ԵԿԴ/0207/01/16


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ
Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ
ԴԱՏԱԽԱԶ` Մ.ՆԱԼԲԱՆԴՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂ` Գ.ԿԱՆԴԱՐՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Ս.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Հ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ

2017թ. նոյեմբերի 08-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանի պաշտպան Վաղարշակ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկ Աշոտի Վարդանյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը
2015թ. դեկտեմբերի 7-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Պալյանը որոշում է կայացրել Գայանե Կանդարյանի հաղորդման վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասինª Հ.Վարդանյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացակայության հիմքով։
2015թ. դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքի դատախազ Ա.Դավթյանը որոշում է կայացրել քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին վերոնշյալ որոշումը վերացնելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով թիվ 63204215 քրեական գործը հարուցելու մասին։
2016թ. հուլիսի 20-ին վերոնշյալ քրեական գործի շրջանակներում Հայկ Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, նույն օրը նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին։
2016թ. հուլիսի 29-ին քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկ Աշոտի Վարդանյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ նաևª Առաջին ատյանի դատարան), 2016թ. օգոստոսի 2-ին գործն ընդունվել է վարույթ, ապա նշանակվել դատաքննության։
2017թ. մայիսի 10-ին Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով վճռվել է`
ՙՀայկ Աշոտի Վարդանյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 5 (հինգ) տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
Հայկ Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, պատժի կրման սկիզբը հաշվարկել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) Գայանե Արտաշեսի Կանդարյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն` 3.891.200 (երեք միլիոն ութ հարյուր իննսունմեկ հազար երկու հարյուր) դրամի չափով, այդ գումարը որպես հանցագործությամբ նրան անմիջականորեն պատճառված գույքային վնաս, բռնագանձել քաղաքացիական պատասխանող Հայկ Աշոտի Վարդանյանից հօգուտ Գ.Կանդարյանի` սույն դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Մնացած, այդ թվում՝ բարոյական վնասի փոխհատուցման մասով քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության՝ տուժող Գայանե Կանդարյանին պարզաբանելով այդ պահանջով քաղաքացիական դատավարության կարգով դատարան դիմելու և բավարար հիմնավորման դեպքում Հ.Վարդանյանից փոխհատուցում ստանալու իրավունքը։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Հայկ Աշոտի Վարդանյանի անվամբ գրանցված գույքերի վրա կալանք կիրառելու մասին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ժ.Մովսիսյանի 2016թ. հուլիսի 21-ի որոշմամբ դրված հնարավոր արգելանքները պահպանել` մինչև տուժող Գայանե Արտաշեսի Կանդարյանին պատճառված գույքային վնասի լրիվ փոխհատուցումը։
(…) ՚:
2017թ. հունիսի 13-ին (փոստային ծառայությանն է հանձնվել 2017թ. հունիսի 12-ին) Առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. մայիսի 10-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանի պաշտպան Վ.Վարդանյանը:
2017թ. հունիսի 15-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկ Աշոտի Վարդանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2017թ. հունիսի 19-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է քննության` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում` 2017թ. հուլիսի 04-ին:
2017թ. հուլիսի 04-ին տուժող Գ.Կանդարյանի ներկայացուցիչ Ս.Հովհաննիսյանը ներկայացրել է Վերաքննիչ բողոքի պատասխան:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը
Նախաքննության մարմինը Հայկ Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով ՙԷՅՋ-Դի-ԷՅ պրոդակշն՚ ՍՊԸ-ի տնօրեն, այդ ընկերության գործունեության շրջանակներում, գործով չպարզված հովանավորի օգնությամբ նկարահանումներ իրականացնելու համար, իր հետ մատչելի գներով ևս 15 անձանց որպես նկարահանող խմբի անդամներ 2015թ. նոյեմբերի 1-ին ՙՖանտազիա՚ նավով դեպի Եվրոպական երկրներ կայանալիք ճանապարհորդությանը մասնակից դարձնելու նպատակով, ՙԿանադա Թրավել Քլաբ՚ ՍՊԸ տնօրեն Գայանե Կանդարյանից ինչպես փոխանցումով, այնպես էլ կանխիկ կերպով ստացել է ընդհանուր 8400 դոլարին համարժեք 4.085.600 դրամ, սակայն չկարողանալով իրականացնել մտադրությունը, անձնական ու այլ կարիքների համար յուրացմամբ հափշտակել է իր վստահությանը հանձնված գումարը, Գայանե Կանդարյանին պատճառելով առանձնապես խոշոր չափերի գույքային վնաս:
Առաջին ատյանի դատարանը, վիճարկվող դատական ակտի ՙԱպացույցների հետազոտում և գնահատում՚ բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
ՙ (…)
Ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց, թեև ընդունեց շրջագայության մեկնելու նպատակով Գայանե Կանդարյանից ընդհանուր 8.400 ԱՄՆ դոլար գումար ստանալու փաստը, սակայն նշեց, որ այդ գումարները հափշտակելու նպատակ չի ունեցել, իսկ մեկնումն իբր ձախողվել է որպես հովանավոր ներկայացած և վերոնշյալ շրջագայությունը մասամբ ֆինանսավորելու պատրաստակամություն հայտնած ՌԴ քաղաքացի Վիկտոր Վոլկովի կողմից խաբվելու, փոխանցմամբ և կանխիկ Գ.Կանդարյանից ստացած այդ ողջ գումարը Հայաստանի Հանրապետություն ժամանած և իրեն հանդիպած այդ անձին փոխանցելու հետևանքով։
(…)
