ԵԿԴ/0200/01/16

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈւԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ` Մ. ՍԵԴՐԱԿՅԱՆ

Մասնակցությամբ`.

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա. ԱՓԻՅԱՆ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Գ. ԳԱԼՈՅԱՆ
Ռ. ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆ

2016թ. օգոստոսի 15-ին դատարանում
Դռնբաց դատական նիստում դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
1. Գոռ Արմենի Գալստյանի, ծնված 11.02.1998թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, սովորում է Թերլեմեզյանի անվան գեղարվերստի պետական քոլեջի 4-րդ կուրսում, ամուրի, նախկինում չդատված, բնակվում է ք.Երևան Տիգրանյան 10 շենք, 53ա բնակարանում։
Մեղադրվում է ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդվածի 1-ին մասով։
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել։
2. Գևորգ Գրիգորի Կարապետյանի, ծնված 18.12.1992թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, սովորում է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի 4-րդ կուրսում, ամուրի, նախկինում չդատված, բնակվել է ք.Երևան Սարի թաղ 10 շարք, 32 տանը։
Մեղադրվում է ՀՀ քր. օր-ի 38-268 հոդվածի 1-ին մասով։
Սույն գործով կալանքի տակ է 20.04.2016թ.։
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի 16.02.2016թ. որոշմամբ Գոռ Արմենի Գալստյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված զգալի չափերի` 0.6 գրամ քաշով «Հաշիշ» տեսակի թմրամիջոց հայտնաբերելու փաստի առթիվ նախապատրաստված նյութերով ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 12107516 քրեական գործը։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի 29.02.2016թ. որոշմամբ Գոռ Արմենի Գալստյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի 22.04.2016թ. որոշմամբ Գևորգ Գրիգորի Կարապետյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 266 հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի 15.07.2016թ. որոշմամբ Գևորգ Գրիգորի Կարապետյանին 22.04.2016թ. ՀՀ քր. օր-ի 266 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան նոր մեղադնարք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 38-268 հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի 15.07.2016թ. որոշմամբ Գևորգ Գրիգորի Կարապետյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 38-268 հոդվածի 1-ին մասով։
28.07.2016թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան։
Ամբաստանյալ Գոռ Արմենի Գալստյանին ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդվածի 1-ին մասով, իսկ Գևորգ Գրիգորի Կարապետյանին ՀՀ քր. օր-ի 38-268 հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ 2016 թվականի փետրվարի 9-ին Գոռ Գալստյանը« Կարեն Բաբայանը և Բորիս Ղազարյանը հանդիպել են միմյանց և Կ.Բաբայանի կողմից շահագործվող «Շկոդա» մակինիշի ավտոմեքենայով շրջել են Երևան քաղաքում։ Որոշ ժամանակ անց վերջիններս հանդիպել են Գևորգ Կարապետյանին« ով նստել է հիշյալ ավտոմեքենան։ Այդ ընթացքում Գևորգ Կարապետյանի կողմից շահագործված հեռախոսահամարին զանգահարել է նրա ծանոթ Նարեկ Արտեմի Հակոբյանը և հայտնել« որ կարող է նրան իրացնել «Հաշիշ» տեսակի թմրամիջոց։ Գ.Կարապետյանը ցանկություն է հայտնել իր օգտագործման համար թմրամիջոց ձեռք բերել։ Գ.Կարապետյանի հեռախոսազրույցի բովանդակությունից հասկանալով նրա թմրամիջոց ձեռք բերելու մտադրության մասին` Գոռ Գալստյանը խնդրել է որոշակի գումարի դիմաց իրեն ևս թմրամիջոց բերել։ Ընդհանուր համաձայնության են եկել թմրամիջոց ձեռք բերելու և օգտագործելու հարցում« ինչից հետո Գոռ Գալստյանը Գևորգ Կարապետյանին է փոխանցել շուրջ 10.000 ՀՀ դրամ գումար« որին Գ.Կարապետյանը ևս 10.000 ՀՀ դրամ գումար է ավելացրել` համընդհանուր թմրամիջոց ձեռք բերելու նպատակով։ Այնուհետև. Գ.Կարապետյանը թմրամիջոց ձեռք բերելու նպատակով հավաքած գումարը Երևան քաղաքի Բաղրամյան փողոցի հարակից տարածքում փոխանցել է Նարեկ Հակոբյանին և նրանից ապօրինի ձեռք բերել համապատասխան քաշով «Հաշիշ» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը` զգալի չափերի` 0,6 գրամ քաշով թմրամիջոցը Գ.Կարապետյանը փոխանցել է Գոռ Գալստյանին, իսկ մյուս մասը` պահել իր մոտ և հեռացել։ Գ.