ԵԿԴ/0222/01/16

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ `Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ
Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱԽԱԶ` Մ.ԳԵՂԱՄՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼՆԵՐ` Ա.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
Ա.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ Ա.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
Կ.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Ա.ԲԱՅԱԴՅԱՆԻ

2018թ. փետրվարի 21-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով ամբաստանյալԱ.Թումանյանիպաշտպան Կ.Խաչատրյանի և ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի պաշտպան Ա.Հակոբյանիվերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքիԱրթուր Համլետի Թումանյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 1-ին մասով, 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով,Աննա Համլետի Հակոբյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և մյուսների

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2016թ. մարտի 29-ին Գևորգ Էդուարդի Եսայանը ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում հաղորդում է տվել այն մասին, որ նույն օրը, ժամը 02։00-ի սահմաններում, անհայտ անձը, ՙԱլֆա Ֆարմ՚ ՓԲ ընկերությանը պատկանող` Երևան քաղաքի Բայրոնի փողոցի թիվ 8/2 հասցեում տեղակայված դեղատանը գնումներ կատարելիս, ներկայացրել է թվով մեկ հատ, ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի, 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով կեղծ թղթադրամ։
2016թ. ապրիլի 01-ին դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 13136016 քրեական գործը և ընդունվել է վարույթ։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. ապրիլի 01-ի որոշմամբ Գևորգ Սերգեևիչի Հարությունյանը ձերբակալվել է:
Նախաքննության մարմինը Գ.Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
2016թ. ապրիլի 04-ին Գ.Հարությունյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։

2016թ. ապրիլի 02-ին նախաքննության մարմնի որոշմամբ Մամիկոն Սուրենի Սարգսյանը ձերբակալվել է:
Մ.Սարգսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
Նախաքննության մարմնի 2016թ. ապրիլի 04-ի որոշմամբ Աննա Համլետի Հակոբյանը ձերբակալվել է։
Աննա Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
2016թ. ապրիլի 07-ին Ա.Հակոբյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
2016թ. ապրիլի 05-ի որոշմամբ Արթուր Համլետի Թումանյանը ձերբակալվել է:
Արթուր Թումանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 1-ին մասով և 202-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
2016թ. ապրիլի 07-ին Ա.Թումանյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2016թ. ապրիլի 05-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Վ. Մամիկոնյանը որոշում է կայացրել թիվ 10200416 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին։
2016թ. ապիլի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Վ. Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 13136016 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին։
2016թ. ապրիլի 21-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում քննվող թիվ 10200416 քրեական գործը ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին` թիվ 13136016 քրեական գործին միացնելու և համատեղ նախաքննություն կատարելու համար։
2016թ. ապրիլի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Վ. Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 10200416 քրեական գործը թիվ 13136016 քրեական գործին միացնելու մասին։2016թ. օգոստոսի 17-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել թիվ 13136016 քրեական գործից` Մամիկոն Սարգսյանի կողմից խմբի կազմում կեղծ փողեր իրացնելու մասը անջատել, առանձնացնել առանձին վարույթում և շնորհել թիվ 13136016/1 համարը։
2016թ. օգոստոսի 25-ին թիվ ԵԿԴ/0222/01/16 (13136016) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Համլետի Թումանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Գևորգ Սերգեևիչի Հարությունյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և Աննա Համլետի Հակոբյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, (Այսուհետ նաևª Առաջին ատյանի դատարան);
2016թ. հոկտեմբերի 14-ին թիվ ԵԿԴ/0269/01/16 (13136016/1) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մամիկոն Սուրենի Սարգսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
2016թ. նոյեմբերի 25-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԿԴ/0269/01/16 (13136016/1) և թիվ ԵԿԴ/0222/01/16 (13136016) քրեական գործերը միացնել մեկ վարույթում և քրեական գործի քննությունը շարունակել ԵԿԴ/0222/01/16 համարով։
2017թ.օգոստոսի 24-ին Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով վճռվել է.
ՙԱմբաստանյալ Արթուր Համլետի Թումանյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել` 202 հոդվածի 1-ին մասով ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ազատազրկման 6 /վեց/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ Արթուր Թումանյանին դատապարտել ազատազրկման 7 /յոթ/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2016թ. ապրիլի 05-ից։
Խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
(…)
Ամբաստանյալ Աննա Համլետի Հակոբյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 6 /վեց/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2016թ. ապրիլի 04-ից։
Խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
(…)՚:
Սույն դատավճռով դատապարտվել են նաև Գ.Հարությունյանը և Մ.Սարգսյանը:
2017թ. օգոստոսի 24-ի Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված դատավճռի դեմ 2017թ.հոկտեմբերի 11-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Ա.Թումանյանիպաշտպան Կ.Խաչատրյանը, իսկ 2017թ. հոկտեմբերի 12-ին ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի պաշտպան Ա.Հակոբյանը:
2017թ. հոկտեմբերի 13-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքիԱրթուր Համլետի Թումանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Գևորգ Սերգեևիչի Հարությունյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Աննա Համլետի Հակոբյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Մամիկոն Սուրենի Սարգսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
2017թ. հոկտեմբերի 17-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ պաշտպաններ Կ.Խաչատրյանի և Ա.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և նշանակվել քննության` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը
Նախաքննության մարմինը Արթուր Թումանյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, այն բանի համար, որ.ՙնաիր առջև ծառացած ֆինանսական խնդիրները լուծելու համար 2016թ. փետրվար ամսվա ընթացքում` իրացնելու նպատակով Երևան քաղաքի Բագրատունյաց պողոտայի թիվ 18 հասցեում գործող համակարգչային ծառայություններ մատուցող գրասենյակում ՙwww.google.com՚ որոնողական կայքից ներբեռնել և համակարգչային գունավոր շիթային տպիչով պատրաստել է մեկ հատ ՙԴԱ 07141030՚ սերիա-համարի 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով կեղծ թղթադրամ։
Այնուհետև, Ա.Թումանյանը հանցավոր մտադրությունը վերջնականապես իրագործելու նպատակով 2016թ. փետրվարի 24-ին, ժամը 13։25-ին այցելել է Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 3-րդ թաղամասի 21-րդ շենքի դիմաց գործող ՙԼեդի՚ կանանց օծանելիքի և բիժուտերիայի խանութ-սրահ, որտեղ իր իսկ կողմից պատրաստված ՙԴԱ 07141030՚ սերիա-համարի 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով կեղծ թղթադրամն իրացնելու նպատակով գնել է 2.100 ՀՀ դրամ արժողության վզնոց և խաչ, ապա վաճառողուհի Վարդուհի Մելքոնյանին է տվել կեղծ թղթադրամը, վերջինս թղթադրամի կեղծ լինելու հանգամանքը չբացահայտելով` Ա.Թումանյանին է տվել մանրը` 17.900 /տասնյոթ հազար ինը հարյուր/ ՀՀ դրամը, ինչն էլ վերցնելով` Ա.Թումանյանը հեռացել է։
Բացի այդ, Արթուր Թումանյանը, իր կողմից կատարած առաջին հանցագործության ՙարդյունքից՚ ոգևորված, նպատակադրվել է այս անգամ մեծացնել կեղծ թղթադրամների պատրաստման ու իրացման ծավալները և այդ կերպ ֆինանսական խնդիրներ լուծել։