Հ.Վարդանյանը Դատարանում հայտնեց, որ 2010թ. հիմնադրել է ՙԷՅՋ Դի ԷՅ Պրոդակշն՚ ՍՊ ընկերությունը և հանդիսացել է այդ ընկերության տնօրենը։ Իր ընկերությունը հիմնականում զբաղվել է հեռուստահաղորդումներ և գովազդային հոլովակներ պատրաստելով։ 2015թ. ամռանը գտնվելով Արաբական Էմիրության Դուբայ քաղաքում՝ ծանոթացել է Վիկտոր Վոլկով ներկայացած անձի հետ, ով խոստացել է հովանավորել ինչպես 2015թ. նոյեմբերի 1-ին ՙՖանտազիա՚ նավով դեպի Եվրոպական երկրներ կայանալիք ճանապարհորդությունը« այնպես էլ այդ ընթացքում կատարվելիք նկարահանումները։ Վերադառնալով Երևան՝ դիմել է ՙԿանդա Թրավել Քլաբ՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Գայանե Կանդարյանին« վերջինիս միջոցով իր հետ մատչելի գներով ևս 15 անձանց որպես նկարահանող խմբի անդամներ ներգրավելու և ՙՖանտազիա՚ նավով իրականացվելիք ճանապարհորդությանը մասնակցելու համար։ Նշեց, որ ամենևին էլ ՙկռուիզի՚ կազմակերպիչ չէր, իրականում շրջագայության մասնակից էր։ Մատչելիության առումով այդ առաջարկն իրեն հրապուրել է։ Երևանում՝ ՙԿազիրյոկ՚ սրճարանում, 4 անգամ հանդիպել է Վիկտոր Վոլկովին, ընդհանուր առմամբ նրան է տվել 10.000 ԱՄՆ դոլար, որից երկրորդ հանդիպման ժամանակ` 2015թ. սեպտեմբերի սկզբներին, տվել է 2.000, 3-րդ հանդիպման ժամանակ` 3.000, իսկ 4-րդ հանդիպման ժամանակ` 5.000 ԱՄՆ դոլար գումարներ։ Ինքը գումարը դրել է սեղանին, առանց հաշվելու Վոլկովը վերցրել է այն և դրել գրպանը։ Քննիչին բազմիցս բանավոր կարգով դիմել է, որ նա այդ սրճարանի տեսագրությունները ստանա, սակայն նա հրաժարվել է դա կատարել։ Այնուհետև Վիկտորը մեկնել է Մոսկվա, որտեղից իրեն զանգահարել է ՙվայբեր՚ կապի միջոցով և խնդրել մի կազմակերպություն գտնել, որի հաշվեհամարին իբր գումար էր փոխանցելու, որ բոլորը մեկնեն ՙկռուիզի՚, սակայն դրանից հետո անհետացել է։ Գայանեին տեղեկացրել է, որ հնարավոր է ՙկռուիզը՚ ձախողվի։ Թեև ջանքեր է գործադրել, որ ՙկռուիզը՚ ստացվի, սակայն ապարդյուն։ Նշեց, որ ՙկռուիզ՚ մեկնելու պատրաստակամություն հայտնած չորս տուժողների գումարները փոխհատուցել է, Գայանեի գումարը նույնպես պատրաստակամ է փոխհատուցել։ Վերջինիս գումարը կազմում է 8.400 ԱՄՆ դոլար, որից 400 ԱՄՆ դոլարն արդեն փոխհատուցել է։
(…)
Նշեց, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում Գայանեից գումարներ վերցնելու և չվերադարձնելու հարցում, սակայն այդ գումարները չի կարողացել վերադարձնել, քանի որ քրեական գործի առկայության կապակցությամբ երկրից բացակայելու արգելք ունի, մինչդեռ գումար վաստակում էր միայն շրջագայությունների ընթացքում։ Վոլկովի գործողություններից ինքը նույնպես տուժել է, Վոլկովին տված 10.000 ԱՄՆ դոլարից 1.600 ԱՄՆ դոլարն իր անձնական գումարն էր, իսկ 8.400 ԱՄՆ դոլարը նախապես վերցրել էր Գայանե Կանդարյանից։ Իրավապահ մարմիններին չի դիմել և Վոլկովի հանցավոր գործողությունների մասին չի հայտնել, քանի որ որևէ ապացույց չի ունեցել, մինչ օրս հույս ունի, որ նրան կգտնեն։ Քննիչին հայտնել է Վոլկովի տվյալները, սակայն տեղեկացել, որ նման տվյալներով անձ Հայաստան մուտք չի գործել։
(…)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի կարգով հրապարակվեցին գործով ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանի նախաքննական հակասական ցուցմունքները, համաձայն որոնց՝ Գ.Կանդարյանից ստացած ընդհանուրը 8400 ԱՄՆ դոլար վերցնելով՝ հանդիպել է Երևան ժամանած ու իրեն որպես հովանավոր ներկայացած Վիկտոր Վոլկովի հետ« սակայն վերջինս ներդրումներ չի կատարել և այդպիսով ձախողվել է ծրագրավորված ճանապարհորդությունը։ Գայանե Կանդարյանի առջև արդարանալու ու նաև ժամանակ շահելու նպատակով նրան հայտնել է« թե իբր այդ գումարը հանձնել է իր հովանավոր Վոլկովին« ով էլ խաբել է իրեն։ Այդ կերպ նշված գումարը Գ.Կանդարյանին չի վերադարձրել և այդ ընթացքում փորձելով գտնել այլ հովանավորներ՝ անձնական ու այլ կարիքների համար օգտագործել է իրեն հանձնված ողջ գումարը։
(…)
Նշեց նաև, որ Գայանեից ստացած գումարների չափերը չի վիճարկում։ Ժամանակին եղել է, որ ամսական 3.000.000 ՀՀ դրամ եկամուտ է ունեցել, թեև եղել է նաև ամիս, որ ընդհանրապես եկամուտ չի ունեցել։ (…)
Հստակեցրեց, որ նախաքննական ցուցմունքներից իրականությանը չի համապատասխանում այն ցուցմունքը, որում նշված է, որ իբր Վոլկովին գումար չի տվել և ծախսել է իր անձնական կարիքների համար, պարզապես ապուշի տպավորություն կթողներ, որ 10.000 ԱՄՆ դոլար գումար է տվել մի անձի՝ առանց որևէ փաստաթղթի։ Սեպտեմբերի սկզբին Գայանեի փոխանցած գումարը վերածել է ԱՄՆ դոլարի, դրան ավելացրել է մոտ 1.000 ԱՄՆ դոլար և հանձնել Վոլկովին։ Նշեց, որ Վոլկովը կլիներ մոտ 1982-1985թթ. ծնված անձնավորություն։ Հարցաքննության վերջնամասում նշեց, որ իրեն հարցաքննած քննիչների գործողությունների դեմ բողոք չունի։
(…)
Տուժող Գայանե Կանդարյանի ցուցմունքով. (…) [հ]ավաքագրել է 15 անձանց և ՙԷՅՋ Դի ԷՅ Պրոդակշն՚ ՍՊ ընկերության հաշվեհամարին 2016թ. սեպտեմբերի 01-ին և 2016թ. սեպտեմբերի 03-ին փոխանցել է համապատասխանաբար՝ 1.358.000 և 543.200 ՀՀ դրամ գումարներ« իսկ մինչև սեպտեմբերի 15-ը ՙԿանդա Թրավել Քլաբ՚ ՍՊ ընկերության գրասենյակում կանխիկ կերպով Հ.Վարդանյանին է տվել նաև մնացած գումարը՝ 8.400 ԱՄՆ դոլար։ Հետագայում Հ.Վարդանյանը հայտարարել է« որ իրեն հանձնված գումարը տվել է հովանավորին« որն էլ նրան խաբել է և այդ կերպ ձախողել ճանապարհորդության կայացումը։ Այդ կերպ Հ.Վարդանյանը չի վերադարձրել 8.400 ԱՄՆ դոլարը։ Այլ ելք չգտնելով՝ իր անձնական միջոցների հաշվին փոխհատուցել է 15 անձանցից հավաքագրած ողջ գումարները։
(…)
Ընդհանուր առմամբ իրեն պատճառվել է 8.400 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 4.085.600 ՀՀ դրամի չափով վնաս և համաձայն է մեղադրանքում նշված վնասի այդ չափի հետ։ Ներկայացված հայցադիմումով որպես պատճառված վնասի չափ նշել է 4.650.000 ՀՀ դրամ, ինչը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Հայկը խոստացել էր բացի մայր գումարից, որպես փոխհատուցում, վճարել նաև անուղղակի ծախսերի, այդ թվում` բարոյական վնասի համար։
Նշեց, որ Հայկ Վարդանյանն իրեն հայտնել էր, որ հովանավորը ոչ թե ռուս, այլ ազգությամբ արաբ է, վերջինս է գումարները վերցրել ու փախել։ Ինքը Հայկից պահանջել է մեկնումն իրականացնել առանց այդ հովանավորի, սակայն նա անհետացել է, հեռախոսներն անջատել է։
(…)
Վկա Արսեն Հովիկի Վանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց« որ իր ծանոթ« ՙԿանդա Թրավել Քլաբ՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Գայանե Կանդարյանը 2016թ. օգոստոսին իրեն հայտնել է« որ խումբ է ձևավորում համեմատաբար մատչելի գնով 2016թ. նոյեմբերի 1-ին նավով դեպի եվրոպական երկրներ շրջագայության մեկնելու համար։ Առաջարկվող գինը ձեռնտու էր և ինքը համաձայնել է նրան վճարել 650 ԱՄՆ դոլար և նախապատրաստվել է ուղևորությանը։ Ավելի ուշ տեղեկացել է« որ այդ ուղևորության կազմակերպիչը նկարահանումներ կատարող խմբի ղեկավար Հայկ Վարդանյանն է և որ իրենք էլ ուղևորությանը մասնակցելու են որպես նկարահանող խմբի անդամներ։ 2016թ. սեպտեմբերի վերջերին Գայանե Կանդարյանը հայտնել է« որ ուղևորությունը ձախողվել է« այն չի կայանալու« ու քանի որ նա էր հավաքագրված գումարները փոխանցել Հայկ Վարդանյանին« պարտավորվել է այդ գումարներն անձամբ վերադարձնել։ Հ.Վարդանյանը նրան հանձնված գումարները չի վերադարձրել և Գայանե Կանդարյանը սեփական միջոցներից է փոխհատուցել ինչպես իր« այնպես էլ խմբի մնացած անդամների գումարները։
