Գործ ԵԿԴ/0255/01/16

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Վլադիմիր Շահինյանի և
Դարինա Բեգլարյանի, մասնակցությամբ`
մեղադրող` Անդրանիկ Սիմոնյանի,
տուժող` Նաիրա Այդինյանի,

նույն դատարանում` դռնբաց(նաև արտագնա) դատական նիստերի կարգով քննելով և 2017թ. հուլիսի 3-ին ավարտելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Կարեն Արշակի Մարությանի` (ծնված 1976թ. նոյեմբերի 19-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում դատապարտված ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Սիմյոնովսկի ժողդատարանի 2014թ. փետրվարի 17-ի դատավճռով ՌԴ քրեական օրենսգրքի 159-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (խարդախության)` ազատազրկման` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով, պատժի կրումից ազատվել է 2015թ. մայիսի 25-ին, դատվածություն չմարված, սույն գործով վերագրված արարքի կատարումից հետո դատապարտվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 8-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 տարի 6 ամիս ժամկետով, հաշվառված և բնակվել է Երևանի Աղյուսագործների 2-րդ փողոց 90/1 տանը, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարքների կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորում, արգելանքի տակ է 2016թ. սեպտեմբերի 15-ից) ։

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2016թ. հուլիսի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬նե¬րի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 115129716 քրեական գործը` դեռևս 2016թ. հուլիսի 7-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին դիմած քաղ. Նաիրա Այդինյանի հաղորդ¬ման հիման վրա նախապատրաստված նյութերի քննարկման արդ¬յունք¬ներով։
2016թ. սեպտեմբերի 15-ին ձերբակալվել է վերոնշյալ հանցանքները կատարելու կասկա¬ծան¬քով նույն օրը ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին ինքնակամ ներկայացած Կարեն Մա¬րութ¬¬յանը։
2016թ. սեպտեմբերի 16-ին Կարեն Մարությանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
2016թ. սեպտեմբերի 16-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհա¬նուր իրավասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, մե¬ղադրյալ Կ.Մարությանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանավորում` երկու ամսով։
2016թ.սեպտեմբերի 27-ին Կ.Մարությանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով այն բանի համար, որ նա « 2016թ. հուլիսի 6-ին` ժամը 10։00-ից 19։00-ն ընկած ժամանա¬կահատ¬վածում այցելել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ 12 հասցեում գործող հագուստի խանութ« որտեղ« հագուստներ կախելու համար նախա¬տեսված ձողի վրա նկատելով կախված տոպրակը և օգտվելով խանութում գտնվող անձանց անու¬շադրությունից« ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտա¬կություն կատարելու դիտավորությամբ գաղտնի հափշտակել է տոպրակում առկա տուժող Նաիրա Այդինյանին պատկանող ընդհանուր զգալի չափերի գույքը` 5.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ դրամապանակը« որում եղել են 1.000 ՀՀ դրամ գու¬մար« 5 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 2.380 ՀՀ դրամ գումար« զեղչի քարտեր և «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության «նուռ» տեսակի բանկային քարտը։ Այնուհետև Կարեն Մարությանը նույն օրը տուժող Նաիրա Այդինյանին պատկանող «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության «նուռ» տեսակի բանկային քար¬տով Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ 16 հասցեում գտնվող պահեստարան հանդիսացող «Պրոմեթեյ» բանկի բանկոմատ ապօրինի մուտք գործելու միջոցով կանխիկացման եղանակով հափշտակել է զգալի չափերի 47.000 ՀՀ դրամ գումար»։
2016թ. հոկտեմբերի 3-ին քրեական գործը Կարեն Արշակի Մարությանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի հաս¬տատված մեղադրական եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չա¬¬կան շրջան¬ների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դատա¬րան (մուտքագրվել է 2016թ. հոկտեմբերի 4-ին, նախագա¬հողին մակագրվել հոկտեմբերի 5-ին), 2016թ. հոկտեմբերի 5-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։
Դատաքննության ընթացքում տուժող Նաիրա Այդինյանը հայտարարել է, որ հաշտվել գոր¬ծով ամբաստանյալ Կարեն Մարությանի հետ` նշելով, որ չի ցանկանում, որ վերջինս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Ամբաս¬տան¬յալ Կ.Մարությունը չի առարկել իր նկատմամբ հարուցված քրեա¬կան հետապնդումը ոչ արդա¬րացնող այդ հիմքով դադարեցնելու, ինչպես նաև այդ հարցը վերջնական դատական ակտով լուծելու դեմ։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տարանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց հետևյալը.