Արթուր Թումանյանը հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով 2016թ. մարտի 28-ին Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցի թիվ 188/92 հասցեում գործող համակարգչային ծառայություններ մատուցող գրասենյակում` իրացնելու նպատակով պատրաստել է ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի 9 հատ 20.000 դրամ անվանական արժեքով կեղծ թղթադրամներ, ապա դրանք իրացնելու շուրջ նախնական համաձայնություն է ձեռք բերել իր ծանոթներ` Գևորգ Սերգեևիչի Հարությունյանի և Մամիկոն Սուրենի Սարգսյանի հետ, և դրանք իրացնելու համար կեղծ թղթադրամները հանձնել է վերջիններիս։
Այնուհետև, Գևորգ Հարությունյանը և Մամիկոն Սարգսյանը 2016թ. մարտի 28-ին ժամը 18-ի սահմաններում, հիշյալ սերիա-համարի մեկ հատ կեղծ 20.000 թղթադրամն իրացնելու նպատակով, այցելել են Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան թիվ 189 հասցեում գործող ՙԱլֆա Ֆարմ՚ ՓԲ ընկերության թիվ 63 դեղատուն և վաճառողուհի՝ Մարիամ Հարությունյանից պահանջել են մեկ տուփ մանկական տակդիր՝ դրա դիմաց վճարելով մեկ հատ կեղծ ՀՀ 20.000 դրամանոց թղթադրամ, սակայն վերջինս կեղծիքը բացահայտել է և թղթադրամը վերադարձրել է նրանց։
Այնուհետև, Գևորգ Հարությունյանը և Մամիկոն Սարգսյանն իրենց հերթին կեղծ թղթադրամներն իրացնելու շուրջ նախնական համաձայնության գալով Աննա Համլետի Հակոբյանի հետ, 2016թ. մարտի 29-ին` ժամը 02։00-ի սահմաններում, այցելել են Երևան քաղաքի Բայրոնի փողոցի թիվ 8/2 հասցեում գործող` ՙԱլֆա-Ֆարմ՚ ՓԲ ընկերության դեղատուն, որտեղ վերջինս, գնում կատարելով իրացրել Է ՙ04206102՚ սերիա-համարի մեկ հատ 20.000 դրամ անվանական արժեքով կեղծ թղթադրամը։՚։
Նախաքննության մարմինը Աննա Համլետի Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով այն բանի համար, որ.ՙնա կեղծ փողեր իրացնելու հարցի շուրջ նախնական համաձայնության գալով Մամիկոն Սուրենի Սարգսյանի և Գևորգ Սերգեևիչի Հարությունյանի հետ, 2016թ. մարտի 29-ին` ժամը 02։00-ի սահմաններում, այցելել են Երևան քաղաքի Բայրոնի փողոցի 8/2 հասցեում գործող ՙԱլֆա-Ֆարմ՚ ՓԲ ընկերության դեղատուն, որտեղ գնում կատարելով` իրացրել է Մամիկոն Սարգսյանի և Գևորգ Հարությունյանի հանցակից Արթուր Համլետի Թումանյանի կողմից պատրաստված ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով կեղծ թղթադրամը։ (...)՚։
Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտի ՙ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները՚ բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
ՙ (…)
Ամբաստանյալ Արթուր Համլետի Թումանյանը 2016թ. փետրվար ամսվա ընթացքում, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց պողոտայի թիվ 18 հասցեում գործող, համակարգչային ծառայություններ մատուցող գրասենյակնում, համացանցի ՙwww.google.com՚ որոնողական կայքից ներբեռնել և համակարգչային գունավոր շիթային տպիչով, իրացնելու նպատակով պատրաստել է կեղծ փող` «ԴԱ 07141030ե սերիա-համարի, 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով մեկ հատ կեղծ թղթադրամ։
Այն իրացնելու նպատակով, Արթուր Թումանյանը 2016 թվականի փետրվարի 24-ին, ժամը 13։25-ին, այցելել է Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 3-րդ թաղամասի 21-րդ շենքի դիմաց գտնվող, ՙԼեդի՚ անունով կանանց օծանելիքի և բիժուտերիայի խանութ-սրահ, որտեղ իր կողմից պատրաստված, ՙԴԱ 07141030՚ սերիա-համարի 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով վերոհիշյալ կեղծ թղթադրամն իրացնելու նպատակով գնել է 2.100 ՀՀ դրամ արժողության վզնոց և խաչ։Վճարելով դրա դիմաց` նա վաճառողուհի, վկա Վարդուհի Մելքոնյանին է տվել վերոհիշյալ կեղծ թղթադրամը։ Վկա Վ. Մելքոնյանը թղթադրամի կեղծ լինելու հանգամանքը չկռահելով` ամբաստանյալ Ա.Թումանյանին է վերադարձրել մանրը` 17.900 /տասնյոթ հազար ինը հարյուր/ ՀՀ դրամը։ Այդ գումարը վերցնելով` Ա.Թումանյանը հեռացել է։
Բացի այդ, Արթուր Թումանյանը 2016թ. մարտի 28-ին, Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցի թիվ 188/92 հասցեում գտնվող, համակարգչային ծառայություններ մատուցող գրասենյակում, իրացնելու նպատակով պատրաստել է կեղծ փող` ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի 9 հատ 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով կեղծ թղթադրամներ, գնել է փայլեցնող գրիչներ, դրանցով ներկել է թղթադամների փայլաթիթեղները, ապա դրանք իրացնելու շուրջ նախնական համաձայնություն է ձեռք բերել իր ծանոթներ, ամբաստանյալներ Գևորգ Սերգեևիչի Հարությունյանի և Մամիկոն Սուրենի Սարգսյանի հետ և իրացնելու համար այդ կեղծ թղթադրամները հանձնել է վերջիններիս։
Այնուհետև Գևորգ Հարությունյանը և Մամիկոն Սարգսյանը 2016 թվականի մարտի 28-ին, ժամը 18։00-ի սահմաններում, հիշյալ սերիա-համարի մեկ հատ կեղծ 20.000 ՀՀ թղթադրամն իրացնելու նպատակով այցելել են Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցի թիվ 189 հասցեում գործող ՙԱլֆա Ֆարմ՚ ՓԲ ընկերության թիվ 63 դեղատուն և վաճառողուհի Մարիամ Հարությունյանից պահանջել են մեկ տուփ մանկական տակդիր՝ դրա դիմաց վճարելով մեկ հատ կեղծ ՀՀ 20.000 թղթադրամ, սակայն վերջինս ստուգելով թղթադրամը և տեսնելով, որ այն կեղծ է` հետ է վերադարձրել այն։
Այնուհետև Գևորգ Հարությունյանը և Մամիկոն Սարգսյանը կեղծ փողեր իրացնելու շուրջ նախնական համաձայնության գալով Աննա Համլետի Հակոբյանի հետ, 2016թ. մարտի 29-ին, ժամը 02։00-ի սահմաններում այցելել են Երևան քաղաքի Բայրոնի փողոցի թիվ 8/2 հասցեում գործող` ՙԱլֆա-Ֆարմ՚ ՓԲ ընկերության դեղատուն, որտեղ Աննա Հակոբյանը գնում կատարելով` իրացրել է ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի մեկ հատ 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով կեղծ թղթադրամը։
Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտի ՙԱպացույցների հետազոտում և գնահատում՚ բաժնումարձանագրել է հետևյալը.
ՙ (…)
Ամբաստանյալ Գ. Հարությունյանի ցուցմունքով այն մասին, որ օրավարձով վարել է ՙՕպել Աստրա Ջի՚ մակնիշի 34 AA 652 հաշվառման համարանիշի տաքսի ավտոմեքենա և նշված ծառայությունները մատուցելու ընթացքում՝ 2016թ. մարտ ամսվա կեսերին ծանոթացել է Արթուր Թումանյանի հետ։ 2016թ. մարտի 28-ին կրկին պատահաբար հանդիպել է Արթուր Թումանյանին` վերջինիս պատվերով գնացել են Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոց, որտեղ սպասել է նրան։ 10 րոպե անց Ա.Թումանյանը վերադարձել է՝ բերելով Ա4 ֆորմատի թղթի վրա տպված` քսան հազարանոց ՀՀ թղթադամներ, որոնք դրել է ավտոմեքենայի առջևի պահոցում և ասել է, որ դրանք պետք է իրացնի, որպեսզի մարի պարտքերը։ Այնուհետև Արթուրի պատվերով գնացել են Երևան քաղաքի Գարեգին Նժդեհի հրապարակ, որտեղ խանութներից մեկից Արթուր Թումանյանը գնել է երկու հատ գելային մոխրագույն փայլուն գրիչներ, մեկ հատ փայտե քանոն և մեկ դանակ՝ ՙռեզակ՚։ Այնուհետև, հարևան շենքերից մեկի բակում` խուլ վայրում, Արթուրը կտրատել է նշված թղթի վրա տպված թղթադրամները, իսկ դրանց փայլաթիթեղի տեղերում գրիչներով ներկել է, որպեսզի այն փայլի և թղթադրամները նման լինեն իրական փողի։ Այդ ընթացքում իրեն է զանգահարել իր ընկեր Մամիկոն Սարգսյանը, որից հետո հանդիպել են վերջինիս հետ Արգավանդ գյուղում։ Արթուր Թումանյանը մտադրությունների մասին տեղեկացրել է Մամիկոն Սարգսյանին, ինչը հետաքրքրել է նրան և նա նույնպես ցանկացել է զբաղվել կեղծ փողեր իրացնելով, որպեսզի այդ կերպ լուծի իր գումարային խնդիրները։ Այդ ժամանակ Ա.Թումանյանը Մ.Սարգսյանին է տվել մեկ հատ կեղծ 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ թղթադրամ։ Դրանից հետո, Արթուրի պահանջով նույն օրը ժամը 18։00-ի սահմաններում վերադարձել են Բաշինջաղյան փողոցի նույն շենքի բակ։ Ա.Թումանյանը իջել է ավտոմեքենայից, իսկ իրենք, Մամիկոն Սարգսյանի առաջարկով, գնացել են նշված վայրում գտնվող ՙԱլֆա ֆարմ՚ ՓԲ ընկերության դեղատուն և փորձել են իրացնել Մ.Սագսյանի մոտ առկա կեղծ 20.000 /քսան հազար/ թղթադրամը։ Նրանք ներս են մտել դեղատուն և պահանջել են երեխայի մեկ տուփ ՙՊամպերս՚ ֆիրմայի տակդիր, որի դիմաց Մամիկոն Սարգսյանը վճարել է նշված կեղծ թղթադրամով։ Աշխատակցուհին հայտնաբերել է, որ այն կեղծ է և հետ է վերադարձրել, իսկ ինքը և Մամիկոնը ձևացրել են, թե իբր տեղյակ չէին այդ մասին և հեռացել են դեղատնից։ Այնուհետև Ա.Թումանյանը վերադարձել է՝ իր հետ բերելով Ա4 թղթի վրա տպված նոր կեղծ քսան հազարանոց թղթադրամներ, դրանք դրել է մեքենայի առջևի ուղևորի դիմաց գտնվող պահոցի մեջ, որից հետո կտրատել է դրանք, գրիչով ներկել է, իսկ նախկին քսան հազարանոց թղթադրամները, որոնց գույները ավելի բաց են եղել` Ա.Թումանյանը այրել է։ Նոր պատրաստվածներից երեք հատը Ա.Թումանյանը տվել է Մամիկոն Սարգսյանին։ Այնուհետև Արթուր Թումանյանին իջեցրել են Երևան քաղաքի Տիչինայի և Սեբաստիայի փողոցների խաչմերուկի հատվածում, իսկ ինքը և Մամիկոնը հեռացել են, սակայն ճանապարհին հանդիպել են իրենց վաղեմի ծանոթ Աննա Հակոբյանին, ով աշխատելիս է եղել արագ սննդի կետում։ Ա.Հակոբյանը Մ.Սարգսյանին առաջարկել է հյուրասիրել իրեն, իսկ վերջինս նրան է տվել մեկ հատ կեղծ 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամանոց թղթադրամ։ Ա.Հակոբյանի հարցին ինքը պատասխանել է, որ նոր են տպել։ Մ.Սարգսյանը Ա.Հակոբյանին առաջարկել է իրացնել այդ թղթադրամը և դրանով գնել` ինչ որ ցանկանա, ինչին նա համաձայնվել է։ Դրանից հետո, Մամիկոն Սարգսյանի առաջարկով, երեքով գնացել են Կենտրոն վարչական տարածք։ Օպերայի շրջակայքում գտնվող ՙԱլֆա ֆարմ՚ ՓԲ ընկերության դեղատան մոտ Աննան իջել է ավտոմեքենայից և գնացել դեղատուն։ Մի քանի րոպե անց ինքը իջել է ավտոմեքենայից, մոտեցել Աննային և հարցրել, թե ինչ է ուզում գնի, որպեսզի արագացնի գումարի իրացման գործընթացը։ Այդ պահին Ա.Հակոբյանը հարվածել է իր ձեռքին՝ նշան անելով, որ չխառնվի և հեռանա։ Դրանից մի քանի վայրկյան անց Աննան վերադարձել է` իր հետ բերելով մեկ հատ կաթի շիշ, իսկ ստացված մանրը վերադարձրել է Մամիկոն Սարգսյանին։