(…)
Վկա Էդուարդ Անդրանիկի Բալախչյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ իր ծանոթ« ՙԿանդա Թրավել Քլաբ՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Գայանե Կանդարյանը 2015թ. օգոստոսին իրեն հայտնել է« որ խումբ է ձևավորում համեմատաբար մատչելի գնով 2015թ. նոյեմբերի 1-ին նավով դեպի եվրոպական երկրներ շրջագայության մեկնելու համար։ Ավելի ուշ տեղեկացել է« որ այդ ուղևորության կազմակերպիչը նկարահանումներ կատարող խմբի ղեկավար Հայկ Վարդանյանն է« որի հետ անձամբ հանդիպել է ՙԿանդա Թրավել Քլաբ՚ ՍՊ ընկերության գրասենյակում և քննարկել կայանալիք ուղևորությանը վերաբերող հարցեր։ Այդ առթիվ Հայկ Վարդանյանը հայտնել է« որ ունի հովանավոր և որ նրա առաջարկով է կազմակերպելու շրջագայությունը ու հավաքագրվող անձինք հանդես են գալու որպես նկարահանող խմբի անդամներ։ Հայկ Վարդանյանը հայտնել է նաև« որ հավատում է իր հովանավորին և հավաստիացրել է« որ շրջագայությունը, անպայման, կայանալու է։ Ինքն այլևս կասկածներ չունենալով՝ Գայանե Կանդարյանին փոխանցել է 650 ԱՄՆ դոլար և նախապատրաստվել ուղևորությանը։ 2015թ. սեպտեմբերի վերջերին Գայանե Կանդարյանը հայտնել է« որ ուղևորությունը ձախողվել է« այն չի կայանալու« ուստի Հայկ Վարդանյանը պարտավոր է իրեն փոխանցված գումարները ամբողջությամբ հետ վերադարձնել։Հ.Վարդանյանը սակայն իրեն հանձնված գումարները հետ չի վերադարձրել և Գայանե Կանդարյանը ստիպված սեփական միջոցների հաշվին է փոխհատուցել ինչպես իր« այնպես էլ խմբի մնացած անդամների գումարները։
Հարցերին պատասխանելիս նաև մանրամասնեց, որ վճարումը կատարել է փոխանցման եղանակով, սակայն մեկնումը չի ստացվել, իրենց դեսպանատուն չեն հրավիրել ու փաստաթղթավորումը ձգձգվել է։ Մի քանի անգամ հանդիպել է Հայկին, մեկնման ձախողման պատճառներն իրեն այլևս չեն հետաքրքրել, իրեն հուզել է միայն գումարի վերադարձման հարցը։ Հայկը հավաստիացրել է, թե ամեն ինչ նորմալ է, սպասում է ՙդրսի գործընկերներին՚։ Հետագայում Հայկը հայտնել է, թե իբր նրան նույնպես խաբել են։ Հայկը ներկայացրել է, որ բազմիցս ղեկավարել է նման շրջագայություններ, ինքը սոցիալական կայքերով ուսումնասիրել և համոզվել է դրանում, ինչը վստահություն է ներշնչել, բացի այդ, առաջարկն անհամեմատ մատչելի էր, ուստի համաձայնել էր։ Իր ուսումնասիրած նախկին շրջագայություններն ավելի բարձր գներով էին, Հայկը մեկնաբանել է, որ այս անգամ հովանավորն է ավել ծախսերը փոխհատուցելու։ (…)
Վկա Նարեկ Գարեգինի Քամալյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց« որ ՙԷՅՋ Դի ԷՅ Պրոդակշն՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Հայկ Վարդանյանին ճանաչում և նրա հետ համագործակցել է զբոսաշրջության վերաբերյալ տեսահոլովակ նկարահանելու ընթացքում։ Դրանից հետո Հայկ Վարդանյանը այցելել է իրենց ՙՖեստա Ավիա՚ ընկերության գրասենյակ և հայտնել« որ ունի հովանավոր« առկա է Գայանե Կանդարյանի կողմից հավաքագրված խումբ ու խնդրել է փաստաթղթավորել այդ խմբի շրջագայությունը ՙՖանտազիա՚ նավով։ Ինքը պատրաստակամություն է հայտնել աջակցել միայն կանխավճար ստանալու պարագայում։ Հայկ Վարդանյանը իրեն տեղեկացրել է« որ առկա է խմբի կողմից հավաքագրված և նրան փոխանցված գումարը և որ շուտով Երևան է ժամանելու նաև նրա հովանավորը, ով փոխանցելու է նախատեսված գումարի մնացած մասը։ Որոշ ժամանակ անց ինքը զանգահարել է Հայկ Վարդանյանին և հարցրել կանխավճարի փոխանցման մասին« սակայն նա պատասխանել է« որ դեռ սպասում է հովանավորին« իսկ ավելի ուշ հայտնել է« որ շրջագայությունը չի կայանալու« քանի որ հովանավորը նրան խաբել է։ Դրանից հետո տեղեկացել է« որ Հայկ Վարդանյանը չի վերադարձրել Գայանե Կանդարյանի կողմից նրան փոխանցված գումարները։
(…)
Հովանավորի վերաբերյալ որևէ տվյալ չունի, Հայկն ընդամենը հայտնել էր, որ նա ժամանելու է Դուբայ քաղաքից։ Հայկը մեկնաբանել է, որ նախ՝ դիմել էին Գայանեին, ով պետք է հավաքագրեր զբոսաշրջիկներին, հովանավորը պետք է կազմակերպեր շրջագայությունը, սակայն հետագայում ինչ-որ թյուրիմացություն է եղել և որոշել են, որ ֆինանսավորումն իրականացնի հովանավորը, իսկ կազմակերպչական հարցերով զբաղվի իրենց ընկերությունը։ Հայկի առաջարկած տարբերակի մատչելիությունը կայանում էր նրանում, որ զբոսաշրջիկները վճարելու էին ճանապարհորդության ծախսի կեսից պակաս գումարը, իսկ մնացած ծախսերն հոգալու էր հովանավորը։
Վկա Հայկ Գագիկի Ներսիսյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ համագործակցելով ՙԷՅՋ Դի ԷՅ Պրոդակշն՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Հայկ Վարդանյանի հետ՝ որպես օպերատոր, մասնակցել է տարբեր հեռուստաալիքների համար իրականացվող նկարահանումների։ 2015թ. օգոստոսին Հայկ Վարդանյանն իրեն հայտնել է« որ մոտակա ժամանակահատվածում հերթական նկարահանումները իրականացնելու համար նավով շրջագայության են մեկնելու եվրոպական երկրներ և խնդրել է պատրաստվել։ Ավելի ուշ տեղեկացել է« որ շրջագայությունը տեղի չի ունենալու և այլևս չհանդիպելով Հայկ Վարդանյանին՝ նրանից չի հետաքրքրվել« թե կոնկրետ ինչու նախատեսված շրջագայությունը չկայացավ։
Հարցերին պատասխանելիս նաև հայտնեց, որ Հայկ Վարդանյանի հետ ծանոթացել են մոտ 4 տարի առաջ« միասին շրջագայել են շուրջ 9-ից 11 երկրներ և այդպես ընկերացել են։ Նա մարդկային« վստահություն ներշնչող անձնավորություն է։ Ինքը տեղյակ չէ, թե ով էր շրջագայության հովանավորը« ՙՔաղաքների խաչմերուկում՚ եթերի շրջանակներում էին Եվրոպա ուղևորվելու« իսկ Հայկն իրեն վճարելու էր որպես օպերատորի, հնարավոր է հովանավորից էր վերցրել այդ գումարը։ Հետագայում ՙֆեյսբուքյան՚ էջով տեսել է« որ սույն գործի հետ կապված գրառում է կատարվել փողերի ՙշորթման՚ վերաբերյալ։ Նախկին շրջագայություններից մեկի ժամանակ, ընկերության նկարահանող աշխատողներից բացի, դրան մասնակցել են նաև հաղորդավարուհի Լուսինեն և նրա երկու երեխաները« Հայկի կինը` երեխաների հետ և Ռուզանը« ով նույնպես հեռուստաընկերության աշխատակից է« իսկ մերձավոր ազգականներից բացի, այլ անձանց չի տեսել։ Ինքը չի հետաքրքրվել, թե նրանց շրջագայության համար ով էր վճարում կատարել։ Լսել է« որ դեպի Իտալիա շրջագայությունը ֆինանսավորել է Գագիկ Ծառուկյանը։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթի` ՙԱկբա Կրեդիտ Ագրիկոլ Բանկ՚ ՓԲ ընկերության Արաբկիրի մասնաճյուղից ստացած բանկային գործարքների քաղվածքի առկայությամբ« համաձայն որի` ՙԿանդա Թրավել Քլաբ՚ ՍՊ ընկերության անունից ՙԷՅՋ Դի ԷՅ Պրոդակշն՚ ՍՊ ընկերության հաշվեհամարին 2016թ. սեպտեմբերի 1-ին և 2016թ. սեպտեմբերի 3-ին փոխանցվել են համապատասխանաբար` 1.358.000 և 543.200 ՀՀ դրամ գումարներ« որոնք գործով ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանը նույն օրը կանխիկացրել և վերջին հաշվով հափշտակել է։