Կարեն Արշակի Մարությանը 2016թ. հուլիսի 6-ին` ժամը 16.08-ից մինչև 16.11-ն ընկած ժա¬մա¬նակահատվածում «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերության «նուռ» տեսակի բանկային քարտով Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի 16 հասցեում գտնվող, պահես¬տարան հանդիսացող «Պրոմեթեյ» բանկի բան¬կոմատ ապօրինի մուտք գործելու միջոցով կանխիկացրել և գաղտնի հափշտակել է տու¬ժող Նաիրա Այդինյանի զգալի չափերի` ընդհանուր 47.000 ՀՀ դրամ գումարը, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
Ամբաստանյալ Կարեն Մարությանը առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հար¬ցաքննվե¬լիս իրեն լիովին մեղավոր ճանաչեց, կատարածի համար զղջաց։ Նշեց, որ ամբողջությամբ փոխհատուցել է տուժողին պատճառած վնասը, չի առարկում, որ իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցվի տուժողի հետ հաշտության (ոչ արդարացնող) հիմքով։
Ամբաստանյալ Լևոն Ղալեչյանի մեղավորությունը, նրա խոստովանական ցուցմունքներից բացի, Դատարանը հաստատված համարեց պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կարգերի շրջանակ¬նե¬րում դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատ¬ման արդ¬յունք¬ներով.
Քննչական փորձարարություն կատարելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի` 2016թ. սեպտեմբերի 16-ին կատարված այդ քննչական գործողության ընթացքում կասկածյալի կարգավիճակում մասնակցած գործով ամբաստանյալ Կարեն Արշակի Մարութ¬յանը նախ` մատ¬նացույց է արել Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի 12 հասցեում գործող հագուստի խա¬նութը« հայտա¬րարել, որ 2016թ. հուլիսի 6-ին այդտեղից է գողացել Նաիրա Այդինյանին պատկա¬նող դրա¬մապա¬նակը« դրանում առկա բանկային քարտը, այնուհետև` մատնացույց է արել նաև այն բանկոմատը« որտե¬ղից այդ քարտով կանխիկացրել և հափշտակել է 47.000 ՀՀ դրամ գումարը։
Տուժողի Նաիրա Այդինյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2016 թվականի մայիսից աշխատում է Տիգրան Մեծ 12 հասցեում գործող հագուստի խանութում` որպես վաճառողուհի։ 2016թ. հուլիսի 6-ին` ժամը 10։00-ին, գնացել է աշխատանքի, դրամապանակը, հար¬դար¬ման պարագաների հետ միասին, դրել է տոպրակի մեջ« իսկ տոպրակը կախել խանութի վերջում գտնվող վաճառքի ենթակա հագուստներ կախելու համար նախատեսված ձողից։ Դրամա¬պանակը վերջին անգամ նկատել է 13։00-ի սահմաններում։ Ժամը 20։00-ի սահմաններում« երբ ցանկացել է տուն գնալ« նկատել է« որ դրամապանակը բացակայում է։ Քանի որ դրամապանակում առկա էր նաև «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությանը պատկանող «նուռ» տեսակի բանկային քարտ« հաջորդ օրը գնացել է «Արդշինբանկ»« որտեղ իրեն հայտնել են« որ 2016թ. հուլիսի 6-ին` ժամը 16։00-ի սահման¬ներում իր քարտից կանխիկացրել են 47.000 ՀՀ դրամ գումար։ Դրամապանակի մեջ եղել է նաև 1.000 ՀՀ դրամ և 5 ԱՄՆ դոլար գումարներ« մոտ 300 ՀՀ դրամի չափով մետաղադրամ« զեղչի քարտ։ «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությանը պատկանող «նուռ» տեսակի բանկային քարտի մեջ առկա է եղել 50.000 ՀՀ դրամ գումար, իսկ դրամապանակի արժեքը 5.000 ՀՀ դրամ է։ Նշեց, որ ընդհանուր առմամբ գողության հետևանքով իրեն պատճառվել է 60.