Կարապետյանի հեռանալուց հետո Գոռ Գալստյանին, Կարեն Բաբայանին և Բորիս Ղազարյանին են մոտեցել ոստիկանության Էրեբունու բաժնի աշխատակիցները և նրանց բերման ենթարկել ոստիկանության Էրեբունու բաժին, որտեղ Գոռ Գալստյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է հիշյալ քաշով թմրամիջոցը, իսկ Գևորգ Կարապետյանը խոչընդոտները վերացնելով` օժանդակել է իր ծանոթ Գոռ Գալստյանին զգալի չափերի` 0,6 գրամ քաշով «Հաշիշ» տեսակի թմրամիջոցի ապրինի ձեռք բերումը։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի 15.07.2016թ. որոշմամբ թիվ 12107516 քրեական գործով Բորիս Համբարձումի Ղազարյանի և Կարեն Կարենի Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի 15.07.2016թ. որոշմամբ Գոռ Արմենի Գալստյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված զգալի չափերի` ընդհանուր 0.6 գրամ «Հաշիշ» տեսակի թմրամիջոց հայտնաբերելու դեպքի առթիվ հարուցված թիվ 12107516 քրեական գործի նյութերով հարուցվել է նոր քրեական գործ` ՀՀ քր. օր-ի 266 հոդվածի 1-ին մասով` Նարեկ Հակոբյանի կողմից զգալի չափի «Հաշիշ» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու դեպքի առթիվ։
Քրեական գործով մինչև դատաքննությունը սկսելը ամբաստանյալներ Գոռ Գալստյանը և Գևորգ Կարապետյանը հայտնեցին դատարանին, որ համաձայն են առաջադրված մեղադրանքի հետ և միջնորդեցին կիրառել դատական քննության արագացված կարգ։ Գ.Գալստյանի պաշտպան Ռուզաննա Սիրեկանյանը և Գ.Կարապետյանի պաշտպան Գայանե Գալոյանը նույնպես միջնորդեցին կիրառել դատական քննության արագացված կարգ։
Հաշվի առնելով, որ մեղադրողը չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ամբաստանյալները համաձայնվել են իրենց առաջադրված մեղադրանքի հետ և միջնորդել են կիրառել դատական քննության արագացված կարգ, ամբաստանյալներին մեղսագրվող հանցագործության համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը, ամբաստանյալները գիտակցում են իրենց կողմից ներկայացված միջնորդությունների բնույթը և հետևանքները, միջնորդությունները ներկայացրել են կամավոր` պաշտպանների ներկայությամբ և նրանց հետ խորհրդակցելուց հետո, դատարանը որոշեց միջնորդությունները բավարարել` կիրառել դատական քննության արագացված կարգ։
Դատարանը, ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Գոռ Գալստյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, գտավ, որ ամբաստանյալ Գոռ Գալստյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելը և պահելը՝ հիմնավորված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հանրության համար վտանգավորությունը, աստիճանը և բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Դատարանն ամբաստանյալ Գոռ Գալստյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս արարքը կատարել է անչափահաս տարիքում, բնութագրվում է դրականորեն, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար։
Ամբաստանյալ Գոռ Գալստյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
Դատարանն արձանագրում է նաև այն, որ Գոռ Արմենի Գալստյանը կանաբիս գործածելու կապակցությամբ 10.02.2016թ. հաշվառման մեջ է գտնվում «Նարկոլոգիական հանրապետական կենտրոն» ՓԲԸ-ում։
Համաձայն ՀՀ քր. դատ. օր-ի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի. «(...) Դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը (...)»։
Դատարանն իր ներքին համոզմանը, այն է` Գ.Գալստյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, վերջինիս անձը բնութագրող` այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության, վերջինիս կողմից կատարված արարքի համար՝ ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցագործության ծանրությունը, և այն, որ Գ.Գալստյանը ներկայումս թեպետ չափահաս է, սակայն հանցագործությունը կատարել է անչափահաս տարիքում, հետևաբար ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Գոռ Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի ազատազրկման ձևով և ՀՀ քր. դատ. օր-ի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` նշանակվող պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժի՝ ազատազրկման երկու երրորդը։
ՀՀ քր. օր-ի 10 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քր. օր-ի 61 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ (...)»։
Վերոգրյալ իրավական նորմերի վերլուծությանը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է իր մի շարք որոշումներում, որոնցում իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքներն, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
Դատարանը պատիժ նշանակելիս առաջնորդվում է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտված` պատժի նշանակման արդարության սկզբունքի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներով, ըստ որոնց` պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ արդարության, որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն, ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ։ Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը« հանցավորի անձը և այլն)։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների« ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ։ Կոնկրետ պատժի նշանակումը դատարանի համար խիստ կարևոր և պատասխանատու խնդիր է« որի լուծման համար մեծ նշանակություն ունի պատժի անհատականացման կարգի և չափանիշների հարցը։