Դատարանի նախաձեռնությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի կարգով որպես ապացույց ճանաչված փաստաթղթերով, մասնավորապես`
- միջնորդավճարների տրամադրման մասին 2015թ. օգոստոսի 31-ի թիվ 97 պայմանագրով (ըստ պատճենի), համաձայն որի` ՙԿանդա Թրավել Քլաբ՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Գայանե Կանդարյանի և ՙԷյջ Դի Էյ Պրոդակշն՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Հայկ Վարդանյանի միջև կնքված այդ պայմանագրով Գ.Կանդարյանը պարտավորվել է նավարկության մեկնելու նպատակով հավաքագրել 7 պատվիրատուների` պատվիրատուներից յուրաքանչյուրի համար հայտ ներկայացնելով պայմանագրի մյուս կողմին` ՙԷյջ Դի Էյ Պրոդակշն՚ ՍՊ ընկերության տնօրենին, ով ստանձնում էր մատուցել հայտերում ամրագրված ծառայությունը (նավարկության մեկնելը և այլն)։ Նույն պայմանագրով ՙԿանդա Թրավել Քլաբ՚ ՍՊ ընկերության տնօրենը պարտավորվել է ծառայությունների մատուցման ողջ արժեքը վճարել ՙԷյջ Դի Էյ Պրոդակշն՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Հ.Վարդանյանին պատվիրատուներից այն ստանալու պայմաններում` դրանից նվազեցնելով իր միջնորդավճարը։ Պայմանագիրը ստորագրված է վերոնշյալ ընկերությունների տնօրենների անուններից, կնքված է ընկերությունների կլոր կնիքներով։
-ՀՀ պետական սահմանը հատելու վերաբերյալ ՍԵԿՏ համակարգում առկա տվյալներով, համաձայն որոնց՝ ՌԴ քաղաքացի, գործով ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանի նկարագրած տարիքի ՙՎիկտոր Վոլկով՚ տվյալներով որևէ անձնավորություն քննվող դեպքի ժամանակաշրջանում Հայաստանի Հանրապետության մուտք չի գործել, հետևաբար՝ ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանին հանդիպել, առավել ևս՝ վերջինիցս գումարներ ստանալ չէր կարող, այդ կապակցությամբ նրա պատճառաբանությունը մտացածին է։
(…) ՚:
Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտի ՙդատարանի իրավական վերլուծություններ և եզրահանգումներ՚ բաժնում ամրագրել է. ՙ(…) Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանը մաս-մաս, սակայն մեկ միասնական դիտավորությամբ տուժող Գայանե Կանդարյանից ստացել և յուրացրել է իրեն վստահված առանձնապես խոշոր չափերի գումարը, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
(…)
Տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանը, հանդիսանալով ՙԷՅՋ Դի ԷՅ Պրոդակշն՚ ՍՊ ընկերության տնօրենը, այդ ընկերության գործունեության շրջանակներում գործով չպարզված հովանավորի օգնությամբ նկարահանումներ իրականացնելու պատճառաբանությամբ նկարահանող խմբի կազմում ևս 15 անձանց ընդգրկելու և նրանց մատչելի գներով ՙՖանտազիա՚ նավով դեպի եվրոպական երկրներ 2015թ. նոյեմբերի 1-ին կայանալիք ճանապարհորդությանը մասնակից դարձնելու նպատակով ՙԿանդա Թրավել Քլաբ՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Գայանե Կանդարյանի հետ 2015թ. օգոստոսի 31-ին կնքված թիվ 97 պայմանագրի հիման վրա բանկային փոխանցմամբ, ինչպես նաև կանխիկ վճարմամբ ՀՀ դրամով և ԱՄՆ դոլարով ստացել է վերոնշյալ ծառայության մատուցման համար պահանջած առանձնապես խոշոր չափերի` ընդհանուր 8.400 դոլարին համարժեք 4.085.600 դրամ գումարներ« սակայն նույնիսկ ընկերության բանկային հաշվեհամարին փոխանցված գումարները օրենքով սահմանված կարգով ՙԷյջ Դի Էյ Պրոդակշն՚ ՍՊ ընկերության հաշվապահություն չի մուտքագրել, այլ վերոնշյալ պայմանագրի ուժով Գ.Կանդարյանի կողմից իրեն վստահված այդ գումարները յուրացրել է` գործով տուժող Գայանե Կանդարյանին պատճառելով առանձնապես խոշոր չափերի գույքային վնաս։
(…)՚:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Բողոք բերած անձը` ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանի պաշտպան Վ.Վարդանյանը իր կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, շարադրելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատաքննությամբ հետազոտված և հաստատված ապացույցները, իրավական վերլուծությունը, հայտնել է, որ ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանի նկատմամբ մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ նյութական և դատավարական իրավունքների այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա։ Մասնավորապես դատարանը խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 63, 72 հոդվածների, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17, 18, 107, 127, 358, 365, 395, 397 և 398 հոդվածների պահանջները։
ՀՀ Սահմանադրության 63 հոդվածի համաձայն յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։
ՀՀ Սահմանադրության 72 հոդվածը հռչակում է, որ ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3 հոդվածի համաձայն քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Քրեական գործի հարուցման պահից մինչև այդ գործով դատաքննության ավարտը չի հիմնավորվել, որ ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանը դիտավորությամբ հափշտակել է ուրիշի գույքը։ 2015թ. նոյեմբերի 1-ին նախատեսված ճանապարհորդությունը կազմակերպելու և իրականացնելու համար Հայկ Վարդանյանի և Գայանե Կանդարյանի միջև կնքվել է քաղաքացիաիրավական նորմերի պահանջներին համապատասխանող պայմանագիր։
Հղում կատարելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Լիա Ավետիսյանի գործով 2011թ. փեարվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0176/01/09 որոշմամբ արտահայտված դիրքորոշումներին, բողոքի հեղինակը հայտնել է, որ Հայկ Վարդանյանի, Գայանե Կանդարյանի և ճանապարհորդությանը նախապատրաստվող 15 անձանց հարաբերությունները քաղաքացիաիրավական բնույթի են:
2015 թ. հոկտեմբերի 28-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում հաղորդում է տվել Լուսինե Ասլանյանը դեպի Եվրոպա, ճանապարհորդության տանելու պատրվակով Հայկ Վարդանյանի կողմից խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով իրենից 560 դոլարի չափով գումար ստանալու վերաբերյալ, նյութերի նախապատրաստման ընթացքում պարզվել է, որ ճանապարհորդությունը հանգամանքների բերումով չի կայացել, Հայկ Վարդանյանը գումարն ամբողջությամբ վերադարձրել է և նպատակ չի ունեցել հափշտակել այն։ 2015թ. նոյեմբերի 9-ին հետաքննիչի որոշմամբ քրեական գործ հարուցելը մերժվել էª հանցակազմի բացակայության հիմքով։
