Գործ
ԵԿԴ/0216/01/16

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

,,14,, դեկտեմբերի 2016թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/

Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ՝Թ. Խաչատրյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Ա.Գևորգյանի
Պաշտպան Վ. Էլբակյանի


դռնբաց դատական նիստերում, Երևան քաղաքում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Յովսէփ Նշանի Զուպրիկեանի` ծնված 10.02.1995թ.-ին,Քեսաբ քաղաքում,ազգությամբ հայ, Սիրիայի Արաբական Հանրապետության քաղաքացի, ՀՀ-ումունի հատուկ կացության կարգավիճակ, սովորում է Եվրոպական կրթական տարածաշրջանային ակադեմիայի միջազգային տնտեսական հարաբերություններ ֆակուլտետի 3-րդ կուրսում, նախկինում չդատված, չամուսնացած, չի աշխատում, հաշվառված՝ ք.Երևան, Ամիրյան փողոց 12-րդ շենքի 54-րդ բնակարանում, բնակվում է՝ ք.Երևան Ծիծեռնակաբերդի խճուղի1/3-րդ շենքի 30-րդ բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը։

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ դատարան ուղարկվածմեղադրական եզրակացության և քրեական գործի նյութերի՝
«Յովսէփ Նշանի Զուպրիկեանըմեղադրվում է այն արարքի կատարման համար, որնա 2016թ.-ի ապրիլի 24-ին ժամը 01։00-ի սահմաններում «Հունդայի» մակնիշի 34 MN 438 հ/հ ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոս փողոցով՝ Տիգրան Մեծ պողոտայի կողմից դեպի Գրիգոր Լուսավորիչ փողոցի ուղղությամբ, մոտ 40-50 կմ/ժամ արագությամբ, մոտակա լույսերը միացված, իր ուղեմասի երկրորդ գծով։ Հասնելով Ագաթանգեղոս փողոցիթիվ 5 հասցեի մոտակայքին՝ թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, այն է՝ մինչ վրաերթը, իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու պահից սկսած, վրաերթը կանխելու համար ժամանակին կատարած արգելակումով կամ ավտոմեքենան լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն չիտվելիր ընթացքի ուղղությամբ ձախից դեպի աջ, արագ վազքով, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող հետիոտն ԳրիգորՌուբենի Սարգսյանին դուրս գալու իր ընթացագոտուց, որի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է, և ինքնիրեն զրկելով վրաերթը կանխելու հնարավորությունից, ավտոմեքենայի առջևի ձախ անվաթևով վրաերթի է ենթարկել վերջինիս և անզգուշությամբ մատճառել մահ»։
Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության կողմից2016 թվականի ապրիլի24-ին հարուցվել է քրեական գործ։
2016 թվականի օգոստոսի 02-ինՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության կողմից կայացվել է որոշում` Յովսէփ Նշանի Զուպրիկեանինորպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին ևնրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։Նույնօրըվերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։