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։ Դատաքննության ավարտական փուլում հայտնեց, որ թեև գործով ամբաստանյալի դեմ ներկա¬յացրել էր քաղա¬քացիական հայց, սակայն վերջինս ամբողջությամբ փոխհատուցել է իրեն պատճառված վնասը, այլևս չի ցանկանում, որ նա քրեական պատասխանատվության ենթարկվի։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի` «Արդշինբանկ» ՓԲ ընկերությունից ստացված` քաղ. Նաիրա Օհանի Այդինյանի բանկային քարտով հուլիսի 6-ից ժամը 13։00-ից մինչև քարտի կասեցումն ընկած ժամանակահատվածում կատարված գործարքների քաղ¬վածքով և «Պրոմեթեյ բանկ» ՓԲ ընկերությունից ստացված` Երևանի Տիգրան Մեծ 16 հասցեում գտնվող այդ ընկերությանը պատկանող բանկոմատի տեսախցիկի` 2016թ. հուլիսի 6-ին կատարված տեսագրությունները պարունակող լազերային սկավառակի առկայությամբ« վե¬րոնշյալ տեսագրութ¬յունների զննության արձանագրությամբ։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատ¬ված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Կարեն Մարությանը, պահեստարան ապօրինի մուտք գործելով, կատարել է ուրիշի զգալի չափերի գույքի գաղտնի հափշտա¬կություն` գողություն, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հան¬ցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևա¬բար` նա քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդ¬վածի վերոնշյալ մա¬սով և կետով։
Դատարանը, հաշվի առնելով հաշտվելու վերաբերյալ ամ¬բաստանյալի և տուժողների դիր¬քո¬րոշումները և քննարկելով կողմերի համաձայնությամբ լուծումը հետաձգված միջնորդութ¬յունը` ամ¬բաստանյալ Կ.Մա¬րությանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով հա¬րուցված քրեական հետապնդումն այդ հիմքով դադարեցնելու վերաբերյալ, փաս¬տում է, որ այն հիմ¬նավոր է, ենթակա է բավարարման, որպիսի հետևութ¬յան հանգում է հետևյալ իրա¬վական վեր¬լու¬ծութ¬¬յունների արդյունքնե¬րով.
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի համաձայն` մասնավոր մե¬ղադրան¬¬քի գոր¬ծեր են համարվում նույն օրենսգրքի 183-րդ հոդվածում նախատեսված հան¬ցագոր¬ծություն¬ների վերա¬բերյալ գործերը։
Ի թիվս ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 183-րդ հոդվածում թվարկվածների` ՀՀ քրեական օրենսգրքի (…) 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա¬գործության վերաբեր¬յալ գործերը ևս հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կաս¬կած¬յալի, մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում են¬թակա են կարճման։ Հաշտութ¬յունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատա¬րանի խորհրդակ¬ցա¬կան սենյակ հեռանալը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համա¬ձայն` քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վա¬րույ¬թը ենթակա է կարճման, եթե ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքով հատկապես նախա¬տես¬ված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ։ Նույն հոդվածի 5-րդ մասի հա¬մաձայն` Դատա¬րա¬նը, հայտնա¬բերելով քրեական հետապնդումը բացա¬ռող հանգա¬մանք¬ներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեց¬նելու հարցը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 36-րդ հոդվածի համաձայն` մասնավոր հե¬տապնդման գործերի վարույթը կարճվում է և փաստվում է քրեական հետապնդում իրակա¬նաց¬նե¬լու հրաժարում, երբ տուժողն հաշտվում է մեղադրյալի հետ։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մե¬ղադրյալը, ում վերաբերյալ գործը նշանակված է դատական քննության, ձեռք է բերում ամբաստանյալի կար¬գավիճակ, հետևաբար` ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ և 36-րդ հոդվածների վե¬րոնշյալ մեկ¬նաբանությունները վերաբերելի են նաև գործով ամբաստանյալ Կարեն Մարությանը։

Նշանակվող պատժի և լուծման ենթակա այլ հարցեր.
