Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0246/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
8.21
Պատասխանող
Տիգրան Շահբազյան Մարտիրոսի
Տիգրան Շահբազյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Հոդվածներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 235 Մաս 4
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-10-25 | 11:00 | 4 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-10-17 | 10:00 | 4 | Կայացել է |
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Տ. Պողոսյանի,
հանրային պաշտպան Ա. Ջուվանովայի,
ամբաստանյալի օրինական
ներկայացուցիչ Մ. Շահբազյանի,
2016թ. հոկտեմբերի 26-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ/0246/01/16 (13805916) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս
Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի`
ծնված 2000թ. փետրվարի 17-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթուրյամբ, սովորում է Երևան քաղաքի թիվ 114 ավագ դպրոցի 12-րդ դասարանում, ամուրի, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, բնակվում է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի 3-րդ նրբանցքի թիվ 9 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2016թ. սեպտեմբերի 09-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի կողմից ապօրինի սառը զենք կրելու դեպքի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 13805916 քրեական գործը և ընդունվել է վարույթ։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ անչափահաս Տ. Մարտիրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է հսկողության հանձնելը։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ անչափահաս Տ. Շահբազյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2016թ.-ի սեպտեմբերի 03-ին Երևան քաղաքի Հանրապետության հրապարակի տարածքում ապօրինի կերպով տաբատի առջևի ձախ գրպանում կրել է սառը զենքերի շարքին դասվող` կռփազենքի նմանողությամբ, արհեստագործական եղանակով պատրաստված մետաղյա առարկա, որը նույն օրը, ժամը 15.40-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում վերջինիս անձնական խուզարկության ընթացքում։
Այսինքն` Տ.Շահբազյանը կատարել է հանցանք, որը նախատեսված է ՀՀ քր. օր. 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։
2016թ. սեպտեմբերի 28-ին թիվ 13805916 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. սեպտեմբերի 30-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. հոկտեմբերի 07-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. հոկտեմբերի 17-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Անչափահաս ամբաստանյալ Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանը ծնվել է 2000թ. փետրվարի 17-ին, Երևան քաղաքում, բնակվում է հարազատ ծնողների հետ միասին։ Տ. Շահբազյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանը և մայրը` Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանը։ Տ. Շահբազյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք են, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` բավարար։
2016թ. սեպտեմբերի 03-ին, ժամը 15։40-ի սահմաններում, անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանը տաբատի առջևի ձախ գրպանում կրելով արհեստագործական եղանակով պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք` զբոսնել է Երևանի Հանրապետության Հրապարակում։
Նույն տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակետային ծառայության /այսուհետ ՊՊԾ/ գնդի 4-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկանները նկատելով, որ ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի տաբատի առջևի ձախ գրպանում ուրվագծվում է կռփազենքի նման իր` պահանջել են ներկայացնել գրպանի պարունակությունը, որից հետո տեսնելով, որ ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի մոտ առկա է կռփազենք` նրան Հանրապետության Հրապարակից ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ Տ. Շահբազյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության, որի ընթացքում նրա մոտից հայտնաբերվել է նրա կողմից ապօրինի կերպով կրվող` սառը զենք հանդիսացող կռփազենքը։
Անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է նաև, որ նա իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` տասնվեց տարեկան հասակում, սովորում է Երևանի թիվ 114 ավագ դպրոցի 12-րդ դասարանում, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, բազմիցս պարգևատրվել է մարզական հաջողությունների համար, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի դատաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ կռփազենքը գնել է 2016թ. սեպտեմբերի 3-ին, «Վերնիսաժ» տոնավաճառից։ Քիչ անց ոստիկանները մոտեցել են իրեն և պահանջել են ցուցադրել գրպանի պարունակությունը, որը կատարել է։ Այնուհետև իրեն ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ անձնական խուզարկության է ենթարկվել, որի ընթացքում իր մոտից հայտնաբերվել է կռփազենքը։ Քանի որ մարզիկ է` կռփազենքը գնել է տանը և մարզադահլիճում մարզվելու, մարզումների ընթացքում դրանով փայտ կոտրելու նպատակով։ Ընդունում է իր մեղքը և խնդրում է իրեն ներել։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Կռփազենքը փորձաքննության ենթարկելու մասին ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչության փորձագետի 2016թ. սեպտեմբերի 08-ի թիվ 2300-16 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«1.Փորձաքննության ներկայացված սև գույնի մետաղյա առարկան պատրաստված է արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 7-9/
Անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 2016թ. սեպտեմբերի 03-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նույն օրը, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում Տ. Շահբազյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության և այդտեղ նրա տաբատի առջևի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ սև կռփազենք, որը հետագա գործողություններ կատարելու նպատակով փաթեթավորվել և կնիքվել է։
Անձնական խուզարկության ենթարկվելիս Տ. Շահբազյանը հայտարարել է, որ կռփազենքը պատկանում է իրեն։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4/
Անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի մոտից հայտնաբերված, նախաքննության մարմնի 2016թ. սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, սառը զենք հանդիսացող կռփազենքով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 40/
Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի ԱԱ N 231415 /տրված 2000թ. փետրվարի 24-ին, ՀՀ արդարադատության նախարարության քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման Էրեբունի և Նուբարաշեն տարածքային բաժնի կողմից/ ծննդյան վկայականի և Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի AP0399864 /տրված 2015թ. հուլիսի 29-ին, 009-ի կողմից/ անձնագրի պատճենների համաձայն` նա ծնվել է 2000թ. փետրվարի 17-ին։ Նրա հայրը հանդիսանում է Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանը, մայրը` Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանը։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Համաձայն քրեական գործի նյութերում առկա, Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի թիվ 9 տեղամասի լիազոր ներկայացուցչի կողմից 2016թ. սեպտեմբերի 24-ին տրված բնութագրի` Տ. Շահբազյանը բնակվում է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի 3-րդ նրբանցքի թիվ 9 տանը, բնութագրվում է դրական, բազմիցս պարգևատրվել է մարզական հաջողությունների համար։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքը և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Քննելով անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթարկելու հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
(...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով.
(...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)»։
Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։
Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն`
«5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին։»։
Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն`
«17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի.
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։
Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն`
«18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են.
ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը`
բ) պրոբացիան `
գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը`
դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան
ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը`
զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը`
է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը`
ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
Տվյալ գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանը տասնվեց տարեկան անչափահաս է, բնակվում է ծնողների հետ միասին։ Տ. Շահբազյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանը և մայրը` Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանը։ Տ. Շահբազյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Տ. Շահբազյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, բազմիցս պարգևատրվել է մարզական հաջողությունների համար, սովորում է Երևանի թիվ 114 ավագ դպրոցի 12-րդ դասարանում, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, դատարանից խնդրել է իրեն ներել։
Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատկությունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն հետևությանը, որ Տ. Շահբազյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով ծնողների` Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանի և Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ տվյալ որոշման` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2016թ. սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարան ներկայացված սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 151-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ԵԿԴ/0246/01/16 (13805916) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ամբաստանյալ Տիգրան Շահբազյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով ծնողների` Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանի և Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։
Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Տ. Պողոսյանի,
հանրային պաշտպան Ա. Ջուվանովայի,
ամբաստանյալի օրինական
ներկայացուցիչ Մ. Շահբազյանի,
2016թ. հոկտեմբերի 26-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ/0246/01/16 (13805916) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս
Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի`
ծնված 2000թ. փետրվարի 17-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթուրյամբ, սովորում է Երևան քաղաքի թիվ 114 ավագ դպրոցի 12-րդ դասարանում, ամուրի, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, բնակվում է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի 3-րդ նրբանցքի թիվ 9 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2016թ. սեպտեմբերի 09-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի կողմից ապօրինի սառը զենք կրելու դեպքի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 13805916 քրեական գործը և ընդունվել է վարույթ։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ անչափահաս Տ. Մարտիրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է հսկողության հանձնելը։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ անչափահաս Տ. Շահբազյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2016թ.-ի սեպտեմբերի 03-ին Երևան քաղաքի Հանրապետության հրապարակի տարածքում ապօրինի կերպով տաբատի առջևի ձախ գրպանում կրել է սառը զենքերի շարքին դասվող` կռփազենքի նմանողությամբ, արհեստագործական եղանակով պատրաստված մետաղյա առարկա, որը նույն օրը, ժամը 15.40-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում վերջինիս անձնական խուզարկության ընթացքում։
Այսինքն` Տ.Շահբազյանը կատարել է հանցանք, որը նախատեսված է ՀՀ քր. օր. 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։
