ հարուցելու մասին որոշում կայացնելու օրվանից և ավարտվում է գործը դատարան ուղարկելու մասին կամ գործով վարույթի կարճման մասին որոշման կայացման օրը:
Նշված իրավադրույթների համակարգային վերլուծությունից հետևում է նաև, որ քննիչն, ըստ էության, պարտավոր է դատախազի կողմից լրացուցիչ նախաքննության վերադրաձված գործը ոչ միայն կրկին ընդունել վարույթ, այլ այն ստանալուց հետո պետք է նախաքննությունն ավարտի մեկամսյա ժամկետում, իսկ դատախազին /մեղադրական եզրակացությամբ գործն ստանալուց հետո/ որոշում կայացնելու համար վերապահված 5-օրյա ժամկետն ինքնին պետք է դիտարկել նախաքննության համար օրենքով սահամանված ժամկետի մեջ:
Ընդ որում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
< /.../
2. Քրեական գործով նախաքննությունը պետք է ավարտվի ոչ ուշ, քան երկամսյա ժամկետում:
Այդ ժամկետը հաշվվում է քրեական գործ հարուցելու մասին որոշում կայացնելու օրվանից և ավարտվում է գործը դատարան ուղարկելու մասին կամ գործով վարույթի կարճման մասին որոշման կայացման օրը: /.../:>
Անդրադառնալով նաև պաշտպանի այն պատճառաբանությանը, որ 19.04.2016թ. քրեական գործի նյութերին ծանոթանալու ընթացքում մեղադրյալի և իր կողմից քննիչին բացարկ է հայտնվել, որը սակայն 20.10.2016թ. դրությամբ քննարկված չի եղել և այդ պայմաններում քննիչը կրկին անգամ ավարտել է նախաքննությունը, այսինքն՝ լինելով բացարկման ենթակա անձ, քննիչը 6 ամիս շարունակել է նախաքննություն կատարել` ժամկետներ ստանալով դատախազից, ապա վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բոլոր դեպքերում, /այդ թվում նաև քրեական գործը լրացուցիչ քննության վերադարձնելուց և նախաքննության կատարումը նույն քննիչի կողմից շարունակելու դեպքում/ դատախազը պարտավոր էր ըստ էության քննության առնել քննիչին հայտնված բացարկը, ինչը չի արվել:
Սույն գործով, նշված խախտումն իր հերթին հանգեցրել է քրեադատավարական սկզբունքի այնպիսի էական խախտման, որն ինքին ազդել է վարույթի հետագա ընթացքում քննիչի կողմից կայացված դատավարական որոշումների, այդ թվում նաև /քրեական գործը լրացուցիչ քննության վերադարձնելու արդյունքում/ կազմված նոր մեղադրական եզրակացության իրավաչափության վրա:
Բացի այդ, դատախազը մեղադրական եզրակացությունը չհաստատելու և գործը լրացուցիչ քննության վերադարձնելու վերաբերյալ որոշում է կայացրել նախաքննության ժամկետներն արդեն իսկ լրացած լինելու պայմաններում:
Հետևաբար, դատախազի կողմից քննիչի բացարկման հարցը չլուծելու, գործի նախնական քննության ժամկետներից դուրս, նման որոշում կայացնելու, դրան հաջորդող ցուցումներ տալու, այնուհետև քննիչի կողմից գործն իր վարույթ չընդունելու պարագայում, կատարված քննչական գործողությունները և կայացված դատավարական որոշումներն, այդ թվում նաև / քրեական գործը լրացուցիչ քննության վերադարձնելու արդյունքում/ կազմված նոր մեղադրական եզրակացությունը չեն կարող դիտարկվել իրավաչափ:
Այլ կերպ ասած, կոնկրետ դեպքում, թույլ են տրվել քննչական կամ դատավարական գործողությունների կատարման կարգի այնպիսի էական խախտումներ, ինչի արդյունքում խախտվել են քրեական դատավարության մասնակիցների, մասնավորապես՝ ամբաստանյալ Կ.Հովհաննիսյանի հիմնական իրավունքներն, այդ թվում նաև իր պաշտպանությունը քննիչին բացարկ հայտնելու եղանակով իրացնելու առնչությամբ:
Վերաքննիչ դատարանի դիտարկմամբ, նշված քրեադավարական խախտումներն իրենց բնույթով էական են, ազդել են և չէին կարող չազդել սույն քրեական գործով վարույթի արդարացիության, այդ թվում նաև նոր կազմված մեղադրական եզրակացությամբ տեղ գտած փաստական տվյալների թույլատրելիության վրա:
Քննարկվող դեպքում, նշվածի առնչությամբ, դատարանը հանգել է չհիմնավորված հետևությունների, արդյունքում թույլ է տվել դատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտում, որն իր հերթին հանգեցրել է նաև նյութական իրավունքի խախտման:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը, դրանց թույլատրելիության տեսանկյունից, արդեն իսկ բավարար հիմք չի կարող հանդիսանալ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ ամբաստանյալ Կարեն Սամվելի Հովհաննիսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք:
Վերը բերված հիմնավորումներով, պաշտպանության կողմի ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Կարեն Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր ճանաչելու առնչությամբ դատական ակտ կայացնելիս, թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Քննարկվող դեպքում, ամբաստանյալ Կարեն Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելիս դատարանը չի պահպանել ապացույցները գործի լուծման համար թույլատրելիության տեսանկյունից գնահատելու օրենսդրական պահանջը՝ խախտելով անմեղության կանխավարկածի, ապացույցները գնահատելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 25-րդ, 127-րդ, 365-րդ հոդվածների պահանջները:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առկա պայմաններում, սպառվել են այլ ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար ամբաստանյալ Կարեն Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Անդրադառնալով նաև խափանման միջոցի հարցին, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Կարեն Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` <ստորագրություն չհեռանալու մասին> պետք է վերացնել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ և 395-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Կարեն Սամվելի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.05.2018թ. դատավճիռը բեկանել:
Կարեն Սամվելի Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Ամբաստանյալ Կարեն Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