Քրեականգործը ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի աշխատակազմի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 16.08.2016թ.-ին։
2.Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելը՝ ամբաստանյալՅովսէփ Նշանի Զուպրիկեանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում լիովին։
Գործով մեղադրական եզրակացությունը հաստատած դատախազ Հ.Խալաթյանն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեմ չիառարկել է։
Տուժողի իրավահաջորդ Ռուբեն Սարգսյանը, 03.08.2016թ-ին նախաքննական մարմնին ուղված իր դիմումով,հայտնել է, որ բնակվում է ՌԴ Մոսկվա քաղաքում և չի ցանկանում ներկայանալ՝ քրեական գործի նյութերին ծանոթանալու համար, այդպիսի ցանկություն ունենալու դեպքում դրանց կծանոթանա դատաքննության ժամանակ։ Իր նախաքննական ցուցմունով վերջինս հայտնել է, որամբաստանյալի նկատմամբ որևէ բողոք կամ պահանջ չունի, հետևաբար խնդրել են նրա նկատմամբ վերաբերվել հնարավորինս մեղմ։
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` մեղադրյալՅ.Զուպրիկեանի, տուժողի իրավահաջորդ Ռ.Սարգսյանի, վկա` Մ.Սիմոնյանի, ցուցմուքները,դատաբժշկական փորձաքննության թիվ0507 եզրակացությունը, դատահետքաբանական և դատաքիմիական համալիր փորձաքննության թիվ24951604 եզրակացությունը, դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 24931608 եզրակացությունը, դատաավտոտեխնիկականփորձաքննության թիվ 24931608 եզրակացությունը, 25.04.2016թ.-ին ՀՀ Ոստիկանության ՃՈ ծառայությունից առգրավված և 30.04.2016թ.-ին «Փարկինգ ՍիթիՍերվիս» ՓԲԸ-ից ստացված Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոս և Խորենացի փողոցների խաչմերուկում տեղադրված տեսախցիկների միջոցով արձանագրված վրաերթի տեսանյութերի լազերային սկավառակի զննության արձանագրությունը, դեպքի վայրի զննության մասին արձանագրությունը, տրանսպորտային միջոցի զննության մասին արձանագրությունը ևՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան հետազոտելով ու գնահատելով վերը շարադրված ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում ամբաստանյալՅովսէփ Նշանի Զուպրիկեանին մեղսագրված հանցագործության կատարումը և գտնում, որ կատարած արարքի համար վերջինս ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Յովսէփ Նշանի Զուպրիկեանիանձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ այլ կերպ արատավորված չի եղել, երիտասարդ է, Սիրիայի արաբական հանրապետությունում սկսված պատերազմից հետո ներգաղթել է հայրենիք, որտեղ ընտանիքի հետ բնակություն է հաստատել։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Յովսէփ Նշանի Զուպրիկեանի անձը բնութագրող դրական հանգամանք, հաշվի է առնում նաև «Եվրոպական կրթական տարածաշրջանային ակադեմիայի» կողմից տրված բնութագիրը, համաձայն որի՝
«Տրվում է Սիրիայի Արաբական Հանրապետության քաղաքացի Յովսէփ Նշանի Զուպրիկեանին, որըսովորում է վերը նշված ուսումնական հաստատության Միջազգային տնտեսական հարաբերություններ ֆակուլտետի բակալավրիատի երրորդ կուրսի յոթերորդ կիսամյակում։ Վերջինսկիրթ, բարի, պարտաճանաչ, բարեկիրթ և պատասխանատու ուսանող է հանդիսանում։ Սովորում է առաջադեմ, ընկերասեր է և հաճախ մասնակցում է հասարակական միջոցառումներին»։
/տես` քրեական գործի նյութերը և դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին10-րդ կետի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Յովսէփ Նշանի Զուպրիկեանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտում՝
- հանցագործությունից անմիջապես հետո տուժողին՝ համապատասխան ծառայությունների /շտապ օգնության/միջոցով, օգնություն ցույց տալը,
- ինչպես նաև՝ հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասն ամբողջությամբկամովին հատուցելը։
/տես՝ քրեական գործի նյութերը և դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` որպես ամբաստանյալՅովսէփ Նշանի Զուպրիկեանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտում նաև՝ մեղքն ամբողջությամբ ընդունելը, կատարած հանցանքի համար անկեղծորեն զղջալը։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալՅովսէփ Նշանի Զուպրիկեանի արարքում նրապատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի նյութերը/
Ելնելով գործի հանգամանքներից, ինչպես նաև հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի` «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և 61-րդ հոդվածը, ըստ որի` «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Յ.Զուպրիկեանիկողմից կատարված հանցավոր արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ՝ ազատազրկման և որոշակի գործունեությամբ` տվյալ դեպքում տրանսպորտային կամ մեխանիկական այլ միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելու ձևով, սակայն հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող դրական տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքերի առկայությունը, ինչպես նաև նրան մեղսագրված արարքում պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հաշվի առնելով, որ դրանք նախ վկայում են ամբաստանյալի՝ որպես հանցավորի, անձի հասարակական ցածր վտանգավորության մասին, ապա հաստատում՝ վերջինիս՝ ուղղման ճանապարհին կանգնած լինելու իրական փաստը, գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը հնարավոր է պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան։
Ինչպես նշվեց վերևում, դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջներով` հաշվի առնելով ինչպես օրենսդրական, այնպես էլ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային մի շարք մոտեցումներ։Մասնավորապես, իր ՎԲ-142/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում քննարկվող հարցի առումով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է ներքոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրագրել է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը։ Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն՝ պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այլ կերպ` դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նախատեսում է պատիժազատազրկում` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով։

Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատժաչափի և այն նրա կողմից կրելու հարցը` դատարանը գտնում է, որ այն պետք է լուծվի այս հարցի առնչությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` Էդմոն Գերասիմի Ասատրյանի վերաբերյալ թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո։
Այսպես.
Հիշյալ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է.
(…)
«14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելու, ինչպես նաև նրանց կողմից պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու ընթացքում դատարանի կողմից հաշվի առնվող հանգամանքներին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Սահակյանի գործով կայացված որոշմամբ։ Համաձայն այդ որոշման՝ «(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսելի հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ հանցանք կատարող անձը հասկանում է, որ իր գործողությունների (անգործության) արդյունքում կարող է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ առաջանան, այսինքն, նա գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում հնարավոր է տեղի ունենա վթար և մարդու (մարդկանց) կյանքին կամ առողջությանը հասցվի վնաս, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը՝ հույս ունենալով խուսափել հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումից։

