Գործ հ.
ԵԿԴ/0280/01/16



Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն
Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության դատարանի դատավճիռ,
գործ թիվ ԵԿԴ/0280/01/16
դատավոր` Մ.Մարտիրոսյան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև`Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահությամբ` դատավոր Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ` դատավորներ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆԻ
Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
մեղադրող Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

պաշտպան Ս.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

ամբաստանյալ Ն.ՂԱՐԻԲՅԱՆԻ


2017թվականի փետրվարի 21-ին, Երևան քաղաքում,

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի շահերի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը` բերված Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ նաև` Դատարան/ 2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ի դատավճռի դեմ, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Նարեկ Մնացականի Ղարիբյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով,


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 2016 թվականի մայիսի 12-ին, Զոհրաբ Գրիշայի Բադոյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի` 1.04 գրամ ընդհանուր հաստատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու և պահելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 15105116 քրեական գործը:
2016 թվականի մայիսի 16-ի որոշմամբ Զոհրաբ Բադոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
2016 թվականի մայիսի 23-ի որոշմամբ Զոհրաբ Բադոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ Նարեկ Ղարիբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
2016 թվականի հոկտեմբերի 13-ի որոշմամբ Զոհրաբ Բադոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ և Զոհրաբ Բադոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, վերացվել է:
2016 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ Նարեկ Ղարիբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի հոկտեմբերի 26-ին թիվ 15105116 քրեական գործը` մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ի դատավճռով ամբաստանյալ Նարեկ Մնացականի Ղարիբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել կալանքի` 1/մեկ/ ամիս ժամկետով։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։
Ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վճռվել է. դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2016 թվականի հոկտեմբերի 20-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 1.04 գրամ քաշով «Մարիխուաննա» տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել։
Դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի շահերի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանը 16.01.2017 թվականին` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի գրասենյակ մուտքագրելու միջոցով բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն բեկանել և փոփոխել, ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի նկատմամբ սահմանված մեկ ամիս ժամկետով կալանքի ձևով պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան:
Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
Վերաքննիչ դատարանի 2017 թվականի փետրվարի 01-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:

2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա չպարզված հանգամանքներում և ժամանակահատվածում, առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և իր ծանոթ Զոհրաբ Բադոյանին պատկանող «Ֆոլքսվագեն Տուարեգ» մակնիշի 73 MM 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի մեջ ապօրինի պահել է զգալի չափի` 1.04 գրամ հաստատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը 2016 թվականի մարտի 07-ին` ժամը 03:30-ի սահմաններում, հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի Մարաշի բաժանմունքի աշխատակիցների կողմից կատարված հիշյալ ավտոմեքենայի զննության ժամանակ:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոնշյալ հիմնավորումներով:
Բողոքաբերը գտել է, որ դատարանի կայացրած դատավճիռը` մեկ ամիս ժամկետով կալանքի ձևով պատիժ սահմանելու առումով անհիմն է, քանի որ այն կայացվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների պահանջների խախտմամբ, որով անտեսվել են ամբաստանյալի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող բոլոր հանգամանքները և արդյունքում սահմանվել է անհամաչափ խիստ պատիժ:
Բողոքաբերը, վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների համապատասխան դրույթները, գտել է, որ միայն կալանքի ձևով պատիժ սահմանելու դատարանի հետևությունը արդեն իսկ արդարացի չէ, որ պետք է իրականացվի անձի ուղղումը և վերադաստիարակումը: Տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանը արդեն իսկ հասկացել և գիտակցել է իր կատարած սխալ քայլը և ևս մեկ ամիս պետական միջոցներ վատնելը գտել է ոչ նպատակահարմար, քանի որ ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանը արդեն իսկ արել է անհրաժեշտ հետևությունները և հետագա ուղղման համար լրացուցիչ պետական միջոցներ ծախսելու անհրաժեշտություն չկա:
Այս պայմաններում, հաշվի առնելով վերը նշված հանգամանքները, գտել է, որ առկա էին բոլոր հիմքերը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելու և ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի նկատմամբ երկու ամիս կալանքի ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
Բողոքաբերը, վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համապատասխան դրույթները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07, 2008 թվականի փետրվարի 01-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշումներով արտահայտած դիրքորոշումերը, գտել է, որ դատարանը այս գործով նույնպես կարող էր կայացնել օբյեկտիվ և արդարացի դատական ակտ, որի արդյունքում ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ` մեկ ամիս ժամկետով կալանքը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պատճառաբանված կիրառմամբ, կարող էր պայմանականորեն չկիրառվել և սահմանվել փորձաշրջան, որը, սակայն չարվեց:
Վկայակոչելով դատական ակտի պատճառաբանական մասում ներկայացված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 նախադեպային որոշման մեկնաբանությունները, գտել է, որ հակառակ այս մեկնաբանությունների, դատարանը անտեսել է ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի` նախկինում դատվածություն չունենալը, հայտնաբերված թմրամիջոցի քանակը, վերջինիս դրական բնութագրվելը, մեղքը ընդունելու հանգամանքը և այս ամենի համադրման պայմաններում, անտեսելով նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ, 127-րդ հոդվածների պահանջները և առանց կատարելու բոլոր ապացույցների լրիվ, բազմակողմանի և օբյեկտիվ վերլուծություն ու գնահատում, կայացրել է խիստ դատական ակտ` սահմանելով ռեալ պատիժ, կալանք նախատեսող դատավճիռ` առանց այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորության:
Ելնելով վերոգրյալից, բողոքաբերը խնդրել է վիճարկվող դատական ակտը բեկանել և փոփոխել, ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի նկատմամբ սահմանված մեկ ամիս ժամկետով կալանքի ձևով պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները սույն գործի շրջանակներում չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու համար, ուստի այն պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն գործով կայացված դատական ակտի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Դատարանը ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս արձանագրել է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում կալանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Դատարանը հաշվի է առել վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած լինելը և դրա` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այն, որ ամբաստանյալին մեղսագրված, առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերված և իր մոտ պահված, «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի 1.04 գրամ քաշն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի` այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /0.5.-5.0 գրամ/ նվազագույն սահմանին։
Դատարանը հաշվի է առել նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, նաև այն, որ ամբաստանյալը ֆիզիկապես և հոգեպես առողջ անձ է, որևէ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը մեղմելու համար թմրամիջոց գործածելու անհրաժեշտություն չի ունեցել։
Դատարանը հաշվի է առել նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ Վերոհիշյալը համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ` դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` կալանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` կալանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտել է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանը պետք է կրի, քանի որ պատժի կրումից նրան ազատելու կամ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել, պատժի կրմանը խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանն ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, բավարար չափով հաշվի առնելով ամբաստանյալի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանացագործության բնույթը, վտանգավորության և ծանրության աստիճանը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայի շրջանակներում նշանակել է արդարացի և համաչափ պատիժ, որը կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, ուստի դատական ակտն ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով` մեղմացման առումով բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար պաշտպանության կողմի վերաքննիչ բողոքն այդ առումով նույնպես պետք է մերժել:
Քննության առնելով ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հարցը, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Ըստ նույն հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները: Ընդ որում, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը, ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել:
Հիշյալ հոդվածի վերլուծությունից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Վերաքննիչ դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջների համատեքստում անդրադառնալով ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, հաշվի առնելով ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործության կատարման եղանակն ու ձևերը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանգում է այն հետևության, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելի չէ, քանի որ Վերաքննիչ դատարանի մոտ չկա համոզվածություն առ այն, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու, ուստի վերաքննիչ բողոքն այդ առումով նույնպես պետք է մերժել:
Վերաքննիչ դատարանը միևնույն ժամանակ արձանագրում է, որ գործը քննելիս և լուծելիս Դատարանի կողմից քրեադատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել կամ կարող էին ազդել սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա` թույլ չեն տրվել:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի շրջանակներում Դատարանի կողմից կայացվել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, այն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, ուստի պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Նարեկ Մնացականի Ղարիբյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողել օրինական ուժի մեջ, իսկ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ամբաստանյալ Նարեկ Ղարիբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ


Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