2015թ դեկտեմբերի 25-ին Հասմիկ Մկրտչյանը հաղորդում է ներկայացրել ոստիկանություն այն մասին, որ 2015թ. ամռանը արտասահման շրջագայության տանելու պատրվակով Հայկ Վարդանյանն իրենից ստացել է 630 դոլար գումար, սակայն խաբեությամբ և իր վստահությունը չարաշահելու եղանակով տիրացել է դրան։
Նյութերի նախապատրաստման ընթացքում քննչական բաժնի քննիչ Վ. Ալեյանը նախանձելի ջանասիրությամբ պարզել է բոլոր հանգամանքները և վկայակոչելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, հանգել այն եզրակացության, որ Հասմիկ Մկրտչյանի և Հայկ Վարդանյանի միջև առկա հարաբերությունները կրում են քաղաքացիաիրավական բնույթ, 21.01.2016թ. որոշմամբ քրեական գործ հարուցելը մերժել էª հանցակազմի բացակայության հիմքով։
Ամբողջ ասվածից կարելի է հանգել այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող մարմինը և դատարանը պայմանագրային պարտավորությունները չկատարելու հետևանքով պատճառված վնասի վերականգնման դեպքում գործին մասնակցող անձանց միջև առկա հարաբերությունները դիտում են որպես քաղաքացիաիրավական բնույթի, իսկ վնասը վերականգնելու հնարավորության բացակայության դեպքում քրեաիրավական բնույթի, ինչը ողջամիտ տրամաբանության մեջ չի տեղավորվում։
Հայկ Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մինչդեռ յուրացում կատարելու ուղղակի դիտավորություն Հայկ Վարդանյանը երբևիցե չի ունեցել, գործի նախաքննության ու դատաքննության ընթացքում դրա առկայությունը չհիմնավորվեց։
Ինչ վերաբերում է Հայկ Վարդանյանին մեղսագրվող հափշտակության առարկային, ապա գտնում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը և դատարանը Գայանե Կանդարյանի կողմից 15 տարբեր անձանցից հավաքած գումարները դիտել են որպես Կանդարյանին պատկանող գույք, ինչը սխալ է։
Եթե մի պահ ընդունենք, որ Հայկ Վարդանյանն իրեն վստահված գույքը կամ տվյալ դեպքում դրամական միջոցները հափշտակելու նպատակ է ունեցել, ապա նրա դիտավորությունն ուղղված է եղել ոչ թե Կանդարյանի, այլ այդ անձանց գույքը հափշտակելուն։
Այս պարագայում Հայկ Վարդանյանի կողմից կատարված ենթադրյալ արարքը պետք է առանձին-առանձին դրվագներով դիտարկվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 1-ին մասով և գործի վարույթը կարճվերª ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35 հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի հիմքովª տուժողի դիմումի բացակայության պատճառաբանությամբ:
Ինչ վերաբերում է Գայանե Կանդարյանի կողմից սեփական նախաձեռնությամբ 15 անձանցից հավաքած գումարները իր միջոցների հաշվին վերադարձնելուն, ապա դա չի կարող հիմք հանդիսանալ նույն Վարդանյանին մեղադրանք առաջադրել առանձնապես խոշոր չափի հափշտակություն կատարելու համար։
Գայանե Կանդարյանի առանձնապես խոշոր չափի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորություն և նպատակ Հայկ Վարդանյանը երբեք չի ունեցել, և դա թե գործի նախաքննության և թե դատաքննության ընթացքում չհիմանավորվեց:
Վերլուծելով սույն գործով դատարանում հետազոտված ապացույցները հարկ է նշել, որ քրեական գործը հարուցելու պահից Հայկ Վարդանյանը փաստորեն գտնվել է կասկածյալի, մեղադրյալի կարգավիճակում, սակայն բազմիցս հարցաքննվել է որպես վկա։
Գտնում է, որ սույն գործով նախաքննության ընթացքում վկայի կարգավիճակով Հայկ Վարդանյանի բոլոր հարցաքննություների արձանագրությունները որպես ապացույց օգտագործելը պետք է համարել անթույլատրելի, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քննչական գործողության կատարման էական խախտումներով։
Վերը նշվածը վերաբերում է նաև մեղադրյալ Հայկ Վարդանյանի հարցաքննության արձանագրությանը, քանի որ դա ևս որպես ապացույց ձեռք է բերվել Հայկ Վարդանյանի պաշտպանության իրավունքի կոպիտ խախտումներով։
Գայանե Կանդարյանի դիմումի հիման վրա նյութերի նախապատրաստման, սույն գործով նախաքննության և դատական քննության ընթացքում Հայկ Վարդանյանը հետևողականորեն պնդել է, որ որևէ մեկի գույքի հափշտակության նպատակ երբևիցե չի ունեցել և ձեռք բերված պայմանավորվածությունները ձախողվել են այն պատճառով, որ իր ծանոթ Վիկտոր Վոլկովը խոստացել է հովանավորել ճանապարհորդությունը, սակայն այդ նպատակով հավաքված գումարի մեծ մասին տիրանալով անհետացել է։
Հայկ Վարդանյանը բազմիցս խնդրել է վարույթն իրականացնող մարմնին սրճարանից, որտեղ մի քանի անգամ հանդիպել է Վոլկովին, ձեռք բերել տեսագրված նյութերը և դրանք օգտագործելով պարզել Վոլկովի իսկական տվյալները և միջոցներ ձեռք առնել նրան հայտնաբերելու ուղղությամբ, ինչը չի կատարվել։
Հայկ Վարդանյանը չի ստուգել Վոլկովի տվյալները, չի պահանջել նրա անձնագիրը և անվերապահորեն վստահելով այդ մարդուն, հետագայում փաստի առաջ է կանգնել։ Գայանե Կանդարյանի մասով էլ այնքան ազնվություն է ունեցել, որ չի հրաժարվել ավելի քան 2 միլիոն դրամը կանխիկ ստանալու փաստից, թեև կարող էր։
Պատմությանը և պրակտիկային հայտնի են շատ դեպքեր, երբ Վոլկովի նման մարդիկ խեղաթյուրված են ներկայացնում իրենց տվյալները կամ հանդես են գալիս ուրիշի անվան տակ և իրենց նպատակին հասնելուց հետո խնամքով թաքցնում են հետքերը։
Պաշտպանության կողմը համոզված է, որ Վոլկովը դրանցից մեկն է։
Դատարանը չի հիմնավորել, չի պատաճառաբանել դատավճիռը: Դատարանի հետևությունները հիմնված չեն դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների վրա:
Դատարանը հիմնազուրկ ենթադրություններ և կամայական գնահատականներ է դրել դատավճռի հիմքում, այդ թվում տուժողի իրարամերժ և հակասական ցուցմունքներն այն մասին, որ, իբր, ճանապարհորդությանը նախապատրաստվող 15 անձանցից 560-ական դոլար գումար է հավաքել և հետագայում ելք չգտնելով, իր անձնական միջոցների հաշվին փոխհատուցել նշված անձանցից հավաքած ողջ գումարները։
Վերոհիշյալ անձանց բացարձակ մեծամասնությունը վարույթն իրականացնող մարմնի և դատարանի կողմից չի հարցաքննվել, չի պարզվել, թե այդ գումարները մինչև քրեական գործ հարուցելն են վերադարձվել, թե հետո, արդյոք բոլոր անձանց են վերադարձվել, թե մի մասին։
Ամբաստանալ Հայկ Վարդանյանի անձը բնութագրելիս անհրաժեշտ է նշել, որ նա քրեական անցյալ չի ունեցել, դատված չէ, աշխատանքի և բնակության վայրում բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մանկահասակ երեխա, կինը չի աշխատում։ Նա ընտանիքի միակ կերակրողն է։
Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերող անձը բառացիորեն խնդրել է.