Օբյեկտիվ կողմից նշված արարքը դրսևորվում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտմամբ, որոնցից առավել կոպիտ խախտումներն ամրագրված են Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում։

(...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։

Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։

Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար» (տես Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 19-20-րդ կետերը)։

15. Վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Սահակյանի գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։

Վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նրանով, որ, թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով՝ արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար։
Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու (մարդկանց) կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը։

16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի համաձայն՝

«1. Անզգուշությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ։
2. Հանցանքը համարվում է ինքնավստահությամբ կատարված, եթե անձը նախատեսել է իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի՝ ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն։
3. Հանցանքը համարվում է անփութությամբ կատարված, եթե անձը չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք»։

Մեջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել։ Այսպես,հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և, չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա, թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում՝ առանց բավարար հիմքերի, հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն։

Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով։ Այլ խոսքով՝ անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար։

17. Սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես, հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը։Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն, նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։

18. Վերոգրյալով պայմանավորված՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար, դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել։ Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում, որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով՝ համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։

Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առանց նշված հանգամանքների գնահատման հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին»։

Վճռաբեկ դատարանի կողմից հիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, դատարանը ցանկանում է ընդգծել, որ ամբաստանյալ Յ.Զուպրիկեանի կողմից թույլ տրված իրավախախտումը չի կարող դասվել հանցավոր ինքնավստահությամբ կատարված անզգույշ հանցագործությունների շարքին, քանի որ գործով ձեռք բերված փաստերով դատարանը հիմնավորված է համարում, որ վերջինս մեքենան վարել է սթափ վիճակում, ունեցել է այն վարելու թույլտվություն, բացի այդ Զուպրիկեանը ավտոմեքենան վարել է բնակավայրերի համար թույլատրելի՝ 40-50 կմ/ժամ արագությամբ, մինչև վրաերթը կատարելը, թույլ չի տվել երթևեկության կանոնների կոպիտ խախտում։ Գործով հաստատված է համարվել նաև այն, որ տուժող Գրիգոր Ռուբենի Սարգսյանը փողոցը չի հատել հետիոտների համար նախատեսված անցումով /այդպիսին փողոցի տվյալ հատվածում ընդհանրապես բացակայում է/։ Վերջինս փողոցն անցել է երթևեկելի ուղեմասի բանուկ հատվածով։

Ասվածից հետևում է, որ ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցավոր արարքը կարող է դասվել միայն հանցավոր անփութությամբ կատարված անզգույշ հանցագործությունների շարքին, քանի որ նա երթևեկության ընթացքում, մինչև ճանապարհատրանսպորտային պատահարը, չի դրևորել բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն, չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք։

Այսպիսով, հաշվի առնելով ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի փաստական հանգամանքները,նրա արարքում պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն ու պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով, դատարանը եկավ այն համոզման, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկում պատժատեսակը նշանակվելու պարագայում հնարավոր է այն պայմանականորեն չկիրառել՝ նշանակված պատիժը նրա կողմից փաստացի կրելու անհրաժեշտության բացակայության հիմնավորմամբ, ինչը պատճառաբանվում է հետևյալով.

ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 18.12.2015թ-ին կայացված ԵԱՔԴ 0091/01/14 քրեական գործով նախադեպային որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը`

«...11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝

«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)։
Սույն քրեաիրավական նորմը Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել, և մշտապես վերահաստատվել դիրքորոշումն առ այն, որ առանց պատիժը փաստացի կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության վերաբերյալ դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների, հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի համակողմանի ու ամբողջական գնահատման վրա։ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանն այն կիրառելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով` նպատակ ունենալով ապահովելու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված պատժի նպատակների իրացվելիությունը (տես, ի թիվ այլնի, Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13 որոշումները)։
12. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի առնվող հանգամանքներից հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը հետևյալ իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել.« (...) «հանցավորի անձնավորությունեզրույթն ի տարբերություն «հանցագործության սուբյեկտ»‰ եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով։ ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով «հանցավորի անձնավորություն»‰ եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման։
Հիմք ընդունելով (...) ՀՀ Սահմանադրության մեջ ամրագրված դրույթն այն մասին, որ մարդը, նրա արժանապատվությունը, հիմնական իրավունքները և ազատությունները բարձրագույն արժեքներ են (հոդված 3), մարդու արժանապատվությունը՝ որպես նրա իրավունքների և ազատությունների անքակտելի հիմք, հարգվում և պաշտպանվում է պետության կողմից (հոդված 14)՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ‰ (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 36-37-րդ կետերը)։

Ս.Աղախանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է.