Ամբաստանյալ Կարեն Մարությանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬գոր¬ծությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« հա¬¬մա¬պա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձ¬նա¬¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հան¬ցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մա¬սի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան¬ցագոր¬ծության համար նախա¬տեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպա¬տակ¬ները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկտեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նա¬խա¬տես¬ված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղ¬մաց¬նող հան¬գա¬մանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առա¬ջին մասում նշված չեն։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Կարեն Մարությանի անձը բնութագրող տվյալներ է գնա¬հատում՝ վատառողջ լինելը (2016թ. մայիսի 24-ի դրությամբ վերջինիս մոտ ախտորոշվել է «ՄԻԱՎ վարակ, 4-րդ կլինիկական փուլ, խիստ արտահայտված իմունային անբավա¬րարություն, քրոնիկ վիրուսային հեպատիտ «C»` ցիռոզի անցումով», ՀՀ ԱՆ «Տուբեր¬կուլյոզի դեմ պայքարի ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի 2016թ. հունիսի 10-ին տրված տեղե¬կանքի համաձայն` նրա մոտ ախտորոշվել է «աջ թոքի վերին բլթի ինֆիլտրատիվ տուբերկուլյոզ` ներծծման փուլում»), իսկ որպես պատասխա¬նատ¬վությունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հանգամանքներ` անկեղծորեն զղջալը և խոստովանական ցուցմունքներ տալը, տուժողին պատճառած գույքային վնասը կամովին և ամբողջությամբ փոխհա¬տուցելը, խնամքին մինչև 14 տարեկան որդու` 2003թ. սեպտեմբերի 15-ին ծնված Ալեն Կարենի Մա¬րությանի առկայությունը /ըստ դատավոր Մ.Մակյանի նախագահությամբ կայացրած դատավճռի/։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Կարեն Մարությանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬¬րաց¬նող հանգամանք է գնահատում հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը` հաշվի առնելով, որ վեր¬¬ջինս, համաձայն ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2016թ. սեպտեմբերի 15-ին կատար¬ված հարցման արդյունքների և Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 8-ի դատավճռի` ՌԴ քրեական օրենսգրքի 159-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (խարդախության) նախատեսված հանցագործության կա¬տարման համար Մոսկվա քաղաքի Սիմյոնովսկի ժողդատարանի 2014թ. փետրվարի 17-ին դատա¬պարտ¬վել է ազատազրկման` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով, պատժի կրումից ազատվել է 2015թ. մա¬յիսի 25-ին, և դատվածությունը դեռևս չմարված կատարել է սույն գործով նրան վերագրված հան¬ցագործությունը։
Չմարված (ընդհատված) դատվածության առկայության մասին հետևության հանգելիս` Դա¬տարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 499.8-րդ հոդվածի համաձայն`
«/…/ Օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճռի ճանաչման վերաբերյալ սույն հոդ¬վա¬ծի երրորդ մասով իրավասու Հայաստանի Հանրապետության դատարանը որոշում է կայաց¬նում։
Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչված օտարերկրյա պետության դատարանի դա¬տավճիռը կատարվում է Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությանը, իսկ վնասի հատուցմանը և գույքային այլ բռնագանձումներին վերաբերող մասով՝ Հայաստանի Հան¬րապե¬տության դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին օրենսդրությանը համապա¬տասխան՝ միջ¬ազ¬¬գային պայմանագրերով նախատեսված բացառություններով /.../ »։
Ըստ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ԵԱՔԴ/0161/01/13 նախադեպային որոշման`
