Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0254/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
8.21
Պատասխանող
Մաքսիմ Ղևոնդյան Արսենի
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
Հոդվածներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 235 Մաս 4
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-12-13 | 10:00 | 1 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-10-31 | 16:30 | 1 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0254/01/16
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին
13 դեկտեմբերի 2016թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը`
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
պաշտպան Ա.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Մ.ՂԵՎՈՆԴՅԱՆԻ
օրինական ներկ. Ա.ՂԵՎՈՆԴՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Մաքսիմ Արսենի Ղևոնդյանի` ծնված 09.06.1999թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, 8-ամյա կրթությամբ, առողջ, չի աշխատում, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Կոնդի փողոց, տուն հ. 61, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդ-վածի 4-ին մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի վրա գտնվող «Արայ» խանութի հետնամասից գտել և 2016 թվականի սեպտեմբերի 2-ին տա-բատի հետևի ձախ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ« հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք« որը նույն օրը վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի Մարաշի բաժանմունքում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ»։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Դատաքննությամբ հաստատվեց, որ ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանը ք.Երևանի Ամիրյան փողոցում գտնվող «Արայ» խանութի հետնամասից գտել և 2016թ. սեպտեմբերի 2-ին տաբատի հետևի ձախ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք, որը նույն օրը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի Մարաշի բաժանմունքում՝ ամբաստանյալի անձնական խուզարկությամբ։
Ապացույցների հետազոտում.
Ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանի ցուցմունքի համաձայն՝ իր մոտից հայտնաբերված կռփազենքը գտել է 2016թ. օգոստոսի վերջերին ք.Երևանի Ամիրյան փողոցում զբոսնելիս՝ շենքերից մեկի հետնամասից։ Այն պահել է գրպանում և հետը տարել տուն։
2016թ. սեպտեմբերի 02-ին՝ նշված կռփազենքը գրպանում, դուրս է եկել տնից։ Ալեք Մանուկյան փողոցով քայլելիս իրեն են մոտեցել ոստիկանները և իրեն հրավիրել են ոստի-կանության բաժանմունք« որտեղ ենթարկել են անձնական խուզարկության և տաբատի գըր-պանից հայտնաբերել են վերը նշված կռփազենքը։
Դատատեխնիկական փորձաքննության 08.11.2016թ. թիվ 2303-16 եզրակացության համաձայն՝ ամբաստանյալի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և փորձաքննու-թյանը ներկայացված մոխրագույն մետաղյա առարկան պատրաստված է ինքնաշեն եղանա-կով՝ կռփազենքերի նմանողությամբ, և հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։
«Աձնական խուզարկություն կատարելու մասին» 02.09.2016թ. արձանագրության հա-մաձայն՝ Մ.Ղևոնդյանի տաբատի հետևի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է կռփազենք, որը «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին» 28.09.2016թ. որոշմամբ ճանաչվել է իրեղեն ապա-ցույց։
Դատարանի իրավական վերլուծությունը, պատճառաբանություններն ու եզրահան-գումը.
Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրա-վական գնահատական, քրեական գործի ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և դրանց բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալը կատարել է հանցագործություն` նախատեսված 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի են-թարկելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի վերլուծությունը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության հա-մար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կա-տարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելա-գույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափա-հասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից« եթե դատարանը գտնի« որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։
2. Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
1) նախազգուշացում.
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով.
3) պատճառված վնասը հարթելու պարտականություն դնելը՝ դատարանի սահմանած ժամկետում.
4) ժամանցի ազատության սահմանափակումը և վարքագծի նկատմամբ հատուկ պահանջների սահմանումն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով։
(...)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազա-տազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)»։
Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարու-թյունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։
Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականաց-նելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առա-ջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավա-խախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն`
«Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախ-տման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնա-րավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի.
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրա-վախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի»։
Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն`
«Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնա-րավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են.
ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը`
բ) պրոբացիան `
գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը`
դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան
ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը`
զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը`
է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական մի-ջոցների վերաբերյալ որոշումը`
ը) համապատասխան այլ որոշումները»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաս-տանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մաս-նավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրու-թյունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգա-ցումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երե-խայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառա-յությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտա-կան պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրան-քային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաս-տիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանա-տվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
Քրեական գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանն ան-չափահաս է, բնակվում է ծնողների՝ Արսեն Մաքսիմի Ղևոնդյանի և Նարինե Վաչիկի Ստե-փանյանի հետ միասին, ովքեր զբաղվում են նրա դաստիարակությամբ և խնամքով։ Ամ-բաստանյալի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճա-նը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, իր և օրինական ներկայացուցչի հավաստմամբ սովորում է խոհա-րարական դասընթացներում, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելով` ան-կեղծորեն զղջաց կատարած արարքի համար։
Դատարանը, հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալները, գտնում է, որ անչափահաս Մ.Ղևոնդյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատ-կությունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն հետևությանը, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու՝ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Նշված պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վա-րույթը ենթակա է կարճման, իսկ քրեական հետապնդումը՝ դադարեցման։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալը պետք է հանձնվի ծնող-ների հսկողությանը՝ վեց ամիս ժամկետով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։
Քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը պետք է ոչնչացվի՝ որպես արժեք չներկայաց-նող հանցագործության գործիք։
Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաս-տանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրութ-յունը, պետք է վերացվի։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 151-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մաքսիմ Արսենի Ղևոնդյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից՝ նրան հանձնելով ծնողների` Արսեն Մաքսիմի Ղևոնդյանի և Նարինե Վաչիկի Ստեփանյանի հսկողությանը՝ վեց ամիս ժամկետով։
Մ.Ղևոնդյանի նկատմամբ դադարեցնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով քրեական հետապնդումն ու կարճել թիվ ԵԿԴ/0254/01/16 քրեական գործի վարույթը։
Մ.Ղևոնդյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստո-րագրությունը, վերացնել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը ոչնչացնել։
Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին
13 դեկտեմբերի 2016թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը`
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
պաշտպան Ա.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Մ.ՂԵՎՈՆԴՅԱՆԻ
օրինական ներկ. Ա.ՂԵՎՈՆԴՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Մաքսիմ Արսենի Ղևոնդյանի` ծնված 09.06.1999թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, 8-ամյա կրթությամբ, առողջ, չի աշխատում, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Կոնդի փողոց, տուն հ. 61, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդ-վածի 4-ին մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի վրա գտնվող «Արայ» խանութի հետնամասից գտել և 2016 թվականի սեպտեմբերի 2-ին տա-բատի հետևի ձախ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ« հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք« որը նույն օրը վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի Մարաշի բաժանմունքում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ»։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Դատաքննությամբ հաստատվեց, որ ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանը ք.Երևանի Ամիրյան փողոցում գտնվող «Արայ» խանութի հետնամասից գտել և 2016թ. սեպտեմբերի 2-ին տաբատի հետևի ձախ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք, որը նույն օրը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի Մարաշի բաժանմունքում՝ ամբաստանյալի անձնական խուզարկությամբ։
Ապացույցների հետազոտում.
Ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանի ցուցմունքի համաձայն՝ իր մոտից հայտնաբերված կռփազենքը գտել է 2016թ. օգոստոսի վերջերին ք.Երևանի Ամիրյան փողոցում զբոսնելիս՝ շենքերից մեկի հետնամասից։ Այն պահել է գրպանում և հետը տարել տուն։
2016թ. սեպտեմբերի 02-ին՝ նշված կռփազենքը գրպանում, դուրս է եկել տնից։ Ալեք Մանուկյան փողոցով քայլելիս իրեն են մոտեցել ոստիկանները և իրեն հրավիրել են ոստի-կանության բաժանմունք« որտեղ ենթարկել են անձնական խուզարկության և տաբատի գըր-պանից հայտնաբերել են վերը նշված կռփազենքը։
Դատատեխնիկական փորձաքննության 08.11.2016թ. թիվ 2303-16 եզրակացության համաձայն՝ ամբաստանյալի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և փորձաքննու-թյանը ներկայացված մոխրագույն մետաղյա առարկան պատրաստված է ինքնաշեն եղանա-կով՝ կռփազենքերի նմանողությամբ, և հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։
«Աձնական խուզարկություն կատարելու մասին» 02.09.2016թ. արձանագրության հա-մաձայն՝ Մ.Ղևոնդյանի տաբատի հետևի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է կռփազենք, որը «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին» 28.09.2016թ. որոշմամբ ճանաչվել է իրեղեն ապա-ցույց։
Դատարանի իրավական վերլուծությունը, պատճառաբանություններն ու եզրահան-գումը.
Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրա-վական գնահատական, քրեական գործի ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և դրանց բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալը կատարել է հանցագործություն` նախատեսված 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի են-թարկելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի վերլուծությունը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության հա-մար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կա-տարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելա-գույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափա-հասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից« եթե դատարանը գտնի« որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։
2. Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
1) նախազգուշացում.
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով.
3) պատճառված վնասը հարթելու պարտականություն դնելը՝ դատարանի սահմանած ժամկետում.
4) ժամանցի ազատության սահմանափակումը և վարքագծի նկատմամբ հատուկ պահանջների սահմանումն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով։
(...)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազա-տազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)»։
Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարու-թյունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։
Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականաց-նելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առա-ջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավա-խախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն`
«Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախ-տման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնա-րավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի.
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրա-վախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի»։
Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն`
«Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնա-րավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են.
ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը`
բ) պրոբացիան `
գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը`
դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան
ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը`
զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը`
է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական մի-ջոցների վերաբերյալ որոշումը`
ը) համապատասխան այլ որոշումները»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաս-տանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մաս-նավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրու-թյունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգա-ցումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երե-խայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառա-յությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտա-կան պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրան-քային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաս-տիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանա-տվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
Քրեական գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանն ան-չափահաս է, բնակվում է ծնողների՝ Արսեն Մաքսիմի Ղևոնդյանի և Նարինե Վաչիկի Ստե-փանյանի հետ միասին, ովքեր զբաղվում են նրա դաստիարակությամբ և խնամքով։ Ամ-բաստանյալի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճա-նը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, իր և օրինական ներկայացուցչի հավաստմամբ սովորում է խոհա-րարական դասընթացներում, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելով` ան-կեղծորեն զղջաց կատարած արարքի համար։
Դատարանը, հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալները, գտնում է, որ անչափահաս Մ.Ղևոնդյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատ-կությունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն հետևությանը, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու՝ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Նշված պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վա-րույթը ենթակա է կարճման, իսկ քրեական հետապնդումը՝ դադարեցման։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալը պետք է հանձնվի ծնող-ների հսկողությանը՝ վեց ամիս ժամկետով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։
Քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը պետք է ոչնչացվի՝ որպես արժեք չներկայաց-նող հանցագործության գործիք։
Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաս-տանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրութ-յունը, պետք է վերացվի։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 151-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մաքսիմ Արսենի Ղևոնդյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից՝ նրան հանձնելով ծնողների` Արսեն Մաքսիմի Ղևոնդյանի և Նարինե Վաչիկի Ստեփանյանի հսկողությանը՝ վեց ամիս ժամկետով։
Մ.Ղևոնդյանի նկատմամբ դադարեցնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով քրեական հետապնդումն ու կարճել թիվ ԵԿԴ/0254/01/16 քրեական գործի վարույթը։
Մ.Ղևոնդյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստո-րագրությունը, վերացնել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը ոչնչացնել։
Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0254/01/16
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 04-10-2016 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13807916 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Մաքսիմ Ղևոնդյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի վրա գտնվող <<Արայ>> խանութի հետնամասից գտել և 2016թ. սեպտեմբերի 2-ին տաբատի հետևի փախ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք, որը նույն օրը վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի Մարաշ բաժանմունքում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Մաքսիմ |
| Ազգանուն | Ղևոնդյան |
| Հայրանուն | Արսենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.21 |
| Չափահաս | Ոչ |
Մակագրել
| Երբ | 04-10-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 07-10-2016 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 10-10-2016 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 10-10-2016 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 31-10-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արամ |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մաքսիմ |
| Ազգանուն | Ղևոնդյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-12-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ
| Ամսաթիվ | 13-12-2016 |
|---|---|
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0254/01/16 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին 13 դեկտեմբերի 2016թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը` նախագահությամբ` դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ` մեղադրող Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ պաշտպան Ա.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ ամբաստանյալ Մ.ՂԵՎՈՆԴՅԱՆԻ օրինական ներկ. Ա.ՂԵՎՈՆԴՅԱՆԻ դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Մաքսիմ Արսենի Ղևոնդյանի` ծնված 09.06.1999թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, 8-ամյա կրթությամբ, առողջ, չի աշխատում, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Կոնդի փողոց, տուն հ. 61, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդ-վածի 4-ին մասով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը Ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի վրա գտնվող «Արայ» խանութի հետնամասից գտել և 2016 թվականի սեպտեմբերի 2-ին տա-բատի հետևի ձախ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ« հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք« որը նույն օրը վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի Մարաշի բաժանմունքում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ»։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները. Դատաքննությամբ հաստատվեց, որ ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանը ք.Երևանի Ամիրյան փողոցում գտնվող «Արայ» խանութի հետնամասից գտել և 2016թ. սեպտեմբերի 2-ին տաբատի հետևի ձախ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք, որը նույն օրը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի Մարաշի բաժանմունքում՝ ամբաստանյալի անձնական խուզարկությամբ։ Ապացույցների հետազոտում. Ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանի ցուցմունքի համաձայն՝ իր մոտից հայտնաբերված կռփազենքը գտել է 2016թ. օգոստոսի վերջերին ք.Երևանի Ամիրյան փողոցում զբոսնելիս՝ շենքերից մեկի հետնամասից։ Այն պահել է գրպանում և հետը տարել տուն։ 2016թ. սեպտեմբերի 02-ին՝ նշված կռփազենքը գրպանում, դուրս է եկել տնից։ Ալեք Մանուկյան փողոցով քայլելիս իրեն են մոտեցել ոստիկանները և իրեն հրավիրել են ոստի-կանության բաժանմունք« որտեղ ենթարկել են անձնական խուզարկության և տաբատի գըր-պանից հայտնաբերել են վերը նշված կռփազենքը։ Դատատեխնիկական փորձաքննության 08.11.2016թ. թիվ 2303-16 եզրակացության համաձայն՝ ամբաստանյալի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և փորձաքննու-թյանը ներկայացված մոխրագույն մետաղյա առարկան պատրաստված է ինքնաշեն եղանա-կով՝ կռփազենքերի նմանողությամբ, և հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։ «Աձնական խուզարկություն կատարելու մասին» 02.09.2016թ. արձանագրության հա-մաձայն՝ Մ.Ղևոնդյանի տաբատի հետևի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է կռփազենք, որը «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին» 28.09.2016թ. որոշմամբ ճանաչվել է իրեղեն ապա-ցույց։ Դատարանի իրավական վերլուծությունը, պատճառաբանություններն ու եզրահան-գումը. Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրա-վական գնահատական, քրեական գործի ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և դրանց բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալը կատարել է հանցագործություն` նախատեսված 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։ Անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի են-թարկելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի վերլուծությունը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության հա-մար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կա-տարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելա-գույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափա-հասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից« եթե դատարանը գտնի« որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ 2. Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները. 1) նախազգուշացում. 2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով. 3) պատճառված վնասը հարթելու պարտականություն դնելը՝ դատարանի սահմանած ժամկետում. 4) ժամանցի ազատության սահմանափակումը և վարքագծի նկատմամբ հատուկ պահանջների սահմանումն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով։ (...)։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը` պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազա-տազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)»։ Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարու-թյունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։ Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականաց-նելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն` «Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առա-ջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավա-խախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։ Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն` «Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով. ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախ-տման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին. բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնա-րավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրա-վախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում. դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի»։ Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն` «Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնա-րավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են. ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը` բ) պրոբացիան ` գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը` դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը` զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը` է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական մի-ջոցների վերաբերյալ որոշումը` ը) համապատասխան այլ որոշումները»։ «Երեխաների իրավունքների մասին» 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաս-տանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մաս-նավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը»։ Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրու-թյունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգա-ցումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երե-խայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…) 4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառա-յությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտա-կան պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրան-քային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։ Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաս-տիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանա-տվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։ Քրեական գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանն ան-չափահաս է, բնակվում է ծնողների՝ Արսեն Մաքսիմի Ղևոնդյանի և Նարինե Վաչիկի Ստե-փանյանի հետ միասին, ովքեր զբաղվում են նրա դաստիարակությամբ և խնամքով։ Ամ-բաստանյալի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճա-նը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, իր և օրինական ներկայացուցչի հավաստմամբ սովորում է խոհա-րարական դասընթացներում, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելով` ան-կեղծորեն զղջաց կատարած արարքի համար։ Դատարանը, հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալները, գտնում է, որ անչափահաս Մ.Ղևոնդյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատ-կությունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն հետևությանը, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու՝ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Նշված պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վա-րույթը ենթակա է կարճման, իսկ քրեական հետապնդումը՝ դադարեցման։ Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալը պետք է հանձնվի ծնող-ների հսկողությանը՝ վեց ամիս ժամկետով։ Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։ Քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը պետք է ոչնչացվի՝ որպես արժեք չներկայաց-նող հանցագործության գործիք։ Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաս-տանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրութ-յունը, պետք է վերացվի։ Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 151-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Մաքսիմ Արսենի Ղևոնդյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից՝ նրան հանձնելով ծնողների` Արսեն Մաքսիմի Ղևոնդյանի և Նարինե Վաչիկի Ստեփանյանի հսկողությանը՝ վեց ամիս ժամկետով։ Մ.Ղևոնդյանի նկատմամբ դադարեցնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով քրեական հետապնդումն ու կարճել թիվ ԵԿԴ/0254/01/16 քրեական գործի վարույթը։ Մ.Ղևոնդյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստո-րագրությունը, վերացնել։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը ոչնչացնել։ Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Հոդված | |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0254/01/16 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին 13 դեկտեմբերի 2016թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը` նախագահությամբ` դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ` մեղադրող Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ պաշտպան Ա.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ ամբաստանյալ Մ.ՂԵՎՈՆԴՅԱՆԻ օրինական ներկ. Ա.ՂԵՎՈՆԴՅԱՆԻ դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Մաքսիմ Արսենի Ղևոնդյանի` ծնված 09.06.1999թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, 8-ամյա կրթությամբ, առողջ, չի աշխատում, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Կոնդի փողոց, տուն հ. 61, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդ-վածի 4-ին մասով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը Ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի վրա գտնվող «Արայ» խանութի հետնամասից գտել և 2016 թվականի սեպտեմբերի 2-ին տա-բատի հետևի ձախ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ« հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք« որը նույն օրը վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի Մարաշի բաժանմունքում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ»։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները. Դատաքննությամբ հաստատվեց, որ ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանը ք.Երևանի Ամիրյան փողոցում գտնվող «Արայ» խանութի հետնամասից գտել և 2016թ. սեպտեմբերի 2-ին տաբատի հետևի ձախ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է ինքնաշեն եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք, որը նույն օրը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի Մարաշի բաժանմունքում՝ ամբաստանյալի անձնական խուզարկությամբ։ Ապացույցների հետազոտում. Ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանի ցուցմունքի համաձայն՝ իր մոտից հայտնաբերված կռփազենքը գտել է 2016թ. օգոստոսի վերջերին ք.Երևանի Ամիրյան փողոցում զբոսնելիս՝ շենքերից մեկի հետնամասից։ Այն պահել է գրպանում և հետը տարել տուն։ 2016թ. սեպտեմբերի 02-ին՝ նշված կռփազենքը գրպանում, դուրս է եկել տնից։ Ալեք Մանուկյան փողոցով քայլելիս իրեն են մոտեցել ոստիկանները և իրեն հրավիրել են ոստի-կանության բաժանմունք« որտեղ ենթարկել են անձնական խուզարկության և տաբատի գըր-պանից հայտնաբերել են վերը նշված կռփազենքը։ Դատատեխնիկական փորձաքննության 08.11.2016թ. թիվ 2303-16 եզրակացության համաձայն՝ ամբաստանյալի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և փորձաքննու-թյանը ներկայացված մոխրագույն մետաղյա առարկան պատրաստված է ինքնաշեն եղանա-կով՝ կռփազենքերի նմանողությամբ, և հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։ «Աձնական խուզարկություն կատարելու մասին» 02.09.2016թ. արձանագրության հա-մաձայն՝ Մ.Ղևոնդյանի տաբատի հետևի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է կռփազենք, որը «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին» 28.09.2016թ. որոշմամբ ճանաչվել է իրեղեն ապա-ցույց։ Դատարանի իրավական վերլուծությունը, պատճառաբանություններն ու եզրահան-գումը. Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրա-վական գնահատական, քրեական գործի ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և դրանց բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալը կատարել է հանցագործություն` նախատեսված 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։ Անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի են-թարկելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի վերլուծությունը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության հա-մար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կա-տարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելա-գույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափա-հասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից« եթե դատարանը գտնի« որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ 2. Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները. 1) նախազգուշացում. 2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով. 3) պատճառված վնասը հարթելու պարտականություն դնելը՝ դատարանի սահմանած ժամկետում. 4) ժամանցի ազատության սահմանափակումը և վարքագծի նկատմամբ հատուկ պահանջների սահմանումն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով։ (...)։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը` պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազա-տազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)»։ Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարու-թյունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։ Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականաց-նելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն` «Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առա-ջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավա-խախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։ Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն` «Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով. ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախ-տման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին. բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնա-րավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրա-վախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում. դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի»։ Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն` «Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնա-րավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են. ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը` բ) պրոբացիան ` գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը` դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը` զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը` է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական մի-ջոցների վերաբերյալ որոշումը` ը) համապատասխան այլ որոշումները»։ «Երեխաների իրավունքների մասին» 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաս-տանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մաս-նավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը»։ Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրու-թյունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգա-ցումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երե-խայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…) 4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառա-յությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտա-կան պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրան-քային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։ Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաս-տիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանա-տվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։ Քրեական գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանն ան-չափահաս է, բնակվում է ծնողների՝ Արսեն Մաքսիմի Ղևոնդյանի և Նարինե Վաչիկի Ստե-փանյանի հետ միասին, ովքեր զբաղվում են նրա դաստիարակությամբ և խնամքով։ Ամ-բաստանյալի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճա-նը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, իր և օրինական ներկայացուցչի հավաստմամբ սովորում է խոհա-րարական դասընթացներում, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելով` ան-կեղծորեն զղջաց կատարած արարքի համար։ Դատարանը, հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալները, գտնում է, որ անչափահաս Մ.Ղևոնդյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատ-կությունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն հետևությանը, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու՝ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Նշված պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վա-րույթը ենթակա է կարճման, իսկ քրեական հետապնդումը՝ դադարեցման։ Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալը պետք է հանձնվի ծնող-ների հսկողությանը՝ վեց ամիս ժամկետով։ Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Մ.Ղևոնդյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։ Քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը պետք է ոչնչացվի՝ որպես արժեք չներկայաց-նող հանցագործության գործիք։ Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաս-տանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրութ-յունը, պետք է վերացվի։ Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 151-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Մաքսիմ Արսենի Ղևոնդյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից՝ նրան հանձնելով ծնողների` Արսեն Մաքսիմի Ղևոնդյանի և Նարինե Վաչիկի Ստեփանյանի հսկողությանը՝ վեց ամիս ժամկետով։ Մ.Ղևոնդյանի նկատմամբ դադարեցնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով քրեական հետապնդումն ու կարճել թիվ ԵԿԴ/0254/01/16 քրեական գործի վարույթը։ Մ.Ղևոնդյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստո-րագրությունը, վերացնել։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը ոչնչացնել։ Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 13-12-2016 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 16-01-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 23-01-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-99 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 23-01-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 99 |