Քրեական օրենքն համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
Պատժի անհատականացումն անհրաժեշտ է դիտարկել երկու տեսանկյունից`
1) պատժի անհատականացում օրենքում, որը ենթադրում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի նորմերում արտահայտված ընդհանուր դրույթների առկայությունը, որոնք դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի սանկցիայի շրջանակներում պատիժ նշանակելիս և
2) պատժի անհատականացում դատարանում, որը ենթադրում է կոնկրետ անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերի դրույթների կիրառում հաշվի առնելով հանցավորի անձի առանձնահատկությունները« հանցագործության կատարման հանգամանքները« ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի բովանդակում բոլոր այն հանգամանքների սպառիչ ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից կոնկրետ հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Օրենսգիրքը« սակայն« դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներ« որոնց հիման վրա դատարանը կարող է նշանակել արդարության պահանջներին համապատասխանող պատիժ։ Նշված չափանիշներն են`
ա) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը« ընդհանրապես« կոնկրետ հանցագործության կատարման հանգամանքների տեսանկյունից մասնավորապես,
բ) հանցավորի անձը,
գ) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները» (տե'ս` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 30.11.2007թ. հմ. ՎԲ-201/07, 17.02.2009թ. հմ.ԵՇԴ/0029/01/08, 18.12.2009թ. հմ.ԵԱՔԴ/0078/01/09, 05.11.2010թ. հմ.ԵԱՔԴ/0164/01/09, 22.12.2011թ. հմ. ԵԿԴ/0042/01/11, 30.08.2007թ.հմ. ՎԲ-145/07, 30.08.2007թ. հմ.ՎԲ-142/07, 26.10.2007թ. հմ.ՎԲ-185/07, 30.03.2007թ. թիվ ՎԲ-50/07 որոշումները)։
ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ (...)»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Մասնավորապես, Թ.Տեր-Գրիգորյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քր. օր-ի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն։ Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս։
(…) նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը» (տե՛ս Թամարա Տեր-Գրիգորյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)։
Դ.Հովհաննիսյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քր. օր-ի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը» (տե՛ս Դավիթ Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 12-րդ կետը)։
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քր. օր-ի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հիման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որոշումը։ Դատական որոշման որակը մեծապես կախված է դրա պատճառաբանական մասից, հետևաբար դատական որոշումները սկզբունքորեն պետք է պատճառաբանված լինեն։ Պատժի տեսակի և չափի ընտրության, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները հիմնավորող պատճառների մատնանշումը ոչ միայն ավելի հասկանալի և ընդունելի է դարձնում դատավճիռը վարույթի մասնակիցների համար, այլև՝ բացառում է կամայականությունը։ Նախևառաջ, դա նշանակում է, որ դատավորը պարտավորված է լինում արձագանքել կողմերի ներկայացրած փաստարկներին և մատնանշել տվյալ որոշումը հիմնավորող և իրավաչափ դարձնող փաստարկները։ Եվ երկրորդ` պատշաճ պատճառաբանությունը հասարակությանը թույլ է տալիս հասկանալ, թե ինչպես է գործում դատական համակարգը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-19-րդ կետերը)։
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս, ինչպես նաև պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ համապատասխան հետևության հանգելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի հանցավորի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքները։
Դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի գործով որոշման մեջ, որի համաձայն` «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քր. օր-ի 62 հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները» (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը)։
Ամբաստանյալ Մարիամ Ամիրջանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, դատարանը հղում է կատարում նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու ընթացքում դատարանի կողմից հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հմ.ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09 և այլ որոշումներին։