(…)
Ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի ցուցմունքով այն մասին, (…) Մամիկոն Սարգսյանի ընկերը գրպանից հանել և տվել է 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամանոց թղթադրամ՝ հաշիվը վճարելու համար, իսկ ինքն ասել է, որ գումար չունի և քսան հազարանոց մանրել չի կարող։ Երբ այդ թղթադրամը վերցրել է ձեռքը` հասկացել է, որ այն կեղծ է, ինչի մասին բարձրաձայն ասել է նրանց, սակայն Մ.Սարգսյանի ընկերը վստահեցրել է, որ այն իրական է։Մ.Սարգսյանի ընկերոջ առաջարկով, նշված թղթադրամը իրացնելու նպատակով գնացել են Երևան քաղաքի գումի շուկայի հարևանությամբ գտնվող տարածք, որտեղ մի քանի խանութներում ինքը փորձել է իրացնել այդ թղթադրամը, սակայն բոլորը հասկացել են դրա կեղծ լինելը, ինչի մասին ասել է Գ. Հարությունյանին և Մ.Սարգսյանին, սակայն վերջիններս ստիպել են իրեն, որ մանրի նշված կեղծ թղթադրամը։ Նրանք հարբած են եղել։ Այնուհետև Մ.Սարգսյանը կրակայրիչի լույսով լուսավորել է ավտոմեքենայի մեջ, իսկ նրա ընկերը ավտոմեքենայի առջևի պահոցից հանել է թղթի վրա տպված 20.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամները, դանակով կտրատել դրանցից երկուսը, գրիչով ներկել՝ ասելով, որ այդ կերպ նմանվում են իսկական փողի։ Դրանից հետո գնացել են իրեն անծանոթ մի վայր և ավտոմեքենան կայանել մի դեղատան դիմացի հատվածում։ Նրանք մեկ հատ կեղծ թղթադրամ են տվել իրեն և խնդրել են անցնելով փողոցը` դիմացի դեղատնից գնել երեխայի տակդիր։ Մոտեցել է դեղատան երիտասարդ տղա աշխատակցին, պահանջել է երեխայի տակդիր կամ կանացի միջադիր, սակայն աշխատակիցը պատասխանել է, որ չունեն։ Այդ ժամանակ ինքը պահանջել է երեխայի կաթի շիշ՝ միաժամանակ ասելով, որ վճարելու է 20.000-անոց թղթադրամով, որպեսզի աշխատակիցը միանգամից վերադարձնի մանրը։ Այդ պահին իրեն է մոտեցել Մամիկոնի ընկերը և խնդրել է արագացնել։ Դեղատան աշխատակցին վճարել է նշված կեղծ թղթադրամը, ստացված մանրը վեադարձրել է Մամիկոն Սարգսյանի ընկերոջը և դրա դիմաց նրանից ստացել է 5.000 ՀՀ դրամ մասնաբաժին։
(…)
Ամբաստանյալ Ա. Թումանյանի մասնակի խոստովանական ցուցմունքով այն մասին, որ Երևան քաղաքի Դավիթաշեն թաղամասում գործող ՙԼեդի՚ կանանց օծանելիքի և բիժուտերիայի խանութում կեղծ 20.000 ՀՀ թղթադրամն ինքն է իրացրել միայնակ։ Մյուս դրվագներով իրեն մեղավոր չի ճանաչում։ Գ. Հարությունյանին կեղծ թղթադրամները տվել է, որովհետև դրանք նրան պետք են եղել, իսկ Մամիկոն Սարգսյանին կեղծ թղթադրամ չի տվել։ Օգտվելով իր դատավարական իրավունքներից` հրաժարվում է ցուցմունքներ տալուց։
(…)
Վկա Գևորգ Էդուարդի Եսայանի ցուցմունքով այն մասին, որ (…)2016թ. մարտի 29-ին, ժամը 02։00-ի սահմաններում նշված պատուհանին մոտեցել է մոտ 35 տարեկան մի կին, ցանկություն է հայտնել գնելու ՙՊամպերս՚ ֆիրմայի տակդիր և կանացի միջադիր։ Ինքը հայտնել է, որ չունեն, որից հետո այդ կինը պահանջել է երեխայի կաթի շիշ։ Այդ ժամանակ մոտակայքում կայանված ՙՕպել Աստրա Ջի՚ մակնիշի, 34 սկզբնական կոդով սկսվող համարանիշի տաքսի ավտոմեքենայի վարորդի նստատեղից մոտեցել է մի երիտասարդ, այդ կնոջը հայտնել է, որ կարող է ուրիշ ֆիրմայի տակդիր գնել և հեռացել է։ Մինչ կաթի շիշ տրամադրելը` այդ կինն ասել է, որ վճարելու է 20.000 ՀՀ դրամանոցով, ուստի ինքը պատրաստել է վերադարձվող մանրը և ապրանքի հետ տվել է նրան։ Այդ կինը վճարել է քսան հազար ՀՀ դրամանոց թղթադրամով։ Այն վերցնելով` ինքը քայլել է դրամարկղի մոտ և զննելուց հետո հասկացել է, որ կեղծ է, քանի որ իրական թղթադրամի համեմատ` գույնը ավելի բաց է եղել։
(…)
Վկա Քրիստինե Արմենի Բաղդասարյանի ցուցմունքով այն մասին, (…)։ Նա խնդրել է իր համար ինտերնետից ներբեռնել 20.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամների նկարներ և տպել դրանք։ Նա պատճառաբանել է, որ այն փակցնելու է գումար ընդունող սարքի վրա, որպեսզի հաճախորդները տեղեկանան, որ մեծ գումարի դեպքում սարքը մանրը չի վերադարձնում։ Սկզբում Արթուրը դժգոհել է տպված թղթադրամների գույներից, իսկ իր հարցին, թե ինչ տարբերություն` վերջինս պատասխանել է, որ հնարավորինս պետք է իրականին նման լինի։ Նշել է նաև, թե ինչ չափերի պետք է լինի թղթադրամը։
Նա միշտ այցելել է իրենց գրասենյակ միայնակ, վերջին անգամ այցելել է 2016թ. մարտի 28-ին։ Կրկին մի քանի քսան հազար դրամանոց թղթադրամ են տպել, բայց դուրը չի եկել՝ գույների պատճառով։ Այդ թղթադրամներն ինքը գցել է աղբարկղը, սակայն Արթուրը մի քանի հատ վերցրել է և հեռացել, իսկ արդեն ոստիկանությունում տեղեկացել է, որ Ա. Թումանյանը զբաղվել է կեղծ փողեր իրացնելով։
(…)
Վկա Սամվել Պավլիկի Չոբանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ (…) 2016թ. փետրվար կամ մարտ ամսվա վերջերին, հստակ ժամանակը հիշել չի կարողացել, իրենց ստուդիա է այցելել նախկինում իրեն անծանոթ Արթուրը` ում անունն իմացել է ոստիկանության բաժնում, և հայտնել, որ երեխաներին դպրոցում հայկական դրամին ծանոթացնելու համար պետք է տպել 20.000 դրամանոց թղթադրամներ։ Երբ տպել են` գույները մուգ են եղել և Արթուրը չի վերցրել դրանք։ Դրանից հետո մի քանի անգամ նա այցելել է` կրկին տպել են թղթդրամները։ Դրանք Արթուրի դուրը չեն եկել, սակայն այնուամենայնիվ մեկ հատ նա վերցրել է իր հետ և հեռացել։
(…)
Վկա Վարդուհի Կարոյի Մելքոնյանի ցուցմունքով այն մասին, (…)2016թ. փետրվարի 24-ին, ժամը 13։20-ի սահմաններում, իրեն մոտեցել է մի տղամարդ և ցանկություն է հայտնել գնել զարդեղեն, որից հետո գնել է վզնոց` իր խաչով, ինչպես նաև դրանց համար նախատեսված տուփ։ Ինքը զարդերը դրել է տոպրակի մեջ, իսկ այդ տղամարդը մեկ հատ 20.000 դրամանոց թղթադրամ է դրել սեղանին։ Ինքը ստացել է գումարը և վերադարձրել 18.200 /տասնութ հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ մանրը։ Նշված տղամարդու տարօրինակ պահվածքի պատճառով, քիչ անց վերցրել է այդ թղթադրամը և ուսումնասիրելուց հետո հասկացել, որ այն կեղծ է, որից հետո արդեն եկել է խանութի տնօրեն Աննա Գեղամյանը, իսկ ինքը գնացել է ընդմիջման։ Վերադառնալուց հետո չի հասցրել տեղեկացնել նրան այդ մասին, քանի որ Աննա Գեղամյանն արդեն հայտնաբերած է եղել թղթադրամի կեղծ լինելու հանգամանքը։
(…)
Վկա Աննա Աշոտի Գեղամյանի ցուցմունքով այն մասին, որ (…) 2016թ. փետրվարի 24-ին, ժամը 13։30-ի սահմաններում, մի երիտասարդ այցելել է խանութ, գնել ապրանք և դրա դիմաց վճարել կեղծ 20.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամ, որն աշխատակցուհին հայտնաբերել է ավելի ուշ։ Նույն օրը նշված թղթադրամը զննել է անձամբ ինքը և նույնպես հասկացել, որ այն կեղծ է։ Աշխատակցուհու հետ դիտել են խանութի տեսանկարահանող սարքի արձանագրած տեսանյութը և պարզել, թե ինչպես է նշված երիտասարդը իրացրել կեղծ թղթադրամը։
(…)
Վկա Մարիամ Էդուարդի Հարությունյանի ցուցմունքով այն մասին, որ (…) 2016թ. մարտի 28-ին գտնվել է աշխատանքի վայրում, երբ ժամը 18։00-ի սահմաններում դեղատուն են մտել երկու երիտասարդներ, ովքեր ցանկացել են գնել մանկական տակդիր, ինչի ժամանակ նրանցից մեկը վաճառասեղանին դրել է մեկ հատ 20.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամ։ Ինքը նշված գումարը վերցրել է ձեռքը և անմիջապես հասկացել, որ թղթադրամը կեղծ է, քանի որ գույնը ավելի բաց է եղել, ինչի մասին բարձրաձայնել է, սակայն նշված երիտասարդները ձևացրել են, իբրև թե չգիտեին՝ ասելով, որ բանկոմատից են հանել, որից հետո հեռացել են։ Հետո այդ անձանց տեսել է հեռուստացույցով` որպես կեղծ փողեր իրացնողների, որոնց անունները Մամիկոն և Գևորգ են եղել։
