ԵԿԴ/0229/01/16



ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետև նաև` Վերաքննիչ դատարան)

Նախագահությամբ դատավոր՝ Ս.Մարաբյանի
դատավորներ՝ Տ.Սահակյանի
Ռ.Բարսեղյանի

քարտուղարությամբ՝ Ռ.Դավոյանի,
Մ.Աբաջյանի
մասնակցությամբ.
դատախազ՝ Ս.Պողոսյանի
տուժողի իրավահաջորդ՝ Ա.Աբրահամյանի
տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ՝ Ի.Ավագյանի

պաշտպաններ՝ Հ.Սարգսյանի,
Վ.Էլբակյանի,
Կ.Հովհաննիսյանի
ամբաստանյալ` Գ.Սարգսյանի

«08» հուլիսի 2020թ. ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԿԴ/0229/01/16 դատավճռի դեմ տուժողի իրավահաջորդ Ա.Աբրահամյանի և ամբաստանյալ Գոռ Իշխանի Սարգսյանի պաշտպաններ Կ.Հովհաննիսյանի և Վ.Էլբակյանի վերաքննիչ բողոքները,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2016 թվականի ապրիլի 8-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել է թիվ 13139216 քրեական գործը:
2016 թվականի ապրիլի 9-ին Գոռ Իշխանի Սարգսյանը ձերբակալվել է:
2016 թվականի ապրիլի 11-ին Գոռ Իշխանի Սարգսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Նույն օրը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ Գոռ Իշխանի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը:
2016 թվականի օգոստոսի 11-ին Գոռ Իշխանի Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի սեպտեմբերի 6-ին թիվ 13139216 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի դատավճռով Գոռ Իշխանի Սարգսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ազատազրկման 9 (ինը) տարի ժամկետով:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2016 թվականի ապրիլի 9-ից։
Աշոտ Աբրահամյանի ընդդեմ Գոռ Սարգսյանի` վնասի հատուցման պահանջի մասին հայցը, մերժվել է։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված 5 խծուծը ոչնչացվել է, ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի հագուստները` վերադարձվել են նրան, իսկ տուժող Ա.Աբրահամյանի հագուստները՝ տուժողի իրավահաջորդ Աշոտ Աբրահամյանին։
Գ.Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Նշված դատավճռի դեմ 2017 թվականի նոյեմբերի 6-ին վերաքննիչ բողոքներ են ներկայացրել տուժողի իրավահաջորդ Աշոտ Աբրահամյանը, իսկ 22.11.2017 թվականին` ամբաստանյալ Գոռ Սարգսյանի պաշտպաններ Կ.Հովհաննիսյանը և Վ.Էլբակյանը:
Թիվ ԵԿԴ/0229/01/16 քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է մուտք եղել 17.11.2017 թվականին և մակագրվել դատավոր Մ.Պետրոսյանին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ պաշտպաններ Կ.Հովհաննիսյանի և Վ.Էլբակյանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է:
Տուժողի իրավահաջորդ Ա.Աբրահամյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակիորեն:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի դատավճիռը փոփոխվել է՝ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով:
Գոռ Իշխանի Սարգսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման 11 (տասնմեկ) տարի ժամկետով:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2016 թվականի ապրիլի 9-ից:
Գոռ Իշխանի Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնվել է անփոփոխ:
Նշված որոշման դեմ 17.04.2018 թվականին վճռաբեկ բողոք են ներկայացրել ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի պաշտպաններ Վ.Էլբակյանը և Կ.Հովհաննիսյանը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2019 թվականի ապրիլի 11-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է մասնակիորեն: Ամբաստանյալ Գոռ Իշխանի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 27-ի որոշումը բեկանվել է և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության:
Ամբաստանյալ Գոռ Իշխանի Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ:
Թիվ ԵԿԴ/0229/01/16 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2019 թվականի նոյեմբերի 14-ին և մակագրվել դատավոր Ս.Համբարձումյանին:
Դատավոր Ս.Համբարձումյանի զեկուցագրի հիման վրա թիվ ԵԿԴ/0229/01/16 քրեական գործը հանձնվել է վերամակագրության և 15.11.2019 թվականին մակագրվել դատավոր Ս.Մարաբյանին:
2. Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2.1. Գոռ Իշխանի Սարգսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ «նա 2016թ.-ի ապրիլի 08-ին դիտավորությամբ ապօրինաբար կյանքից զրկել է Ազատ Աշոտի Աբրահամյանին։
Այսպես.
Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի 3-րդ կուրսի ուսանող Ազատ Աբրահամյանը համակրել և 2015թ.-ի հունվարից մինչև սեպտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում ընկերություն է արել իր համակուրսեցի Հռիփսիմե Արթուրի Միրիմանյանի հետ։ Այնուհետև, Հ.Միրիմանյանի ցանկությամբ դադարեցրել են իրենց հարաբերությունները, թեև Ա.Աբրահամյանն ամեն կերպ, տարբեր պատրվակներով փորձել է վերականգնել նախկին շփումը, որն արդյունք չի տվել։
2016թ.-ի մարտից Հ.Միրիմանյանին համակրել և մտերիմ հարաբերություններ է հաստատել Սևան քաղաքի բնակիչ Գոռ Սարգսյանը։ Գ.Սարգսյանը Հ.Միրիմանյանի հետ շփման ընթացքում տեղեկացել է վերջինիս և Ա.Աբրահամյանի միջև նախկինում եղած հարաբերությունների մասին ու ցանկացել է հանդիպել Ա.Աբրահամյանին` այդ հարցի վերաբերյալ զրուցելու նպատակով։
Այդ նպատակով 2016թ.-ի ապրիլի 04-ին Գ.Սարգսյանը ՀՊՏՀ-ի մասնաշենքի մոտակայքում հանդիպել և զրուցել է Ա.Աբրահամյանի հետ, որի ընթացքում վերջինս հայտնել է իր և Հ.Միրիմանյանի միջև նախկինում տեղի ունեցած սեռական հարաբերության մասին, միաժամանակ տեղեկացնելով, որ վերջինս «տուն տանելու աղջիկ» չէ։ Ա.Աբրահամյանի հայտնած տեղեկություններից մտահոգվելով` Գ.Սարգսյանը Հ.Միրիմանյանին տարել է «Նաիրի» ԲԿ` գինեկոլոգիական հետազոտություններ անցնելու, որի արդյունքում պարզել է վերջինիս կույս լինելու հանգամանքը։
Այնուհետև, Գ.Սարգսյանն Ա.Աբրահամյանի կողմից Հ.Միրիմանյանին վարկաբեկելու և իրեն սուտ տեղեկություններ հայտնելու հարցերի պարզաբանման նպատակով իր ընկերների հետ միասին 2016թ.-ի ապրիլի 08-ին` ժամը 13։30-ից 14։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ալեք Մանուկյան 1 հասցեում գտնվող Երևանի պետական համալսարանի «իրավագիտության» ֆակուլտետի մասնաշենքին հարող տարածքում հանդիպել է Ա.Աբրահամյանին և նրա մի խումբ ընկերներին, որից հետո Ա.Աբրահամյանին առաջարկել է առանձնանալ և զրույցը ծավալել մյուսներից անջատ պայմաններում։ Առանձնանալով մյուսներից` Գ.Սարգսյանն ու Ա.Աբրահամյանը քայլել են դեպի «Կենսաբանության» ֆակուլտետի մասնաշենքի հետնամասի կողմը, որտեղ էլ, օգտվելով մեկուսի պայմաններից, մեկ անգամ գլխով հարվածել է Ա.Աբրահամյանի դեմքի շրջանին` աջ աչքի ստորին կոպի հատվածում պատճառելով քերծվածքի տեսքով, առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք, ապա` Ա.Աբրահամյանին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ, իր մոտ գտնվող ծակող-կտրող շեղբ ունեցող մեկսայրանի դանակով երկու անգամ հարվածել է վերջինիս կենսականորեն կարևոր օրգաններին, այն է` կրծքավանդակի ձախ կեսի շրջանին` ձախից թոքամզի, ձախ թոքի վերին բլթի ստորին եզրի, սրտի ձախ փորոքի կողմնահետին մակերեսի հատվածներում պատճառելով կյանքի համար անհամատեղելի մարմնական վնասվածքներ, ու Երևան քաղաքի Չարենցի փողոցով դիմել է փախուստի։ Դրանից հետո Ա.Աբրահամյանը Չարենցի փողոցից տեղափոխվել է Մ.Հերացու անվան թիվ 1 համալսարանական հիվանդանոց, որտեղ ժամը 17։45-ին, ստացած մարմնական վնասվածքների արդյունքում գիտակցության չգալով, մահացել է»։
2.2. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի համաձայն՝ «(…) Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալն ապօրինաբար դիտավորությամբ կյանքից զրկել է Ա.Աբրահամյանին, այսինքն՝ կատարել է հանցագործություն՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալին մեղսագրված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերավորակելու մասին պաշտպանի միջնորդությունը, գտնում է, որ այն անհիմն է և նրա կողմից նշված պատճառաբանություններն ու հիմնավորումները չեն կարող միջնորդությունը բավարարելու հիմք հանդիսանալ, նկատի ունենալով, որ դատարանի կողմից արժանահավատ համարվող, դատաքննությամբ հետազոտված ստացիոնար դատահոգեբուժական և դատահոգեբանական համալիր փորձաքննության 14.07.2016թ. թիվ 67 եզրակացությամբ, փորձագետ Ա.Վարդանյանի պարզաբանումներով և մյուս ապացույցների համակցությամբ հերքվում են պաշտպանի պատճառաբանությունները։
Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում 09.04.2016թ. իրականացված «Ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման ամփոփ տեսաձայնագրությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու մասին պաշտպանի եզրահանգմանն ու դրա պատճառաբանություններին, գտնում է, որ դրանք անհիմն են, նշված միջոցառումն անցկացվել է «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի և քրեադատավարական օրենսդրության պահանջներին համապատասխան։
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ դատաքննությամբ հինավորվեց, որ մինչև ոստիկանության բաժին Գ.Սարգսյանի ներկայանալը, ոստիկանության բաժնում ստացված է եղել նրա ինքնակամ ներկայանալու մասին օպերատիվ տեղեկություն։ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի ՔՀԲ-ի ավագ օպերլիազոր Ա.Նիկողոսյանի 09.04.2016թ. զեկուցագրից հետևում է, որ մինչև ոստիկանության բաժին Գ.Սարգսյանի ինքնակամ ներկայանալը, նրա հետ տարվել են բացատրական աշխատանքներ, որոնց արդյունքում էլ նա ներկայացել է ոստիկանության բաժին։
Ինքնակամ ներկայանալու մասին ամբաստանյալի դիմումում՝ որպես այն գրելու ժամ, նշված է՝ 0515, այսինքն՝ նշված ժամի դրությամբ նա արդեն իսկ ցանկություն է հայտնել ինքնակամ ներկայանալ, ինչի մասին արդեն իսկ իմացել են ոստիկանության բաժնում։ Հետևաբար, ամբաստանյալի ինքնակամ ներկայանալն անկանխատեսելի չի եղել և ոստիկանությունն ունեցել է բավարար ժամանակ «Ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելու համար նախապես միջնորդությամբ դիմելու դատարան։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ։
Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալի այն պատճառաբանությանը, որ «իր հոգեվիճակից ելնելով չի գիտակցել իր գործողությունները», գտնում է, որ նշված պատճառաբանությամբ նա փորձ է կատարում հիմնավորելու, որ իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում, ինչն արդեն իսկ հերքվել է դատարանի վերը նշված հիմնավորումներով։
Ինչ վերաբերվում է պաշտապանության կողմի միջնորդությամբ հրավիրված վկաներ Լևիկ Սարգսյանի և Արա Հայրապետյանի՝ ամբաստանյալի հոգեկան վիճակի մասին ցուցմունքներին, ապա դատարանը գտնում է, որ նրանց կողմից նույնպես դատաքննությամբ փորձ արվեց ամբաստանյալի կողմից կատարված դիտավորյալ սպանությունը հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում կատարված սպանություն ներկայացնելու և նման հիմքեր ստեղծելու համար, ինչը հերքվում է դատաքննությամբ հետազոտված արժանահավատ ապացույցների համակցությամբ։
Այսպիսով, դատարանն ապացուցված է համարում, որ ամբաստանյալը կատարել է հանցագործություն՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործության բնույթը, հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմաններն ու հանցագործության կատարումից հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, այնպես էլ` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները: Որպես ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա կամովին ներկայացել է ոստիկանության բաժին, մասնակիորեն համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և զղջաց կատարած հանցանքի համար, հատուցվել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը՝ տուժողի հուղարկավորության ծախսը։
Դատարանը, ելնելով գործի փաստական տվյալներից և ապացույցներից, հանգում է եզրակացության, որ ամբաստանյալի կատարած սպանությունը պայմանավորվել է նաև տուժողի վարքագծի հակաօրինականությամբ և հակաբարոյականությամբ, ինչը դատարանի համոզմամաբ ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող էական հանգամանք է։
Որպես ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի անձը բնութագրող տվյալներ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում և բնութագրվում է դրական։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ չարձանագրվեցին։ (…)
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, այն ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, ելնելով գործի փաստական տվյալների և հանգամանքների վերլուծության հիման վրա դատարանի մոտ ձևավորված նրա բարոյահոգեբանական ու քրեաիրավական բնութագրերից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ ու 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց պատիժը կրելու, և գտնում է, որ նա պետք է դատապարտվի ազատազրկման ու կրի պատիժը, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար։ (…)
Քննության առնելով տուժողի իրավահաջորդ Ա.Աբրահամյանի ըննդեմ Գ.Սարգսյանի՝ վնասի հատուցման պահանջի մասին հայցը, դատարանը գտնում է, որ հայցը ենթակա է բավարարման մասնակի՝ 2.000.000 (երկու միլիոն) ՀՀ դրամի չափով, սակայն այն պետք է մերժվի՝ հետևյալ պատճառաբանություններով. (…)
Ինչպես երևում է հայցադիմումից Ա.Աբրահամյանի հուղարկավորության հետ կապված ծախսերը 2.000.000 ՀՀ դրամից պակաս են, սակայն դատարանը, գտնելով, որ հայցը ենթակա է բավարարման մասնակիորեն, հաշվի է առնում, որ ամբաստանյալը, 2.000.000 ՀՀ դրամի չափով ընդունել է հայցը, և նշված գումարն ուղարկվել է տուժողի իրավահաջորդին։
Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոգրյալները և նկատի ունենալով, որ տուժողի իրավահաջորդի հաշվեհամարին ամբաստանյալի հարազատների կողմից արդեն իսկ ուղարկվել է 2.000.000 ՀՀ դրամ, ինչն ընդունեց նաև տուժող կողմը, այսինքն՝ հայցի բավարարման ենթակա մասով պարտականությունն արդեն իսկ կատարված է, դատարանը գտնում է, որ նման պայմանում հայցը պետք է մերժվի ամբողջությամբ։ (…)
Դատարանն անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին, գտնում է, որ նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնվի անփոփոխ։ (…)»:
2.3. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
1) ամբաստանյալ՝ Գոռ Սարգսյանի նախաքննական ցուցմունքները,
2) տուժողի իրավահաջորդ՝ Աշոտ Աբրահամյանի դատաքննական ցուցմունքները,
3) վկա՝ Վազգեն Կարապետյանի նախաքննական և դատարանում տված ցուցմունքները,
4) վկա՝ Մուշեղ Խորենյանի նախաքննական ցուցմունքները,
5) վկա՝ Սոս Մկրտչյանի դատարանում տված ցուցմունքները,
6) վկա՝ Հռիփսիմե Միրիմյանի դատարանում տված ցուցմունքները,
7) վկա՝ Լևիկ Սարգսյանի դատարանում տված ցուցմունքները,
8) վկա՝ Արա Հայրապետյանի դատարանում տված ցուցմունքները,
9) փորձագետ՝ Ա.Վարդանյանի դատարանում տված ցուցմուքնները,
10) դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0441 եզրակացությունը, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 127 եզրակացությունը, դատահետքաբանական, դատաքիմիական և դատաձգաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 1450-16 եզրակացությունը, ստացիոնար դատահոգեբուժական և դատահոգեբանական համալիր փորձաքննության թիվ 67 եզրակացությունը, դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, քննչական փորձարարություն կատարելու մասին արձանագրությունը, անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությունը, «Ինքնական ներկայանալու մասին» արձանագրությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Լազերային սկավառակի զննություն կատարելու մասին» 27.04.2016 թվականի արձանագրությունները, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Լազերային սկավառակի զննություն կատարելու մասին» 27.04.2016 թվականի արձանագրությունները, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետի 08.04.2016 թվականի թիվ 30/5736 գրությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Լազերային սկավառակի զննություն կատարելու մասին» 26.04.2016 թվականի արձանագրությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Հեռախոսային զանգերի վերծանումները զննության ենթարկելու մասին» 28.04.2016 թվականի արձանագրությությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Լազերային սկավառակի զննություն կատարելու մասին» 23.05.2016 թվականի արձանագրությունը, «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու և գործին կցելու մասին» 05.08.2016 թվականի որոշումը, «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու և գործին կցելու մասին» 05.08.2016 թվականի որոշումը, «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու և գործին կցելու մասին» 05.08.2016 թվականի որոշումը, ինչպես նաև գործում եղած այլ փաստական տվյալները:
2.4. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2019 թվականի ապրիլի 11-ի որոշման համաձայն՝ «(…) 19. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով, սույն որոշման 16-17.2-րդ կետերում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման տեսաձայնագրությունը Գ.Սարգսյանի վերաբերյալ մեղադրական դատավճռի հիմքում դնելիս այն պատշաճ ուսումնասիրության չի ենթարկվել։ Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ՝
- «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացվել է ոչ թե օրենքով սահմանված՝ որոնողական-հետախուզական բնույթին համապատասխան երևույթների և դեպքերի օբյեկտիվ ընթացքը վերահսկելու, այլ, ըստ էության, հարցաքննության եղանակով Գ.Սարգսյանից գործի համար նշանակություն ունեցող տեղեկությունների ստացման գործընթացը գաղտնի տեսաձայնագրելու նպատակով: Այսինքն` «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակում փաստացի իրականացվել է քողարկված հարցաքննություն` արժանահավատության բարձր աստիճան ունեցող ապացույց ձեռքբերելու նպատակով` անտեսելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված՝ հարցաքննության դատավարական կարգի այնպիսի առանցքային պահանջներ, ինչպիսիք են՝ հարցաքննվող անձին իր իրավունքները և պարտականությունները, այդ թվում` լռելու, իրավաբանական օգնություն ստանալու հիմնարար իրավունքները պարզաբանելը, ինչպես նաև տեխնիկական միջոցների կիրառման մասին տեղեկացնելը` անձին իրավունք վերապահելով այդ առնչությամբ ներկայացնելու իր դիտողություններն ու հայտարարությունները,
- քննարկվող միջոցառումն իրականացվել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժնի պետի օպերատիվ գծով տեղակալի աշխատասենյակում, որպիսի պայմաններում Գ.Սարգսյանի անձնական և ընտանեկան կյանքը հարգելու իրավունքի նկատմամբ միջամտություն տեղի չի ունեցել, ինչը բնորոշ է «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառմանը։ Այսպես, Գ.Սարգսյանը գտնվելով ոստիկանության պաշտոնատար անձի աշխատասենյակում` չի ունեցել և չէր էլ կարող ունենալ ողջամիտ ակնկալիք իր մասնավոր կյանքի գաղտնիության ապահովման երաշխիքի վերաբերյալ։ Նման պայմաններում, նրա նկատմամբ չէր կարող իրականացվել մասնավոր կյանքի գաղտնիության իրավունքը սահմանափակող «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումը,
- «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացվել է անձի իրավունքների և ազատությունների ոլորտ նվազ միջամտության եղանակի` նույն տեղեկությունների ձեռքբերման դատավարական միջոցի ակնհայտ առկայության պարագայում: Մասնավորապես, եթե ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժնի պետին հասցեագրված` 2016 թվականի ապրիլի 9-ի զեկուցագրի համաձայն` նույն օրը ժամը 6:50-ի սահմաններում տարված բացատրական աշխատանքների արդյունքում ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին ինքնակամ ներկայացել էր Գ.Սարգսյանը և հայտնել, որ ինքն է Ա.Աբրահամյանին պատճառել մարմնական վնասվածքը (21), ապա գործի համար կարևորություն ներկայացնող տեղեկությունները Գ.Սարգսյանից կարող էին ձեռքբերվել ոչ թե հաջորդիվ նրա նկատմամբ գաղտնիության ռեժիմով «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելով, այլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված ընթացակարգով` նրան որպես կասկածյալ հարցաքննելով։ Այսինքն` տվյալ պարագայում չի պահպանվել նաև համաչափության սկզբունքը,
- նախաքննության փուլում գտնվող քրեական գործով հետաքննության մարմնի կողմից իրականացվել է «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում, այնինչ քրեական գործի նյութերում բացակայում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 53-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված` դատախազի ցուցումը կամ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ մասի 4-րդ մասի 7-րդ կետով նախատեսված` քննիչի հանձնարարությունը՝ «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելու վերաբերյալ։ Ինչ վերաբերում է քրեական գործում առկա՝ «Հետաքննության մարմնին օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնելու մասին» վերտառությամբ հանձնարարարությանը, ապա այն թվագրված չէ (22)։ Բացի այդ, այն տեղեկություններ է պարունակում Գ.Սարգսյանին 2016 թվականի ապրիլի 9-ին, ժամը 8:43-ին ձերբակալելու մասին, մինչդեռ 2017 թվականի հունիսի 2-ի՝ թիվ ԴԴ17 Ե-28690 գրության համաձայն՝ «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնելու թույլտվություն ստանալու մասին միջնորդությունը դատարան է ներկայացվել 2016 թվականի ապրիլի 9-ին՝ ժամը 6։30-ի սահմաններում, միջնորդության քննության կապակցությամբ նշանակված դատական նիստը սկսվել է ժամը 07:00-ին և ավարտվել 07:10-ին (23): Ակնհայտ է, որ 2016 թվականի ապրիլի 9-ին՝ ժամը 6։30-ի սահմաններում` դատարան ներկայացված «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելու միջնորդության հիմքում դրված հանձնարարությունն օբյեկտիվորեն չէր կարող տեղեկություն պարունակել նույն օրը, ժամը 8:43-ին Գ.Սարգսյանին ձերբակալելու մասին, ինչից հետևում է, որ նշված հանձնարարությունը ժամանակագրական առումով ոչ թե նախորդել, այլ հաջորդել է քննարկվող օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացմանը։
20. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ փաստական հանգամանքները պատշաճ ուշադրության չարժանացնելը և ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժնում 2016 թվականի ապրիլի 9-ին իրականացված «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքները Գ.Սարգսյանի մեղադրանքի հիմքում դնելը հանգեցրել են վարույթի արդարացիության և ըստ այդմ` Գ.Սարգսյանի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման։ Այլ կերպ, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նշված ապացույցը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի ուժով անթույլատրելի է և չէր կարող դրվել մեղսագրվող արարքում Գ.Սարգսյանի մեղավորությունը հիմնավորող ապացույցների զանգվածում։
Հետևաբար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանի հետևությունն այն մասին, որ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն իրականացվել է և դրա արդյունքները որպես ապացույց օգտագործվել են օրենսդրության պահանջներին համապատասխան, հիմնավոր չէ։
21. Ամփոփելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ սույն գործով թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ, 105-րդ և 106-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի, հիմք է դատական ակտը բեկանելու և գործը Վերաքննիչ դատարան նոր քննության ուղարկելու համար։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նոր քննության ընթացքում Վերաքննիչ դատարանը պետք է գնահատի քրեական գործում առկա այլ ապացույցները և հանգի համապատասխան հետևության` անդրադառնալով նաև բողոքաբերի կողմից սույն որոշման 11-12-րդ կետերում բարձրացված` Գ.Սարգսյանի արարքին տրված քրեաիրավական գնահատականի և վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ փաստարկներին: (…)»:

3.Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
3.1. Սույն գործը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
3.2. Տուժողի իրավահաջորդ Ա.Աբրահամյանը գտել է, որ Դատարանը թույլ է տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք ազդել են գործով ճիշտ դատավճիռ կայացնելու վրա:
Ըստ բողոքաբերի՝ Դատարանը խախտել է «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ, 6-րդ, 13-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 24-րդ, 127-րդ, 367-րդ և 398-րդ հոդվածների պահանջները:
Բողոքաբերը գտել է, որ Դատարանը վկա Հռիփսիմե Միրիմյանի արարքին գնահատական չի տվել, քանի որ վկա Հ.Միրիմյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում տվել է իրար հակասող ցուցմունքներ:
Բողոքաբերը, անդրադառնալով ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի ցուցմունքին, նշել է, որ ամբաստանյալի կողմից կանխամտածված սպանություն կատարելն այնքանով է հիմնավորվում, որ գնալով հանդիպման, նախապես իր հետ վերցրել է դանակ և դիտավորյալ հարվածել, ինչը հաստատվել է դատաքննության ընթացքում։
Ըստ բողոքաբերի` թվարկված քրեադատավարական օրենքի խախտումները հանգեցրել են նյութական իրավունքի նորմերի իրար հաջորդող խախտման և դրանով է պայմանավորված արարքի քրեաիրավական որակման անհամապատասխանությունը, ինչպես նաև Գոռ Սարգսյանի նկատմամբ ակնհայտ մեղմ պատիժ նշանակելը։
Բողոքաբերը հայտնել է, որ սույն քրեական գործի թերություները և միակողմանությունը գալիս են նախաքննությունից, ինչը հետագայում պահպանվել է Դատարանում և վերջնական տեղ է գտել կայացրած դատավճռում։
Ըստ բողոքաբերի՝ դատավճիռը ենթակա է փոփոխման այն հիմքով, որ նշանակված պատիժն ակնհայտ մեղմ է, այն չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը, դրանք կատարելու հանգամանքներին, ամբաստանյալի անձնավորությանը և անհրաժեշտ ու բավարար չէ նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Դատարանը պարտավոր էր անդրադառնար ամբաստանյալի արարքի սոցիալական հետևանքներին, ինչպես նաև հաշվի առներ հանցագործության անմիջական օբյեկտի դեմ ուղղված հանցագործության բնույթը։ Դատարանը ճիշտ չի գնահատել ամբաստանյալի արարքի հանգամանքները, ինչն էլ հանգեցրել է նրա նկատմամբ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով անարդարացի պատժի նշանակման։ Գոռ Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված 9 տարի ժամկետով ազատազրկումը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը։
Վկայակոչելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 նախադեպային որոշման 13-րդ կետում արտահայտված իրավական դիրքորոշումը՝ բողոքաբերը նշել է, որ կայացրած դատական ակտով Դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որի արդյունքում սահմանափակվել է տուժող կողմի դատական պաշտպանության արդյունավետ միջոցի իրավունքը, խախտվել են նաև գործի արդարացի քնության և արդարադատության մատչելիության իրավունքները։
Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 09.10.2017 թվականի թիվ ԵԿԴ/0229/01/16 դատավճիռը և Գոռ Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 15 տարի ժամկետով:
3.3. Ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանի պաշտպաններ Կ.Հովհաննիսյանը և Վ.Էլբակյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում գտել են, որ Դատարանը կայացրել է չհիմնավորված դատական ակտ` չապահովելով դատավարական պատշաճ ընթացակարգը, մեղադրանքի կողմից օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցը դրել է Գոռ Սարգսյանի մեղքը հիմնավորող ապացույցների հիմքում, անթույլատրելի ապացույցները և փաստական տվյալները ենթարկել է սուբյեկտիվ վերլուծության և հանգել գործի մյուս փաստական տվյալների հետ անհամադրելի եզրակացության:
Բողոքաբերները մասնավորապես նշել են. «Ծանոթանալով Գոռ Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված դատահոգեբուժական և դատահոգեբանական համալիր փորձաքննության թիվ 67 եզրակացությանը <<Հոգեբանական մաս>>-ի ուսումնասիրությամբ պարզվեց, որ <<Հետազոտվող իրավիճակի վերլուծություն>> բաժնում, ի թիվս քրեական գործի հանգամանքների, փորձագետ հոգեբանի կողմից հետազոտվել է նաև վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից փորձաքննությանը ներկայացրած, ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում Գոռ Սարգսյանի մասնակցությամբ 09.04.2016թ. անցկացրած <<Ներքին դիտում>> օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման տեսաձայնագրման լազերային սկավառակը՝ 7 րոպե 40 վարկյան տևողությամբ /համալիր փորձաքննության եզրակացության 14-րդ էջ/: Գոռ Սարգսյանը /պաշտպանության կողմը/ տեղեկացված չի եղել իր նկատմամբ իրականացված հիշյալ միջոցառման մասին, որպիսի փաստի արձանագրումն անձի պաշտպանական իրավունքի խախտում է, հետևաբար չի կարող օգտագործվել որպես թույլատրելի ապացույց:
<<Ապացույցների հասկացությունը, նշանակությունը և օգտագործումը>> վերտառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 14-րդ գլխի 104-րդ հոդվածի 3-րդ մասով ամրագրված է. <<Քրեական դատավարության ընթացքում թույլատրվում է օգտագործել միայն այն փաստական տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել սույն օրենսգրքով սահմանված պահանջների պահպանմամբ>>: Նշված դրույթի մեկնաբանության լույսի ներքո հատկանշական է, որ <<Դատական վերահսկողությունը մինչդատական վարույթի նկատմամբ>> վերտառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 39-րդ գլխի դրույթներով նախատեսված չէ <<Ներքին դիտում>> օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելու թույլտվություն ստանալու միջնորդության քննարկման կարգ: (…)
Դեպքից հետո Գոռ Սարգսյանը, դեպքին իր առնչության մասին դիմումով 09.04.2016թ., պաշտպան Կ.Հովհաննիսյանի ուղեկցությամբ ինքնակամ ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին: Հատկանշական է, որ նույն դիմումով Գ.Սարգսյանը հայտնել էր, որ քրեական գործով իր շահերը պաշտպանելու են փաստաբաններ Կարեն Հովհաննիսյանը և Վարդուհի Էլբակյանը /դիմումին կից ներկայացվել են արտոնագրերի լուսապատճեն/: ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի օպերատիվ մասում համապատասխան փաստաթղթային ձևակերպումներ կատարելուց հետո Գոռ Սարգսյանը և վերջինիս վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերը ներկայացվել են ՀՀ ՔԿ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին:
Թիվ 13139216 քրեական գործով Գոռ Սարգսյանը ձերբակալվել է 09.04.2016թ.` ժամը 08:43-ին: Առաջադրված կասկածանքի կապակցությամբ Գոռ Սարգսյանը դիրքորոշում չի հայտնել և հրաժարվել է ցուցմունք տալ:
Քրեական գործի նախաքննության ավարտից հետո, պաշտպանության կողմին ներկայացված նյութերին ծանոթանալու ընթացքում պարզվեց, որ քրեական գործում առկա է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպեր լիազոր Ա.Նիկողոսյանի զեկուցագիրն այն մասին, որ. <<...սույն թվականի ապրիլի 9-ին` ժամը 06:50-ի սահմաններում, ինքնակամ ներկայացել է Գոռ Իշխանի Սարգսյանը...>>: Քրեական գործի 2-րդ հատորի գ/թ 165 կցված <<Ներքին դիտում>> օպերատիվ հետախուզական միջոցառում անցկացնելու թույլատվություն ստանալու միջնորդությունը բավարարելու մասին որոշումը գաղտնազերծելու մասին>> Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 17.05.2016թ. կայացրած որոշման պատճառաբանական մասի բովանդակությունից երևում է, որ 09.04.2016թ. ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի պետ Գ.Ղուկասյանը միջնորդություն է ներկայացրել ՀՀ ոստիկանության պետի առաջին տեղակալ, ոստիկանության գեներալ-լեյտենանտ Հ.Պողոսյանին, դիմելու Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` Գոռ Սարգսյանի նկատմամբ, ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի պետի օպերատիվ գծով տեղակալի թիվ 402 աշխատասենյակում <<Ներքին դիտում>> օպերատիվ հետախուզական միջոցառում անցկացնելու համար, որպիսի միջնորդությունը նույն օրը բավարարվել է:
Քրեական գործի նշված փաստական տվյալների առկայության պայմաններում, հիմք ընդունելով հետաքննության մարմնի օրենքով վերապահված գործառույթների իրականացման արդյունքների վերաբերյալ պաշտոնեական փաստաթղթերում արձանագրված և ամրագրված տվյալները, բողոքաբերները հանգել են հետևության, որ Գոռ Սարգսյանի ինքնակամ ներկայանալու անկանխատեսելիության պայմաններում ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժինը /այսուհետ հետաքննության մարմինը/ 09.04.2016թ` ժամը 06:50-ից մինչև 08:30-ը /մինչև քննիչին ներկայանալը/ ժամանակահատվածում միջնորդություն է ներկայացրել ՀՀ ոստիկանության պետի առաջին տեղակալին, վերջինս նույն միջնորդությամբ հանդես է եկել դատարան, այնուհետև դատարանի կողմից միջնորդությունը քննարկելուց և բավարարելուց հետո ձեռնամուխ եղել հիշյալ օպերատիվ հետախուզական միջոցառման իրականացմանը /7 րոպե 40 վարկյան տևողությամբ/, ընդ որում` հատկանշական է, որ նշված գործողությունները և միջոցառումները կատարվել է ոչ աշխատանքային ժամերին: Ավելին` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին 09.04.2016թ. Գոռ Սարգսյանի ինքնակամ ներկայանալուց հետո, իր ուղեկցությամբ Գ.Սարգսյանը ներկայացվել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի պետ Գ.Ղուկասյանին և վերջինիս աշխատասենյակում դեպքի վերաբերյալ շուրջ 20 /քսան/ րոպե տևողությամբ զրույցից հետո, Գ.Ղուկասյանի ցուցումով փաստաթղթավորվել է Գ.Սարգսյանի ինքնակամ ներկայանալու փաստը: Այնուհետև Գ.Սարգսյանը նախաքննությունն իրականացնող ավագ քննիչ Ա.Գեղամյանին է ներկայացվել ժամը 08:30-ին, իսկ ժամը 08:43-ին ներգրավվել է որպես կասկածյալ /ծանոթացել է ձերբակալման արձանագրությանը/:
Քրեական գործի վերը նշված փաստական հանգամանքները ողջամտորեն կասկած են հարուցում Գոռ Սարգսյանի նկատմամբ 09.04.2016թ իրականացրած <<Ներքին դիտում>> օպերատիվ հետախուզական միջոցառման իրավաչափության առումով: Այդ կապակցությամբ պաշտպանության կողմը դեռևս 25.11.2016թ., այնուհետև հիշեցման կարգով 31.01.2017թ., 20.02.2017թ. գրավոր հարցում է հասցեագրել Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան /նախագահող դատավոր` Ռ.Վարդազարյան/, պարզելու համար, թե 09.04.2016թ. որ ժամին է դատարան մուտքագրվել Գոռ Սարգսյանի նկատմամբ <<Ներքին դիտում>> օպերատիվ հետախուզական միջոցառում անցկացնելու թույլտվություն ստանալու մասին ՀՀ ոստիկանության պետի առաջին տեղակալ, ոստիկանության գեներալ-լեյտենանտ Հ.Պողոսյանի միջնորդությունը, որ ժամին է քննարկվել հիշյալ միջնորդությունը, սակայն այդպես էլ առ այսօր պատասխան չի ստացվել:
(…) Մինչդեռ քրեական գործի նյութերում առկա է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի պետի 08.04.2016թ. գրությունը` հասցեագրած ՀՀ ՔԿ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի պետին` հետևյալ բովանդակությամբ. <<...անցկացված <<օպերատիվ հարցում>> և <<օպերատիվ տեղեկությունների ձեռք բերում>> օպերատիվ հետախուզական միջոցառումներով պարզվել է, որ նշված հանցագործությունը կատարել է Գոռ Իշխանի Սարգսյանը>>: Հետևաբար, գործի փաստական տվյալների համադրմամբ և ՕՀՄ մասին օրենքի նշված նորմի մեկնաբանությամբ ակնհայտ է, որ մինչև Գ.Սարգսյանի կամովի ներկայանալը և քննությանը ներգրավելը, հետաքննության մարմինը ձեռնարկած օպերատիվ միջոցառումների արդյունքում ձեռք էր բերել տվյալներ դեպքին Գ.Սարգսյանի առնչության մասին: (…)
Քրեական գործի նյութերում հիշյալ օպերատիվ հետախուզական միջոցառման արդյունքների վերաբերյալ համապատասխան արձանագրության բացակայությունը ողջամիտ կասկած է հարուցում միջոցառման իրականացման օրինականության առումով: Մասնավորապես, տեսանյութում Գ.Սարգսյանի հետ օպերատիվ զրույցն իրականացվում է երեք անձանց ներկայությամբ, որպիսի թույլտվություն պետք է նախատեսված լիներ միջնորդությունը բավարարելու դատարանի որոշումով: Բացի այդ, քրեական գործի նյութերով բացակայում են <<Ներքին դիտում>> օ/հ միջոցառումն անցկացնելու ժամի, դրա իրականացմանը մասնակցելու իրավասություն ունեցող աշխատակիցների վերաբերյալ, ինչը օրենքի կատեգորիկ պահանջ է, իսկ հակառակ դեպքում օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված տվյալ:
Պարզելու համար <<Ներքին դիտում>> օպերատիվ հետախուզական միջոցառում անցկացնելու վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պետի առաջին տեղակալ, ոստիկանության գեներալ-լեյտենանտ՝ Հ.Պողոսյանի 09.04.2016թ. միջնորդությունը դատարան մուտքագրելու, այն քննության նշանակելու ժամերը, հարցումներ են կատարվել հիշյալ միջնորդությունը քննող դատարանին և համաձայն 02.06.2017թ. ստացված պատասխան գրության <<...Գոռ Սարգսյանի նկատմամբ <<Ներքին դիտում>> օպերատիվ հետախուզական միջոցառումն անցկացնելու թույլտվություն ստանալու մասին ... միջնորդությունը դատարան է ներկայացվել 09.04.2016թ. ժամը 06:30-ի սահմաններում, նշված միջնորդության քննության կապակցությամբ նշանակված դատական նիստը նախագահությամբ դատավոր Ռ.Վարդազարյանի սկսվել է 09.04.2016թ. ժամը 07:00-ին և ավարտվել է 07:10-ին:... >>: Հիշյալ պատասխան գրությունից ենթադրվում է, որ մինչև Գոռ Սարգսյանի 09.04.2016թ. ժամը 06:50-ին ինքնակամ ներկայանալը օպերատիվ հետախուզական միջոցառում իրականացնող մարմինն իմացել է, թե որ ժամին պետք է իրականացնի <<Ներքին դիտում>> օպերատիվ հետախուզական միջոցառումը: Միայն այս փաստի արձանագրմամբ արդեն իսկ առկա է ՕՀՄ մասին օրենքի 40-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված նորմի խախտում: (…)
Պաշտպանական կողմը Դատարանում` պաշտպանական ճառում, միջնորդություն է ներկայացրել` թիվ ԵԿԴ/0229/01/16 քրեական գործով ամբաստանյալ Գոռ Սարգսյանի մասնակցությամբ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում 09.04.2016թ. իրականացրած <<Ներքին դիտում>> օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման ամփոփ տեսաձայնագրությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ:
Դատարանը ներկայացված միջնորդությունը մերժել է` հետևյալ հիմնավորմամբ՝.
Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում 09.04. 2016թ. իրականացված <<Ներքին դիտում>> օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման ամփոփ տեսաձայնագրությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու մասին պաշտպանի եզրահանգմանն ու դրա պատճառաբանություններին, գտնում է, որ դրանք անհիմն են, նշված միջոցառումն անցկացվել է «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի և քրեադատավարական օրենսդրության պահանջներին համապատասխան։ Դատարանը նաև արձանագրում է, որ դատաքննությամբ հինավորվեց, որ մինչև ոստիկանության բաժին Գ.Սարգսյանի ներկայանալը, ոստիկանության բաժնում ստացված է եղել նրա ինքնակամ ներկայանալու մասին օպերատիվ տեղեկություն։ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի ՔՀԲ-ի ավագ օպերլիազոր Ա.Նիկողոսյանի 09.04.2016թ. զեկուցագրից հետևում է, որ մինչև ոստիկանության բաժին Գ.Սարգսյանի ինքնակամ ներկայանալը, նրա հետ տարվել են բացատրական աշխատանքներ, որոնց արդյունքում էլ նա ներկայացել է ոստիկանության բաժին։
Ինքնակամ ներկայանալու մասին ամբաստանյալի դիմումում` որպես այն գրելու ժամ, նշված է՝ 05.15, այսինքն՝ նշված ժամի դրությամբ նա արդեն իսկ ցանկություն է հայտնել ինքնակամ ներկայանալ, ինչի մասին արդեն իսկ իմացել են ոստիկանության բաժնում։ Հետևաբար, ամբաստանյալի ինքնակամ ներկայանալն անկանխատեսելի չի եղել և ոստիկանությունն ունեցել է բավարար ժամանակ «Ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնելու համար նախապես միջնորդությամբ դիմելու դատարան։ Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ։
(…) Ստացվում է, որ Սարգսյանի նկատմամբ իրականացվել է երկու քրեական վարույթներ նույն դեպքի և անձի վերաբերյալ, տարբեր մարմիններում: Այսինքն մեր կողմից ներկայացվում է մեկ հիմնավորում, սակայն Դատարանը սուբյեկտիվ գնահատական տալով, թե միջնորդությանը, թե գործի փաստական տվյալներին, կայացրել է գործի հանգամանքների հետ ընդհանրապես առնչություն չունեցող պատճառաբանություններով իրավազուրկ որոշում:
Սույն քրեական գործի դատաքննության ընթացքում մեղադրանքի կողմի ներկայացրած ապացույցների շարքում հետազոտվել է նաև ամբաստանյալ Գոռ Սարգսյանի նկատմամբ նախաքննության ընթացքում նշանակված դատահոգեբուժական և դատահոգեբանական համալիր փորձաքննության թիվ 67 եզրակացությունը: Հիշյալ փորձաքննության հոգեբանական մասի եզրակացության հետևությունների համաձայն` <<Իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելիս Գոռ Սարգսյանը...աֆեկտի վիճակում չի գտնվել, գտնվել է խիստ լարված հոգեվիճակում, որն էապես ազդել է նրա վարքի և գիտակցության վրա` նվազեցնելով վարքի կամային կառավարման ունակությունը:>>: Նշված հոգեբանական փորձաքննության եզրակացության հետազոտական և եզրափակիչ մասերի հիմնավորվածության վերաբերյալ պաշտպանության կողմը դատական նիստերով ներկայացրել է իր փաստարկները և գիտական հիմնավորումները, որոնց մեկնաբանությամբ առավել քան հիմնավորվում է թիվ 67 եզրակացության հոգեբանական մասի ոչ լիարժեքությունը և դրանից բխող ոչ հիմնավորվածությունը: Ավելին, նույն եզրակացությամբ հիմնավորված է Գոռ Սարգսյանի մոտ աֆեկտոգեն վիճակի և Կուլմինացիայի հոգեվիճակները /աֆեկտի 2 փուլերը/, իսկ աֆեկտի 3-րդ փուլի` հետաֆեկտային վիճակի լիարժեք բնութագրման համար փորձագետին անհրաժեշտ են լրացուցիչ տվյալներ` դեպքից հետո փորձաքննվողի հոգեվիճակը բնութագրելու համար:
Գիտական մեկնաբանությամբ՝ փորձաքննվողի վարքն արարքը կատարելուց հետո, այս տեղեկատվությունը կարելի է ստանալ վկաներից, փորձաքննվողի հետ զրույցից: Նաև, վկաների հետ փորձագիտական զրույցի ժամանակ պետք է ստանալ տեղեկություն, որը վերաբերում է փորձաքննվողի վիճակին /տեսքին` արարքը կատարելու պահին և դրանից հետո` դեմքի գույնը, աչքերի տեսքը, ձայնի ինտոնացիան, գործողությունները, ֆիզիկական զգացողությունը/:
Նշված հիմնավորումների պայմաններում մինչդեռ հոգեբան փորձագետ Ա.Վարդանյանը փորձաքննությունն իրականացնելիս, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից տրամադրված սույն քրեական գործի նյութերով չի ունեցել կիրառվող մեթոդիկայով նախատեսված բավարար տվյալներ` Գ.Սարգսյանի փորձաքննությամբ հետաֆեկտային փուլի լիարժեք, ըստ էության բնութագրելու համար: Հետևաբար փորձագետի հետևություններն աֆեկտի 3-րդ փուլի բացակայության վերաբերյալ չեն կարող գնահատվել լիարժեք:
Քրեական գործի դատաքննությամբ հարցաքննվել են վկաներ Լևիկ Սարգսյանը, Արա Հայրապետյանը, որոնք ցուցմունքներով ներկայացրել են դեպքից հետո Գ.Սարգսյանի հոգեվիճակը,վարքը:
Գոռ Սարգսյանի անձնային անհատական բնութագրումը, տուժողի դրսևորած հակաբարոյական վարքագծի կապակցությամբ ստեղծված կոնֆլիկտային իրավիճակը, սպասված լուծում չունենալը, հետաֆեկտային վիճակին բնորոշ, գիտականորեն հիմնավոր տվյալներ են և փաստում են հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում կատարված սպանության մասին: Ավելին, տուժողի նման վարքագծի դրսևորումը հիմնավորված է համարել նաև վարույթն իրականացնող մարմինը, որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման պատճառաբանական մասում ձևակերպելով. <<...Այնուհետև, Գ.Սարգսյանը Ա.Աբրահամյանի կողմից Հ.Միրիմանյանին վարկաբեկելու և իրեն սուտ տեղեկություններ հայտնելու հարցերի պարզաբանման նպատակով...>>:
Վերլուծության ենթարկելով փորձաքննության եզրակացությունը, պաշտպանական կողմը գործի բազմակողմանիությունը և օբյեկտիվությունն ապահովելու համար միջնորդություն է ներկայացրել` Գոռ Սարգսյանի նկատմամբ նշանակել կրկնակի դատահոգեբանական փորձաքննություն` հետևյալ հիմնավորմամբ. (…)
Դատական հոգեբանության և այդ ոլորտում իրականացվող փորձաքննությունների ընթացքում կիրառվող մեթոդիկայի վերաբերյալ գիտական մեկնաբանություններով /հիմք` Ս.Արզումանյանի, Է.Գրինի, Մամայչուկի, Նագաևի աշխատությունները/ հիմնավորված է, որ աֆեկտի 3-րդ փուլը /հետաֆեկտային/` հյուծման փուլն է: Այս փուլում տեղի է ունենում հիասթափություն, թուլացում: Սուր հոգեծին ապրումների ժամանակ զգում են խղճահարություն, մեղքի զգացում:
Նույն հեղինակների գիտական մեկնաբանությամբ` փորձաքննվողի վարքն արարքը կատարելուց հետո, այս տեղեկատվությունը կարելի է ստանալ վկաներից, փորձաքննվողի հետ զրույցից: Նաև, վկաների հետ փորձագիտական զրույցի ժամանակ պետք է ստանալ տեղեկություն, որը վերաբերում է փորձաքննվողի վիճակին /տեսքին` արարքը կատարելու պահին և դրանից հետո` դեմքի գույնը, աչքերի տեսքը, ձայնի ինտոնացիան, գործողությունները, ֆիզիկական զգացողությունը/:
Նշված հիմնավորումների պայմաններում մինչդեռ հոգեբան փորձագետ Ա.Վարդանյանը փորձաքննությունն իրականացնելիս, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից տրամադրված սույն քրեական գործի նյութերով չի ունեցել կիրառվող մեթոդիկայով նախատեսված բավարար տվյալներ` Գ.Սարգսյանի փորձաքննությամբ հետաֆեկտային փուլի լիարժեք, ըստ էության բնութագրելու համար: Հետևաբար փորձագետի հետևություններն աֆեկտի 3-րդ փուլի բացակայության վերաբերյալ չեն կարող գնահատվել լիարժեք:
Սույն քրեական գործի դատաքննությամբ, պաշտպանության կողմի ներկայացրած միջնորդությունների բավարարմամբ հարցաքննվել են վկաներ Լևիկ Սարգսյանը, Արա Հայրապետյանը, որոնք ցուցմունքներով ներկայացրել են դեպքից հետո Գ.Սարգսյանի հոգեվիճակը, վարքը:
Չնայած որ թիվ 67 եզրակացությամբ նշվում են որոշակի փաստեր, որոնք ակնհայտ կարող են մեկնաբանվել որպես հետաֆեկտային, լրացուցիչ տվյալների պարագայում /որոնք դատաքննությամբ արդեն իսկ ձեռք են բերվել/ եզրակացությունը կարող է փոփոխվել:
Գոռ Սարգսյանի անձնային անհատական բնութագրումը, ստեղծված կոնֆլիկտային իրավիճակը, սպասված լուծում չունենալը, հետաֆեկտային վիճակին բնորոշ, բայց գործի նյութերով թերի ձեռք բերված տվյալները խոսում են կրկնակի դատահոգեբանական փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտության մասին:
Վերը նշված հիմնավորումներից ելնելով, հաշվի առնելով Գոռ Սարգսյանի անձնային անհատական բնութագրումը, տուժողի դրսևորած հակաբարոյական վարքագծի կապակցությամբ ստեղծված կոնֆլիկտային իրավիճակը, սպասված լուծում չունենալը, հետաֆեկտային վիճակին բնորոշ, գիտականորեն հիմնավոր տվյալներ են և փաստում են հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում կատարված սպանության մասին: Ավելին, տուժողի նման վարքագծի դրսևորումը հիմնավորված է համարել նաև վարույթն իրականացնող մարմինը, որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման պատճառաբանական մասում ձևակերպելով /մեջբերում որոշումից/ <<...Այնուհետև, Գ.Սարգսյանը Ա.Աբրահամյանի կողմից Հ.Միրիմանյանին վարկաբեկելու և իրեն սուտ տեղեկություններ հայտնելու հարցերի պարզաբանման նպատակով...>>, պաշտպանական կողմը գտնում է, որ առկա է նյութական իրավունքի խախտում և Գոռ Սարգսյանի արարքը պետք է որակվեր ոչ թե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այլև` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասով` հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում կատարված սպանություն, որի սահմաններում էլ պետք է նշանակվեր համաչափ պատիժ: (…)»:
Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերները Վերաքննիչ դատարանին խնդրել են բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի թիվ ԵԿԴ/0229/01/16 դատավճիռը և Գոռ Սարգսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած արարքի համար, այն է՝ հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում կատարված սպանություն, որի սահմաններում էլ նշանակել համաչափ պատիժ:

4.Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
4.1. Դատական նիստի ընթացքում տուժողի իրավահաջորդ Ա.Աբրահամյանը պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել: Միևնույն ժամանակ առարկեց ամբաստանյալի պաշտպանների կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ խնդրելով այն մերժել:
4.2. Տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ Ի.Ավագյանը ևս պնդեց տուժողի իրավահաջորդի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել: Միևնույն ժամանակ առարկեց ամբաստանյալի պաշտպանների կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել:
4.3. Պաշտպաններ Կ.Հովհաննիսյանը, Վ.Էլբակյանը և Հ.Սարգսյանը պնդեցին իրենց կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, խնդրեցին այն բավարարել՝ առարկելով տուժողի իրավահաջորդի կողմից ներկայացված բողոքի դեմ:
4.4. Ամբաստանյալ Գ.Սարգսյանը ևս միացավ իր պաշտպանների դիրքորոշմանը:
4.5. Դատախազ Ս.Պողոսյանն առարկեց պաշտպանների կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, միևնույն ժամանակ չառարկեց տուժողի իրավահաջորդի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ:

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
5.1. Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. արդարության ու պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից հիմնավորված և պատճառաբանված է արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները Գ.Սարգսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու վերաբերյալ:
5.2. Նկատի ունենալով, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 11.04.2019 թվականի թիվ ԵԿԴ/0229/01/16 որոշմամբ՝ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ իրականացված «ներքին դիտում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյուքնները ճանաչվել են որպես անթույլատրելի ապացույց, ուստի Վերաքննիչ դատարանը չի անդրադառնում պաշտպանների կողմից բողոքում բարձրացված այդ հարցին՝ համարելով այդ հարցը լուծված:
5.3. Բողոքի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ բողոքաբերների բարձրացրած հաջորդը հարցը վերաբերում է՝ <<դատահոգեբուժական և դատահոգեբանական համալիր փորձաքննության թիվ 67 եզրակացության>> արժանահավատությանը և դրանով պայմանավորված կրկնակի փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտությանը, քանի որ նրանց գնահատմամբ ամբաստանյալը գտնվել է <<հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում>>, որպիսի հանգամանքը հաստատվելու դեպքում նրա արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասից պետք է վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով և դրա սանկցիայի սահմաններում նշանակել արդարացի պատիժ:
5.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108-րդ հոդվածի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համալիր վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ սպանությունը <<Հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում>> կատարած լինելու հանգամանքը հնարավոր է ապացուցել ոչ այլ կերպ, քան հատուկ գիտելիքների միջոցով, ինչը նշանակում է, որ անհրաժեշտ է նշանակել համապատասխան փորձաքննություն այդ հանգամանքը ապացուցելու կամ հերքելու համար: Դրանով պայմանավորված՝ նախաքննության մարմնի կողմից նշանակվել է ստացիոնար դատահոգեբուժական և դատահոգեբանական համալիր փորձաքննություն, որի արդյունքում ստացված 14.07.2016 թվականի թիվ 67 եզրակացության համաձայն՝ <<Իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելիս Գոռ Սարգսյանը ... աֆեկտի վիճակում չի գտնվել, գտնվել է խիստ լարված հոգեվիճակում, որն էապես ազդել է նրա վարքի և գիտակցության վրա` նվազեցնելով վարքի կամային կառավարման ունակությունը>>:
5.5. Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանում ևս պաշտպանական կողմը բարձրացրել է վերոգրյալ հարցը, որին անդրադարձել և բողոքարկված դատավճռում համապատասխան գնահատականներ է տվել Առաջին ատյանի դատարանը, մասնավորապես նշելով հետևյալը. <<(...) Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալին մեղսագրված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերավորակելու մասին պաշտպանի միջնորդությունը, գտնում է, որ այն անհիմն է և նրա կողմից նշված պատճառաբանություններն ու հիմնավորումները չեն կարող միջնորդությունը բավարարելու հիմք հանդիսանալ, նկատի ունենալով, որ դատարանի կողմից արժանահավատ համարվող, դատաքննությամբ հետազոտված ստացիոնար դատահոգեբուժական և դատահոգեբանական համալիր փորձաքննության 14.07.2016թ. թիվ 67 եզրակացությամբ, փորձագետ Ա.Վարդանյանի պարզաբանումներով և մյուս ապացույցների համակցությամբ հերքվում են պաշտպանի պատճառաբանությունները: (...)
Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալի այն պատճառաբանությանը, որ «իր հոգեվիճակից ելնելով չի գիտակցել իր գործողությունները», գտնում է, որ նշված պատճառաբանությամբ նա փորձ է կատարում հիմնավորելու, որ իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում, ինչն արդեն իսկ հերքվել է դատարանի վերը նշված հիմնավորումներով:
Ինչ վերաբերվում է պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ հրավիրված վկաներ Լևիկ Սարգսյանի և Արա Հայրապետյանի՝ ամբաստանյալի հոգեկան վիճակի մասին ցուցմունքներին, ապա դատարանը գտնում է, որ նրանց կողմից նույնպես դատաքննությամբ փորձ արվեց ամբաստանյալի կողմից կատարված դիտավորյալ սպանությունը հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում կատարված սպանություն ներկայացնելու և նման հիմքեր ստեղծելու համար, ինչը հերքվում է դատաքննությամբ հետազոտված արժանահավատ ապացույցների համակցությամբ:
Այսպիսով, դատարանն ապացուցված է համարում, որ ամբաստանյալը կատարել է հանցագործություն՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի (…)>>:
5.6. Չհամաձայնելով Դատարանի հետևությանը՝ բողոքաբերները վկայակոչել են հիմնականում մասնագիտական գրականության մեջ նշված որոշ վերլուծություններ և վկաներ Լևիկ Սարգսյանի և Արա Հայրապետյանի ցուցմունքները և հանգել հետևության, որ անհրաժեշտ է նշանակել կրկնակի փորձաքննություն, որպեսզի հնարավոր լինի վերջնական գնահատական տալ Գ.Սարգսյանի կողմից սպանությունը <<Հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում>> կատարած լինելու հանգամանքին: Հետևաբար՝ Վերաքննիչ դատարանի խնդիրն է պարզել՝ արդյոք դատարանը պատշաճ գնահատել է փորձագետի թիվ 67 եզրակացությունը, թե՝ ոչ:
5.7. Անդրադառնալով մասնագիտական գրականությունից արված մեջբերումներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրանք թեև կարևոր նշանակություն ունեն որևէ միջնորդություն կամ բողոք հիմնավորելու համար, սակայն, պետք է նկատի ունենալ, որ դրանք համընդհանուր ճանաչում ունեցող վերացական մոտեցումներ են, ընդհանուր բնույթի դատողություններ, ուստի կոնկրետ դեպքում դրանց վերաբերելիությունը պետք է հիմնավորել առավել առարկայական, որպեսզի հնարավոր լինի դրանք հիմք ընդունել և կոնկրետ իրավիճակը հետազոտած (փորձաքննության ենթարկած) փորձագետի հետևությունների արժանահավատությունը կասկածի տակ դնել և նշանակել կրկնակի կամ լրացուցիչ փորձաքննություն` ինչպես պահանջում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 251-րդ և 347-րդ հոդվածները: Դրա համար ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 252-րդ և 346-րդ հոդվածները սահմանում են, որ փորձագետը կարող է հարցաքննվել իր կողմից տրված եզրակացության շուրջ, ընդ որում՝ փորձագետի հարցաքննության առարկան են հանդիսանում ցանկացած հարցի պարզաբանում, որը լրացուցիչ հետազոտությունների անհրաժեշտություն չի պահանջում: Մասնավորապես՝ Օրենսգրքի 252-րդ հոդվածը սահմանում է, որ եթե փորձագետի եզրակացությունը բավարար չափով պարզ չէ, ունի բացեր, որոնք լրացնելու համար չեն պահանջվում լրացուցիչ հետազոտություններ կամ անհրաժեշտություն է առաջացել ճշտելու փորձագետի կողմից կիրառված մեթոդները և հասկացությունները, քննիչն իրավունք ունի հարցաքննել փորձագետին, իսկ 347-րդ հոդվածը սահմանում է, որ փորձագետը կարող է հարցաքննվել, եթե անհրաժեշտություն է առաջացել պարզելու կամ լրացնելու եզրակացությունը, հետևաբար նրան կարող են տրվել հարցեր նաև մասնագիտական գրկանության մեջ առկա մոտեցումների վերաբերյալ, արդյոք կոնկրետ դեպքում փորձագետը կիրառել է մասնագիտական գրականության մեջ առաջարկվող մեթոդներով և այլն: Սույն դեպքում այդ հարցաքննությունը կատարվել է (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, բողոքարկված դատավճիռը) և փորձագետը փաստացի բացառել է կոնկրետ դեպքում աֆեկտի վիճակի մասին պաշտպանական կողմի պնդումները , որը հիմք է ընդունել դատարանը փորձագետի եզրակացությունը գնահատելիս: Հետևաբար՝ զուտ մասնագիտական գրականությունից արված մեջբերումների հիման վրա փորձագետի եզրակացությունը կասկածի տակ դնելու մասով վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները՝ Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չեն:
5.8. Անդրադառնալով վկաների ցուցմունքներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրանք չեն կարող կասկածի տակ դնել փորձագետի եզրակացության արժանահավատությունը, քանի որ փորձաքննության անցկացման համար փորձագետը հիմք է ընդունել քրեական գործով նախաքննության մարմնի կողմից ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, որոնք Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ բավարար է եղել պատշաճ հետևություն անելու համար, իսկ վկաների ցուցմունքները թեև որոշակի տեղեկություններ պարունակում են ամբաստանյալի հետհանցավոր վարքագծի մասին, սակայն դրանք այնպիսին չեն, որ նոր ելակետային տվյալի դեր կատարեն և փորձաքննության եզրակացության լրիվությունը կասկածի տակ դնեն: Քննարկվող եզրակացությունից պարզ է դառնում, որ աֆեկտի 3-րդ փուլը բացառելու մասին հետևության հանգելիս՝ փորձագետը հիմք է ընդունել, ի թիվս այլ ապացույցների, նաև հենց ամբաստանյալի հայտնած ամբողջական տեղեկատվությունը, որը բովանդակային առումով համընկնում է վերոնշյալ վկաների ցուցմունքների հետ:
5.9. Վերաքննիչ դատարանի համար առավել ուշագրավ է այն հանգամանքը, որ եզրակացության հիմքում դրվել է նաև քրեական գործով ձեռք բերված և փորձագետներին ներկայացված տեսաձայնագրությունները (<<Ներքին դիտում>> ՕՀՄ արդյունքներին դեռ կանդրադառնանք), որոնցում հստակ երևում է Գ.Սարգսյանի գործողությունները դեպքից հետո, որոնք, ունենալով օբյեկտիվ բնույթ, ունեն նաև առավել բարձր արժանահավատություն, քան վկաների ցուցմունքները (ցուցմունքներում միշտ առկա են սուբյեկտիվ տարրեր՝ ելնելով ցուցմունք տվող անձի անձնային որակներից): Հետևաբար՝ զուտ վկաների ցուցմունքներում հայտնած որոշ տվյալների հիման վրա կասկածի տակ դնել օբյեկտիվ փաստական տվյալներով հաստատված հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանի համար իրավաչափ չեն և բնականաբար չեն կարող հիմք հանդիսանալ փորձագետի եզրակացության արժանահավատությունը կամ եզրակացության լրիվությունը կասկածի տակ դնելու համար:
5.10. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ փորձագետի եզրակացության արժանահավատությունը կամ լրիվությունը կասկածի տակ չի կարող դրվել նաև այն հանգամանքով պայմանավորված, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից անթույլատրելի է ճանաչվել փորձագետի եզրակացության հիմքում դրված <<Ներքին դիտում>> ՕՀՄ արդյունքները, քանի որ փորձագետի եզրակացության ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ այն ելակետային տվյալներ պարունակող հիմնական ապացույցը չէ, Գ.Սարգսյանի հետհանցավոր վարքագծի մասին (որը սկզբունքային նշանակություն ունի աֆեկտի 3-րդ փուլը որոշելու հարցում) առավել մանրամասն տեղեկատվություն պարունակել է ինչպես Գ.Սարգսյանի ցուցմունքները և փորձաքննության կատարման ընթացքում նրա կողմից փորձագետին հայտնած տեղեկությունները, այնպես էլ տեսաձայնագրությունները, հեռախոսային խոսակցությունների վերծանումները և այլ ապացույցները:
5.11. Փորձագետը եզրակացության` <<Հետազոտվող իրավիճակի հոգեբանական վերլուծություն>> բաժնի վերջին պարբերություններից մեկում նշել է, որ քրեական գործի նյութերում առկա են 09.04.2016թ. անցկացված <<Ներքին դիտում>> ՕՀՄ արդյունքներն ամփոփող լազերային սկավառակը և դրա զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, որոնցում Գ.Սարգսյանը դեպքի հանգամանքների մասին խոսելիս առավել մանրամասն տեղեկություններ է հայտնում Ազատ Աբրահամյանին դանակով հասցված հարվածների քանակի, դրանից հետո նրա գործողությունների և դանակը գցելու վայրի վերաբերյալ, նկարագրում է, որ ինքը Ա.Աբրահամյանին հարվածել է այն պահին, երբ նրա վարքից հասկացել է, որ վերջինս ուզում է իրեն հարվածել: Հետևաբար պնդել, որ այս ապացույցը փորձաքննություն իրականացնելու համար անհրաժեշտ ելակետային տվյալների զանգվածից հանելու դեպքում, փորձագետի եզրակացությունը չի համապատասխանի լրիվության պահանջներին, որն անհրաժեշտություն կառաջացնի նոր փորձաքննության իրականացման՝ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ անհիմն է:
5.12. Վերաքննիչ դատարանի նման պնդումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ փորձաքննության ընթացքում իրականացվել է անբաստանյալի անձի բազմակողմանի հետազոտություն և դրա հիման վրա է տրվել եզրակացությունը, ինչը նշանակում է, որ մնացած ապացուցողական տեղեկատվությունը, թեև կարևոր է, սակայն վճռորոշ չէ: Այսպես, փորձագետի թիվ 67 եզրակացության ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ փորձաքննությունն իրականացվել է մի քանի մեթոդով՝ դիտման, կլինիկական զրույցի, թեստավորման և ներկայացված քրեական գործի նյութերի տվյալների հետազոտման, համադրման և վերլուծության (տե՛ս եզրակացության <<հետազոտությունը>> բաժինը), ընդ որում՝ կոնկրետ անձի հետ՝ ստացիոնարի պայմաններում, որին համապատասխան էլ տրվել է եզրակացությունը, ուստի այն կասկածի տակ դնելու համար բողոքաբերների կողմից ներկայացված տվյալները բավարար չեն կարող լինել:
5.13. Վերաքննիչ դատարանը նաև փաստում է, որ թեև փորձագետի եզրակացությունը կոնկրետ փաստական հանգամանքը (սպանությունը կատարելիս հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում գտնվելը) հաստատելու հարցում ունի վճռորոշ նշանակություն, այդուհանդերձ՝ այն պետք է գնահատվի դատարանի կողմից այլ ապացույցների հետ համակցության մեջ և չունի առավել բարձր ապացույցի ուժ, քան այլ ապացույցները : Հետևաբար՝ հիմք ընդունելով սույն գործով ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված այլ ապացույցները, մասնավորապես՝ տեսաձայնագրությունները (բացառությամբ ներքին դիտման արդյունքների), վկաների ցուցմունքները, փորձագետի պարզաբանումները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության ամբաստանյալին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ինչը նշանակում է, որ վերաքննիչ բողոքը այս մասով անհիմն է և չի կարող բավարարվել:
5.14. Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված մյուս իրավական հարցը հետևյալն է. արդարության ու պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից հիմնավորված և պատճառաբանված է արդյոք Գ.Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար 9 (ինը) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
5.15. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է, որ «Գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով»:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ վերաքննիչ դատարանն իրավասու է առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը փոփոխել բացառապես այն դեպքում, երբ վերջինս ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ է: Վերոնշյալ դրույթի վերլուծությունից երևում է նաև, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը ևս ղեկավարվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
5.16. Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներն ամրագրված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածում, որի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
5.17. Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: Սկզբունքների ինքնուրույնությունը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանք մեկուսացված են մեկը մյուսից, քանի որ միայն համակցության մեջ այդ սկզբունքները կարող են ապահովել օրինական, արդար, անհատականացված և մարդասիրական պատժի նշանակումը:
(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օրինականության սկզբունքի իմաստով՝ պատիժ նշանակելու հիմնական և առաջին պայմանը հանրորեն վտանգավոր արարք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հիմքերի առկայությունն է: (...)
[Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
(...) [Պ]ատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում:
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ: Կոնկրետ պատժի նշանակումը դատարանի համար խիստ կարևոր և պատասխանատու խնդիր է, որի լուծման համար մեծ նշանակություն ունի պատժի անհատականացման կարգի և չափանիշների հարցը:
(...) [Պ]ատժի անհատականացումն անհրաժեշտ է դիտարկել երկու տեսանկյունից:
1) պատժի անհատականացում օրենքում: Վերջինս ենթադրում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի նորմերում արտահայտված ընդհանուր դրույթների առկայությունը, որոնք դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի սանկցիայի շրջանակներում պատիժ նշանակելիս:
2) պատժի անհատականացում դատարանում: Վերջինս ենթադրում է կոնկրետ անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերի դրույթների կիրառում՝ հաշվի առնելով հանցավորի անձի առանձնահատկությունները, հանցագործության կատարման հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի բովանդակում բոլոր այն հանգամանքների սպառիչ ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից կոնկրետ հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս: Օրենսգիրքը, սակայն, դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներ, որոնց հիման վրա դատարանը կարող է նշանակել արդարության պահանջներին համապատասխանող պատիժ: Նշված չափանիշներն են`
ա) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ընդհանրապես, կոնկրետ հանցագործության կատարման հանգամանքների տեսանկյունից մասնավորապես,
բ) հանցավորի անձը,
գ) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
(…) Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեա-իրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն (…):
[Հ]անցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի («Պատժի նպատակները») իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները: Այս կապակացությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը:
(…) Պատժի անհատականացման երրորդ չափանիշը պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն են: (…)
(…) Պատժի նշանակման մարդասիրության սկզբունքն ունի երկու կողմ, այն է՝
1) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է:
2) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ. դա նշանակում է մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, պատվի և արժանապատվության հարգում, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս Ն.Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը)¦:
5.18. Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի կողմից Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը փոփոխելու իրավասության հարցին՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ <<(...) [Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված: Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման: Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը (…)>> (տե՛ս Ն.Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
5.19. Վերոգրյալ չափանիշների լույսի ներքո անդրադառնալով և գնահատելով սույն գործով ամբաստանյալի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատժի իրավաչափությունը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Գ.Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով 9 (ինը) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով՝ թույլ չի տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով նախատեսված և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից սույն որոշման մեջ նշված չափանիշների խախտում:
5.20. Միևնույն ժամանակ` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափով ստուգման և գնահատման է ենթարկել ինչպես Գ.Սարգսյանի կողմից կատարած հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այնպես էլ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և արդյունքում նշանակել է արդարացի և համաչափ պատիժ, որը բավարար է ինչպես նրան ուղղելու, այնպես էլ պատժի այլ նպատակներին հասնելու համար:
5.21. Անդրադառնալով 15 (տասնհինգ) տարի ժամկետով ազտազրկման ձևով պատիժ նշանակելու մասին բողոքաբերի խնդրանքին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքների և գործով հաստատված քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների և ամբաստանյալի անձի բնութագրի և հետհանցավոր դրական վարքագծի պայմաններում այն ակնհայտ խիստ և անհամաչափ կլինի:
Բանն այն է, որ 15 (տասնհինգ) տարի ժամկետով ազտազրկումը հանդիսանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված պատժի առավելագույն չափը, որը սույն դեպքում նշանակելու համար անհրաժեշտ հիմքեր առկա չեն, թեկուզև այն պատճառաբանությամբ, որ սույն գործում առկա չէ ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանք, իսկ ամբաստանյալը բնութագրվում է դրականորեն, առաջին անգամ է կատարել հանցագործություն, որի կատարումը առավելապես պայմանավորված է եղել տուժողի հակաբարոյական և հակաօրինական վարքագծով, կամովին ներկայացել է ոստիկանության բաժին, մասնակիորեն համաձայնվել է մեղադրանքի հետ, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարած հանցանքի համար, հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը՝ տուժողի հուղարկավորության ծախսը:
5.22. Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բողոքաբերը ոչ թե հիմնավորել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժն ակնհայտ մեղմ է, այլ պարզապես վերացական բնույթի դատողություններ է արել, մասնավորապես նշելով, որ <<նշանակված պատիժն ակնհայտ մեղմ է, այն չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը, դրանք կատարելու հանգամանքներին, ամբաստանյալի անձնավորությանը և անհրաժեշտ ու բավարար չէ նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: Դատարանը պարտավոր էր անդրադառնար ամբաստանյալի արարքի սոցիալական հետևանքներին, ինչպես նաև հաշվի առներ հանցագործության անմիջական օբյեկտի դեմ ուղղված հանցագործության բնույթը: Դատարանը ճիշտ չի գնահատել ամբաստանյալի արարքի հանգամանքները, ինչն էլ հանգեցրել է նրա նկատմամբ ակնհայտ մեղմ լինելու սլատճառով անարդարացի պատժի նշանակման: Գոռ Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված 9 տարի ժամկետով ազատազրկումը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը>>:
5.23. Չհամաձայնելով բողոքաբերի հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ներկայացված պնդումներում առկա չէ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ տրված կոնկրետ նյութական իրավունքի սխալի մասին որևէ փաստարկված պատճառաբանություն, որը հիմնված կլիներ գործի կոնկրետ նյութերի վրա, իսկ դատավճռի վերլուծությունից և քրեական գործի նյութերի հետ համդրումից ակնհայտ է դառնում, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից բավարար չափով ստուգման և գնահատման են ենթարկվել բոլոր այն հանգամանքները, որոնց մասին նշում է բողոքաբերը, հետևաբար բողոքը անհիմն է և չի կարող բավարարվել:
5.24. Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ:

6. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը՝

Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ ԵԿԴ/0229/01/16 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշման դեմ բողոք կարող է ներկայացվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