Մասնավորապես, Ս.Աղախանյանի վերաբերյալ գործով 13.09.2013թ. կայացրած հմ.ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. « (...) յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանն, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները»։
ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածի իմաստով «պատժի նպատակ» եզրույթն իրավական գնահատման է արժանացել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 22.01.2011թ. կայացրած հմ.ԵԿԴ/0042/01/11 որոշմամբ, որտեղ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(...) հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար։ ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածի («Պատժի նպատակները») իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները։ Այս կապակացությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը»։
Նարեկ Սարգսյանի գործով կայացված որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը զարգացնելով Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 01.11.2012թ. կայացրած հմ.ՍԴ/0109/01/12 որոշմամբ, արձանագրել, որ «(...) «հանցավորի անձնավորություն» եզրույթն ի տարբերություն «հանցագործության սուբյեկտ» եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով։ ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով «հանցավորի անձնավորություն» եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման։
(...) պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ։
(...) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութագիրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն» (տե'ս նաև Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 30.03.2007թ. հմ.ՎԲ-50/07 որոշումը)։
Վերոշարադրյալ դիրքորոշումները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է իր Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի վերաբերյալ 13.09.2013թ. կայացրած հմ.ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ, արձանագրելով, որ «(...) յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանն, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները։
Զարգացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից։ Այլ կերպ` պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու։
Ամբաստանյալ Գոռ Գալստյանը երիտասարդ է` նոր է լրացել վերջինիս 18 տարեկանը, սովորում է Թերլեմեզյանի անվան գեղարվերստի պետական քոլեջի 4-րդ կուրսում, ունի մշտական բնակության վայր, նախկինում դատապարտված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, անկեղծորեն խոստովանել և ընդունել է հանցանքը, զղջացել կատարածի համար, բնութագրվում է բացառապես դրականորեն։
Ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, դատարանը միևնույն ժամանակ պատշաճ գնահատականի է ցանկանում արժանացնլ նաև այն, որ Գ.Գալստյանը պետք է մեկնի պարտադիր զինվորական ծառայության, իսկ ծառայությունը պետության առջև` տվյալ դեպքում ՀՀ զինված ուժերում, պետական ծառայության առանձնահատուկ տեսակ է, քանի որ զինվորական ծառայության առանձնահատուկ բնույթից ելնելով` որոշվում է նրա գերակայությունը պետական ծառայության ուրիշ ձևերի և ՀՀ քաղաքացիների այլ գործողության նկատմամբ։
Վերոգրյալների հիման վրա, ինչպես նաև գործի հանգամանքերը, ամբաստանյալի անձը, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարումից հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, սոցիալական միջավայրում ամբաստանյալի զբաղեցրած տեղը և սոցիալական միջավայրում նրա բնութագրերը հաշվի առնելով, դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Գոռ Գալստյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու և բացի այդ, ուղղիչ հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից մեկուսացնելու ձևով պատիժը կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ ամբաստանյալի` որպես պատանի, դեռևս նոր ձևավորվող հոգեբանության վրա։
Հետևաբար, վերը շարադրված փաստական հանգամանքները գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ դատարանը բազմակողմանի գնահատման ենթարկելով կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, Գ.Գալստյանի անձը բնութագրող վերը նշված տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև ելնելով մարդասիրության սկզբունքից և բոլոր այս հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ուստի գտնում է, որ նրա նկատմամբ նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չպետք է կիրառել։ ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի հիման վրա Գ.Գալստյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ Տվյալ դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է նաև ՀՀ քր. օր-ի 10 և 61 հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գոռ Գալստյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան։