(…)
Զննություն կատարելու մասին 2016թ. մարտի 31-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ՙwww.google.com՚ որոնողական կայքում հավաքելով ՙ20.000 դրամ և 100.000 դրամ՚ հրահանգները և բերված արդյունքներով ստուգելով ՙՆկարներ՚ էջում առկա տեղեկատվությունը՝ պարզվել է, որ ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամի լուսանկարները տեղակայված են ՙwww.panarmenian.net՚ և ՙwww.mebanknotes.com՚, իսկ ՙԶ 00174293՚ սերիա-համարի 100.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամի լուսանկարը՝ՙwww.advantour.com՚ կայքում։
(…)
Վկա Գևորգ Եսայանի կողմից թղթադրամը ներկայացնելու, զննելու և վերցնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի` վերջինս ներկայացրել է ՙԷ04206102՚ սերիա-համարի, քսան հազար ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամը, ինչն էլ վերցվել և փաթեթավորվել է` փորձաքննության ուղարկելու համար։
(…)
ՙՕպել Աստրա Ջի՚ մակնիշի 34 AA 652 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան զննության ենթարկելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի` ավտոմեքենայի առջևի ուղևորի դիմաց գտնվող պահոցից Գ.Հարությունյանը ներկայացրել է թվով 2 հատ Ա4 ֆորմատի թղթի վրա տպված, ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի, 2007թ. արտադրության, թվով 8 հատ, 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամներ և հայտնել, որ դրանք պահոցում դրվել են Արթուր Թումանյանի կողմից և կեղծ թղթադրամներ են։ Ներկայացրել է նաև 2 գրիչներ` նշելով, որ դրանցով վերջնական տեսքի են բերվել կեղծ թղթադրամները։
(…)
Դեպքի վայրը զննության ենթարկելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցի թիվ 188/92 հասցեում կատարվել է զննություն, որտեղ աղբարկղի մեջ հայտնաբերվել են թղթի վրա տպված թվով 4 հատ և 3 հատ ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի 20.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամի դարձերեսները և մեկ հատ ՙԶԱ 00174293՚ սերիա-համարի 100.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամ։
(…)
Դատատեխնիկական փորձաքննության 2016թ.մարտի 30-ի թիվ 16-0801 եզրակացությամբ, համաձայն որի՝ ՙ1. Փորձաքննությանը ներկայացված 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով ՙԷ04206102՚ սերիա-համարի թղթադրամի պատկերներով 2 հատ Ա4 ֆորմատի թղթերը և մեկ հատ 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի թղթադրամը կատարվել են համակարգչային գունավոր շիթային տպիչով։ Մեկ հատ 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի թղթադրամը իր կատարման եղանակով և պաշտպանական հատկանիշների բացակայությամբ չի համապատասխանում ՀՀ ստանդարտ թողարկման 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամի կատարման եղանակին և պաշտպանական հատկանիշներին։
2. Փորձաքննությանը ներկայացված 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի թղթադրամը ՀՀ ՙՓորձաքննությունների ազգային բյուրո՚ ՊՈԱԿ-ում մինչ օրս կատարված փորձաքննությունների ընթացքում չի հաշվառվել։՚։
(…)
Վկա Գևորգ Էդուարդի Եսայանին անձանց ճանաչման ներկայացնելու մասին 2016թ.ապրիլի 01-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ Գ. Եսայանը իրեն ներկայացրած անձանցից ճանաչել է Գևորգ Հարությունյանին` որպես տաքսու վարորդի` նշելով, որ այդ տաքսիից 2016թ. մարտի 29-ին, ժամը 02։00-ի սահմաններում իջել է մի կին, դեղատանը գնում է կատարել և վճարել կեղծ 20.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամ, իսկ Գ.Հարությունյանը ուղեկցել է նրան։
(…)
Կասկածյալ Գևորգ Հարությունյանի մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության արձանագությամբ, համաձայն որի` վերջինս մատնացույց է արել Երևան քաղաքի Վանցյան փողոցում գտնվող ՙԱնուշ՚ գործարանի առաջին հարկում գործող սննդի տաղավարը և դրա դիմաց կանգնած կնոջը և հայտարարել, որ նա հանդիսանում է Աննան, ում միջոցով 2016թ. մարտի 29-ին, ժամը 02։00-ի սահմաններում, Բայրոնի փողոցում գտնվող դեղատանը կաթի շիշ գնելով` իրացրել են մեկ հատ 20.000 ՀՀ դրամանոց կեղծ թղթադրամ։
(…)
Դատափաստաթղթաբանական փորձաքննության թիվ 16-0649 եզրակացությամբ, համաձայն որի՝ՙՓորձաքննությանը ներկայացված 1 հատ 20.000 դրամ անվանական արժեքով ՙԴԱ 0714103՚ սերիա-համարի թղթադրամը կատարվել է համակարգչային գունավոր շիթային տպիչով և իր կատարման եղանակով և պաշտպանական հատկանիշների բացակայությամբ չի համապատասխանում ՀՀ ստանդարտ թողարկման 20.000 դրամ անվանական արժեքով թղթադրամի կատարման եղանակին և պաշտպանական հատկանիշներին։՚։
(…)
Վկա Գևորգ Էդուարդի Եսայանին անձանց ճանաչման ներկայացնելու մասին 2016թ.մայիսի 25-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ Գ. Եսայանն իրեն ներկայացված անձանցից ճանաչել է Աննա Հակոբյանին և հայտնել, որ նա 2016թ. մարտի 29-ին, ժամը 02։00-ի սահմաններում, այցելել է Երևան քաղաքի Բայրոնի փողոցի թիվ 8/2 հասցեում գործող դեղատուն, գնել է կաթի շիշ և տվել մեկ հատ կեղծ 20.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամ։
(…)
Վկա Վարդուհի Մելքոնյանին անձանց ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի` վերջինս իրեն ներկայացված անձանցից ճանաչել է Արթուր Համլետի Թումանյանին և հայտնել, որ 2016թ. փետրվար ամսվա վերջերին, ժամը 13։00-ի սահմաններում նա այցելել է Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 3-րդ թաղամաս ՙԼեդի՚ կանանց օծանելիքի և զարդերի խանութ, որտեղ գնել է վզնոց իր խաչով և դրա դիմաց վճարել մեկ հատ կեղծ քսան հազար ՀՀ դրամանոց թղթադրամ։
(…)
Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 3-րդ թաղամասի թիվ 21 շենքի դիմաց գտնվող ՙԼեդի՚ խանութի սրահի տեսախցիկների՝ 2016թ. փետրվարի 24-ի տեսանյութը վկա Վարդուհի Մելքոնյանի մասնակցությամբ զննության ենթարկելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ նա մատնացույց է արել, թե ինչպես է Արթուր Թումանյանը ներս մտնում խանութ, գնում իրերը և վճարում կեղծ 20.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամը։
(…)
Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցի թիվ 189 հասցեում տեղակայված և ՙԱլֆա ֆարմ՚ ՓԲ ընկերությանը պատկանող թիվ 63 դեղատան՝ 2016թ. մարտի 28-ի տեսանյութը վկա Մարիամ Հարությունյանի մասնակցությամբ զննության ենթարկելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի` վերջինս մատնացույց է արել տեսանյութում պատկերված անձանց, ովքեր իրեն իրացրել են կեղծ 20.000 դրամանոց թղթադրամ՝ միաժամանակ հայտնելով, որ նրանց տեսել է հեռուստացույցով, որոնց անունները Գևորգ և Մամիկոն է։
(…)
Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոց թիվ 188/92 հասցեում գործող գրասենյակից վերցված համակարգիչը և տպիչ սարքը վկա Քրիստինե Բաղդասարյանի մասնակցությամբ զննության ենթարկելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի` զննությամբ պարզվել է, որ համակարգչում առկա ֆայլ ՙՓող՚ անվանումով, որը ստեղծվել է 2016թ. մարտի 28-ին, որի մեջ առկա է ՙԷ04206102՚ սերիա-համարի 20.000 դրամանոց թղթադրամի դիմերեսներ, իսկ տպիչ սարքը ՙEPSON L 800՚ մակնիշի սև գույնի գունավոր ֆոտոտպիչ է։
(…)
ՀՀ ոստիկանության լրատվության վարչությունից ստացված ՙԿիրակնօրյա հերթապահ մաս՚ հաղորդաշարի տեսանյութի զննության արձանագությամբ, համաձայն որի պարզվել է, որ կեղծ թղթադրամներ իրացնելու նպատակով բերման են ենթարկվել Արթուր Թումանյանը և Գևորգ Հարությունյանը։ Արթուր Թումանյանը պատմել է, որ հանցագործությունը կատարել է` խնդիրներ ունենալու պատճառով։ Գ.Հարությունյանի ՙՕպել՚ մակնիշի ավտոմեքենայի զննությամբ հայտնաբերվել են 8 հատ 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամներ, 2 գրիչներ, որոնք օգտագործվել են հոլոգրաֆ նշանի ներկման համար, իսկ Գ.Հարությունյանը հայտնել է, որ այդ թղթադրամները Ա.Թումանյանն է թողել իր ավտոմեքենայի մեջ։ Այնուհետև պարզվել է, որ կեղծ թղթադրամներ իրացնելու դեպքին առնչություն ունեն նաև Մամիկոն Սարգսյանը և Աննա Հակոբյանը։
(…)
Նախաքննության մարմնի 2016թ. հունիսի 9-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցի թիվ 188/92 հասցեից վերցված, ՙEPSON L 800՚ սև գույնի գունավոր ֆոտոտպիչի և ՙintel/R/core/TM/i 7-3770 cpu@3,40 GHz/8CPUs՚ մոդելի սև գույնի համակարգչի առկայությամբ, համաձայն որի՝ զննությամբ հայտնաբերվել են երկու ֆայլեր, որոնց մեջ պարունակել է ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի 20.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամների նկարներ, որի ժամանակ Ք.Բաղդասարյանը հայտնել է, որ այդ թղթադրամներն է տպել և տրամադրել հաճախորդ Արթուր Թումանյանին։Արթուր Թումանյանի կողմից Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 3-րդ թաղամասի 21-րդ շենքի դիմաց գործող ՙԼեդի՚ կանանց օծանելիքի և բիժուտերիայի խանութում 2016թ. փետրվարի 24-ին, ժամը 13։25-ին իրացրած մեկ հատ ՙԴԱ 07141030՚ սերիա-համարի, 20.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամի, Գևորգ Հարությունյանի ավտոմեքենայից հայտնաբերված, թվով Ա4 ֆորմատի երկու թղթերի, որոնց վրա արտատպված է ՙԷ 04206102՚ համարի 2007թ. արտադրության թվով 8 հատ կեղծ 20.000 ՀՀ թղթադրամների, թվով 2 հատ գրիչների, Երևան քաղաքի Բայրոնի փողոցի թիվ 8/2 հասցեում գործող` ՙԱլֆա-Ֆարմ՚ ՓԲ ընկերության դեղատանը իրացրած մեկ հատ նույն՝ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի կեղծ 20.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամի, ինչպես նաև Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցի թիվ 188 հասցեում գտնվող ֆոտո և համակարգչային ծառայություն մատուցող գրասենյակի աղբարկղից հայտնաբերված` թղթի վրա տպված թվով 4 հատ և 3 հատ ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի, 20.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամի դարձերեսների և մեկ հատ ՙԶԱ 00174293՚ սերիա-համարի 100.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամների առկայությամբ։
(…)
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 3-րդ թաղամասի թիվ 21 շենքի դիմաց գործող ՙԼեդի՚ կանանց օծանելիքի և բիժուտերիայի խանութի սրահի տարածքը նկարահանող տեսախցիկների` 2016թ. փետրվարի 24-ի տեսանյութով, Արթուր Թումանյանի, Գևորգ Հարությունյանի, Մամիկոն Սարգսյանի և Աննա Հակոբյանի բջջային հեռախոսահամարներից կատարված և ընդունված հեռախոսազանգերի վերծանումներով, համաձայն որոնց՝ Մամիկոն Սարգսյանի և Գևորգ Հարությունյանի միջև եղել են բազմաթիվ հեռախոսազանգեր, իսկ 2016թ. մարտի 28-ին, ժամը 20։39-ին Արթուր Թումանյանի հեռախոսահամարից հեռախոսազանգ է տեղի ունեցել Մամիկոն Սարգսյանի բջջային հեռախոսահամարին, Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցի թիվ 189 հասցեում տեղակայված թիվ 63 դեղատան 2016թ. մարտի 28-ի ներսի տարածքը նկարահանող տեսախցիկների տեսանյութով, ինչպես նաև ՀՀ ոստիկանության լրատվության վարչությունից ստացված ՙԿիրակնօրյա հերթապահ մաս՚ հաղորդաշարի տեսանյութով։
(…)
Ամբաստանյալ Մ. Սարգսյանը հայտնել է այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում և օգտվելով իր դատավարական իրավունքներից` հրաժարվում է ցուցմունքներ տալուց։
(…):
Առաջին ատյանի դատարանը ՙԴատարանի իրավական վերլուծություններ՚ բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
ՙ (…)
Ամբաստանյալ Ա.Թումանյանին առաջադրված մեղադրանքները հիմնավորող ցուցմունքները` իրացնելու նպատակով կեղծ փողեր պատրաստելու և իրացնելու, ինչպես նաև նրա մասնակցությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կեղծ փողեր իրացնելու մասին, արժանահավատ են, հաստատվում են քրեական գործի քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների համակցությամբ։
Այդ վերլուծությունների արդյունքում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Թումանյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իրացնելու նպատակով կեղծ փողեր պատրաստելը և իրացնելը հիմնավորված է, նրա այդ արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև Ա. Թումանյանի կողմից, մի խումբ անձանց հետ նախնական համաձայնությամբ կեղծ փողեր իրացնելը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Գ. Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ցուցմունքները` մի խումբ անձանց հետ նախնական համաձայնությամբ կեղծ փողեր իրացնելու մասին, արժանահավատ են, հաստատվում են քրեական գործի քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների համակցությամբ։
Այդ վերլուծությունների արդյունքում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ. Հարությունյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կեղծ փողեր իրացնելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող նախաքննական ցուցմունքները` մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կեղծ փողեր իրացնելու մասին, արժանահավատ են, հաստատվում են քրեական գործի քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների համակցությամբ։
Այդ վերլուծությունների արդյունքում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կեղծ փողեր իրացնելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Մ. Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող նախաքննական ցուցմունքները` մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կեղծ փողեր իրացնելու մասին, արժանահավատ են, հաստատվում են քրեական գործի քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների համակցությամբ։
Այդ վերլուծությունների արդյունքում դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Մ. Սարգսյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կեղծ փողեր իրացնելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
(…)
Ամբաստանյալ Ա. Թումանյանի նկատմամբ, նրա կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Թումանյանի անձը, նրա կողմից ծանր հանցագործություններ դիտավորությամբ կատարած լինելը։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործություն կատարելուց հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։
Ամբաստանյալ Ա. Թումանյանի կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործություններից յուրաքանչյուրի կատարման համար ամբաստանյալ Ա. Թումանյանը ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման, վերջնական պատիժը սահմանելով` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ։
Ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի անձը, նրա կողմից ծանր հանցագործություն դիտավորությամբ կատարած լինելը։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործություն կատարելուց հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։
Ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանը ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման։
Միաժամանակ դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
(…)՚:
3.Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Բողոք բերած անձը` ամբաստանյալԱ.Թումանյանի պաշտպան Կ.Խաչատրյանըհայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումն իր պաշտպանյալի մեղավորության մասինամբողջությամբ անհիմն է, չի բխում գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից: Դատավճիռը պատճառաբանված չէ, Դատարանի կողմից թույլ է տրվել նյութական և դատավարական նորմերի խախտումներ, որոնք ազդել է գործի ելքի վրա, արդյունքում խախտվել է արդարադատության բուն էությունը:
Ա.Թումանյանի նկատմամբ նշանակվածպատիժըխիստէ, քանի որ չենարձանագրվելամբաստանյալի պատասխանատվությունըծանրացնողհանգամանքներ: Ամբաստանյալիհայրըմահացելէ, ամբաստանյալը բնակվումէմորևեղբայրներիհետմիասին,ընտանիքիանդամներիցորևէմեկըչիաշխատում,իսկմայրըհանդիսանումէհաշմանդամ,անգործունակեղբորխնամակալը: Ա.Թումանյանը նախկինումդատապարտվածկամարատավորվածչիեղել, երիտասարդէ: Նշվածհանգամանքները,իր կարծիքով, բավարար եննրանկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածը կամ 64 հոդվածը կիրառելու համար:
Ի հիմնավորումն իր բողոքի պաշտպանը հայտնել է, որ Դատարանը սխալ է գնահատել ապացույցները, մասնավորապես ամբաստանյալ Գ. Հարությունյանը իր դատաքննական ցացմունքով հերքել է նախաքննական ցացմունքները և հայտնել այն մասին, որ տպված թղթադրամի օրինակները Ա. Թումանյանը պատրաստել էր ոչ թե իրացման, այլ բանկոմատների վրա փակցնելու՝ գովազդի համար։ Այդ թղթադրամները իրացնելը իր նախաձեռնությունն է եղել և ինքը անձամբ է որոշել դրանք իրացնել, այն բանից հետո, երբ Ա. Թումանյանը դրանք մոռացել է իր մեքենայի մեջ, ինքը Արթուրից իմացել է, որ դրանք պետք էդեն նետվեն, սակայն դեն նետելու փոխարեն, որոշել է իրացնել։Իսկ թե ինչպես, դա արդեն էական չէ, քանի որ իր պաշտպանյալը այդ թղթադրամի իրացման հետ որևէ առնչություն չունի։ Հետևաբար Ա.Թումանյանի արարքը որևէ կերպ չի կարող որակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ Գտնում է, որ առաջադրված մեղադրանքը ամբողջությամբ անհիմն է:Դատարանում հետազոտվեցին բազմաթիվ ապացույցներ, դրանցից էր նաև ՙԼեդի՚ խանութում կատարված տեսագրությունը և խանութի վաճառողուհի Վարդուհի Սելքոնյանի ցուցմունքը, առգրավված թղթադրամները, սույն ապացույցները դրված են մեղադրանքի հիմքում, սակայն առկա են էական հակասություններ տվյալ տեսանյութի և վաճառողի ցուցմունքներում:Դրանք ենª նախ վաճառողուհին իր ցուցմունքում հայտնեց, որ իրեն վճարված թղթադրամը վաճառասեղանին դրված է եղել ծալված վիճակում, սակայն տեսանյութում հստակ երևում է, որ սեղանից վերցնում է չծալված թղթադրամ, որտեղ պատկերված էր տվյալ թղթադրամի համար բնորոշªՄ. Սարյանի դիմանկարը, գույները համապատասխանում են իսկական թղթադրամի գույներրն, իսկ տեսանյութը 3.57 վարկյանից դիտելով պարզվում է, որ 4.16 վարկյանից մինչև 4.18 զննում է թղթադրամը, որտեղ հստակ երևում է թղթադրամի կողային հոլոգրաֆիկ նշանը։ Դատարանում հետազոտված թղթադրամները որևէ աղերս չունեին տեսանյութի թղթադրամի հետ, դրանցից որևէ մեկի վրա առկա չէր հոլոգրաֆիկ նշան, դրանց գույները, պատկերները էականորեն տարբերվում էին տեսանյութի թղթադրամից։
Այն, որ դատարանում հետազոտված այսպես կոչված ՙկեղծ թղթադրամները՚ և առնվազն ՙԼեդի՚ խանութ-սրահի տեսանութում առկա թղթադրամները միմյանց հետ որևէ աղերս չունեն, հաստատվում է հենց հմ. 16-0649, 16-0801 փորձագետի եզրակացություններով,համաձայն որոնց ներկայացված թղթադրամները չեն համապատասխանում ստանդարտ թողարկման 20.000 դրամ անվանական արժեքով թղթադրամին, քանի որ խանութի տեսանյութում առկա թղթադրամը, ի հակասություն վկայի ցուցմունքի, նախ ծալված չէր, իսկ դարձերեսին հստակ երևում էր հոլոգրաֆիկ ժապավենը, ինչով միանգամայն հիմնավորվում է, որ Ա.Թումանյանն այդ խանութից գնում է կատարել իսկական թղթադրամով։ Ավելինª առկա են հակասություններ տվյալ խանութի վաճառողուհու և Աննա Գեղամյանի ցուցմունքերում՝ կապված իբրև կեղծ թղթադրամի հայտնաբերելու փաստի հետ։
Իր պաշտպանյալը դատաքննաթյան ընթացքում հայտարարեց, որ ինքը տվյալ խանութից գնում կատարել է իսկական թղթադրամով, ինչն էլ հաստատվում է: Ինչ վերաբերվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքին, ապա Գևորգ Հարությունյանի դատաքննական ցուցմունքից պարզ է դառնում, որ իր մեքենայում մոռացված թղթադրամները, որոնք իր պաշտպանյալը ասել է պետք չեն, կարող ես թափել, հենց ինքն է անձամբ նախաձեռնել իրացնել, հստակ իմանալով, որ դրանք գովազդի համար տպագրված օրինակներ են և չեն համապատասխանամ իսկական թղթադրամներին, ավելին՝ նրանց վրա առկա է եղել նմուշ գրառումը։Սույն գործով առկա չեն այն բավարար ապացույցների համակցությունը, փաստական տվյալները, որոնք միանշանակ կհաստատեն իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը։
Գտնում է, որ բողոքարկվող մասով դատավճիռը կայացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25,107,124,126, 126, 127 հոդվածների պահանջների խախտումներով, թերի, միակողմանիորեն են գնահատել քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները, ինչի արդյունքում թույլ է տրվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա, ինչի հետևանքով խախտվել է նաև ՄԻԵԿ-ով և ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված իր պաշտպանյալի իրավունքները, չեն պահպանվել ՀՀ դատական օրենսգրքի 15 հոդվածի պահանջները:
Ելնելով վերոգրյալից բողոքի հեղինակը բառացիորեն խնդրել է. ՙԲեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 24.08.17թ. ԵԿԴ/0222/01/16 քրեական գործով կայացված դատավճիռը Ա.Թումանյանի մասով և Ա.Թումանյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրեսգրքի 202 հոդվածի 1-ին մասով և 202հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքներում արդարացնել՚։
Ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի պաշտպան Ա.Հակոբյանը բողոք ներկայացնելով, հայտնել է, որ ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առել մի շարք իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի անձը, նրա կողմից ծանր հանցագործություն դիտավորությամբ կատարած լինելը։
Դատարանր հաշվի է առել նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործություն կատարելուց հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։
Դատարանը դատավճռում անդրադառնալով ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին նշել է, որ վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում և այդ ամենը հաշվի առնելով՝ դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանը ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով՝ առանց գույքի բռնագրավման։
Միաժամանակ դատարանը գտել է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ Ա. Հակոբյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարածի համար, Դատարանը ամբաստանյալ Աննա Հակոբյանի նկատմամբ դատավճիռ կայացնելիս պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանագմանքչհայտնաբերելու, իսկ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանագմանք նրա մեղքն ընդունելու և կատարած արարքի համար զղջալու, ինչպես նաև որպես անձը բնութագրող տվյալ դատվածություն չունենալու պարագայում սահմանել Է ակնհայտ խիստ պատիժ, որը չի համապատասխանում կատարած արարքի բնույթին և վտանգավորությանը։
Սույն գործով որպես Ա.Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը կարող Էր հաշվի առնել այն, որ Ա. Հակոբյանը իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել Է առաջին անգամª հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ:
Այսպես. Սույն գործով հաստատված Է համարվել այն հանգամանքը, որ Ա. Հակոբյանի և մյուս ամբատանյալների, մասնավորապեսª Մամիկոն Սարգսյանի ու իր ընկեր Գևորգ Հարությունյանի միջև նախնական համաձայնություն, որպես այդպիսին չի եղել։
Վերը նշվածը հմնավորվում Է Ա.Հակոբյանի ինչպես նախաքննական այնպես Էլ դատաքննական ցուցմունքներով, ինչպես նաև ամբաստանյալ Գևորգ Հարությունյանի ցուցմունքով։
Մասնավորապես,առաջադրված մեղադրանքում Ա.Հակոբյանը նախաքննության ընթացքում իրեն մեղավոր Է ճանաչել, տվելինքնախոստովանական ցուցմունքներ և զղջացել կատարածի համար։
Դատաքննության ընթացքում Ա.Հակոբյանը առաջաղրված մեղադրանքի կապակցությամբ ևս նշել է որ իրեն մեղավոր Է ճանաչում, սակայն ըստ Էության նրա կողմից տված ցուցմունքով պարզ Է դարձել, որ նա իրեն առաջադրված մեղադրանքը մասնակի Է ընդունում։ Մասնավորապես նա ցուցմունք Է տվել այն մասին, որ իր և մյուս ամբաստանյալների միջև նախնական համաձայնություն չի եղել կեղծ փողեր իրացնելու հարցի շուրջ, հայտնել է, որ Երևան քաղաքի Վանցյան փողոցի տաղավարներից մեկում որպես մատուցող Էր աշխատում, և աշխատելու ժամանակ այնտեղ են գնացել Մամիկոն Սարգսյանն ու իր ընկեր Գևորգ Հարությունյանը, որոնց սուրճ Է հյուրասիրել և Գ. Հարությունյանը սուրճի դիմաց իրեն վճարել Է20.000 դրամանոց թղթադրամ: Քանի որ ինքը մանրըչէր կարող վերադարձնել, որոշել են գնալ և որևէ խանութում մանրել։ Ա.Հակոբյանը նշել Է որ ինքը չի իմացել այդթղթադրամի կեղծ լինելու մասին, այլ միայն իմացել է այն ժամանակ, երբ խանութում ցանկացել է գնում կատարել, սակայն վաճառողը հայտնել է, որ տվյալ20.000 դրամ թղթադրամը կեղծ է, և դրանից հետո նրան հաջողվել է այդթղթադրամն իրացնել դեղատանըª գնելով երեխայի կաթի շիշ, նա նաև նշեց, որ ինքը այդ թղթադրամը իրացրել է, քանի որ տղաները իրեն ստիպում էին։
Թղթադրամի կեղծ լինելու մասին չիմանալու հանգամանքը հաստատվել էնաև ամբաստանյալ Գևորգ Հարությունյանի ցուցմունքով, որում վերջինս նշել Է որ Աննա Հակոբյանը չի իմացել թղթադրամների կեղծ լինելու մասին։
Վերը Նշվածը հիմք է տալիս գալու այն եզրահանգման, որ Աննա Հակոբյանի արարքը նախաքննական մարմնի կողմից ճիշտ չի որակվել,իսկ դատարանն էլ իր հերթին գործով ապացույցները ոչ ճիշտ գնահատելու արդյունքում կայացրել է անհիմն դատավճիռ։
Բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ դատարանը խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքները, որոնք ամրագրված են նույն օրենսգրքի 8-11-րդ հոդվածներում, իր պաշտպանյալ Ա. Հակոբյանի նկատմամբ նշանակել է ակնհայտ խիստ պատիժ:
Քրեական գործի նյութերում ոչ միայն որևէ փաստական տվյալ չկա, որը հիմք է տալիս ենթադրելու, որ Ա. Հակոբյանի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց պատիժը կրելու, այլ ավելինª վերը նշված հանգամանքները իրենց ամբողջությամբ վկայում են, որ վերջինիս ուղղվելը առանց նշանակված պատժի կրման հնարավոր է, և դա բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 և 61 հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Վերը նշվածի հիման վրա բողոք բերող անձը բառացիորեն խնդրել է.
ՙԱմբողջությամբբավարարել վերաքննիչ բողոքը։ Բեկանել Երևանքաղաքի Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 24.08.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0222/01/16 դատավճիռը։
1. Աննա Հակոբյանին մեղսագրվող արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ նշանակել առավել մեղմ պատիժ։ Կիրառել ՀՀքրեական օրենսգրքի 70 հոդվածը և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելª սահմանելով որոշակի ժամկետով փորձաշրջան։
Կամª
2. Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածըև Ա.Հակոբյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելª սահմանելով փորձաշրջան՚։
4Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արտահայտած դիրքորոշումները.
Պաշտպան Կ.Խաչատրյանը և ամբաստանյալ Ա.Թումանյաննամբողջությամբ պնդեցին վերաքննիչ բողոքը և խնդրեցին այն բավարարել:
Պաշտպան Ա.Հակոբյանը և ամբաստանյալԱ.Հակոբյանը նույնպես պնդեցին վերաքննիչ բողոքը և խնդրեցին այն բավարարել:
Դատախազ Մ.Գեղամյանը և տուժողի ներկայացուցիչ Ա.Բայադյաննառարկեցին վերաքննիչ բողոքների դեմ, խնդրեցինդրանք մերժելª անփոփոխ թողնելով վիճարկվող դատավճիռը:
5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանըպաշտպանների վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով վիճարկվող դատավճիռը, ուսումնասիրելով և վերլուծելով թիվ ԵԿԴ/0222/01/16քրեական գործի նյութերը, գնահատելով գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ պաշտպանական կողմի հիմնավորումներն ու մեղադրանքի կողմի առարկությունը, ներքին համոզմամբ հանգում է հետևության այն մասին, որ պաշտպանների վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի համաձայն.
ՙ1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2.Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի համաձայն.
ՙՅուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ՚:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ.
ՙ(…)[Ք]րեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա)ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, (…):
(…)Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը(…)՚ (տես Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010թ. փետրվարի 12-ի ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը):
Ապացույցների գնահատման իրավաչափության հարցի առնչությամբ իր իրավական դիրքորոշումը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է Կարեն Սարուխանյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ` միաժամանակ արձանագրելով հետևյալը.
ՙ(…) [Ա]պացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով (…)՚ (տես Կարեն Սարուխանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010թ. օգոստոսի 27-ի ԼԴ/0301/01/09 որոշման 27-րդ կետը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. ՙԴատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(…)
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4)ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն
(…)
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
(…)՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
ՙԲողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
1)գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում վերաքննիչ դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2)ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4)դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածըսահմանում է.
ՙ1. Կեղծ փողեր կամ արժեթղթերª իրացնելու նպատակով պատրաստելը կամ պահելը կամ դրանք իրացնելըª
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից յոթ տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա:
(…)
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
(…)
2) մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ վեցից տասը տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամառանց դրա:
(…)՚:
Հանցագործության անմիջական օբյեկտը Հայաստանի հանրապետության, ինչպես նաև այլ պետությունների դրամավարկային և արժեթղթերի շուկայի համակարգերն են:
Ոտնձգության առարկա են հանդիսանում շրջանառության մեջ գտնվող կամ շրջանառությունից հանված, սակայն փոխանակման ենթակա փողերը կամ արժեթղթերը, այն էª ՀՀ թղթադրամները, ՀՀ մետաղադրամները, ՀՀ արժույթով արժեթղթերը, տարադրամը, արտարժույթով արժեթղթերը:
ՙՀՀ կենտրոնական բանկի մասին՚ օրենքի համաձայն՝հայկական դրամը թողարկվում և շրջանառության մեջ է դրվում թղթադրամի և մետաղադրամի, իսկ լուման մետաղադրամի ձևով։
Տարադրամը արտասահմանյան երկրների շրջանառության մեջ գտնվող մետաղադրամն ու թղթադրամն է։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի202 հոդվածիձևակերպումից երևում է, որ հանցագործության առարկա կարող են հանդիսանալ ինչպես ՀՀ այնպես էլ օտարերկրյա արժույթով արժեթղթերը։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է նշված փողերը կամ արժեթղթերը
1. պատրաստելով,
2. պահելով,
3. իրացնելով։

Կեղծ փողեր կամ արժեթղթեր պատրաստելը դրանց լրիվ կամ մասնակի կեղծումն է։ Օրինակ դրամանիշի թիվը կամ փոխառության պարտատոմսի համարը կամ այլ ռեկվիզիտը փոխելը։ Կեղծված թղթադրամը, մետաղադրամը կամ արժեթուղթը պետք է իսկականին նման լինեն իրենց ձևով, չափով, գույնով և այլ ռեկվիզիտներով. նշված առարկաները այն ժամանակ կարող են մտնել շրջանառության մեջ, երբ առանց կեղծումը կատարված է վարպետորեն։ Եթե կատարվել է կոպիտ կեղծում, այսինքնª կեղծված փողերը կամ արժեթղթերը ակնհայտորեն տարբերվում են իսկականից, ինչն էլ բացառում է դրանց իրացումը առանց հատուկ հնարքների, ապա քննարկվող հանցակազմը բացակայում է։
Կեղծված փողերի կամ արժեթղթերի իրացում է համարվում դրանց շրջանառության մեջ դնելըª գնումներ կատարելու, փոխառությամբ տալու, փոխանակելու, նվիրելու կամ որևէ այլ ձևով մեկ ուրիշին հանձնելու եղանակով։ Իրացմամբ կարող է զբաղվել ինչպես կեղծ փողեր կամ արժեթղթեր պատրաստողը, այնպես էլ այլ անձինք։
Քննարկվող հանցագործությունը նկարագրված է ձևական հանցակազմի միջոցով, հանցագործաթյունն ավարտված է համարվում իրացման նպատակով թեկուզև մեկ թղթադրամ, մետաղադրամ կամ արժեթուղթ պատրաստելու կամ պահելու, ինչպես նաև թեկուզև միակ կեղծված թղթադրամը, մետաղադրամը կամ արժեթուղթը իրացնելու պահից:
Քննարկվող հանցագործությունը սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ,հանցավորը գիտակցում է, որ պատրաստում, պահում կամ իրացնում է կեղծ փող կամ արժեթուղթ, և ցանկանում է դրա կատարումը։ Միաժամանակ, հանցագործության ձևակերպումից հետևում է, որ հոդվածում նշված առարկաները պատրաստելու կամ պահելու դեպքում սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում դրանց իրացման նպատակը։ Եթե հիշյալ առարկաները պատրաստելիս կամ պահելիս իրացման նպատակը բացակայում է, ապա անձը չի կարող պատասխանատվության ենթարկվել կեղծ փողեր կամ արժեթղթեր պատրաստելու, պահելու կամ իրացնելու համար:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Ա.Թումանյանինմեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 1-ին մասով և 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով այն բանի համար, որ նա 2016թ. փետրվար ամսվա ընթացքում` իրացնելու նպատակով Երևան քաղաքի Բագրատունյաց պողոտայի թիվ 18 հասցեում գործող համակարգչային ծառայություններ մատուցող գրասենյակում ՙwww.google.com՚ որոնողական կայքից ներբեռնել և համակարգչային գունավոր շիթային տպիչով պատրաստել է մեկ հատ ՙԴԱ 07141030՚ սերիա-համարի 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով կեղծ թղթադրամ: Ա.Թումանյանը հանցավոր մտադրությունը վերջնականապես իրագործելու նպատակով 2016թ. փետրվարի 24-ին, ժամը 13։25-ին այցելել է Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 3-րդ թաղամասի 21-րդ շենքի դիմաց գործող ՙԼեդի՚ կանանց օծանելիքի և բիժուտերիայի խանութ-սրահ, որտեղ իր իսկ կողմից պատրաստված ՙԴԱ 07141030՚ սերիա-համարի 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով կեղծ թղթադրամն իրացնելու նպատակով գնել է 2.100 ՀՀ դրամ արժողության վզնոց և խաչ, ապա վաճառողուհի Վարդուհի Մելքոնյանին է տվել կեղծ թղթադրամը, վերջինս թղթադրամի կեղծ լինելու հանգամանքը չբացահայտելով` Ա.Թումանյանին է տվել մանրը` 17.900 /տասնյոթ հազար ինը հարյուր/ ՀՀ դրամը, ինչն էլ վերցնելով` Ա.Թումանյանը հեռացել է։
Բացի այդ, Արթուր Թումանյանը հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով 2016թ. մարտի 28-ին Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցի թիվ 188/92 հասցեում գործող համակարգչային ծառայություններ մատուցող գրասենյակում` իրացնելու նպատակով պատրաստել է ՙԷ 04206102՚ սերիա-համարի 9 հատ 20.000 դրամ անվանական արժեքով կեղծ թղթադրամներ, ապա դրանք իրացնելու շուրջ նախնական համաձայնություն է ձեռք բերել իր ծանոթներ` Գևորգ Սերգեևիչի Հարությունյանի և Մամիկոն Սուրենի Սարգսյանի հետ, և դրանք իրացնելու համար կեղծ թղթադրամները հանձնել է վերջիններիս։
Այնուհետև, Գևորգ Հարությունյանը և Մամիկոն Սարգսյանը 2016թ. մարտի 28-ին ժամը 18-ի սահմաններում, հիշյալ սերիա-համարի մեկ հատ կեղծ 20.000 թղթադրամն իրացնելու նպատակով, այցելել են Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան թիվ 189 հասցեում գործող ՙԱլֆա Ֆարմ՚ ՓԲ ընկերության թիվ 63 դեղատուն և վաճառողուհի՝ Մարիամ Հարությունյանից պահանջել են մեկ տուփ մանկական տակդիր՝ դրա դիմաց վճարելով մեկ հատ կեղծ ՀՀ 20.000 դրամանոց թղթադրամ, սակայն վերջինս կեղծիքը բացահայտել է և թղթադրամը վերադարձրել է նրանց։
Այնուհետև, Գևորգ Հարությունյանը և Մամիկոն Սարգսյանն իրենց հերթին կեղծ թղթադրամներն իրացնելու շուրջ նախնական համաձայնության գալով Աննա Համլետի Հակոբյանի հետ, 2016թ. մարտի 29-ին` ժամը 02։00-ի սահմաններում, այցելել են Երևան քաղաքի Բայրոնի փողոցի թիվ 8/2 հասցեում գործող` ՙԱլֆա-Ֆարմ՚ ՓԲ ընկերության դեղատուն, որտեղ վերջինս, գնում կատարելով իրացրել Է ՙ04206102՚ սերիա-համարի մեկ հատ 20.000 դրամ անվանական արժեքով կեղծ թղթադրամը։
Ա.Թումանյանին մեղսագրված արարքը հիմնավորվել է գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, այդ ապացույցները համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում, որոնք պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտվել, վերլուծվել և տեղ են գտել Առաջին ատյանի կողմից կայացված դատական ակտում:
Ամբաստանյալ Ա.Թումանյանի պաշտպան Կ.Խաչատրյանիկողմից բերված փաստարկներն իր պաշտպանյալի անմեղության մասին, հիմնավոր չեն, չեն բխում քրեական գործի նյութերից, սուբյեկտիվ դատողություններ են: Վերջինիս փաստարկն այն մասին, թեգործով ապացույց ճանաչված տեսաձայնագրությունում երևում է իսկական թղթադրամ, ոչ թե կեղծված, նույնպես անհիմն է:
Դատարանը համակցության մեջ գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, եկել է ճիշտ եզրահանգման այն մասին, որ ամբաստանյալ Ա.Թումանյանի դատաքննական ցուցմունքներն արժանահավատ չեն:
Անհիմն են նաև Ա.Հակոբյանի պաշտպան Ա.Հակոբյանի փաստարկներին այն մասին, թե իր պաշտպանյալի կատարած արարքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական չի տրվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41 հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է.
ՙ2. Հանցանքը համարվում է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված, եթե դրան մասնակցել են այնպիսի համակատարողներ, ովքեր նախապես՝ մինչև հանցագործությունն սկսելը, պայմանավորվել են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին՚:
Նախնական համաձայնությամբ գործող անձանց պարագայում (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 2-րդ մաս) հանցագործության մասնակիցները մինչև հանցանքի օբյեկտիվ կողմը կազմող գործողություններն սկսելը պայմանավորվում են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին։ Ընդ որում, համաձայնությունը ձեռք է բերվում խմբի անդամների կողմից գործողությունների համատեղ կատարման ուղղվածության, հանցագործության կատարման տեղի, ժամանակի, եղանակի և միջոցների, ինչպես նաև խմբի անդամների միջև դերաբաշխման շուրջ։ Հանցակցության այս ձևում հանցագործության կատարման մեխանիզմների կոնկրետացումը թերի է և ոչ լիարժեք, թերի են նաև հանցակիցների միջև դերակատարման բաշխումը և պայմանները։
Այն, որ իրեն մեղսագրված արարքըª կեղծ փողի իրացումը Ա.Հակոբյանը կատարել է նախնական համաձայնությամբª Մամիկոն Սարգսյանի և Գևորգ Հարությունյանի հետ խմբի կազմում, հիմնավորվել է դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
Անդրադառնալով պաշտպանԿ.Խաչատրյանի կողմիցբերված վերաքննիչ բողոքի պահանջին՝ ամբաստանյալ Ա.Թումանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64 հոդվածի կիրառման մասին, ինչպես նաև պաշտպան Ա.Հակոբյանի փաստարկներինª ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման մասին, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙՀանցանքկատարածանձինկատմամբկիրառվողպատիժըևքրեաիրավականներգործությանայլմիջոցներըպետքէլինենարդարացի՝համապատասխանենհանցանքիծանրությանը, դակատարելուհանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚։
Նույն օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ՙՊատժինպատակնէվերականգնելսոցիալականարդարությունը, ուղղելպատժիենթարկվածանձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚։
Նույն օրենսգրքի 61 հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` ՙ1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2.Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64 հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով, կամ չկիրառել որպես պարտադիր նախատեսված լրացուցիչ պատիժ։
2. Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը՚։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64 հոդվածը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում (ՎԲ-55/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-185/07, ՎԲ-11/08, ՎԲ-13/08, ՎԲ-25/08, ՎԲ-ԵՔՐԴ/0057/01/08, ՏԴ/0094/01/09, ԱՎԴ2/0057/01/09, ԵԱՔԴ/0164/01/09, ԵԱՔԴ/0195/01/09 և այլն), և կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորվել այն մասին, որ քննարկվող նորմը կարող է կիրառվել հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկի առկայության պարագայում` գործի բացառիկ հանգամանքների և խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում։ Օրենքում օգտագործվող ՙբացառիկ՚ բառը ենթադրում է, որ նշված հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացող մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը դուրս են սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ են, որ վերածվում են բացառության։ Մասնավորապես, դրանք կարող են կապված լինել հանցագործության շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի, ինչպես նաև այլ հանգամանքների հետ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի համաձայն.
ՙ1.Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2.Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (…)՚:
Վերը նշված քրեաիրավական նորմը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ԱյսկապակցությամբՎճռաբեկդատարանըբազմիցսփաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների,տեսՎճռաբեկդատարանի՝ԳարուշՄադաթյանիգործով 2009թ.փետրվարի 17-իթիվԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014թ. օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 և այլն)։
Անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է հաշվի առնի ինչպես անձին մեղսագրվող հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այնպես էլ այդ հանցագործության կատարման հանգամանքները։
Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում։ Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն։
Ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն գործի կոնկրետ հանգամանքներից, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Ա.Թումանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով ու համակցության մեջ գնահատելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու հանրային վտանգավորությունը, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի ու համաչափ պատիժ, որը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրա ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործումը, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձանց, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերը նշված իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով ամբաստանյալ Ա.Թումանյանինկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64 հոդվածի կիրառման հնարավորությանը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն կիրառելու և Ա.Թումանյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող որևէ բացառիկ հանգամանք կամ մեղմացնող հանգամանքերի այնպիսի համակցություն, որը դուրս է սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ են, որ վերածվում են բացառության, չկա։
Հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալների դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով նրանց անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստի հետ` Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ Ա.Թումանյանի և Ա.Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, որպիսի պատիժն ամբաստանյալները պետք է կրեն։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներԱ.Թումանյանի և Ա.Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և նրանց կողմից նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս, Առաջին ատյանի դատարանը, եկել է ճիշտ եզրահանգման:
Ամբաստանյալ Ա.Թումանյանի անձը բնութագրող տվյալներըª այն, որ հայրը մահացել է, բնակվում է մոր և եղբայրների հետ միասին, ընտանիքի անդամներից որևէ մեկը չի աշխատում, իսկ մայրը հանդիսանում է հաշմանդամ անգործունակ եղբոր խնամակալը, նախկինում դատապարտված կամ արատավորված չի եղել, հիմք չեն կարող հանդիսանալ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար: Դատարանը, արդեն իսկ ամբաստանյալ Ա.Թումանյանի անձը բնութագրող տվյալների հաշվառմամբ, նրա նկատմամբ, կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար նշանակել է օրենքով նախատեսված նվազագույն պատիժª առանց գույքի բռնագրավման: Նույն կերպ է վարվել Դատարանը նաև ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս:
Անդրադառնալով պաշտպան Ա.Հակոբյանի փաստարկին այն մասին, որ որպես ամբաստանյալԱ.Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Առաջին ատյանի դատարանը կարող էր դիտարկել նաև այն, որ նա հանցանք է կատարել առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր չէ, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 հոդվածի համաձայն անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանք կատարելը: Մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայնª ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի կատարած արարքը ծանր հանցագործություն է: Ավելինª իրեն վերագրվող արարքը Ա.Հակոբյանը կատարել է նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում, ինչը տվյալ դեպքում բացառում է հանգամանքների պատահական զուգորդման հնարավորությունը:
Վերը նշված պատճառաբանություններով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպանների վերաքննիչ բողոքները բավարարելու հիմքերը բացակայում են:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական կամ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտումներ թույլ չեն տրվել, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, հետևաբար բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքերը:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. օգոստոսի 24-ի դատավճիռըª քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արթուր Համլետի Թումանյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 1-ին մասով, 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Աննա Համլետի Հակոբյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով,պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանների վերաքննիչ բողոքները` սույն որոշման պատճառաբանական մասում շարադրված հիմնավորումներով, պետք է մերժել:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-387, 393-394, 402 հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Ա.Թումանյանի պաշտպանԿ.Խաչատրյանի և ամբաստանյալ Ա.Հակոբյանի պաշտպան Ա.Հակոբյանիվերաքննիչ բողոքները մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. օգոստոսի 24-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արթուր Համլետի Թումանյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 1-ին մասով, 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Աննա Համլետի Հակոբյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 202 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