ՙՍույն վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ:
Ամբողջությամբ բավարարել վերաքննիչ բողոքը, ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. մայիսի 10-ի դատավճիռը Հայկ Աշոտի Վարդանյանի նկատմամբ, կարճել գործի վարույթն ամբողջովին ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35 հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիմքովª արարքի մեջ հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Եթե այնուամենայնիվ վերաքննիչ դատարանը կգտնի, որ Հայկ Վարդանյանը կատարել է իրեն վստահված գույքի հափշտակություն, ապա խնդրում եմ նրա արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետից վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 1-ին մասի և գործի վարույթը կարճելª տուժողների բողոքի բացակայության պատճառաբանությամբ՚։

Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ ներկայացված գրավոր պատասխանի փաստարկները.
Տուժող Գայանե Կանդարյանի ներկայացուցիչ Ս.Հովհաննիսյանը ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի պատասխան, հայտնել է, որ վերաքննիչ բողոքն անհիմն ու չպատճառաբանված է ու ենթակա է, մերժման, իսկ կայացված դատավճիռն օրինական ու հիմնավորված և այն պետք է թողնել անփոփոխª հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Տուժող կողմը վստահ է, որ ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանի արարքը քրեաիրավական տեսանկյունից ճիշտ է որակված և գործի ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորված է Հայկ Վարդանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարումը, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը կատարել է գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննություն: 2017թ. մայիսի 10-ին կայացված դատավճիռն օրինական ու հիմնավորված է, իսկ ամբաստանյալի պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը առարկայազուրկ ու անհիմն է։
Ընդհանուր իրավասության դատարանում գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանի ցուցմունքներով մասնավորապես հիմնավորվեց, որ վերջինս երկար ժամանակ ճանաչել է Գայանե Կանդարյանին ու ծանոթ եղել նրա մարդկային որակներին, որպես հատկապես պատասխանատվության զգացումով օժտված անձնավորության։
Վերջինիս մոտ վստահություն ձեռք բերելու և նրա մարդկային այդ որակներն իր շահերին ծառայեցնելու նպատակով և ծանոթ լինելով նրա գործունեության ոլորտին, նրանից գումարներ յուրացնելու ուղղակի դիտավորությամբ, համացանցից տեղեկություններ է ստացել ՙՖանտազիա՚ նավով դեպի եվրոպական երկրներ կայանալիք ճանապարհորդության մասին և այդ ճանապարհորդությանն իբր մատչելի գներով ևս 15 հոգու մասնակից դարձնելու նպատակով, ՙԿանդա Թրավել Քլաբ՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Գայանե Կանդարյանին առաջարկել է մարդկանց հավաքագրել, տեղեկացնելով նաև, որ ճանապարհորդության տոմսերի արժեքի մնացած մասը վճարելու է ինչ որ հովանավոր։
Համացանցից տեղեկանալով ճանապարհորդության իրական լինելու փաստին, տուժող Գայանե Կանդարյանը, Հայկ Վարդանյանի հանցավոր մտադրությանն անտեղյակ, իր գործունեության շրջանակներում մարդկանց ներկայացրել է ցանկալի առաջարկն ու նրանցից ուղևորության համար հավաքագրված գումարները, վստահելով Հայկ Վարդանյանին, ինչպես փոխանցումով /մասնավորապես 01.09.2015թ. և 03.09.2015թ. համապատասխանաբար 1.358.000 և 543.00022 դրամ, որոնք նույն օրը Վարդանյանի կողմից կանխիկացվել են/, այնպես էլ կանխիկ կերպով 2.172.8002,2, դրամի չափով/ տվել է Հայկ Վարդանյանին։
Հայկ Վարդանյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում տված իր մի քանի ցուցմունքներով հակասական ու իրարամերժ հանգամանքներ է նշել, մասնավորապես, որ գումարները ծախսել է իր անձնական կարիքների համար, այնուհետև, որ գումարն ամբողջությամբ տվել է հովանավորինª ոմն Վիկտոր Վոլկովի, սակայն գործի քննությամբ այդպես էլ չհիմնավորվեց ոչ միայն Վիկտոր Վոլկով անձնավորության ՀՀ մուտք գործելու, այնպես էլ Հայկ Վարդանյանի կողմից գումարը նրան փոխանցելու հանգամանքը, քանի որ իրականում գումարները ծախսել է հենց Հայկ Վարդանյանն իր անձնական կարիքների համար, իսկ հովանավորը Հայկ Վարդանյանի երևակայության արդյունքն է։
Ամբաստանյալը թեև մի քանի անգամ հայտարարեց, սակայն այդպես էլ ոչ նախաքննական մարմնին, ոչ էլ դատարանին Վիկտոր Վոլկով անձի անձնագրային տվյալներ չտրամադրեց, մինչդեռ գործով բավարար ապացույցներ են ձեռք բերվել, որ նման անուն-ազգանունով անձնավորություն նշված ժամանակահատվածում ՀՀ մուտք չի գործել և ՀՀ-ից չի մեկնել։
Գործի քննությամբ որևէ կերպ չհիմնավորվեց նաև հովանավորի կողմից ճանապարհորդությունը մասնակի ֆինանսավորելու /հովանավորելու/ հանգամանքը, թեև այդ մասին բազմիցս նշել է ամբաստանյալը։
Այսինքն, արժանահավատ են ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանի այն ցուցմունքները, որոնցով վերջինս հայտարարել է, որ գումարները ծախսել է իր անձնական կարիքների համար, քանի որ գործով չհիմնավորվեց նաև իբր ձախողված ճանապարհորդությունն իր կապերի ու ծանոթների միջոցով կազմակերպելու համար կատարված ծախսերի հանգամանքը։
Լավատեղյակ լինելով նաև, որ Գայանե Կանդարյանի կողմից արդեն իսկ հատուցված են իր հաճախորդների կողմից վերջինիս տրված գումարները /այսինքն Հայկ Վարդանյանի կողմից յուրացված գումարները/, ամբաստանյալը փաստորեն որևէ տեսանելի միջոց չի ձեռնարկել իր կողմից, հանցավոր արարքի հետևանքով Գայանե Կանդարյանին պատճառված նյութական վնասը հատուցելու համար և միայն ձևական նկատառումներով, երկու դրվագով վերջինիս հատուցել է 400 դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ։
Պաշտպանության կողմը բողոքում փորձ է կատարել ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանի արարքը քրեաիրավական դաշտից տեղափոխել քաղաքացիաիրավական դաշտ, մատնանշելով ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 436 հոդվածը և մեկնաբանելով պայմանագրային հարաբերությունները, սակայն դրա արդյունքում մոռանում Է այն հանգամանքը, որ Հայկ Վարդանյանն այդ հարաբերություններն ի սկզբանե դարձրել է միջոց ու ծառայեցրել է իր հանցավոր նպատակը ավարտին հասցնելու համար։
Ավելինª անհիմն են բողոքում բարձրացված այն հարցադրումները, որ Հայկ Վարդանյանն իբր յուրացրել Է ոչ թե Գայանե Կանդարյանի, այլ 15 տարբեր անձանց դրամական միջոցները և որ, նրա արարքը պետք Է վերաորակվի նույն հոդվածի 1-ին մասով և կարճվի տուժողների բողոքի բացակայության հիմքով։ Գործով ձեռք բերված ապացույցներով ակնհայտ Է, որ Հայկ Վարդանյանն ինչպես փոխանցումով, այնպես էլ կանխիկ գումարներն ստացել է հենց տուժող Գայանե Կանդարյանից։ Բացի այդ, ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանը քաջատեղյակ է եղել, որ գործով տուժող է ճանաչվել Գայանե Կանդարյանը, սակայն նույնիսկ չի էլ վիճարկել այդ որոշումը, այսինքն ընդունել է Գայանե Կանդարյանի տուժող լինելու հանգամանքը։ Պաշտպանության կողմը քաջատեղյակ է նաև, որ հենց Գայանե Կանդարյանն է իր միջոցների հաշվին հատուցել 15 անձանցից վերցրած գումարները, որոնք վստահել է ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանին, իսկ վերջինս էլ յուրացրել է, այդ գումարներն ու ծախսել իր անձնական նպատակների համար։
Այսինքն, ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանն ամեն դեպքում յուրացրել է տուժող Գայանե Կանդարյանին պատկանող գույքը, մասնավորապես իրեն վստահված դրամական միջոցները։
Այսինքն, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. մայիսի 10-ի դատավճիռն օրինական, պատճառաբանված ու հիմնավորված է և դրանով ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կարող է ծառայել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ կետով սահմանված իր նպատակին, որն ուղղակիորեն սահմանում Է, որ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Հաշվի առնելով Հայկ Վարդանյանի կողմից ուղղակի դիտավորությամբ կատարված հանցավոր արարքի հասարակական վտանգավորությունը, կարծում ենք, որ բողոքարկվող դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը կծառայի քրեական օրենքով սահմանված իր նպատակներին ու կվերականգնի սոցիալական արդարությունը։
Վերոգրյալի հիման վրա, տուժող Գայանե Կանդարյանի ներկայացուցիչ Ս.Հովհաննիսյանը խնդրել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. մայիսի 10 ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ, իսկ վերաքննիչ բողոքը մերժելª անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արտահայտած դիրքորոշումները.
Ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանը և վերջինիս պաշտպան Վ.Վարդանյանը դատական նիստում պնդեցին պաշտպանի կողմից ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը:
Դատախազ Մ.Նալբանդյանն առարկեց բողոքի դեմ, հայտնեց, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է հիմնավորված դատավճիռ, որը բեկանելու հիմքեր չկան:
Տուժողը և վերջինիս ներկայացուցիչը պնդեցին իրենց կողմից ներկայացված գրավոր պատասխանըª խնդրելով բողոքը մերժել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանի պաշտպան Վ.Վարդանյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը, լսելով բողոքի հեղինակի կողմից բերված փաստարկները, ամբաստանյալի դիրքորոշումը, մեղադրանքի կողմի առարկությունը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ դրանց համակցությունը՝ գործի լուծման համար բավարարության համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտըª թողնել անփոփոխ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Այսպեսª քրեական պատասխանատվության հիմքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3 հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանքն է, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
Ըստ մեղքի պատասխանատվության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն հանրության համար վտանգավոր այնպիսի գործողության կամ անգործության և հանրության համար վտանգավոր հետևանքների համար, որոնց վերաբերյալ նրա մեղքը հաստատված է իրավասու դատարանի կողմից:
Քրեադատավարական օրենսդրության խնդիրներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2 հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունն իրականացվում է ապահովելու համար`
1) անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից.
2) անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից` կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ:
Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1) քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
2) ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի.
3) ոչ ոք անօրինական կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17 հոդվածի համաձայն.
ՙ1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք:
(…)
3.Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4.Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը՚:
Մրցակցության հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126 հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
Քրեական պատասխանատվության հիմքի, ըստ մեղքի պատասխանատվության, քրեական դատավարության օրենսդրության խնդիրների, մրցակցության, ապացույցների ստուգման և իրավական գնահատման վերաբերյալ ՀՀ քրեական և քրեադատավարական օրենսդրության հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ բողոքարկված դատական ակտի օրինականությունը, հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածը սահմանում է.
ՙ1. Յուրացնելը կամ վատնելը՝ հանցավորին վստահված ուրիշի գույքի հափշտակությունը զգալի չափերով՝
(…)
3. Սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասով նախատեսված գործողությունը, որը կատարվել է՝
1) առանձնապես խոշոր չափերով,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ` հինգից ութ տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա: ՚:
Յուրացումը օբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է նրանում, որ հանցավորը, օգտագործելով իրեն վստահված գույքի նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, ապօրինի, անհատույց, շահադիտական նպատակով դարձնում է այն իրենը կամ ուրիշինը։
Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտ, որպես այդպիսին կարող է հանդիսանալ ոչ միայն համապատասխան կազմակերպությունների հաստիքային կամ ոչ հաստիքային աշխատակիցը, այլև առանձին քաղաքացին, ում սեփականատերը կարող է տալ իր գույքի նկատմամբ որոշակի լիազորություններ: Գույքի նկատմամբ լիազորությունների այդպիսի փոխանցումը կարող է կատարվել քաղաքացիաիրավական տարբեր պայմանագրերով։ Եթե սեփականատիրոջից այդպիսի լիազորություններ ստացած քաղաքացին չարաշահում է դրանք և յուրացնում գույքը, այն իրենը դարձնում, ապա առկա է հափշտակությունըª յուրացման եղանակով։
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Հ.Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով ՙԷՅՋ-Դի-ԷՅ պրոդակշն՚ ՍՊԸ-ի տնօրեն, այդ ընկերության գործունեության շրջանակներում, գործով չպարզված հովանավորի օգնությամբ նկարահանումներ իրականացնելու համար, իր հետ մատչելի գներով ևս 15 անձանց որպես նկարահանող խմբի անդամներ 2015թ. նոյեմբերի 1-ին ՙՖանտազիա՚ նավով դեպի Եվրոպական երկրներ կայանալիք ճանապարհորդությանը մասնակից դարձնելու նպատակով, ՙԿանադա Թրավել Քլաբ՚ ՍՊԸ տնօրեն Գայանե Կանդարյանից ինչպես փոխանցումով, այնպես էլ կանխիկ կերպով ստացել է ընդհանուր 8400 դոլարին համարժեք 4.085.600 դրամ, սակայն չկարողանալով իրականացնել մտադրությունը, անձնական ու այլ կարիքների համար յուրացմամբ հափշտակել է իր վստահությանը հանձնված գումարըª Գայանե Կանդարյանին պատճառելով առանձնապես խոշոր չափերի գույքային վնաս:
Առաջին ատյանի դատարանը Հ.Վարդանյանին մեղավոր է ճանաչել առանձնապես խոշոր չափերի յուրացում կատարելու համար, հաստատված համարելով, որ նա կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարք:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարք կատարելը հիմնավորվել է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված մի շարք փոխկապակցված ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Մասնավորապես, տուժող Գ.Կանդարյանի, վկաª Ա.Վանյանի, միմյանց փոխլրացնող նախաքննական ու դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով, որոնց համադրումից հետևում է, որ նավով դեպի եվրոպական երկրներ շրջագայության մեկնելու համար Հ.Վարդանյանին վճարել են գումարներ, սակայն հետագայում վերջինս այդ շրջագայությունը չի կազմակերպել, իսկ ստացած գումարը յուրացրել է:
Դրա հետ մեկտեղ, սույն որոշմամբ շարադրված մյուս ապացույցները, այդ թվում՝ վկաներ Ն.Քամալյանի, Հ.Ներսիսյանի ցուցմունքներն ու գործով հետազոտված մյուս ապացույցները փոխկապակցված կերպով լրացնում և ամբողջացնում են Հ.Վարդանյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստական կողմը կազմող մյուս հանգամանքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107 հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները/կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն/.
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5)քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6)այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթների բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ քրեական գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները, ըստ էության, հանցագործության հատկանիշների փաստացի համակցությունն է: Այն տարրերի համակցությունը, որոնք բնութագրում են տվյալ հանցագործության հատկանիշները, այն է` տվյալ հանցագործության հանցակազմը. օբյեկտը, օբյեկտիվ կողմը, սուբյեկտը և սուբյեկտիվ կողմը, ինչպես նաև դրանցից յուրաքանչյուրի ենթատարրերը:
Այսինքն, յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107 հոդվածով նախատեսված թվով վեց հանգամանքներից յուրաքանչյուրը:
Ընդ որում, գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները չէ, որ գործնականում հիմնավորում են ամբողջ հանցակազմը` իր բոլոր տարրերով: Ապացույցների մի մասը հիմնավորում է անձի դիտավորության ուղղվածությունը (սուբյեկտիվ կողմ), մյուս մասը` արարքի հանրորեն վտանգավոր դրսևորումը (օբյեկտիվ կողմ), երրորդները` հիմնավորում են հանցագործության օբյեկտը, իսկ մյուսները՝ հանցագործության սուբյեկտի հատկանիշները: Վարույթն իրականացնող մարմնի խնդիրն է` իրավունքի և ներքին համոզմունքի հիման վրա, իրենց համակցությամբ գնահատել ապացույցները` առանց դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նախապատվություն տալու, և դրա արդյունքում համապատասխան հետևության հանգելը:
Հիմնարար քրեադատավարական սկզբունք հանդիսացող անմեղության կանխավարկածի հաղթահարման, հանցանքի կատարման մեջ անձի մեղքի` քրեական գործին վերաբերող փոխկապակցված ու հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված լինելու և ապացույցների բավարարության չափանիշի հիմնախնդրին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մանրամասն անդրադարձել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ` իրավական դիրքորոշում ձևավորելով առ այն, որ. ՙ(...) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(...) Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս, որպես ապացույցների բավարարության շեմ, պետք է գործի ՙհիմնավոր կասկածից վեր՚ ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, ՙհիմնավոր կասկածից վեր՚ ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...)՚ (տես Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղսագրված արարքի կատարումը և նրա մեղքը՝ կատարածի մեջ, հաստատված է քրեական գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատաքննությամբ հետազոտված փոխկապակցված ապացույցների բավարար համակցությամբ, Հ.Վարդանյանին առաջադրված մեղադրանքը կազմող փաստական հանգամանքները հիմնավորված են ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը բացառում է դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Հիմնավոր չէ պաշտպանի կողմից բերված փաստարկն այն մասին, թե դատարանի հետևությունները հիմնված չեն դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների վրա:
Անդրադառնալով բողոքաբերի այն փաստարկին, թե 2015թ. նոյեմբերի 1-ին նախատեսված ճանապարհորդությունը կազմակերպելու և իրականացնելու համար Հայկ Վարդանյանի և Գայանե Կանդարյանի միջև կնքվել է քաղաքացիաիրավական նորմերի պահանջներին համապատասխանող պայմանագիր և նրանց հարաբերությունները կրում են զուտ քաղաքացիաիրավական բնույթ, անհիմն է: Իսկապես, Հ.Վարդանյանի և Գ.Կանդարյանի միջև 31.08.2015թ. կնքվել է թիվ 97 պայմանագիրը, որի հիման վրա բանկային փոխանցմամբ տուժողը ՙԷՅՋ-Դի-ԷՅ պրոդակշն՚ ՍՊ ընկերությանը փոխանցել է ընդամենը 1.901.000 դրամ: Միայն այն փաստը, որը կողմերի միջև կնքված է եղել պայմանագիր, ինքնին չի կարող վկայել այն մասին, որ Հ.Վարդանյանի արարքում բացակայում է յուրացման հանցակազմը: Դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ ՙԷՅՋ-Դի-ԷՅ պրոդակշն՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն Հ.Վարդանյանը կանխիկացնելով վերը նշված գումարը, յուրացրել է այն ու ծախսել է իր անձնական կարիքների համար: Ինչպես նաև յուրացրել է տուժողից կանխիկ ստացած գումարը ևս: Այդ հանգամանքը հիմնավորվել է ոչ միայն տուժողի, այլև հենց Հայկ Վարդանյանիª որպես մեղադրյալ տված ցուցմունքով այն մասին, որ դեպի Եվրոպա ծրագրավորված ճամփորդությունը չի հաջողվել կազմակերպել, քանի որ Վոլկով ազգանունով ներկայացած անձը գալով Երևան, իր հետ համապատասխան փաստաթղթեր չէր բերել, ինքն էլ հրաժարվել է նրան գումար տալ: Տեսնելով, որ կայանալիք ճամփորդությունը ձախողման եզրին է, փորձել է ժամանակ շահել, խաբել է Գայանեին, ասելով, թե ստացած գումարը տվել է Վոլկովին, միաժամանակ աշխատել է գտնել այլ հովանավորներ, Գայանեի տված գումարները ծախսել է այլ հովանավորների համար հյուրասիրություններ կազմակերպելու վրա, ինչպես նաև իր անձնական կարիքների համար: Այդ իսկ պատճառով էլ հետագայում չի կարողացել վերադարձնել Գայանեից ստացած գումարները: Նախաքննության ժամանակ նա իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին և հայտնել, որ կատարածի համար զղջում է:
Մինչ մեղադրյալ Հայկ Վարդանյանին հարցաքննելը, քննիչը նրան պատշաճ ձևով ծանոթացրել է մեղադրյալի դատավարական իրավունքներին և պարտականություններին, այդ թվումª պաշտպան ունենալու իրավունքին: Հայկ Վարդանյանը ծանոթանալով դրանց, իր ձեռքով գրել է, որ չի ցանկանում պաշտպան ունենալ, և որ դա կապված չէ նյութական միջոցներ չունենալու հետ, ցանկանում է անձամբ իրականացնել իր պաշտպանությունը: Հետևաբար պաշտպանի փաստարկն այն մասին, թե մեղադրյալ Հայկ Վարդանյանի հարցաքննության արձանագրությանը ձեռք է բերվել Հայկ Վարդանյանի պաշտպանության իրավունքի կոպիտ խախտումներով, նույնպես անհիմն է, չի բխում գործի նյութերից:
Անհիմն է նաև բողոքաբերի փաստարկն այն մասին, թե գործով տուժող պետք է ճանաչվեր ոչ թե Գայանե Կանդարյանը, այլ այն քաղաքացիները, որոնք գումար են տվել վերջինիսª դեպի Եվրոպա ուղևորության մեկնելու համար: Ըստ գործի նյութերի, պայմանավորվածություն ձեռք է բերվել Գայանե Կանդարյանի և Հայկ Վարդանյանի միջև, այն 15 քաղաքացիները, ովքեր ցանկացել են մասնակցել այդ ուղևորությանը, Հայկ Վարդանյանի հետ չեն հանդիպել, որևէ հարց չեն քննարկել, նրան գումար չեն տվել, գումարը տվել են Գայանե Կանդարյանին, որն էլ վերջինս փոխանցել է Հայկ Վարդանյանին: Ուղևորությունը տեղի չի ունեցել ու Գայանե Կանդարյանը կանգնել է փաստի առաջ, հարկադրված այդ քաղաքացիներին սեփական միջոցներից է վերադարձրել նրանց տված գումարները: Նման պայմաններում բողոքաբերի պահանջըª Հայկ Վարդանյանին առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետից նույն հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու և տուժողի բողոքի բացակայության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին, չի կարող բավարարել, քանի որ անհիմն է:
Անդրադառնալով պաշտպանի այն պահանջին, թե սույն գործով նախաքննության ընթացքում վկայի կարգավիճակով Հայկ Վարդանյանի բոլոր հարցաքննություների արձանագրությունները պետք է դիտարկել որպես անթույլատրելի ապացույց, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թեև հրապարակել է դրանք, սակայն ըստ էության մեղադրական դատավճռի հիմքում չի դրել, քանի որ արժանահավատ է դիտարկել որպես մեղադրյալ Հ.Վարդանյանի տված ցուցմունքը, որն էլ դրվել է մեղադրական դատավճռի հիմքում: Այսինքն, ըստ էության վկայի կարգավիճակով Հ.Վարդանյանի տված ցուցմունքները գործի ելքի համար որևէ նշանակություն չեն ունեցել:
Ամփոփելով վերը շարադրված դատողությունները՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սույն գործի քննության ընթացքում նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, պահպանվել են ապացույցների ստուգման և իրավական գնահատման վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ սահմանված ընթացակարգերը, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներին ու դրանց համակցությանը տրվել են ճիշտ իրավական գնահատականներ: Հայկ Վարդանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու, կամ առաջադրված մեղադրանքը վերաորակելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ուստի բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանի պաշտպան Վ.Վարդանյանի պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքըª մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-387, 393-394, 402 հոդվածներովª Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Հայկ Վարդանյանի պաշտպան Վաղարշակ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. մայիսի 10-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Հայկ Աշոտի Վարդանյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:




ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