Դատարանը, ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Գևորգ Կարապետյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, գտավ, որ ամբաստանյալ Գևորգ Կարապետյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելուն օժանդակելը՝ հիմնավորված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քր. օր-ի 38-268 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հանրության համար վտանգավորությունը, աստիճանը և բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Դատարանն ամբաստանյալ Գևորգ Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս երիտասարդ է, բնութագրվում է դրականորեն, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար։
Ամբաստանյալ Գևորգ Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
Համաձայն ՀՀ քր. դատ. օր-ի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի. «(...) Դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը (...)»։
ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում կալանքի և ազատազրկման ձևով։ ՀՀ քր. օր-ի 57 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ կալանքը կարող է նշանակվել միայն այն դեպքում, երբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց չի կիրառվել, իսկ ամբաստանյալ Գևորգ Կարապետյանի նկատմամբ սույն քրեական գործով որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը։
Հետևաբար, դատարանն իր ներքին համոզմանը, այն է` Գ.Կարապետյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, վերջինիս անձը բնութագրող` այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության, վերջինիս կողմից կատարված արարքի համար՝ ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցագործության ծանրությունը, և այն, որ Գ.Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ կարող է նշանակվել միայն ազատազրկման ձևով, հետևաբար ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Գևորգ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի ազատազրկման ձևով, և ՀՀ քր. դատ. օր-ի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` նշանակվող պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժի՝ ազատազրկման երկու երրորդը։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը, և նկատի ունենալով, որ ՀՀ քր. դատ. օր-ի 374 հոդվածի համաձայն՝ ամբաստանյալին (...) այն ժամկետով ազատազրկման դատապարտելու դեպքում, որը չի գերազանցում ամբաստանյալի նախնական կալանքի տակ փաստացի գտնվելու ժամկետը, եթե ամբաստանյալը կալանքի տակ է գտնվում, դատարանը նրան անհապաղ ազատում է կալանքից դատական նիստի դահլիճում, ուստի հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկման ձևով, որը չի գերազանցում ամբաստանյալի նախնական կալանքի տակ փաստացի գտնվելու ժամկետը, դատարանը գտնում է, որ Գևորգ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված կալանք խափանման միջոցը պետք է վերացնել և նրան անհապաղ ազատել կալանքից դատական նիստի դահլիճում։
Քննարկելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է, որ այն պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս ՀՀ քր. դատ. օր-ի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալներից ենթակա չեն բռնագանձման։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քր. դատ. օր-ի 357-360 և 3753 հոդվածներով, դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1. Գոռ Արմենի Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման` 4(չորս) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ Գոռ Գալստյանի նկատմամաբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան՝ 1(մեկ) տարի ժամկետով։
Գոռ Գալստյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել հաշվառման վերցնելու պահից։
Գոռ Գալստյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։

2. Գևորգ Գրիգորի Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր-ի 38-268 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման` 3(երեք) ամիս 25(քսանհինգ) օր ժամկետով։
Հաշվի առնելով կալանքի տակ պահելու ժամկետը Գևորգ Կարապետյանին լրիվ ազատել պատիժը կրելուց։
Գևորգ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված կալանք խափանման միջոցը վերացնել և նրան անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստի դահլիճում։

Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։

Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քր. դատ. օր-ի 395 հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