«15. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 499.8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպ¬քե¬րում օտարերկրյա պետությունների դատարանների դատավճիռները ենթակա են ճանաչման Հա¬յաստանի Հան¬րապետությունում։
2. Օտարերկրյա պետությունների դատարանների դատավճիռների՝ Հայաստանի Հանրապե¬տութ¬յունում ճանաչելու հիմքերը, ճանաչման ենթակա դատավճիռների (որոշումների) տեսակները սահման¬վում են տվյալ պետության հետ կնքված կամ նրա մասնակցությամբ գործող Հայաստանի Հանրա¬պետության միջազգային պայմանագրով։ (…)»։
Մեջբերված քրեադատավարական նորմը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետությունում օտարերկրյա պետությունների դատարանների դատավճիռների (որոշումների) ճանաչման իրավա¬կան ընթացակարգը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 499.8-րդ հոդվածը, մասնա¬վո¬րապես, նախա¬տեսում է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում օտարերկրյա պետությունների դա¬տարանների դա¬տավճիռ¬ներն ենթակա են ճանաչման միջազգային պայմանագրերով նախա¬տես¬ված դեպքերում։ Օտար¬¬երկրյա պետության հետ կնքված կամ նրա մասնակցությամբ գործող Հայաստանի Հանրա¬պե¬տության միջազգային պայմանագրով են նախատեսվում դատավճիռների ճանաչման հիմքերը, ճա¬նաչման ենթակա դատական ակտերի տեսակները։
16. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաս¬տանի Դաշնության միջև, ի թիվս այլնի, դատական ակտերի ճանաչման և կատարման վերաբերյալ երկկողմ իրավահարաբերությունները կարգավորվում են 1993 թվականի հունվարի 22-ին Մինսկում կնքված «Քա¬ղա¬քացիական, ընտանեկան և քրեական գործերով իրավական օգնութ¬յան և իրավա¬կան հարա¬բե¬րութ¬յունների մասին» կոնվենցիայով (այսուհետ՝ Մինսկի կոնվենցիա)։
Մինսկի կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Պայմանավորվող կողմերը միմյանց իրա¬վական օգնություն են ցույց տալիս դատավարական և այլ գործողություններ կատարելու միջոցով, որոնք նախատեսված են Պայմանավորվող կողմի օրենսդրությամբ, այդ թվում՝ (…) քաղաքա¬ցիական գործե¬րով դատական որոշումների և դատավճիռների քաղաքացիական հայցի մասի, կա¬տարողական մա¬կագրությունների ճանաչման և կատարման (…) միջոցով»։
Մինսկի կոնվենցիայի 761-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Անձին առանձնապես վտանգավոր ռե¬ցիդիվիստ ճանաչելու, հանցագործության կրկնակի կատարման և պայմանական դատապարտ¬ման, դատավճռի կատարման հետաձգման կամ պայմանական վաղակետ ազատման հետ կապված պար¬տականությունների խախտման փաստերը պարզելու մասին հարցերը լուծելիս՝ Պայմանա¬վորվող կողմերի արդարադատության մարմինները կարող են ճանաչել և հաշվի առնել այն դա¬տավճիռները, որոնք կայացրել են (…) Պայմանավորվող կողմերի դատարանները»։
Մեջբերված կոնվենցիոն դրույթների վերլուծությունից ակնհայտ է, որ Մինսկի կոնվենցիան նա¬¬խատեսում է բացառապես դատական ակտերի քաղաքացիական հայցի մասը ճանաչելու և կա¬տարելու, ինչպես նաև առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի, հանցագործության կրկնակի կատար¬ման և պայ¬մա¬նական դատապարտման, դատավճռի կատարման հետաձգման կամ պայմանական վաղակետ ազատ¬ման հետ կապված պարտականությունների խախտման փաստերը պարզելու մասին հարցերը լուծելու նպատակով դատավճիռների ճանաչման հնարավորություն։
/…/ Իր հերթին ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությունը նախատեսում է, որ օտարերկրյա պետությունների դատարանների դատավճիռների՝ Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչելու հիմ¬քերը սահմանվում են տվյալ պետության հետ կնքված միջազգային պայմանագրով։
21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածը նախատեսում է, որ «1. Օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճիռը կարող է հաշվի առնվել, եթե Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին, օտարերկրյա քաղաքացին կամ քաղաքացիութ¬յուն չունեցող անձը դատապարտվել է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս կատա¬րած հանցանքի համար և կրկին հանցանք է կատարել Հայաստանի Հանրապետության տարած¬քում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասին համապատասխան հանցագործությունների ռեցիդիվը, չկրած պատիժը կամ օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճռի այլ իրավական հետևանք¬ները հաշվի են առնվում նոր հանցանքը որակելիս, պատիժ նշանակելիս, քրեական պատասխա¬նատ¬վությունից կամ պատժից ազատելիս»։
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգավորմանը՝ այն վերա¬բերում է նույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դեպքերին, որոնցում ներառված չէ մինչև օտարերկրյա պետությունում դատապարտվելը Հայաստանի Հանրապետությունում կատարած հան¬¬ցանքի համար անձին դատապարտելու դեպքը»։
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ բացակայում է որևէ օրենսդրական կամ կոն¬վենցիոն պա¬հանջ, որը դատարանին պարտավորեցնում է նախապես ճանաչել օտարերկրյա պե¬տության դա¬տավճիռը, որից հետո միայն հիմք ընդունել չմարված դատվածությունը և նոր արարքի հետ համադրութ¬յամբ ռեցիդիվը գնահատել որպես անձի պատասխա¬նատ¬վությունն ու պա¬տիժը ծան¬րա¬ցնող հանգա¬մանք` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակելով համաչափ պատիժ։
Հետևաբար, հաշվի առնելով այն, որ սույն գործով քննվող հանրորեն վտանգավոր արարքը կա¬տարելիս ամբաստանյալն ունեցել է չմարված և չվերացված դատվածություններ ի հաշիվ ՌԴ -ում կա¬տարված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցա¬գործության` Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ և 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն, որպես ամբաստանյալ Կ.Մա¬րությանի պատաս¬խա¬նատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտում հան¬ցանքը կա¬տարելու ռե¬ցիդիվը։
Այսպիսով, մինչև նախորդ դատավճռով հաստատված հանցագործության համար դատ¬վա¬ծութ¬յուն մա¬րումը գործով ամ¬բաս¬տանյալ Կ.Մարությանը կա¬տա¬րել է նոր դի¬տա¬վոր¬յալ հանցա¬գործութ¬յուն, որի հետևանքով նրա նա¬¬խորդ դատ¬վա¬ծության մարման ժամկետն ընդ¬հատ¬վել է հաջորդած նոր դիտավորյալ հանցագործութ¬յան կա¬տար¬մամբ։
Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող վերոնշյալ հան¬գամանքը ող¬ջամտո¬¬րեն բարձրացնում է ամ¬բաս¬¬տանյալ Կարեն Մարությանի անձի և նրա կատարածի հանրա¬յին վտան¬գավո¬րութ¬յան աստի¬ճանը։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Կարեն Մարությանի նկատ¬¬մամբ պատժի նշանակման խնդրին` Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված են այլընտրանքային պատժատեսակներ՝ տու¬գանքի և որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկ¬ման ենթակա են՝ նշանակվող պատժի տեսակի, պատժի չափի, ազա¬տազրկումից ավելի մեղմ պատժա¬չափ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 8-ի դատավճռով, սակայն հան¬¬ցագոր¬ծությունների համակցությամբ վերջնական պատիժ նշանակելու, դրա չափի, ազատազրկման կամ նաև ազատազրկման ձևով նշանակվող վերջ¬նական պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդ¬վածի կի¬րա¬ռում) հարցերը։
Անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Կարեն Մարությանի նկատմամբ նշանակվող պատժի, վերջնական պատժի, ինչ¬պես նաև վերջնական պատիժը կրելու նպատակահար¬մա¬րութ¬յան հար¬ցերին, հաշվի առնելով նրան վերագրվող հան¬ցա¬գոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վորության աստի¬ճանը (միջին ծանրության դի¬տավորյալ հան¬ցագործություն է), հանցանք¬ների ռեցիդիվի առկա¬յությունը, նախկի¬նում միջին ծանրության դիտա¬վոր¬յալ հանցագործության կա¬տար¬¬ման համար դա¬տա¬պարտ¬վե¬լու, պատիժը կրելու, սակայն դատվածությունը չմարված` նոր հանցանք կատա¬րե¬լու, այսինքն` պատ¬շաճ հետևութ¬յունների չհանգելու և չուղղվելու փաստը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տես¬անկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ների, ինչպես նաև ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 70-րդ հոդ¬վածով նախա¬տես¬ված` ազա¬տազրկման ձևով վերջնական պատիժը պայմա¬նականորեն չկիրա¬ռելու հիմ¬քերի բա¬ցա¬¬կա¬յութ¬յունը` Դատա¬րանը փաստում է, որ պատժի նպա¬տակներն ապահովելու տես¬անկյու¬նով վեր¬ջինիս նկատ¬¬մամբ պատիժ, ինչպես նաև վերջնական պատիժ կարող է նշա¬նակվել բացառապես որոշակի ժամկետով ազա¬տազրկման ձևով, որն ամ¬բաստանյալ Կարեն Մա¬րութ¬յանը պետք է կրի։ Այդ պատիժն է արդա¬րացի և անհրաժեշտ նրան ուղղելու, նոր հան¬ցագոր¬ծութ¬յունների կատա¬րումը կանխելու և սոցիալական արդարությունը վերա¬¬¬կանգ¬նելու համար։
Հանցագործությունների ռեցիդիվի առկայության վերաբերյալ հետևության Դատա¬րանը հան¬¬գեց հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատողությունների արդյունքում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ների ռեցի¬դիվ է համարվում` դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախ¬կի¬նում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն` անձը դատվածություն ունեցող է հա¬մար¬¬վում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատ¬վա¬ծությունը մարվելու կամ հանվելու պահը, ընդ որում` դատվածության ժամկետի հոսքը սկսվում է նշանակված պատիժը կրելու ա¬վարտից կամ պատիժը կրելուց ազատ¬վելու պահից։
Սույն գործով նրան մեղսագրվող արարքն ամբաստանյալ Կարեն Մարությանը կա¬տա¬րել է 2016թ. հուլիսի 6-ին, այսինքն` 2011թ. մայիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքում 67.1-րդ հոդվածի լրացում կատարելուց հետո, հետևաբար` նրա նկատմամբ պատիժը պետք է նշա¬նակվի 67.1-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդ¬վածի պա¬հանջից։
Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով` ամբաստանյալ Կարեն Մարությանի պարագայում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ, քա¬նի որ վերջինս նախկինում չափահաս տարիքում դիտավորությամբ կատարված միջին ծանրության հանցանքի հա¬մար դատապարտվելով և նշանակված պատ¬ժից ազատ¬վելով՝ ունի չմարված և չվե¬րաց¬ված դատվա¬ծութ¬յուն, որի պայմաններում կատարել է սույն գործով նրան վերագրված նոր դիտավորյալ հանցագոր¬ծությունը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի համաձայն` հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգա¬վոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս անհրա¬ժեշտ է հաշ¬վի առնել կատարված հանցագործությունների բնույթը, քանակը, և ծան¬րության աստի¬ճանը, այն հան¬գա¬մանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչ¬պես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին պարբերության համաձայն` հանցագործության ռեցիդիվի համար նշանակված պա¬տիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համա¬պա¬տաս¬խան հոդ¬վածի սանկցիա¬յով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից։
Այսպիսով, վերոնշյալ վերլուծությունների և դատողությունների լույսի ներքո Դատարանը փաս¬տում է, որ տվյալ դեպքում հանցա¬գոր¬ծությունների ռեցիդիվը Դատարանը պար¬տավոր է հաշվի առնել ոչ միայն որպես ամբաս¬տանյալ Կարեն Մարությանի պատասխանատվութ¬յունն ու պա¬տիժը ծան¬¬րացնող հանգա¬մանք, այլև վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հա¬տուկ կար¬գի կիրա¬ռու¬մը հիմ¬նա¬¬վորող փաս¬տարկ։