«(…) Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։
Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։ (…)‰ (տե՛ս Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետը)։
13. Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է նախորդ կետում մեջբերված` Սերոբ Սարգսյանի և Սեյրան Աղախանյանի գործերով որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներն այն մասին, որ յուրաքանչյուր դեպքում պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների ամբողջական վերլուծությունը։
Մասնավորապես, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։
Այլ խոսքով` հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը (տե՛ս, mutatis mutandis, Արտաշ Շաքարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵԿԴ/0163/01/13 որոշման 13-րդ կետը)։
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։
Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես` տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը (…)»»։

Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ քննարկվող հանցակազմի վերաբերյալ բացակայում է՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներում տեղ գտած որևէ արգելք, որըհիմք կհանդիսանար ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար։

Այլ խոսքով,քննվող քրեական գործով ձեռք բերված տվյալները դիտարկելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված, վերը շարադրված նախադեպային որոշման լույսի ներքո, դատարանը ցանկանում է ընդգծել, որ ամբաստանյալ Յ.Զուպրիկեանի նկատմամբ նշանակվող պատժի անհատականացման ժամանակ վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ՝ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ։

Դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառում, քանի որ առկա է դատարանի համոզվածությունն ու վստահությունը` սույն քրեական գործով առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու ամբաստանյալՅովսէփ Զուպրիկեանիուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է սույն քրեական գործով գոյություն ունեցող օբյեկտիվ տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, հանցանքը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։

Մասնավորապես, սույն գործով դատարանի մոտ ամբաստանյալի ուղղվելու, ավելին, արդեն իսկ ուղղման ճանապարհին կանգնած լինելու փաստը հաստատվում է նրանով, որ ամբաստանյալՅովսէփ Զուպրիկեանը վթարից անմիջապես հետո կանգնցրել է ավտոմեքենան և մոտեցել է տուժողին,այնուհետև դիմել է համապատասխան մարմինների օգնությանը, այն է՝ զանգահարել է շտապօգնություն, ապա՝ 1-02 հեռախոսահամարին և հայտնել կատարվածի մասին։ Ավելին, դատարանը հաստատված է համարում նաև այն հանգամանքը, որ վերջինս հետիոտնին տեսնելուն պես ձայնային ազդանշան է տվել, որպեսզի նա կանգնի, այնուհետև, կտրուկ արգելակել է, որի արդյուքնում, սակայն, ժամանակին չկատարելով վարելու անվտանգությանն ուղղված համապատասխան գործողություններ՝ վրաերթի է ենթարկել վերջինիս։ Բացի այդ, դատարանը գտնում է, որ սույն գործով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրական հիմքերի մասին է վկայում նաև ամբաստանյալի կողմից տուժողի իրավահաջորդինպատճառված նյութական վնասը հատուցելը, վթարի հետ կապված նրա հոգեկան ապրումները, ինչը հաշվի առնելով, դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը կրելու պայմաններում կխախտվի անհատի և հասարակության շահերի միջև առկա և պետության կողմից պահպանվող ու երաշխավորվող ողջամիտ հավասարակշռությունը և այդպիսի պատիժը կարող է անհիմն զրկանքների պատճառ դառնալ ամբաստանյալի համար։

Միևնույն ժամանակ դատարանը, հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը գիտակցել է իր կողմից կատարած արարքի բնույթը, դրա վտանգավորության աստիճանը և նախաքննության ընթացքում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, իսկ դատարանում խորապես զղջացել է իր կողմից կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի համար։

Վերը շարադրված` ամբաստանյալին բնութագրող սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները դատարանը ցանկանում է համադրել նաև նրան` ուսման նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքի հետ։ Մասնավորապես, այն, որ վերջինս ներկայումս ուսանում է «Եվրոպական կրթական տարածաշրջանային ակադեմիայում», տվյալ հաստատության կողմից բնութագրվում է դրականորեն։