2016թ. սեպտեմբերի 28-ին թիվ 13805916 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. սեպտեմբերի 30-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. հոկտեմբերի 07-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. հոկտեմբերի 17-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Անչափահաս ամբաստանյալ Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանը ծնվել է 2000թ. փետրվարի 17-ին, Երևան քաղաքում, բնակվում է հարազատ ծնողների հետ միասին։ Տ. Շահբազյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանը և մայրը` Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանը։ Տ. Շահբազյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք են, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` բավարար։
2016թ. սեպտեմբերի 03-ին, ժամը 15։40-ի սահմաններում, անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանը տաբատի առջևի ձախ գրպանում կրելով արհեստագործական եղանակով պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք` զբոսնել է Երևանի Հանրապետության Հրապարակում։
Նույն տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակետային ծառայության /այսուհետ ՊՊԾ/ գնդի 4-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկանները նկատելով, որ ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի տաբատի առջևի ձախ գրպանում ուրվագծվում է կռփազենքի նման իր` պահանջել են ներկայացնել գրպանի պարունակությունը, որից հետո տեսնելով, որ ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի մոտ առկա է կռփազենք` նրան Հանրապետության Հրապարակից ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ Տ. Շահբազյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության, որի ընթացքում նրա մոտից հայտնաբերվել է նրա կողմից ապօրինի կերպով կրվող` սառը զենք հանդիսացող կռփազենքը։
Անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է նաև, որ նա իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` տասնվեց տարեկան հասակում, սովորում է Երևանի թիվ 114 ավագ դպրոցի 12-րդ դասարանում, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, բազմիցս պարգևատրվել է մարզական հաջողությունների համար, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի դատաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ կռփազենքը գնել է 2016թ. սեպտեմբերի 3-ին, «Վերնիսաժ» տոնավաճառից։ Քիչ անց ոստիկանները մոտեցել են իրեն և պահանջել են ցուցադրել գրպանի պարունակությունը, որը կատարել է։ Այնուհետև իրեն ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ անձնական խուզարկության է ենթարկվել, որի ընթացքում իր մոտից հայտնաբերվել է կռփազենքը։ Քանի որ մարզիկ է` կռփազենքը գնել է տանը և մարզադահլիճում մարզվելու, մարզումների ընթացքում դրանով փայտ կոտրելու նպատակով։ Ընդունում է իր մեղքը և խնդրում է իրեն ներել։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Կռփազենքը փորձաքննության ենթարկելու մասին ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչության փորձագետի 2016թ. սեպտեմբերի 08-ի թիվ 2300-16 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«1.Փորձաքննության ներկայացված սև գույնի մետաղյա առարկան պատրաստված է արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 7-9/
Անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 2016թ. սեպտեմբերի 03-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նույն օրը, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում Տ. Շահբազյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության և այդտեղ նրա տաբատի առջևի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ սև կռփազենք, որը հետագա գործողություններ կատարելու նպատակով փաթեթավորվել և կնիքվել է։
Անձնական խուզարկության ենթարկվելիս Տ. Շահբազյանը հայտարարել է, որ կռփազենքը պատկանում է իրեն։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4/
Անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի մոտից հայտնաբերված, նախաքննության մարմնի 2016թ. սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, սառը զենք հանդիսացող կռփազենքով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 40/
Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի ԱԱ N 231415 /տրված 2000թ. փետրվարի 24-ին, ՀՀ արդարադատության նախարարության քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման Էրեբունի և Նուբարաշեն տարածքային բաժնի կողմից/ ծննդյան վկայականի և Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի AP0399864 /տրված 2015թ. հուլիսի 29-ին, 009-ի կողմից/ անձնագրի պատճենների համաձայն` նա ծնվել է 2000թ. փետրվարի 17-ին։ Նրա հայրը հանդիսանում է Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանը, մայրը` Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանը։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Համաձայն քրեական գործի նյութերում առկա, Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի թիվ 9 տեղամասի լիազոր ներկայացուցչի կողմից 2016թ. սեպտեմբերի 24-ին տրված բնութագրի` Տ. Շահբազյանը բնակվում է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի 3-րդ նրբանցքի թիվ 9 տանը, բնութագրվում է դրական, բազմիցս պարգևատրվել է մարզական հաջողությունների համար։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքը և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Քննելով անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթարկելու հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
(...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով.
(...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)»։
Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։
Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն`
«5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին։»։
Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն`
«17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի.
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։
Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն`
«18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են.
ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը`
բ) պրոբացիան `
գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը`
դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան
ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը`
զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը`
է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը`
ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
Տվյալ գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանը տասնվեց տարեկան անչափահաս է, բնակվում է ծնողների հետ միասին։ Տ. Շահբազյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանը և մայրը` Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանը։ Տ. Շահբազյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Տ. Շահբազյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, բազմիցս պարգևատրվել է մարզական հաջողությունների համար, սովորում է Երևանի թիվ 114 ավագ դպրոցի 12-րդ դասարանում, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, դատարանից խնդրել է իրեն ներել։
Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատկությունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն հետևությանը, որ Տ. Շահբազյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով ծնողների` Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանի և Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ տվյալ որոշման` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2016թ. սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարան ներկայացված սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 151-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ԵԿԴ/0246/01/16 (13805916) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ամբաստանյալ Տիգրան Շահբազյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով ծնողների` Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանի և Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։
Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0246/01/16
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 29-09-2016 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13805916 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Տիգրան Շահբազյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2016թ. սեպտեմբերի 3-ին Երևան քաղաքի Հանրապետության հրապարակի տարածքում ապօրինի կերպով տաբատի առջևի ձախ գրպանում կրել է սառը զենքերի շարքին դասվող` կռփազենքի նմանողությամբ, արհեստագործական եղանակով պատրաստված մետաղյա առարկա, որը նույն օրը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում վերջինիս անձնական խուզարկության ժամանակ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Շահբազյան |
| Հայրանուն | Մարտիրոսի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.21 |
| Չափահաս | Ոչ |
Մակագրել
| Երբ | 29-09-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 30-09-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-10-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Շահբազյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Ջուվանովա |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Տ. |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Քրեական գործի վարույթը կարճվել է ամբողջությամբ
| Կարճման ամսաթիվը | 26-10-2016 |
|---|---|
| Քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված | |
| Կարճման հիմքը | Այլ |
| Մեղադրյալ | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Շահբազյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Հոդված | |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ. Պողոսյանի, հանրային պաշտպան Ա. Ջուվանովայի, ամբաստանյալի օրինական ներկայացուցիչ Մ. Շահբազյանի, 2016թ. հոկտեմբերի 26-ին Երևանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ/0246/01/16 (13805916) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի` ծնված 2000թ. փետրվարի 17-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթուրյամբ, սովորում է Երևան քաղաքի թիվ 114 ավագ դպրոցի 12-րդ դասարանում, ամուրի, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, բնակվում է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի 3-րդ նրբանցքի թիվ 9 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը 2016թ. սեպտեմբերի 09-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի կողմից ապօրինի սառը զենք կրելու դեպքի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 13805916 քրեական գործը և ընդունվել է վարույթ։ Նախաքննության մարմնի 2016թ. սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ անչափահաս Տ. Մարտիրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է հսկողության հանձնելը։ Նախաքննության մարմնի 2016թ. սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ անչափահաս Տ. Շահբազյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2016թ.-ի սեպտեմբերի 03-ին Երևան քաղաքի Հանրապետության հրապարակի տարածքում ապօրինի կերպով տաբատի առջևի ձախ գրպանում կրել է սառը զենքերի շարքին դասվող` կռփազենքի նմանողությամբ, արհեստագործական եղանակով պատրաստված մետաղյա առարկա, որը նույն օրը, ժամը 15.40-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում վերջինիս անձնական խուզարկության ընթացքում։ Այսինքն` Տ.Շահբազյանը կատարել է հանցանք, որը նախատեսված է ՀՀ քր. օր. 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։ 2016թ. սեպտեմբերի 28-ին թիվ 13805916 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. սեպտեմբերի 30-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. հոկտեմբերի 07-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. հոկտեմբերի 17-ին նշանակելու մասին։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. Անչափահաս ամբաստանյալ Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանը ծնվել է 2000թ. փետրվարի 17-ին, Երևան քաղաքում, բնակվում է հարազատ ծնողների հետ միասին։ Տ. Շահբազյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանը և մայրը` Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանը։ Տ. Շահբազյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք են, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` բավարար։ 2016թ. սեպտեմբերի 03-ին, ժամը 15։40-ի սահմաններում, անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանը տաբատի առջևի ձախ գրպանում կրելով արհեստագործական եղանակով պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք` զբոսնել է Երևանի Հանրապետության Հրապարակում։ Նույն տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակետային ծառայության /այսուհետ ՊՊԾ/ գնդի 4-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկանները նկատելով, որ ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի տաբատի առջևի ձախ գրպանում ուրվագծվում է կռփազենքի նման իր` պահանջել են ներկայացնել գրպանի պարունակությունը, որից հետո տեսնելով, որ ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի մոտ առկա է կռփազենք` նրան Հանրապետության Հրապարակից ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ Տ. Շահբազյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության, որի ընթացքում նրա մոտից հայտնաբերվել է նրա կողմից ապօրինի կերպով կրվող` սառը զենք հանդիսացող կռփազենքը։ Անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է նաև, որ նա իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` տասնվեց տարեկան հասակում, սովորում է Երևանի թիվ 114 ավագ դպրոցի 12-րդ դասարանում, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, բազմիցս պարգևատրվել է մարզական հաջողությունների համար, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով. Ամբաստանյալ Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի դատաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ կռփազենքը գնել է 2016թ. սեպտեմբերի 3-ին, «Վերնիսաժ» տոնավաճառից։ Քիչ անց ոստիկանները մոտեցել են իրեն և պահանջել են ցուցադրել գրպանի պարունակությունը, որը կատարել է։ Այնուհետև իրեն ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ անձնական խուզարկության է ենթարկվել, որի ընթացքում իր մոտից հայտնաբերվել է կռփազենքը։ Քանի որ մարզիկ է` կռփազենքը գնել է տանը և մարզադահլիճում մարզվելու, մարզումների ընթացքում դրանով փայտ կոտրելու նպատակով։ Ընդունում է իր մեղքը և խնդրում է իրեն ներել։ /դատական նիստի արձանագրություն/ Կռփազենքը փորձաքննության ենթարկելու մասին ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչության փորձագետի 2016թ. սեպտեմբերի 08-ի թիվ 2300-16 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1.Փորձաքննության ներկայացված սև գույնի մետաղյա առարկան պատրաստված է արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։»։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 7-9/ Անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 2016թ. սեպտեմբերի 03-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` նույն օրը, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում Տ. Շահբազյանը ենթարկվել է անձնական խուզարկության և այդտեղ նրա տաբատի առջևի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է մեկ սև կռփազենք, որը հետագա գործողություններ կատարելու նպատակով փաթեթավորվել և կնիքվել է։ Անձնական խուզարկության ենթարկվելիս Տ. Շահբազյանը հայտարարել է, որ կռփազենքը պատկանում է իրեն։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4/ Անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի մոտից հայտնաբերված, նախաքննության մարմնի 2016թ. սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, սառը զենք հանդիսացող կռփազենքով։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 40/ Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի ԱԱ N 231415 /տրված 2000թ. փետրվարի 24-ին, ՀՀ արդարադատության նախարարության քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման Էրեբունի և Նուբարաշեն տարածքային բաժնի կողմից/ ծննդյան վկայականի և Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի AP0399864 /տրված 2015թ. հուլիսի 29-ին, 009-ի կողմից/ անձնագրի պատճենների համաձայն` նա ծնվել է 2000թ. փետրվարի 17-ին։ Նրա հայրը հանդիսանում է Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանը, մայրը` Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանը։ /դատական նիստի արձանագրություն/ Համաձայն քրեական գործի նյութերում առկա, Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի թիվ 9 տեղամասի լիազոր ներկայացուցչի կողմից 2016թ. սեպտեմբերի 24-ին տրված բնութագրի` Տ. Շահբազյանը բնակվում է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի 3-րդ նրբանցքի թիվ 9 տանը, բնութագրվում է դրական, բազմիցս պարգևատրվել է մարզական հաջողությունների համար։ /դատական նիստի արձանագրություն/ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքը և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Քննելով անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթարկելու հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ»։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները. (...) 2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով. (...)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը` պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ (...)»։ Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։ Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն` «5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին։»։ Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն` «17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով. ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին. բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում. դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։ Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն` «18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են. ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը` բ) պրոբացիան ` գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը` դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը` զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը` է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը` ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։ «Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։ Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…) 4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։ Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։ Տվյալ գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանը տասնվեց տարեկան անչափահաս է, բնակվում է ծնողների հետ միասին։ Տ. Շահբազյանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանը և մայրը` Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանը։ Տ. Շահբազյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։ Տ. Շահբազյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, բազմիցս պարգևատրվել է մարզական հաջողությունների համար, սովորում է Երևանի թիվ 114 ավագ դպրոցի 12-րդ դասարանում, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, դատարանից խնդրել է իրեն ներել։ Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատկությունների համակցությունը բավարար է հանգելու համար այն հետևությանը, որ Տ. Շահբազյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով ծնողների` Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանի և Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։ Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։ Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ տվյալ որոշման` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2016թ. սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարան ներկայացված սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Տ. Շահբազյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման։ Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 151-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ և 443-րդ հոդվածներով` դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ԵԿԴ/0246/01/16 (13805916) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Տիգրան Մարտիրոսի Շահբազյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ամբաստանյալ Տիգրան Շահբազյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով ծնողների` Մարտիրոս Արամայիսի Շահբազյանի և Ռուզաննա Էդուարդի Կարագյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։ Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։ Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 26-10-2016 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 29-11-2016 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 01-03-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 55, 60 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 01-03-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 55, 60 |