Ամբաստանյալ Կ.Մարությանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս Դատա¬րանը հաշվի է առ¬նում նաև այն, որ վերջինս սույն գործով նրան վերագրվող հանցավոր արարք¬ը կատա¬րել է 2016թ. հուլիսի 6-ին, այսինքն՝ մինչև ԵԿԴ/0080/01/16 քրեական գործով վերջնական դատական ակտ կայացնելը։ Դատա¬րանը նաև փաստում է, որ նման պայմաններում ամբաստանյալ Կ.Մա¬րությանի նկատմամբ սույն գործով վերջնական պատիժ պետք է նշա¬նակել ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 66-րդ հոդ¬վածի 6-րդ մասի կիրառմամբ, հանցագործութ¬յունների համակցութ¬յամբ` սույն դա¬տավճռով նշանակ¬ված պատժին մասնակիորեն գումարելով նախորդ դատական ակտով` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 6-ին դատավճռով նշանակված և չկրած պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազա¬տազրկումը։
Ամբաստանյալ Կ.Մարությանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված կալա¬նա¬վոր¬ման հարցը քննարկելիս` Դատարանը, հաշվի առնելով նրան ռեալ ազա¬տազրկման դատապար¬տելու փաստը, ինչպես նաև ելնելով դա¬տավճռի կատարումն ապա¬հովելու անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորումն անհրաժեշտ է թող¬նել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Միաժամանակ անդրադառնալով ազատազրկման ձևով նշանակվող պատժի կրման սկիզբն հաշ¬վարկելու և ամբաս¬տանյալին անազատության մեջ պահ¬վելու ժամկետը նշանակվող պատժին հաշվակցելու հարցերին` Դատա¬րանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Կ.Մարությանի պատժի կրման սկիզբն անհրա¬ժեշտ է հաշ¬վարկել նրան փաստացի արգելանքի վերց¬նելու պահից` 2016թ. սեպտեմբերի 15-ից, որի դեպ¬քում նրան կալանքի տակ պահելու ժամ¬կետը պատժի ժամկետին լրացուցիչ հաշ¬վակցելու անհրա¬ժեշտությունը վերանում է, քանի որ այն, առանց ընդ¬հատման, ընդգրկելու է 2016թ. սեպտեմբերի 15-ից մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելն ըն¬կած ողջ ժամանակա¬հատվածը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղաքացիական հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով« որ ամբաստանյալ Կ.Մարությանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, սույն քրեա¬կան գործում բացակայում են իրեղեն, ինչպես նաև դա¬տական ծախսերի վե¬րաբերյալ ապացույցները, սահմանափակվում է այդ փաստերի ար¬ձանագրմամբ։
Դատարանը տուժող Նաիրա Այդինյանին հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի փոխհատուցման հարցը համարում է լուծված` դատական քննության ընթացքում այն կամովին և ամբողջությամբ հատուցվելու պատճառաբանությամբ։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝

Կարեն Արշակի Մարությանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով։
Կարեն Արշակի Մարությանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի կիրառմամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ սույն գործով նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարելով ԵԿԴ/0080/01/16 գործով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 8-ի դատավճռով նշանակված և չկրած 2(երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման 1 (մեկ) տարին՝ Կարեն Արշակի Մարությանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Կարեն Մարությանի պատժի կրման սկիզբն հաշվել նրա արգելանքի վերցնելու օրվանից` 2016թ. սեպտեմբերի 15-ից, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Տուժող Նաիրա Այդինյանին հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի փոխհատուցման հարցը համարել լուծված` դատական քննության ընթացքում հատուցվելու պատճառաբանությամբ։
Դատական ծախսերի հատուցման հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.Ժ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