Քննվող քրեական գործով դատարանը ոչ պակաս կարևոր է համարում նաև ամբաստանյալի անձի բնութագիրը՝սոցիալ-հոգեբանական և սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշների առումով։ Մասնավորապես այն, որ Հ.Զուպրիկեանը, սփյուռքահայ է, ծնվել և մեծացել է Սիրիայի արաբական հանրապետությունում, որտեղից ընտանիքի հետ ստիպված ներգաթել է հայրենիք՝ Սիրիայում սկսված պատերազմի պատճառով։ Վերջինիս ընտանիքը բնակություն է հաստատել ՀՀ-ում, իսկ ամբաստանյալը ստացել է կացության հատուկ կարգավիճակ, ընդունվել և ուսանում է Եվրոպական կրթական տարածաշրջանային ակադեմիայի միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ֆակուլտետի 3-րդ կուսում։

Դատարանն արձանագրում է, որ նման պայմաններում չի իրագործվի, ավելին, կխաթարվի պատժի նշանակման օրենսդրական նպատակների առնվազն մեկ բաղադրիչի՝ պատժի արդարացիության, էությունը, որն իր հերթին կբերի նաև արդարության և արդարադատության իմաստազրկմանը՝ նկատի ունենալով, որ արդարադատությունը ոչ միայն պետք է իրականացվի այլ այն պետք է իրականացվի և հանրության կողմից լինի տեսանելի և ընկալելի։

Այլ կերպ, դատարանն արձանագրելով, որ գործով ուսումնասիրված, առկա հիշյալ հանգամանքերը վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու բավարար հիմքերի առկայության մասին, փաստում է, որ ամբաստանյալիանձը դրականորեն բնութագրող տվյալների և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող մի շարք հանգամանքների կողքին ի սպառ բացակայում է ամբաստանյալի արարքում պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանք։

Հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող վերը շարադրված տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, ուստի նրա նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չպետք է կիրառել։

Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա ամբաստանյալ Զուպրիկեանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և այն պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձանց ուղղմանը և նմանատիպ հանցագործությունների կանխմանը, քանի որ ամբաստանյալի՝ փորձաշրջանում, հետևապես և հսկողության մեջ գտնվելու հանգամանքը, կարող է զսպել նրա կողմից հետագայում հանցագործություններ կատարելու վտանգն այն հաշվառմամբ, որ նույնասեռ կամ այլ հանցանքեր կատարելու պարագայում իրական է օրենսդրական սպառնալիքը, որ փորձաշրջանի ընթացքում կատարված դիտավորյալ հանցագործության համար նշանակվելիք պատժին կարող է նաև գումարվել այս դատավճռով նշանակված և փաստացի չկրած պատիժը կամ թեկուզև դրա մի մասը։
Այսպիսով, ամբաստանյալի նկատմամաբ պատիժ նշանակելու և այն պայմանականորեն չկիրառելու պարագայում անդրադառնալով Յովսէփ Զուպրիկեանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` չհեռանալու մասին ստորագրությանհարցին, դատարանը գտնում է, որ այն պետք թողնվի անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Լուծելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով` դատարանը գտնում է, որ քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «Հյունադի Սանտա ֆե» մակնիշի 34 MN 438 հաշվառման ավտոմեքենան, որն ի պահ է հանձնված ՀՀ Ոստիկանության ՃՈ ծառայությանը, պետք է վերադարձնել սեփականատիրոջը, իսկ դեպքի պահին տուժող Գրիգոր Սարգսյանի հագին եղած հագուստներն ու կոշիկները, որոնք նախաքննական մարմնի կողմից պահվել են իրեղեն ապացույցների համար նախատեսված սենյակում, պետք է ոչնչացնել։

4. Եզրափակիչ մաս
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-373 375.1-375.4-րդ հոդվածներով, դատարանը







Վ Ճ Ռ ԵՑ

Յովսեփ Նշանի Զուպրիկեանինմեղավորճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել` ազատազրկում՝2 /երկու/ տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային կամ մեխանիկական այլ միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով՝ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով` Յովսեփ Նշանի Զուպրիկեանի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնելով ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Յովսեփ Նշանի Զուպրիկեանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուցհետո քրեական գործովիրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «Հյունդայի Սանտա Ֆե» մակնիշի 34 MN 438 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որն ի պահ է հանձնված ՀՀ ոստիկանության ՃՈ ծառայությանը՝ վերադարձնել սեփականատիրոջը, իսկ դեպքի պահին տուժող Գրիգոր Սարգսյանի հագին եղած հագուստներն ուկոշիկները՝ որոնք նախաքննական մարմնի կողմից պահվել են իրեղեն ապացույցների համար նախատեսված սենյակում՝ ոչնչացնել։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում՝ բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի։



Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն